Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych

§ 1.

Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o: gà byç wykonywane prace na wysokoÊci, s∏u˝àcà

1) „zagospodarowaniu terenu budowy” — rozumie do utrzymywania osób, materia∏ów i sprz´tu; si´ przez to rozmieszczenie, zgodne z przepisami

7) „rusztowaniu ochronnym” — rozumie si´ przez to i zasadami wiedzy technicznej, na terenie budowy konstrukcj´ budowlanà, tymczasowà, s∏u˝àcà do maszyn i innych urzàdzeƒ technicznych, sk∏ado- zabezpieczenia przed upadkiem z wysokoÊci ludzi wisk materia∏ów i konstrukcji budowlanych, dróg oraz przedmiotów; ko∏owych i pieszych, sieci, rurociàgów i przewo-

8) „rusztowaniu systemowym” — rozumie si´ przez to dów instalacji oraz obiektów, pomieszczeƒ i urzà- konstrukcj´ budowlanà, tymczasowà, w której wydzeƒ administracyjnych, socjalnych i sanitarnych, miary siatki konstrukcyjnej sà jednoznacznie narzuz uwzgl´dnieniem warunków usytuowania i u˝yt- cone poprzez wymiary elementów rusztowania, s∏ukowania istniejàcych i projektowanych obiektów;

˝àcà do utrzymywania osób, materia∏ów i sprz´tu.

2) „planie bioz” — rozumie si´ przez to plan bezpie- czeƒstwa i ochrony zdrowia w rozumieniu przepi- § 2. Wykonawca przed przystàpieniem do wykonysów rozporzàdzenia Ministra Infrastruktury z dnia wania robót budowlanych jest obowiàzany opracowaç 27 sierpnia 2002 r. w sprawie szczegó∏owego zakre- instrukcj´ bezpiecznego ich wykonywania i zaznajomiç su i formy planu bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia z nià pracowników w zakresie wykonywanych przez oraz szczegó∏owego zakresu rodzajów robót bu- nich robót. dowlanych, stwarzajàcych zagro˝enia bezpieczeƒ- stwa i zdrowia ludzi (Dz. U. Nr 151, poz. 1256); Rozdzia∏ 2

3) „strefie niebezpiecznej” — rozumie si´ przez to Warunki przygotowania miejsce na terenie budowy, w którym wyst´pujà i prowadzenia robót budowlanych zagro˝enia dla zdrowia lub ˝ycia ludzi;

§ 3.

Inwestor jest obowiàzany zawiadomiç o zamia-

4) „instrukcji bezpiecznego wykonywania robót bu- rze rozpocz´cia robót budowlanych w∏aÊciwego indowlanych” — rozumie si´ przez to sposób zapo- spektora pracy, na 7 dni przed rozpocz´ciem budowy biegania zagro˝eniom zwiàzanym z wykonywa- lub rozbiórki, na której przewiduje si´ wykonywanie roniem robót budowlanych, o których mowa bót budowlanych trwajàcych d∏u˝ej ni˝ 30 dni robow art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. — Pra- czych i jednoczesne zatrudnienie co najmniej 20 osób wo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126, albo na której planowany zakres robót przekracza ——————— 500 osobodni.

Minister Infrastruktury kieruje dzia∏em administracji rzàdo- wej — budownictwo, gospodarka przestrzenna i mieszka- § 4. 1. Uczestnicy procesu budowlanego wspó∏- niowa, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Preze- dzia∏ajà ze sobà w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny sa Rady Ministrów z dnia 29 marca 2002 r. w sprawie szcze- pracy w procesie przygotowania i realizacji budowy. gó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Infrastruktury (Dz. U.

Nr 32, poz. 302 oraz z 2003 r. Nr 19, poz. 165). 2. Stosowanie niezb´dnych Êrodków ochrony indy- Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y widualnej obowiàzuje wszystkie osoby przebywajàce og∏oszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 113, na terenie budowy. poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19, poz. 239,

Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, § 5. BezpoÊredni nadzór nad bezpieczeƒstwem i hiz 2001 r. Nr 11, poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, gienà pracy na stanowiskach pracy sprawujà odpo- Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1354, wiednio kierownik robót oraz mistrz budowlany, sto- Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1805 oraz z 2002 r. Nr 74, sownie do zakresu obowiàzków. poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679.

§ 6.

1. Do zabezpieczeƒ stanowisk pracy na wyso- Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y koÊci, przed upadkiem z wysokoÊci, nale˝y stosowaç og∏oszone w Dz. U. z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 5, poz. 42, Nr 100, poz. 1085, Nr 110, Êrodki ochrony zbiorowej, w szczególnoÊci balustrady, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229, Nr 129, poz. 1439 i Nr 154, o których mowa w § 15 ust. 2, siatki ochronne i siatki poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 74, poz. 676. bezpieczeƒstwa.

2. Stosowanie Êrodków ochrony indywidualnej, § 14. Drogi komunikacyjne dla wózków i taczek nie w szczególnoÊci takich jak szelki bezpieczeƒstwa, jest mogà byç nachylone wi´cej ni˝: dopuszczalne, gdy nie ma mo˝liwoÊci stosowania

Êrodków ochrony zbiorowej. 1) dla wózków szynowych — 4%;

2) dla wózków bezszynowych — 5%;

§ 7.

1. Osoba wykonujàca roboty w pobli˝u kraw´- dzi dachu p∏askiego lub dachu o nachyleniu do 20%,

3) dla taczek — 10%. jest obowiàzana posiadaç odpowiednie zabezpieczenia przed upadkiem z wysokoÊci, o których mowa w § 6. § 15. 1. Drogi komunikacyjne dla wózków i taczek, usytuowane nad poziomem terenu powy˝ej 1 m, za- 2. Osoba wykonujàca roboty na dachu o nachyle- bezpiecza si´ balustradà. niu powy˝ej 20%, je˝eli nie stosuje si´ rusztowaƒ ochronnych, jest obowiàzana stosowaç Êrodki ochrony 2. Balustrada, o której mowa w ust. 1, sk∏ada si´ indywidualnej lub inne urzàdzenia ochronne. z deski kraw´˝nikowej o wysokoÊci 0,15 m i por´czy ochronnej umieszczonej na wysokoÊci 1,1 m. Wolnà Rozdzia∏ 3 przestrzeƒ pomi´dzy deskà kraw´˝nikowà a por´czà wype∏nia si´ w sposób zabezpieczajàcy pracowników Zagospodarowanie terenu budowy przed upadkiem z wysokoÊci.

§ 8.

Zagospodarowanie terenu budowy wykonuje 3. W przypadku rusztowaƒ systemowych dopuszsi´ przed rozpocz´ciem robót budowlanych, co naj- cza si´ umieszczanie por´czy ochronnej na wysokoÊci mniej w zakresie: 1 m.

1) ogrodzenia terenu i wyznaczenia stref niebezpiecz-

§ 16.

PrzejÊcia o pochyleniu wi´kszym ni˝ 15% zanych; opatruje si´ w listwy umocowane poprzecznie, w od-

2) wykonania dróg, wyjÊç i przejÊç dla pieszych; st´pach nie mniejszych ni˝ 0,4 m lub w schody o szerokoÊci nie mniejszej ni˝ 0,75 m, co najmniej z jedno-

3) doprowadzenia energii elektrycznej oraz wody, stronnym zabezpieczeniem, o którym mowa w § 15 zwanych dalej „mediami”, oraz odprowadzania ust. 2. lub utylizacji Êcieków;

§ 17.

PrzejÊcia i strefy niebezpieczne oÊwietla si´

4) urzàdzenia pomieszczeƒ higieniczno-sanitarnych i oznakowuje znakami ostrzegawczymi lub znakami zai socjalnych; kazu.

5) zapewnienia oÊwietlenia naturalnego i sztucznego;

§ 18.

WyjÊcia z magazynów oraz przejÊcia pomi´-

6) zapewnienia w∏aÊciwej wentylacji; dzy budynkami wychodzàce na drogi zabezpiecza si´

7) zapewnienia ∏àcznoÊci telefonicznej; por´czami ochronnymi umieszczonymi na wysokoÊci 1,1 m lub w inny sposób, w szczególnoÊci labiryntami.

8) urzàdzenia sk∏adowisk materia∏ów i wyrobów.

§ 19.

Przed skrzy˝owaniem dróg z napowietrznymi

§ 9.

1. Teren budowy lub robót nale˝y ogrodziç al- liniami elektroenergetycznymi, w odleg∏oÊci nie mniejbo w inny sposób uniemo˝liwiç wejÊcie osobom nie- szej ni˝ 15 m, ustawia si´ oznakowane bramki, oÊwieupowa˝nionym. tlone w warunkach ograniczonej widocznoÊci, wyznaczajàce dopuszczalne gabaryty przeje˝d˝ajàcych pojaz- 2. Je˝eli ogrodzenie terenu budowy lub robót nie dów. jest mo˝liwe, nale˝y oznakowaç granice terenu za po- mocà tablic ostrzegawczych, a w razie potrzeby zapew- § 20. 1. Stref´ niebezpiecznà ogradza si´ i oznakoniç sta∏y nadzór. wuje w sposób uniemo˝liwiajàcy dost´p osobom postronnym.

§ 10.

Ogrodzenie terenu budowy wykonuje si´ w taki sposób, aby nie stwarza∏o zagro˝enia dla ludzi. 2. PrzejÊcia, przejazdy i stanowiska pracy w strefie WysokoÊç ogrodzenia powinna wynosiç co najmniej niebezpiecznej zabezpiecza si´ daszkami ochronnymi. 1,5 m.

§ 21.

1. Stref´ niebezpiecznà, w której istnieje za-

§ 11.

Dla pojazdów u˝ywanych w trakcie wykony- gro˝enie spadania z wysokoÊci przedmiotów, ogradza wania robót budowlanych wyznacza si´ miejsca posto- si´ balustradami, o których mowa w § 15 ust. 2. jowe na terenie budowy.

2. Strefa niebezpieczna, o której mowa w ust. 1,

§ 12.

SzerokoÊç drogi przeznaczonej dla ruchu pie- w swym najmniejszym wymiarze liniowym liczonym szego jednokierunkowego powinna wynosiç co naj- od p∏aszczyzny obiektu budowlanego, nie mo˝e wynomniej 0,75 m, a dwukierunkowego — 1,2 m. siç mniej ni˝ 1/10 wysokoÊci, z której mogà spadaç przedmioty, lecz nie mniej ni˝ 6 m.

§ 13.

Pochylnie, po których dokonuje si´ r´cznego przenoszenia ci´˝arów, nie powinny mieç spadków 3. W zwartej zabudowie miejskiej strefa niebezwi´kszych ni˝ 10%. pieczna, o której mowa w ust. 1, mo˝e byç zmniejszona pod warunkiem zastosowania innych rozwiàzaƒ § 27. Opieranie sk∏adowanych materia∏ów lub wytechnicznych lub organizacyjnych, zabezpieczajàcych robów o p∏oty, s∏upy napowietrznych linii elektroenerprzed spadaniem przedmiotów. getycznych, konstrukcje wsporcze sieci trakcyjnej lub Êciany obiektu budowlanego, jest zabronione.

§ 22.

1. Daszki ochronne powinny znajdowaç si´ na wysokoÊci nie mniejszej ni˝ 2,4 m nad terenem w naj- § 28. Wchodzenie i schodzenie ze stosu utworzoneni˝szym miejscu i byç nachylone pod kàtem 45° w kie- go ze sk∏adowanych materia∏ów lub wyrobów jest dorunku êród∏a zagro˝enia. Pokrycie daszków powinno puszczalne wy∏àcznie przy u˝yciu drabiny lub schodni. byç szczelne i odporne na przebicie przez spadajàce przedmioty. § 29. Podczas mechanicznego za∏adunku lub roz∏adunku materia∏ów lub wyrobów, przemieszczanie ich 2. W miejscach przejÊç i przejazdów szerokoÊç nad ludêmi lub kabinà, w której znajduje si´ kierowca, daszka ochronnego wynosi co najmniej o 0,5 m wi´cej jest zabronione. Na czas wykonywania tych czynnoÊci z ka˝dej strony ni˝ szerokoÊç przejÊcia lub przejazdu. kierowca jest obowiàzany opuÊciç kabin´.

3. U˝ywanie daszków ochronnych jako rusztowaƒ

Rozdzia∏ 4 lub miejsc sk∏adowania narz´dzi, sprz´tu, materia∏ów jest zabronione.

Warunki socjalne i higieniczne

§ 23.

Na terenie budowy wyznacza si´, utwardza

§ 30.

Na terenie budowy urzàdza si´ wydzielone i odwadnia miejsca do sk∏adowania materia∏ów i wy- pomieszczenia szatni na odzie˝ roboczà i ochronnà, robów. umywalni, jadalni, suszarni i ust´pów.

§ 24.

Do∏y na wapno gaszone powinny mieç umoc-

§ 31.

1. Na terenie budowy, na której roboty budownione Êciany i byç zabezpieczone balustradami ochron- lane wykonuje wi´cej ni˝ 20 pracujàcych, zabrania si´ nymi, o których mowa w § 15 ust. 2, umieszczonymi urzàdzania w jednym pomieszczeniu szatni i jadalni. w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 1 m od kraw´dzi do∏u.

2. Szafki na odzie˝ osób wykonujàcych roboty na

§ 25.

1. W przypadku przechowywania w magazy- terenie budowy, o której mowa w ust. 1, powinny byç nach substancji i preparatów niebezpiecznych nale˝y dwudzielne, zapewniajàce mo˝liwoÊç przechowywainformacj´ o tym zamieÊciç na tablicach ostrzegaw- nia oddzielnie odzie˝y roboczej i w∏asnej. czych, umieszczonych w widocznych miejscach. Towa- ry te na terenie budowy przechowuje si´ i u˝ytkuje

§ 32.

Dopuszczalne jest korzystanie z istniejàcych zgodnie z instrukcjami producenta. na terenie budowy pomieszczeƒ i urzàdzeƒ higienicz- 2. Substancje i preparaty niebezpieczne przecho- no-sanitarnych inwestora, je˝eli przewiduje to zawarta wuje si´ i przemieszcza na terenie budowy w opakowa- umowa. niach producenta.

§ 33.

W przypadku usytuowania pomieszczeƒ hi- 3. W pomieszczeniach magazynowych umieszcza gieniczno-sanitarnych w kontenerach dopuszcza si´ si´ tablice okreÊlajàce dopuszczalne obcià˝enie rega- ni˝szà wysokoÊç tych pomieszczeƒ ni˝ okreÊlona w § 1 ∏ów magazynowych, a tak˝e dopuszczalne obcià˝enie ust. 4 za∏àcznika nr 3 do rozporzàdzenia Ministra Pracy powierzchni stropu. i Polityki Socjalnej z dnia 26 wrzeÊnia 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy

§ 26.

1. Sk∏adowiska materia∏ów, wyrobów i urzà- (Dz. U. Nr 129, poz. 844 oraz z 2002 r. Nr 91, poz. 811). dzeƒ technicznych wykonuje si´ w sposób wykluczajà- cy mo˝liwoÊç wywrócenia, zsuni´cia, rozsuni´cia si´ § 34. Dopuszcza si´ stosowanie ∏awek w pomieszlub spadni´cia sk∏adowanych wyrobów i urzàdzeƒ. czeniach higieniczno-sanitarnych jako miejsc siedzàcych, je˝eli sà one trwale przytwierdzone do pod∏o˝a. 2. Materia∏y sk∏aduje si´ w miejscu wyrównanym do poziomu.

§ 35.

Jadalnie urzàdzane na budowie powinny spe∏niaç wymagania dla jadalni typu II, okreÊlone 3. Materia∏y drobnicowe uk∏ada si´ w stosy o wy- w § 30 za∏àcznika nr 3 do rozporzàdzenia, o którym mosokoÊci nie wi´kszej ni˝ 2 m, dostosowane do rodzaju wa w § 33. i wytrzyma∏oÊci tych materia∏ów.

§ 36.

Palenie tytoniu mo˝e odbywaç si´ wy∏àcznie 4. Stosy materia∏ów workowanych uk∏ada si´ na otwartej przestrzeni lub w specjalnie do tego celu w warstwach krzy˝owo do wysokoÊci nieprzekraczajà- przystosowanym pomieszczeniu (palarni). cej 10 warstw.

§ 37.

1. Je˝eli wymaga tego bezpieczeƒstwo lub 5. Przy sk∏adowaniu materia∏ów odleg∏oÊç stosów ochrona zdrowia osób wykonujàcych roboty budowlanie powinna byç mniejsza ni˝: ne, albo gdy wynika to z rodzaju wykonywanych robót,

1) 0,75 m — od ogrodzenia lub zabudowaƒ; nale˝y zapewniç osobom wykonujàcym takie roboty pomieszczenia do odpoczynku lub pomieszczenia

2) 5 m — od sta∏ego stanowiska pracy. mieszkalne.

2. Pomieszczenia, o których mowa w ust. 1, wypo- 2. Sprz´t do gaszenia po˝aru, o którym mowa sa˝a si´ w odpowiednià do liczby zatrudnionych osób w ust. 1, regularnie sprawdza si´, konserwuje i uzupe∏- liczb´ sto∏ów i krzese∏ z oparciami. nia, zgodnie z wymaganiami producentów i przepisów przeciwpo˝arowych.

3. Stacjonarne pomieszczenia mieszkalne powinny posiadaç wystarczajàce wyposa˝enie sanitarne, jadal- 3. IloÊç i rozmieszczenie gaÊnic przenoÊnych poni´, pomieszczenie do odpoczynku, ∏ó˝ka, szafki ku- winno byç zgodne z wymaganiami przepisów przeciwchenne, sto∏y i krzes∏a z oparciami, stosownie do licz- po˝arowych. by osób.

§ 43.

1. W pomieszczeniach zamkni´tych zapewnia 4. W innych przypadkach ni˝ okreÊlone w ust. 1 za- si´ wymian´ powietrza, wynikajàcà z potrzeb bezpiepewnia si´ inne miejsca, wykorzystywane podczas czeƒstwa pracy. przerw w pracy.

2. Wentylacja powinna dzia∏aç sprawnie i zapew-

§ 38.

W sprawach dotyczàcych warunków higie- niaç dop∏yw Êwie˝ego powietrza, w iloÊci nie mniejszej niczno-sanitarnych, nieuregulowanych w niniejszym ni˝ okreÊlona w Polskich Normach. rozdziale, stosuje si´ ogólne przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy. 3. Wentylacja nie mo˝e powodowaç przeciàgów, wyzi´bienia lub przegrzewania pomieszczeƒ pracy. Rozdzia∏ 5

4. Je˝eli potrzeba ochrony zdrowia osób wymaga Wymagania dotyczàce miejsc pracy usytuowanych zastosowania systemu wentylacyjnego, system ten w budynkach oraz w obiektach poddawanych powinien byç uruchamiany automatycznie lub w∏àczaremontowi lub przebudowie ny przez osoby przed wejÊciem w stref´, w której atmosfera mo˝e zawieraç substancje wybuchowe, palne

§ 39.

1. Strefy gromadzenia i usuwania odpadów lub toksyczne albo szkodliwe. nale˝y wygrodziç i oznakowaç.

§ 44.

1. Osoby wykonujàce roboty budowlane nie 2. Odpady nale˝y usuwaç w sposób ograniczajàcy mogà byç nara˝one na dzia∏anie czynników szkodliich rozrzut i pylenie. wych dla zdrowia lub niebezpiecznych, a w szczególno- Êci takich jak ha∏as, wibracje, promieniowanie elektro-

§ 40.

1. Na czas uk∏adania pod∏óg i pod∏o˝y pod po- magnetyczne, py∏y i gazy o nat´˝eniach i st´˝eniach sadzki na ciàgach komunikacyjnych nale˝y u∏o˝yç po- przekraczajàcych wartoÊci dopuszczalne. mosty wyrównujàce poziomy robocze.

2. Je˝eli osoby sà obowiàzane wejÊç do strefy, o któ- 2. Âciany i inne przegrody, które mogà ulec prze- rej mowa w § 43 ust. 4, atmosfera tej strefy powinna byç wróceniu w czasie monta˝u lub wznoszenia, nale˝y od- monitorowana za pomocà czujników alarmujàcych powiednio zabezpieczyç. o stanach niebezpiecznych, a tak˝e powinny byç podj´- te odpowiednie Êrodki zapobiegajàce zagro˝eniom. 3. Kraw´dzie stropów nieobudowanych Êcianami nale˝y zabezpieczyç balustradami, o których mowa

3. W przestrzeniach zamkni´tych, w których atmosw § 15 ust. 2. fera charakteryzuje si´ niewystarczajàcà zawartoÊcià tlenu lub wyst´pujà czynniki o st´˝eniach nieprzekra-

§ 41.

1. Drogi ewakuacyjne muszà odpowiadaç wy- czajàcych wartoÊci dopuszczalnych, osoba wykonujàmaganiom przepisów techniczno-budowlanych oraz ca zadanie powinna byç obserwowana i asekurowana, przepisów przeciwpo˝arowych. w celu zapewnienia natychmiastowej ewakuacji i sku- 2. Drogi i wyjÊcia ewakuacyjne, wymagajàce tecznej pomocy. oÊwietlenia, zaopatruje si´, w przypadku awarii oÊwie-

4. Roboty budowlane, zwiàzane z impregnacjà tlenia ogólnego (podstawowego), w oÊwietlenie awa- drewna lub innych materia∏ów, mogà wykonywaç osoryjne zapewniajàce dostateczne nat´˝enie oÊwietlenia, by zapoznane z wyst´pujàcymi zagro˝eniami i instrukzgodnie z Polskà Normà. cjà producenta dotyczàcà pos∏ugiwania si´ stosowa- 3. Przed rozpocz´ciem robót budowlanych ustala nymi Êrodkami impregnacyjnymi. si´ istniejàce trasy przebiegu mediów i zapoznaje si´

5. Osób, u których wyst´pujà objawy uczulenia na z symbolami oznaczeƒ tych tras osoby wykonujàce ro-

Êrodki chemiczne, nie nale˝y zatrudniaç przy robotach boty budowlane. impregnacyjnych.

§ 42.

1. Teren budowy wyposa˝a si´ w niezb´dny

6. W miejscu wykonywania robót impregnacyjnych sprz´t do gaszenia po˝aru oraz, w zale˝noÊci od po- jest niedopuszczalne: trzeb, w system sygnalizacji po˝arowej, dostosowany do charakteru budowy, rozmiarów i sposobu wykorzy-

1) u˝ywanie otwartego ognia; stania pomieszczeƒ, wyposa˝enia budowy, fizycznych i chemicznych w∏aÊciwoÊci substancji znajdujàcych si´ 2) palenie tytoniu; na terenie budowy, w iloÊci wynikajàcej z liczby zagro-

˝onych osób. 3) spo˝ywanie posi∏ków.

7. Niezw∏ocznie po zakoƒczeniu robót impregnacyj- 5. Schody ruchome i podnoÊniki w budynku powinnych oraz w przerwach przeznaczonych na posi∏ki oso- ny funkcjonowaç bezpiecznie. Strefy niebezpieczne pobom wykonujàcym roboty nale˝y umo˝liwiç umycie si´ winny byç trwale i jednoznacznie oznakowane. ciep∏à wodà i korzystanie ze Êrodków higieny osobistej.

6. Mechanizmy nap´dowe schodów ruchomych 8. Miejsca i pomieszczenia przeznaczone do impre- i podnoÊników powinny byç obudowane i niedost´pne gnacji nale˝y zaopatrzyç w sprz´t do gaszenia po˝a- dla osób nieupowa˝nionych. rów, dostosowany do rodzaju u˝ywanego Êrodka im- pregnacyjnego oraz ogrodziç i zaopatrzyç w odpowied- 7. Schody ruchome i pochylnie powinny byç wyponie tablice ostrzegawcze. sa˝one w ∏atwo rozpoznawalne i ∏atwo dost´pne urzàdzenia do ich zatrzymania.

9. W pomieszczeniach zamkni´tych, w których sà wykonywane roboty impregnacyjne, nale˝y zainstalo- 8. Drogi komunikacyjne powinny byç zabezpieczowaç wentylacj´ mechanicznà. ne przed spadajàcymi przedmiotami.

10. Miejsca, w których wykonywane sà roboty im- 9. Drogi komunikacyjne i ewakuacyjne powinny pregnacyjne, nale˝y zabezpieczyç przed zanieczyszcze- mieç: niem Êrodowiska Êrodkami impregnacyjnymi.

1) trwa∏e i ustabilizowane pod∏o˝e;

§ 45.

1. Stanowiska pracy, pomieszczenia i drogi ko- munikacji powinny byç, w miar´ mo˝liwoÊci, oÊwietlo- 2) trwa∏à, wytrzyma∏à i stabilnà konstrukcj´ noÊnà. ne Êwiat∏em dziennym.

§ 47.

1. W czasie uk∏adania posadzek i wyk∏adzin 2. Skrzyd∏a otwieranych cz´Êci okien nie mogà sta- pod∏ogowych lub Êciennych w pomieszczeniach z zanowiç zagro˝enia dla pracowników. stosowaniem mas palnych lub zawierajàcych palne rozpuszczalniki o w∏aÊciwoÊciach wybuchowych oraz 3. Je˝eli Êwiat∏o naturalne jest niewystarczajàce do w czasie pokrywania pod∏óg lakierem lub innymi mawykonywania robót oraz w porze nocnej, nale˝y stoso- teria∏ami o podobnych w∏aÊciwoÊciach wybuchowych, waç oÊwietlenie sztuczne. nale˝y na czas wykonywania robót i wyparowania rozpuszczalników:

4. W razie koniecznoÊci mogà byç stosowane prze- noÊne êród∏a Êwiat∏a sztucznego. Ich konstrukcja i obu- 1) usunàç otwarte êród∏a ognia na odleg∏oÊç co najdowa oraz sposób zasilania w energi´ elektrycznà nie mniej 30 m od tych pomieszczeƒ; mogà powodowaç zagro˝enia pora˝eniem pràdem

2) zapewniç skutecznà wentylacj´; elektrycznym.

3) u˝ywaç obuwia niepowodujàcego iskrzenia;

5. Sztuczne êród∏a Êwiat∏a nie mogà powodowaç w szczególnoÊci:

4) nie stosowaç narz´dzi wykonanych z materia∏ów iskrzàcych.

1) wyd∏u˝onych cieni;

2) olÊnienia wzroku; 2. Przed wejÊciem do budynku i do poszczególnych pomieszczeƒ, o których mowa w ust. 1, nale˝y umie-

3) zmiany barwy znaków lub zak∏óceƒ odbioru i po- Êciç tablice ostrzegawcze o pracy z materia∏em ∏atwo strzegania sygna∏ów oraz znaków stosowanych zapalnym i zakazujàce palenia tytoniu. w transporcie;

3. Roboty, o których mowa w ust. 1, powinny byç

4) zjawisk stroboskopowych. wykonywane pod nadzorem technicznym.

§ 46.

1. Otwory komunikacyjne w przegrodach bu-

4. Palenie tytoniu oraz zbli˝anie si´ osób do otwardowlanych powinny odpowiadaç wymaganiom zawar- tych êróde∏ ognia w ubraniach roboczych nasyconych tym w przepisach techniczno-budowlanych. parami rozpuszczalników jest niedopuszczalne.

2. Drogi ewakuacyjne oraz wyst´pujàce na nich

§ 48.

1. Dopuszcza si´ wykonywanie robót malardrzwi i bramy oznakowuje si´ znakami bezpieczeƒ- skich przy u˝yciu drabin rozstawnych tylko do wysokostwa.

Êci nieprzekraczajàcej 4 m od poziomu pod∏ogi.

3. W bezpoÊrednim sàsiedztwie bram dla ruchu ko-

2. Drabiny nale˝y zabezpieczyç przed poÊlizgiem ∏owego powinny znajdowaç si´ furtki, które nale˝y i rozsuni´ciem si´ oraz zapewniç ich stabilnoÊç. oznakowaç w sposób widoczny.

4. Drzwi i bramy zamykane i otwierane automatycz- § 49. 1. Wewn´trzne roboty malarskie z zastosowanie powinny otwieraç si´ bez stwarzania ryzyka urazu niem sk∏adników wydzielajàcych szkodliwe dla zdrooraz posiadaç dodatkowe mechanizmy do r´cznego wia substancje lotne nale˝y wykonywaç przy zapewotwierania na wypadek przerwy w dop∏ywie energii nieniu intensywnej wentylacji pomieszczeƒ, uwzgl´delektrycznej. niajàcej w∏aÊciwoÊci fizykochemiczne materia∏ów. 2. W czasie wypalania farb olejnych na elementach 2. Projekt, konstrukcj´ i wybór materia∏ów oraz urzàbudowlanych w pomieszczeniach nale˝y zapewniç od- dzeƒ ochronnych w instalacji, o której mowa w ust. 1, powiednià wentylacj´. nale˝y dostosowaç do typu, rodzaju i mocy rozdzielanej energii, warunków zewn´trznych oraz do poziomu kwalifikacji osób majàcych dost´p do instalacji.

3. W pomieszczeniach, w których sà prowadzone roboty malarskie roztworami wodnymi, nale˝y wy∏à- czyç instalacj´ elektrycznà i stosowaç zasilanie niemo- § 54. Roboty zwiàzane z pod∏àczaniem, sprawdzagàce powodowaç zagro˝enia pora˝eniem pràdem niem, konserwacjà i naprawà instalacji i urzàdzeƒ elekelektrycznym. trycznych mogà byç wykonywane wy∏àcznie przez osoby posiadajàce odpowiednie uprawnienia.

§ 50.

1. Obróbka kamieni na terenie budowy powin-

§ 55.

1. Nie jest dopuszczalne sytuowanie stanona byç dokonywana w ogrodzonym miejscu, bez do- wisk pracy, sk∏adowisk wyrobów i materia∏ów lub mast´pu osób postronnych. szyn i urzàdzeƒ budowlanych bezpoÊrednio pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi lub w odle- 2. Stanowiska pracy obróbki kamieni oddalone od g∏oÊci liczonej w poziomie od skrajnych przewodów, siebie o mniej ni˝ 3 m zabezpiecza si´ ekranami o wy- mniejszej ni˝: sokoÊci co najmniej 2 m.

1) 3 m — dla linii o napi´ciu znamionowym nieprze- 3. W pomieszczeniu, w którym w czasie wykonywa- kraczajàcym 1 kV; nia obróbki elementów wyst´puje wydzielanie si´ py-

2) 5 m — dla linii o napi´ciu znamionowym powy˝ej ∏u, nale˝y zainstalowaç na stanowisku roboczym wen-

1 kV, lecz nieprzekraczajàcym 15 kV; tylacj´ z miejscowym wyciàgiem powietrza.

3) 10 m — dla linii o napi´ciu znamionowym powy˝ej 4. W czasie stosowania spr´˝onego powietrza do 15 kV, lecz nieprzekraczajàcym 30 kV; obróbki p∏aszczyzn kamienia pracownicy sà obowiàza-

4) 15 m — dla linii o napi´ciu znamionowym powy˝ej ni u˝ywaç Êrodków ochrony indywidualnej.

30 kV, lecz nieprzekraczajàcym 110 kV;

5. Przy r´cznej lub mechanicznej obróbce elemen- 5) 30 m — dla linii o napi´ciu znamionowym powy˝ej tów kamiennych pracownicy sà obowiàzani u˝ywaç 110 kV.

Êrodków ochrony indywidualnej, takich jak: gogle lub przy∏bice ochronne, kaski, r´kawice wzmocnione skórà 2. W czasie wykonywania robót budowlanych z zaoraz obuwie z wk∏adkami stalowymi chroniàcymi pal- stosowaniem ˝urawi lub urzàdzeƒ za∏adowczo-wy∏ace stóp. dowczych zachowuje si´ odleg∏oÊci, o których mowa w ust. 1, mierzone do najdalej wysuni´tego punktu

§ 51.

Wymiary pomostów i ramp powinny byç do- urzàdzenia wraz z ∏adunkiem. stosowane do wymiarów prze∏adowywanych ∏adun- ków i Êrodków transportu. 3. Przy wykonywaniu robót budowlanych przy u˝yciu maszyn lub innych urzàdzeƒ technicznych, bezpo- Êrednio pod linià wysokiego napi´cia, nale˝y uzgodniç

§ 52.

1. Stanowiska pracy powinny umo˝liwiaç bezpieczne warunki pracy z jej u˝ytkownikiem. swobod´ ruchu, niezb´dnà do wykonania pracy.

4. ˚urawie samojezdne, koparki i inne urzàdzenia 2. Stanowiska pracy o niesta∏ym charakterze nale- ruchome, które mogà zbli˝yç si´ na niebezpiecznà od- ˝y poddawaç sprawdzeniu pod wzgl´dem ich stabilno- leg∏oÊç do napowietrznych lub kablowych linii elektro- Êci, zamocowaƒ oraz zabezpieczeƒ przed upadkiem energetycznych, o których mowa w ust. 1, powinny byç osób i przedmiotów. Sprawdzenia nale˝y dokonaç po wyposa˝one w sygnalizatory napi´cia. ka˝dej zmianie usytuowania, po ka˝dej przerwie w pra- cy trwajàcej d∏u˝ej ni˝ 7 dni, a dla stanowisk usytuowa-

§ 56.

1. Rozdzielnice budowlane pràdu elektrycznenych na zewnàtrz budynku — po silnym wietrze, opa- go znajdujàce si´ na terenie budowy zabezpiecza si´ dach Êniegu lub oblodzeniu. przed dost´pem nieupowa˝nionych osób.

Rozdzia∏ 6 2. Rozdzielnice, o których mowa w ust. 1, powinny byç usytuowane w odleg∏oÊci nie wi´kszej ni˝ 50 m od Instalacje i urzàdzenia elektroenergetyczne odbiorników energii.

§ 53.

1. Instalacje rozdzia∏u energii elektrycznej na § 57. 1. Po∏àczenia przewodów elektrycznych terenie budowy powinny byç zaprojektowane i wyko- z urzàdzeniami mechanicznymi wykonuje si´ w sposób nane oraz utrzymywane i u˝ytkowane w taki sposób, zapewniajàcy bezpieczeƒstwo pracy osób obs∏ugujàaby nie stanowi∏y zagro˝enia po˝arowego lub wybu- cych takie urzàdzenia. chowego, a tak˝e chroni∏y w dostatecznym stopniu pracowników przed pora˝eniem pràdem elektrycz- 2. Przewody, o których mowa w ust. 1, zabezpiecza nym. si´ przed uszkodzeniami mechanicznymi.

§ 58.

Okresowa kontrola stanu stacjonarnych urzà- 2. Dokumenty te powinny byç dost´pne dla orgadzeƒ elektrycznych pod wzgl´dem bezpieczeƒstwa od- nów kontroli w miejscu eksploatacji maszyn i urzàbywa si´ co najmniej jeden raz w miesiàcu, natomiast dzeƒ, o których mowa w ust. 1. kontrola stanu i opornoÊci izolacji tych urzàdzeƒ, co najmniej dwa razy w roku, a ponadto: § 63. 1. Wykonawca, u˝ytkujàcy maszyny i inne urzàdzenia techniczne, niepodlegajàce dozorowi tech-

1) przed uruchomieniem urzàdzenia po dokonaniu nicznemu, udost´pnia organom kontroli dokumentazmian i napraw cz´Êci elektrycznych i mechanicz- cj´ techniczno-ruchowà lub instrukcj´ obs∏ugi tych manych; szyn lub urzàdzeƒ.

2) przed uruchomieniem urzàdzenia, je˝eli urzàdze-

2. Wykonawca zapoznaje pracowników z dokumennie by∏o nieczynne przez ponad miesiàc; tacjà, o której mowa w ust. 1, przed dopuszczeniem ich do wykonywania robót.

3) przed uruchomieniem urzàdzenia po jego prze- mieszczeniu.

3. Maszyny i inne urzàdzenia techniczne eksploatuje si´, konserwuje i naprawia zgodnie z instrukcjà pro-

§ 59.

1. W przypadku zastosowania urzàdzeƒ ducenta, w sposób zapewniajàcy ich sprawne funkcjoochronnych ró˝nicowopràdowych w instalacji, o której nowanie. mowa w § 53 ust. 1, nale˝y sprawdziç ich dzia∏anie ka˝- dorazowo przed przystàpieniem do pracy.

§ 64.

1. Maszyny i inne urzàdzenia techniczne powinny byç:

2. Kopie zapisu pomiarów skutecznoÊci zabezpie- czenia przed pora˝eniem pràdem elektrycznym powin- 1) utrzymywane w stanie zapewniajàcym ich sprawny znajdowaç si´ u kierownika budowy. noÊç;

2) stosowane wy∏àcznie do prac, do jakich zosta∏y 3. Dokonywane naprawy i przeglàdy urzàdzeƒ elek- przeznaczone; trycznych powinny byç odnotowane w ksià˝ce konser- wacji urzàdzeƒ. 3) obs∏ugiwane przez przeszkolone osoby.

§ 60.

1. Miejsca wykonania robót, drogi na terenie 2. Maszyny i inne urzàdzenia techniczne pracujàce budowy, dojÊcia i dojazdy w czasie wykonywania robót pod ciÊnieniem powinny byç sprawdzane i poddawapowinny byç dostatecznie oÊwietlone. ne regularnym kontrolom, zgodnie z przepisami odr´bnymi.

2. ˚urawie, maszty lub inne wysokie konstrukcje o zmroku i w nocy powinny posiadaç oÊwietlenie po- § 65. Przecià˝anie maszyn i innych urzàdzeƒ techzycyjne. nicznych ponad dopuszczalne obcià˝enie robocze jest zabronione, z wyjàtkiem przecià˝eƒ dokonanych w czasie badaƒ i prób.

3. Punkty Êwietlne rozmieszcza si´ w sposób za- pewniajàcy odczytanie tablic i znaków ostrzegawczych

§ 66.

Operatorzy lub maszyniÊci ˝urawi, maszyn buoraz znaków sygnalizacji ruchu na terenie budowy. dowlanych, kierowcy wózków i innych maszyn o nap´- dzie silnikowym powinni posiadaç wymagane kwalifi- 4. S∏upy z punktami Êwietlnymi na drogach znajdu- kacje. jàcych si´ na terenie budowy nale˝y rozmieÊciç wzd∏u˝ dróg i na ich skrzy˝owaniach. Na ∏ukach dróg, przy jed- § 67. W przypadku stwierdzenia w czasie pracy nostronnym oÊwietleniu, s∏upy nale˝y ustawiaç po ze- uszkodzenia maszyny lub innego urzàdzenia techniczwn´trznej stronie ∏uku. nego nale˝y je niezw∏ocznie unieruchomiç i od∏àczyç dop∏yw energii.

5. Punkty Êwietlne i sygnalizacyjne powinny spe∏- niaç wymagania okreÊlone w § 45 ust. 4 i 5. § 68. Na stanowiskach pracy przy stacjonarnych maszynach i innych urzàdzeniach technicznych powinny byç dost´pne instrukcje bezpiecznej obs∏ugi i kon- Rozdzia∏ 7 serwacji, z którymi zapoznaje si´ osoby upowa˝nione do pracy na tych stanowiskach.

Maszyny i inne urzàdzenia techniczne

§ 69.

1. Stanowiska pracy operatorów maszyn lub

§ 61.

Maszyny i inne urzàdzenia techniczne oraz na- innych urzàdzeƒ technicznych, które nie posiadajà karz´dzia zmechanizowane powinny byç montowane, bin, powinny byç: eksploatowane i obs∏ugiwane zgodnie z instrukcjà pro- ducenta oraz spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepi-

1) zadaszone i zabezpieczone przez spadajàcymi sach dotyczàcych systemu oceny zgodnoÊci. przedmiotami;

§ 62.

1. Maszyny i inne urzàdzenia techniczne, pod- 2) os∏oni´te w okresie zimowym. legajàce dozorowi technicznemu, mogà byç u˝ywane na terenie budowy tylko wówczas, je˝eli wystawiono 2. Zabezpieczenia, o których mowa w ust. 1, nie dokumenty uprawniajàce do ich eksploatacji. mogà ograniczaç widocznoÊci operatorowi.

§ 70.

1. Maszyny i inne urzàdzenia techniczne przed wym, a ich dopuszczalne obcià˝enie powinno byç rozpocz´ciem pracy i przy zmianie obs∏ugi powinny trwale uwidocznione wyraênym napisem. byç sprawdzone pod wzgl´dem sprawnoÊci technicz- nej i bezpiecznego u˝ytkowania. § 79. 1. Pomosty lub rampy, przeznaczone do przejazdu pojazdów i sprz´tu, powinny byç szersze 2. W przypadku maszyn i innych urzàdzeƒ technicz- o 1,2 m od pojazdów i zabezpieczone barierami ochronnych, dla których prowadzona jest wymagana doku- nymi oraz zawieraç prowadnice dla kó∏ pojazdów. mentacja, sprawdzenie, o którym mowa w ust. 1, po- twierdza si´ wpisem do tej dokumentacji. 2. Pr´dkoÊç pojazdów na pomostach i rampach nie powinna przekraczaç 5 km/h.

§ 71.

Odt∏uszczanie lub oczyszczanie powierzchni oraz cz´Êci maszyn lub innych urzàdzeƒ technicznych § 80. Do przemieszczania ∏adunków p∏ynnych lub wykonuje si´ Êrodkami do tego przeznaczonymi. plastycznych oraz materia∏ów ˝ràcych i parzàcych nale˝y stosowaç specjalne pojemniki, a do ∏adunków

§ 72.

Dokonywanie napraw i czynnoÊci konserwa- p∏ynnych w balonach — palety ze Êcianami bocznymi. cyjnych sprz´tu zmechanizowanego b´dàcego w ru- chu jest zabronione. § 81. Podstawki ∏adunkowe i palety powinny mieç g∏adkie powierzchnie i kraw´dzie.

§ 73.

Zblocza jednokrà˝kowe i wielokrà˝kowe oraz inne zawiesia pomocnicze niepo∏àczone na sta∏e § 82. 1. Zawiesia budowlane powinny spe∏niaç wyz maszynà lub innymi urzàdzeniami technicznymi po- magania okreÊlone w przepisach dotyczàcych systemu winny byç poddawane próbie obcià˝enia co najmniej oceny zgodnoÊci. raz w roku.

2. Dopuszczalne obcià˝enie robocze zawiesi dwu- i

§ 74.

1. Przewody pracujàce pod ciÊnieniem spr´- wieloci´gnowych powinno byç uzale˝nione od wielko- ˝onego powietrza powinny mieç wytrzyma∏oÊç dosto- Êci kàta wierzcho∏kowego, mierzonego po przekàtnej sowanà do ciÊnienia roboczego, z uwzgl´dnieniem mi´dzy ci´gnami, i wynosiç: wspó∏czynnika bezpieczeƒstwa tych przewodów.

1) przy kàcie 0,783 rad (45°) — 90%,

2. U˝ywanie uszkodzonych przewodów lub prze-

2) przy kàcie 1,566 rad (90°) — 70%, wodów o nieznanej wytrzyma∏oÊci jest zabronione.

3) przy kàcie 2,092 rad (120°) — 50%

§ 75.

1. Haki do przemieszczania ∏adunków powin- ny spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepisach doty- dopuszczalnego obcià˝enia zawiesia w uk∏adzie pioczàcych systemu oceny zgodnoÊci i mieç wyraênie za- nowym. znaczonà noÊnoÊç maksymalnà.

3. Kàt rozwarcia ci´gien zawiesia nie mo˝e byç 2. Je˝eli przy przemieszczaniu ∏adunków zachodzi wi´kszy ni˝ 2,092 rad (120°). mo˝liwoÊç wysuni´cia si´ zawiesia z gardzieli haka, na- le˝y stosowaç haki wyposa˝one w urzàdzenia zamyka- 4. Przy u˝yciu zawiesia wieloci´gnowego w celu jàce gardziel. okreÊlenia dopuszczalnego obcià˝enia roboczego nale- ˝y przyjmowaç stan pracy dwóch ci´gien.

3. Ocena stopnia zu˝ycia haków i ustalenie ich przy- datnoÊci do dalszej pracy powinny byç przeprowadza- 5. Przy u˝yciu dwóch zawiesi, o obwodzie zamkni´- ne przed rozpocz´ciem ka˝dej zmiany roboczej przez tym, ich ∏àczne obcià˝enie nie powinno byç wi´ksze ni˝ osob´ posiadajàcà odpowiednie kwalifikacje. wielkoÊç obcià˝enia roboczego przewidzianego dla jednego zawiesia.

§ 76.

Stosowanie elementów s∏u˝àcych do zawie- szania ∏adunku na haku, w szczególnoÊci pierÊcieni, 6. Dopuszczalne obcià˝enie robocze dla zawiesi ogniw, p´tli, których wymiary uniemo˝liwiajà swobod- wykonanych z ∏aƒcuchów, u˝ytkowanych w temperane w∏o˝enie elementów na dno gardzieli haka, jest za- turach poni˝ej 253 K (–20°C), nale˝y obni˝yç o 50%. bronione.

7. Na zawiesiu nale˝y umieÊciç napis okreÊlajàcy

§ 77.

1. P∏yty pomostowe do przemieszczania ∏a- jego dopuszczalne obcià˝enie robocze oraz termin dunku z pojazdu na ramp´ lub na drugi pojazd powin- ostatniego i nast´pnego badania. ny zapewniaç bezpieczne przemieszczanie tych ∏adun- ków. 8. Wykonywanie w´z∏ów na linach i ∏aƒcuchach i ∏àczenie lin stalowych na d∏ugoÊci jest zabronione. 2. P∏yty, o których mowa w ust. 1, powinny byç trwale oznaczone z wyraênym napisem informujàcym § 83. Ârodki transportu do przewozu na terenie buo dopuszczalnym obcià˝eniu roboczym. dowy butli z gazami technicznymi, kwasami lub innymi ˝ràcymi cieczami powinny byç wyposa˝one w urzà-

§ 78.

Pomosty i stojaki u˝ywane do prze∏adunku dzenia zabezpieczajàce ∏adunek przed wypadni´ciem powinny odpowiadaç wymaganiom wytrzyma∏oÊcio- lub przemieszczeniem.

§ 84.

R´czne wózki szynowe, u˝ywane na torze 7) podnoszenia ∏adunku przy ukoÊnym u∏o˝eniu liny o pochyleniu wi´kszym ni˝ 1%, powinny byç zaopa- ˝urawia. trzone w sprawne hamulce.

§ 91.

Poziome przemieszczanie ∏adunku ˝urawiem

§ 85.

Drogi dla wózków i taczek umieszczone nad powinno odbywaç si´ na wysokoÊci nie mniejszej ni˝ poziomem terenu powy˝ej 1 m powinny byç zabezpie- 1 m ponad przedmiotami znajdujàcymi si´ na drodze czone w sposób okreÊlony w § 15 ust. 2. przenoszonego ∏adunku.

§ 86.

Z∏àcza szyn jezdnych ˝urawi powinny byç § 92. W czasie mechanicznego za∏adunku i roz∏azbocznikowane w sposób nieutrudniajàcy dylatacji ter- dunku materia∏ów i wyrobów przemieszczanie ich bezmicznej szyn. poÊrednio nad ludêmi lub nad kabinà kierowcy jest zabronione.

§ 87.

1. Je˝eli drzwi kabiny ˝urawia znajdujà si´ na wysokoÊci powy˝ej 0,3 m ponad pomostami, przy ka- § 93. Roboczy zasi´g haka ˝urawia powinien byç binie nale˝y zainstalowaç schodki lub sta∏e drabinki wi´kszy co najmniej o 0,5 m od po∏o˝enia Êrodka maz por´czami, u∏atwiajàce wejÊcie. sy montowanego elementu lub miejsca uk∏adanego ∏adunku.

2. W okresie zimowym w kabinie powinna byç za- pewniona temperatura nie ni˝sza ni˝ 288 K (15°C), § 94. Stanowisko pracy operatora dêwigu budowlaa w okresie letnim temperatura w kabinie nie powinna nego powinno znajdowaç si´ w odleg∏oÊci nie mniejprzekraczaç temperatury zewn´trznej. szej ni˝ 6 m od konstrukcji tego dêwigu, przy czym operator ten powinien mieç mo˝liwoÊç obserwacji ruchu 3. Maszynista powinien mieç mo˝liwoÊç sterowa- platformy na ca∏ej wysokoÊci dêwigu. nia ˝urawiem i obserwowania terenu pracy z pozycji siedzàcej. § 95. Nad stanowiskiem pracy przy za∏adunku materia∏ów z poziomu terenu na platform´ dêwigu bu- 4. Maszynista powinien mieç mo˝liwoÊç opuszcze- dowlanego wykonuje si´ daszek ochronny. Daszek ten nia kabiny w ka˝dym roboczym po∏o˝eniu ˝urawia. powinien wystawaç co najmniej 2 m, liczàc od zewn´trznej kraw´dzi platformy, w kierunku miejsca do-

§ 88.

˚urawie zaopatruje si´ w tablice znamionowe stawy materia∏ów i wyrobów. z oznaczeniem dopuszczalnego udêwigu, a w przypad- ku udêwigu zmiennego powinien byç podany jego wy- § 96. Dêwig wyposa˝a si´ w urzàdzenia sygnalizamagany udêwig przy okreÊlonych po∏o˝eniach wysi´- cyjne, umo˝liwiajàce porozumiewanie si´ osób mi´dzy gnika lub wózka na wysi´gniku poziomym. stanowiskami obs∏ugi i odbioru.

§ 89.

Odleg∏oÊç pomi´dzy skrajnià podwozia lub § 97. Dost´p z pomostów roboczych do platformy platformy obrotowej ˝urawia a zewn´trznymi cz´Êcia- ∏adunkowej szybowych dêwigów budowlanych zabezmi konstrukcji montowanego obiektu budowlanego piecza si´ ruchomymi zaporami o wysokoÊci 1,1 m, lub jego zabezpieczeƒ tymczasowych bàdê stosami w odleg∏oÊci 0,3 m od kraw´dzi pomostu roboczego. sk∏adowanych wyrobów, materia∏ów lub elementów powinna wynosiç co najmniej 0,75 m. § 98. ¸adunek przewo˝ony na platformie dêwigu zabezpiecza si´ przed zmianà po∏o˝enia.

§ 90.

Zabrania si´ w szczególnoÊci:

§ 99.

1. Podniesienie i opuszczenie kosza betoniar-

1) sk∏adowania materia∏ów i wyrobów pomi´dzy ki powinno byç poprzedzone sygna∏em umownym, skrajnià ˝urawia lub pomi´dzy torowiskiem ˝ura- w szczególnoÊci dêwi´kowym. wia a konstrukcjà obiektu budowlanego lub jego tymczasowymi zabezpieczeniami;

2. Wchodzenie pod podniesiony kosz betoniarki jest zabronione.

2) przechodzenia osób w czasie pracy ˝urawia pomi´- dzy obiektem budowlanym a podwoziem ˝urawia

§ 100.

Pomi´dzy stanowiskiem odbioru mieszanki lub wychylania si´ przez otwory w obiekcie bu- betonowej lub zaprawy a operatorem pompy powinna dowlanym; byç zapewniona sygnalizacja.

3) pozostawiania zawieszonego elementu lub innego

∏adunku na haku ˝urawia w czasie przerwy w pra- § 101. 1. Przeje˝d˝anie lub przechodzenie po przecy lub po jej zakoƒczeniu; wodach s∏u˝àcych do transportu mieszanki betonowej lub zaprawy jest zabronione.

4) podnoszenia ˝urawiem zamro˝onych lub zaklesz- czonych przedmiotów, wyrywania s∏upów oraz

2. Przed przystàpieniem do przenoszenia, rozbieraprzeciàgania wagonów kolejowych; nia lub przed∏u˝ania przewodów nale˝y uprzednio wy- ∏àczyç pomp´ i zredukowaç w przewodach ciÊnienie do

5) podnoszenia ˝urawiem przedmiotów o nieznanej ciÊnienia atmosferycznego. masie;

6) instalowania dodatkowych lamp oÊwietleniowych 3. W razie zatkania si´ przewodu przepychanie go na konstrukcjach ˝urawia; od strony wylotu jest zabronione.

4. W czasie roz∏àczania i oczyszczania przewodu na- 3. Elementy rusztowaƒ, innych ni˝ wymienione le˝y zawsze stosowaç Êrodki ochrony indywidualnej. w ust. 2, powinny byç montowane zgodnie z projektem indywidualnym.

5. Zwi´kszenie ciÊnienia w przewodach ponad war- toÊç dopuszczalnà jest zabronione.

4. Monta˝ rusztowaƒ, ich eksploatacja i demonta˝ powinny byç wykonywane zgodnie z instrukcjà produ-

§ 102.

1. U˝ywanie narz´dzi uszkodzonych jest za- centa albo projektem indywidualnym. bronione.

2. Wszelkie samowolne przeróbki narz´dzi sà za- § 109. Osoby zatrudnione przy monta˝u i demontabronione. ˝u rusztowaƒ oraz monterzy ruchomych podestów roboczych powinni posiadaç wymagane uprawnienia.

§ 103.

Narz´dzia do pracy udarowej nie mogà mieç:

1) uszkodzonych zakoƒczeƒ roboczych; § 110. 1. U˝ytkowanie rusztowania jest dopuszczalne po dokonaniu jego odbioru przez kierownika budo-

2) p´kni´ç, zadr i ostrych kraw´dzi w miejscu r´czne- wy lub uprawnionà osob´. go uchwytu;

3) r´kojeÊci krótszych ni˝ 0,15 m. 2. Odbiór rusztowania potwierdza si´ wpisem w dzienniku budowy lub w protokole odbioru technicz-

§ 104.

1. Obs∏uga pistoletu do wstrzeliwania ko∏- nego. ków mo˝e byç powierzona wy∏àcznie osobie posiada- jàcej wymagane uprawnienia.

3. Wpis w dzienniku budowy lub w protokole odbioru technicznego rusztowania okreÊla w szczególno- 2. Osoba, o której mowa w ust. 1, stosuje si´ do

Êci: szczegó∏owych wymagaƒ okreÊlonych w instrukcji ob- s∏ugi.

1) u˝ytkownika rusztowania;

§ 105.

Narz´dzia r´czne o nap´dzie elektrycznym nale˝y kontrolowaç zgodnie z instrukcjà producenta. 2) przeznaczenie rusztowania;

Wyniki kontroli powinny byç odnotowywane i przecho- wywane przez osob´, o której mowa w § 5. 3) wykonawc´ monta˝u rusztowania z podaniem imienia i nazwiska albo nazwy oraz numeru tele-

§ 106.

Stosowanie koksowników do przesuszania fonu; pomieszczeƒ zamkni´tych jest zabronione.

4) dopuszczalne obcià˝enia pomostów i konstrukcji

§ 107.

1. Przebywanie osób w pomieszczeniach rusztowania; osuszanych urzàdzeniami grzewczymi, wydzielajàcymi szkodliwe dla zdrowia spaliny w stopniu przekraczajà- 5) dat´ przekazania rusztowania do u˝ytkowania; cym dopuszczalne ich st´˝enie jest zabronione.

6) opornoÊç uziomu;

2. Do pomieszczeƒ, o których mowa w ust. 1, mogà mieç dost´p wy∏àcznie osoby obs∏ugujàce urzàdzenia 7) terminy kolejnych przeglàdów rusztowania. grzewcze, majàce nad nimi nadzór. Mogà one przeby- waç w tych pomieszczeniach wy∏àcznie przez okres § 111. 1. Na rusztowaniu lub ruchomym podeÊcie niezb´dny do zabezpieczenia eksploatacji i dozoru tych roboczym powinna byç umieszczona tablica okreÊlaurzàdzeƒ. jàca:

3. Przed wejÊciem do pomieszczeƒ, o których mo- 1) wykonawc´ monta˝u rusztowania lub ruchomego wa w ust. 1, nale˝y je przewietrzyç, a po wejÊciu do podestu roboczego z podaniem imienia i nazwiska nich zachowaç niezb´dne Êrodki ostro˝noÊci. albo nazwy oraz numeru telefonu;

Rozdzia∏ 8 2) dopuszczalne obcià˝enia pomostów i konstrukcji rusztowania lub ruchomego podestu roboczego. Rusztowania i ruchome podesty robocze

2. Rusztowania i ruchome podesty robocze powin-

§ 108.

1. Rusztowania i ruchome podesty robocze ny byç wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem. powinny byç wykonywane zgodnie z dokumentacjà producenta albo projektem indywidualnym.

§ 112.

Rusztowania i ruchome podesty robocze po- 2. Rusztowania systemowe powinny byç monto- winny: wane zgodnie z dokumentacjà projektowà z elemen- tów poddanych przez producenta badaniom na zgod- 1) posiadaç pomost o powierzchni roboczej wystarnoÊç z wymaganiami konstrukcyjnymi i materia∏owy- czajàcej dla osób wykonujàcych roboty oraz do mi, okreÊlonymi w kryteriach oceny wyrobów pod sk∏adowania narz´dzi i niezb´dnej iloÊci materiawzgl´dem bezpieczeƒstwa. ∏ów;

2) posiadaç stabilnà konstrukcj´ dostosowanà do 1) zabezpieczenia przed spadaniem przedmiotów przeniesienia obcià˝eƒ; z rusztowania;

3) zapewniaç bezpiecznà komunikacj´ i swobodny 2) zabezpieczenie przechodniów przed mo˝liwoÊcià dost´p do stanowisk pracy; powstania urazów oraz uszkodzeniem odzie˝y przez elementy konstrukcyjne rusztowania.

4) zapewniaç mo˝liwoÊç wykonywania robót w pozy-

§ 119.

1. Rusztowania, usytuowane bezpoÊrednio cji niepowodujàcej nadmiernego wysi∏ku; przy drogach, ulicach oraz w miejscach przejazdów i przejÊç dla pieszych, oprócz wymagaƒ okreÊlonych

5) posiadaç por´cz ochronnà, o której mowa w § 15 w § 112, powinny posiadaç daszki ochronne i os∏on´ ust. 2; z siatek ochronnych.

6) posiadaç piony komunikacyjne.

2. Stosowanie siatek ochronnych nie zwalnia z obowiàzku stosowania balustrad, o których mowa w § 15

§ 113.

1. Rusztowania stojakowe powinny mieç wy- ust. 2. dzielone bezpieczne piony komunikacyjne.

§ 120.

1. Osoby dokonujàce monta˝u i demonta˝u 2. Odleg∏oÊç najbardziej oddalonego stanowiska rusztowaƒ sà obowiàzane do stosowania urzàdzeƒ zabezpieczajàcych przed upadkiem z wysokoÊci. pracy od pionu komunikacyjnego rusztowania nie po- winna byç wi´ksza ni˝ 20 m, a mi´dzy pionami nie

2. Przed monta˝em lub demonta˝em rusztowaƒ nawi´ksza ni˝ 40 m. le˝y wyznaczyç i ogrodziç stref´ niebezpiecznà.

§ 114.

Rusztowania nale˝y ustawiaç na pod∏o˝u § 121. 1. Równoczesne wykonywanie robót na ró˝- ustabilizowanym i wyprofilowanym, ze spadkiem nych poziomach rusztowania jest dopuszczalne, pod umo˝liwiajàcym odp∏yw wód opadowych. warunkiem zachowania wymaganych odst´pów mi´- dzy stanowiskami pracy.

§ 115.

1. Liczb´ i rozmieszczenie zakotwieƒ ruszto-

2. W przypadkach innych, ni˝ okreÊlone w ust. 1, wania oraz wielkoÊç si∏y kotwiàcej nale˝y okreÊliç odleg∏oÊci bezpieczne wynoszà w poziomie co najw projekcie rusztowania lub dokumentacji producenta. mniej 5 m, a w pionie wynikajà z zachowania co najmniej jednego szczelnego pomostu, nie liczàc pomo- 2. Sk∏adowa pozioma jednego zamocowania rusz- stu, na którym roboty sà wykonywane. towania nie powinna byç mniejsza ni˝ 2,5 kN.

§ 122.

Monta˝, eksploatacja i demonta˝ rusztowaƒ 3. Konstrukcja rusztowania nie powinna wystawaç oraz ruchomych podestów roboczych, usytuowanych poza najwy˝ej po∏o˝onà lini´ kotew wi´cej ni˝ 3 m, w sàsiedztwie napowietrznych linii elektroenergetycznych, sà dopuszczalne, je˝eli linie znajdujà si´ poza a pomost roboczy umieszcza si´ nie wy˝ej ni˝ 1,5 m po- strefà niebezpiecznà. W innym przypadku, przed roznad tà linià. pocz´ciem robót, napi´cie w liniach napowietrznych powinno byç wy∏àczone.

4. W przypadku odsuni´cia rusztowania od Êciany ponad 0,2 m nale˝y stosowaç balustrady, o których § 123. Monta˝, eksploatacja i demonta˝ rusztowaƒ mowa w § 15 ust. 2, od strony tej Êciany. i ruchomych podestów roboczych sà zabronione:

1) je˝eli o zmroku nie zapewniono oÊwietlenia pozwa-

§ 116.

Udêwig urzàdzenia do transportu materia- lajàcego na dobrà widocznoÊç;

∏ów na wysi´gnikach mocowanych do konstrukcji rusz- towania nie mo˝e przekraczaç 1,5 kN. 2) w czasie g´stej mg∏y, opadów deszczu, Êniegu oraz go∏oledzi;

§ 117.

Rusztowanie z elementów metalowych po- 3) w czasie burzy lub wiatru, o pr´dkoÊci przekraczawinno byç uziemione i posiadaç instalacj´ pioruno- jàcej 10 m/s. chronnà.

§ 124.

Pozostawianie materia∏ów i wyrobów na pomostach rusztowaƒ i ruchomych podestów roboczych

§ 118.

1. Usytuowanie rusztowania w obr´bie cià- po zakoƒczeniu pracy jest zabronione. gów komunikacyjnych wymaga zgody w∏aÊciwych or- ganów nadzorujàcych te ciàgi oraz zastosowania wy-

§ 125.

Zrzucanie elementów demontowanych rusztomaganych przez nie Êrodków bezpieczeƒstwa. Ârodki waƒ i ruchomych podestów roboczych jest zabronione. bezpieczeƒstwa powinny byç okreÊlone w projekcie or- ganizacji ruchu.

§ 126.

1. Wchodzenie i schodzenie osób na pomost ruchomego podestu roboczego jest dozwolone, je˝eli 2. Rusztowania, o których mowa w ust. 1, oprócz pomost znajduje si´ w najni˝szym po∏o˝eniu lub w po∏owymagaƒ okreÊlonych w § 112, powinny posiadaç co ˝eniu przewidzianym do wchodzenia oraz jest wyposanajmniej: ˝ony w zabezpieczenia, zgodnie z instrukcjà producenta. 2. Na pomoÊcie ruchomego podestu roboczego nie § 134. Otwory w stropach, na których prowadzone powinno przebywaç jednoczeÊnie wi´cej osób, ni˝ sà roboty lub do których mo˝liwy jest dost´p ludzi, naprzewiduje instrukcja producenta. le˝y zabezpieczyç przed mo˝liwoÊcià wpadni´cia lub ogrodziç balustradà, o której mowa w § 15 ust. 2. 3. Wykonywanie gwa∏townych ruchów, przechyla- nie si´ przez por´cze, gromadzenie wyrobów, materia- § 135. Pomosty robocze, wykonane z desek lub ba- ∏ów i narz´dzi po jednej stronie ruchomego podestu li, powinny byç dostosowane do zaprojektowanego roboczego oraz opieranie si´ o Êcian´ obiektu budow- obcià˝enia, szczelne i zabezpieczone przed zmianà polanego przez osoby znajdujàce si´ na podeÊcie jest za- ∏o˝enia. bronione.

§ 136.

Otwory w Êcianach zewn´trznych obiektu 4. ¸àczenie ze sobà dwóch sàsiednich ruchomych budowlanego, stropach lub inne, których dolna krapodestów roboczych oraz przechodzenie z jednego na w´dê znajduje si´ poni˝ej 1,1 m od poziomu stropu lub drugi jest zabronione. pomostu, powinny byç zabezpieczone balustradà, o której mowa w § 15 ust. 2.

§ 127.

1. Rusztowania i ruchome podesty robocze powinny byç ka˝dorazowo sprawdzane, przez kierowni- § 137. Pozostawione w czasie wykonywania robót ka budowy lub uprawnionà osob´, po silnym wietrze, w Êcianach otwory, zw∏aszcza otwory na drzwi, balkoopadach atmosferycznych oraz dzia∏aniu innych czyn- ny, szyby dêwigów, powinny byç zabezpieczone baluników, stwarzajàcych zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa stradà, o której mowa w § 15 ust. 2. wykonania prac, i przerwach roboczych d∏u˝szych ni˝

10 dni oraz okresowo, nie rzadziej ni˝ raz w miesiàcu. § 138. 1. Przemieszczane w poziomie stanowisko pracy powinno mieç zapewnione mocowanie koƒców- 2. Zakres czynnoÊci obj´tych sprawdzeniem, o któ- ki linki bezpieczeƒstwa do pomocniczej liny ochronnej rym mowa w ust. 1, okreÊla instrukcja producenta lub lub prowadnicy poziomej, zamocowanej na wysokoÊci projekt indywidualny. oko∏o 1,5 m, wzd∏u˝ zewn´trznej strony kraw´dzi przej- Êcia.

§ 128.

W czasie burzy i przy wietrze o pr´dkoÊci wi´kszej ni˝ 10 m/s prac´ na ruchomym podeÊcie robo- 2. Wytrzyma∏oÊç i sposób zamocowania prowadniczym nale˝y przerwaç, a pomost podestu opuÊciç do cy, o której mowa w ust. 1, powinny uwzgl´dniaç obnajni˝szego po∏o˝enia i zabezpieczyç przed jego prze- cià˝enie dynamiczne spadajàcej osoby. mieszczaniem.

§ 139.

1. W przypadku gdy zachodzi koniecznoÊç

§ 129.

1. W przypadku braku dop∏ywu pràdu elek- przemieszczania stanowiska pracy w pionie, linka beztrycznego przez d∏u˝szy okres czasu, znajdujàcy si´ pieczeƒstwa szelek bezpieczeƒstwa powinna byç zaw górze pomost ruchomego podestu roboczego nale- mocowana do prowadnicy pionowej za pomocà urzà- ˝y opuÊciç za pomocà r´cznego urzàdzenia. dzenia samohamujàcego.

2. Naprawa ruchomych podestów roboczych mo˝e 2. D∏ugoÊç linki bezpieczeƒstwa szelek bezpieczeƒbyç dokonywana wy∏àcznie w ich najni˝szym po∏o˝e- stwa nie powinna byç wi´ksza ni˝ 1,5 m. niu.

§ 140.

Amortyzatory spadania nie sà wymagane,

§ 130.

Droga przemieszczania rusztowaƒ przejezd- je˝eli linki asekuracyjne sà mocowane do linek urzànych powinna byç wyrównana, utwardzona, odwod- dzeƒ samohamujàcych, ograniczajàcych wystàpienie niona, a jej spadek nie mo˝e przekraczaç 1%. si∏y dynamicznej w momencie spadania, zw∏aszcza aparatów bezpieczeƒstwa lub pasów bezw∏adnoÊcio-

§ 131.

Rusztowania przejezdne powinny byç zabez- wych. pieczone co najmniej w dwóch miejscach przed przy- padkowym przemieszczeniem. § 141. 1. Drabina bez pa∏àków, której d∏ugoÊç przekracza 4 m, przed podniesieniem lub zamontowaniem

§ 132.

Przemieszczanie rusztowaƒ przejezdnych, powinna byç wyposa˝ona w prowadnic´ pionowà, w przypadku gdy przebywajà na nich ludzie, jest zabro- umo˝liwiajàcà za∏o˝enie urzàdzenia samohamujàcego, nione. po∏àczonego z linkà bezpieczeƒstwa szelek bezpieczeƒstwa.

Rozdzia∏ 9

2. Prowadnica pionowa z urzàdzeniem samohamu- Roboty na wysokoÊci jàcym mo˝e byç zamocowana na wznoszonej konstrukcji drabiny, na klamrach lub szczeblach, w odle-

§ 133.

1. Osoby przebywajàce na stanowiskach pra- g∏oÊci od osi drabiny nie wi´kszej ni˝ 0,4 m. cy, znajdujàce si´ na wysokoÊci co najmniej 1 m od po- ziomu pod∏ogi lub ziemi, powinny byç zabezpieczone § 142. 1. Osoby korzystajàce z urzàdzeƒ krzese∏koprzed upadkiem z wysokoÊci w sposób, o którym mo- wych, drabin linowych lub ruchomych podestów robowa w § 15 ust. 2. czych powinny byç dodatkowo zabezpieczone przed upadkiem z wysokoÊci za pomocà prowadnicy piono- 2. Przepis ust. 1 stosuje si´ do przejÊç i dojÊç do wej, zamocowanej niezale˝nie od lin noÊnych drabiny, tych stanowisk oraz do klatek schodowych. krzese∏ka lub podestu.

2. Prowadnica pionowa, o której mowa w ust. 1, po- oznaczyç za pomocà balustrad z lin lub taÊm z tworzyw winna byç naciàgni´ta w sposób umo˝liwiajàcy prze- sztucznych, umieszczonych wzd∏u˝ wykopu na wysosuwanie w gór´ aparatu samohamujàcego. koÊci 1,1 m i w odleg∏oÊci 1 m od kraw´dzi wykopu. 3. Prowadnica pionowa, o której mowa w ust. 1, po- § 146. Je˝eli teren, na którym sà wykonywane rowinna byç zabezpieczona przed odchylaniem si´ wi´k- boty ziemne, nie mo˝e byç ogrodzony, wykonawca roszym ni˝ o 2 m. Urzàdzenia zabezpieczajàce przed od- bót powinien zapewniç sta∏y jego dozór. chylaniem si´ lin powinny umo˝liwiaç przesuwanie si´ urzàdzenia samohamujàcego. § 147. 1. Wykopy o Êcianach pionowych nieumocnionych, bez rozparcia lub podparcia, mogà byç wyko- 4. D∏ugoÊç linki bezpieczeƒstwa, ∏àczàcej szelki bez- nywane tylko do g∏´bokoÊci 1 m w gruntach zwartych, pieczeƒstwa z aparatem samohamujàcym, nie powin- w przypadku gdy teren przy wykopie nie jest obcià˝ona przekraczaç 0,5 m. ny w pasie o szerokoÊci równej g∏´bokoÊci wykopu. Rozdzia∏ 10 2. Wykopy bez umocnieƒ, o g∏´bokoÊci wi´kszej ni˝ 1 m, lecz nie wi´kszej od 2 m, mo˝na wykonywaç, je˝e- Roboty ziemne li pozwalajà na to wyniki badaƒ gruntu i dokumentacja geologiczno-in˝ynierska.

§ 143.

Roboty ziemne powinny byç prowadzone na podstawie projektu, okreÊlajàcego po∏o˝enie instalacji 3. Zabezpieczenie a˝urowe Êcian wykopów mo˝na i urzàdzeƒ podziemnych, mogàcych znaleêç si´ w za- stosowaç tylko w gruntach zwartych. Stosowanie zasi´gu prowadzonych robót. bezpieczenia a˝urowego Êcian wykopów w okresie zimowym jest zabronione.

§ 144.

1. Wykonywanie robót ziemnych w bezpo-

Êrednim sàsiedztwie sieci, takich jak: elektroenerge- 4. Niedopuszczalne jest u˝ywanie elementów obutyczne, gazowe, telekomunikacyjne, ciep∏ownicze, wo- dowy wykopu niezgodnie z przeznaczeniem. dociàgowe i kanalizacyjne powinno byç poprzedzone okreÊleniem przez kierownika budowy bezpiecznej od- § 148. W czasie wykonywania wykopów ze skarpaleg∏oÊci, w jakiej mogà byç one wykonywane od istnie- mi o bezpiecznym nachyleniu, zgodnym z przepisami jàcej sieci, i sposobu wykonywania tych robót. odr´bnymi, nale˝y:

1) w pasie terenu przylegajàcego do górnej kraw´dzi 2. Bezpiecznà odleg∏oÊç wykonywania robót, o któ- skarpy, na szerokoÊci równej trzykrotnej g∏´bokorych mowa w ust.1, ustala kierownik budowy w poro-

Êci wykopu, wykonaç spadki umo˝liwiajàce ∏atwy zumieniu z w∏aÊciwà jednostkà, w której zarzàdzie lub odp∏yw wód opadowych w kierunku od wykopu; u˝ytkowaniu znajdujà si´ te instalacje. Miejsca tych ro- bót nale˝y oznakowaç napisami ostrzegawczymi

2) likwidowaç naruszenie struktury gruntu skarpy, i ogrodziç. usuwajàc naruszony grunt, z zachowaniem bezpiecznego nachylenia w ka˝dym punkcie skarpy; 3. W czasie wykonywania robót ziemnych miejsca niebezpieczne nale˝y ogrodziç i umieÊciç napisy 3) sprawdzaç stan skarpy po deszczu, mrozie lub po ostrzegawcze. d∏u˝szej przerwie w pracy.

4. Prowadzenie robót ziemnych w pobli˝u instalacji § 149. Bezpieczne nachylenie Êcian wykopów popodziemnych, a tak˝e g∏´bienie wykopów poszuki- winno byç okreÊlone w dokumentacji projektowej wawczych powinno odbywaç si´ r´cznie. wówczas, gdy:

§ 145.

1. W czasie wykonywania wykopów w miej- 1) roboty ziemne sà wykonywane w gruncie nawodnionym; scach dost´pnych dla osób niezatrudnionych przy tych robotach nale˝y wokó∏ wykopów pozostawionych na

2) teren przy skarpie wykopu ma byç obcià˝ony w paczas zmroku i w nocy ustawiç balustrady, o których sie równym g∏´bokoÊci wykopu; mowa w § 15 ust. 2, zaopatrzone w Êwiat∏o ostrzegaw- cze koloru czerwonego. 3) grunt stanowià i∏y sk∏onne do p´cznienia;

4) wykopu dokonuje si´ na terenach osuwiskowych; 2. Por´cze balustrad, o których mowa w ust. 1, po- winny znajdowaç si´ na wysokoÊci 1,1 m nad terenem 5) g∏´bokoÊç wykopu wynosi wi´cej ni˝ 4 m. i w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 1 m od kraw´dzi wyko- pu. § 150. W czasie wykonywania koparkà wykopów wàskoprzestrzennych nale˝y wykonywaç obudow´ 3. Niezale˝nie od ustawienia balustrad, o których wy∏àcznie z zabezpieczonej cz´Êci wykopu lub zastosomowa w ust. 1, w przypadkach uzasadnionych wzgl´- waç obudow´ prefabrykowanà, z u˝yciem wczeÊniej dami bezpieczeƒstwa wykop nale˝y szczelnie przykryç, przewidzianych urzàdzeƒ mechanicznych. w sposób uniemo˝liwiajàcy wpadni´cie do wykopu.

§ 151.

1. Je˝eli wykop osiàgnie g∏´bokoÊç wi´kszà 4. W przypadku przykrycia wykopu, zamiast balu- ni˝ 1 m od poziomu terenu, nale˝y wykonaç zejÊcie strad, o których mowa w ust. 3, teren robót mo˝na (wejÊcie) do wykopu.

2. Odleg∏oÊç pomi´dzy zejÊciami (wejÊciami) do § 161. Teren, na którym odbywa si´ podgrzewanie, wykopu nie powinna przekraczaç 20 m. rozmra˝anie lub zamra˝anie gruntu powinien byç przez ca∏y czas procesu ogrodzony i oznakowany tablicami 3. Wchodzenie do wykopu i wychodzenie po rozpo- ostrzegawczymi, oÊwietlony o zmroku i w porze nocnej rach oraz przemieszczanie osób urzàdzeniami s∏u˝àcy- oraz fachowo nadzorowany. mi do wydobywania urobku jest zabronione.

§ 162.

Zak∏adanie obudowy lub monta˝ rur

§ 152.

Ka˝dorazowe rozpocz´cie robót w wykopie w uprzednio wykonanym wykopie o Êcianach pionowymaga sprawdzenia stanu jego obudowy lub skarp. wych i na g∏´bokoÊci poni˝ej 1 m wymaga tymczasowego zabezpieczenia osób klatkami os∏onowymi lub

§ 153.

1. Je˝eli roboty odbywajà si´ w wykopie wà- obudowà prefabrykowanà. skoprzestrzennym jednoczeÊnie z transportem urobku, wykop przykrywa si´ szczelnym i wytrzyma∏ym zabez- § 163. 1. Grodzie i kesony powinny byç: pieczeniem.

1) zbudowane z materia∏ów trwa∏ych o wymaganej 2. Pojemniki do transportu urobku powinny byç za- w projekcie wytrzyma∏oÊci;

∏adowane poni˝ej górnej ich kraw´dzi.

2) wyposa˝one w urzàdzenia zapewniajàce osobom

§ 154.

Sk∏adowanie urobku, materia∏ów i wyrobów schronienie w przypadku wp∏ywu wody lub innych jest zabronione: substancji.

1) w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 0,6 m od kraw´dzi wy- 2. Budowa, przebudowa oraz demonta˝ grodzi i kekopu, je˝eli Êciany wykopu sà obudowane oraz je- sonów powinny odbywaç si´ pod nadzorem osób, ˝eli obcià˝enie urobku jest przewidziane w doborze o których mowa w § 5. obudowy;

3. Grodzie i kesony powinny byç regularnie kontro-

2) w strefie klina naturalnego od∏amu gruntu, je˝eli lowane przez osoby, o których mowa w § 5.

Êciany wykopu nie sà obudowane.

4. W czasie wbijania grodzi przebywanie osób

§ 155.

Ruch Êrodków transportowych obok wyko- w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 10 m od miejsca ich wbijapów powinien odbywaç si´ poza granicà klina natural- nia jest zabronione. nego od∏amu gruntu.

5. W czasie wyrywania grodzi przebywanie osób

§ 156.

1. W czasie zasypywania obudowanych wy- w promieniu równym d∏ugoÊci grodzi powi´kszonym kopów zabezpieczenie nale˝y demontowaç od dna wy- o 5 m jest zabronione. kopu i stopniowo usuwaç je, w miar´ zasypywania wy- kopu.

§ 164.

1. Pomieszczenia zamkni´te, tunele, zbiorniki, studnie, urzàdzenia techniczne, kana∏y powinny byç 2. Zabezpieczenie mo˝na usuwaç jednoetapowo wyposa˝one w wentylacj´ grawitacyjnà lub w razie poz wykopów wykonanych: trzeby w wentylacj´ mechanicznà.

1) w gruntach spoistych — na g∏´bokoÊci nie wi´kszej

2. Urzàdzenia elektryczne, stosowane w pomieszni˝ 0,5 m; czeniach, o których mowa w ust. 1, powinny posiadaç

2) w pozosta∏ych gruntach — na g∏´bokoÊci nie wi´k- zabezpieczenia chroniàce przed pora˝eniem pràdem szej ni˝ 0,3 m. elektrycznym i wybuchem.

§ 157.

W czasie wykonywania robót ziemnych nie 3. Stanowiska pracy na otwartym powietrzu powinpowinno dopuszczaç si´ do tworzenia si´ nawisów ny byç wydzielone, w∏aÊciwie oznakowane i zabezpiegruntu. czone przed wejÊciem osób postronnych.

§ 158.

1. Koparka w czasie pracy powinna byç usta- 4. Osoby powinny mieç zapewnionà szybkà drog´ wiona w odleg∏oÊci od wykopu co najmniej 0,6 m po- ewakuacyjnà na wypadek zalania, po˝aru lub wystàza granicà klina naturalnego od∏amu gruntu. pienia szkodliwych gazów, a tak˝e mo˝liwoÊç uzyskania niezw∏ocznie pierwszej pomocy medycznej.

2. Przy wykonywaniu robót ziemnych sprz´tem zmechanizowanym nale˝y wyznaczyç w terenie stref´ § 165. 1. W czasie prowadzenia robót ziemnych meniebezpiecznà i odpowiednio jà oznakowaç. todà bezodkrywkowà nale˝y zapewniç osobom bezpieczne po∏àczenie podziemnych stanowisk pracy ze

§ 159.

Przebywanie osób pomi´dzy Êcianà wykopu stanowiskami pracy zlokalizowanymi na powierzchni a koparkà, nawet w czasie postoju, jest zabronione. terenu, za pomocà szybów i tuneli, obudowanych w sposób uwzgl´dniajàcy parcie ziemi i wód grunto-

§ 160.

Podgrzewanie, rozmra˝anie lub zamra˝anie wych. gruntu powinno byç prowadzone zgodnie z dokumen- tacjà projektowà oraz instrukcjà bezpieczeƒstwa, opra- 2. Ka˝da osoba pracujàca w wyrobiskach podziemcowanà przez wykonawc´. nych lub udajàca si´ pod ziemi´, niezale˝nie od oÊwietlenia ogólnego, powinna posiadaç sprawnie dzia∏ajà- Rozdzia∏ 11 cà lamp´ z w∏asnym zasilaniem, zapewniajàcym nie- przerwane oÊwietlenie co najmniej przez 10 godzin. Roboty impregnacyjne i odgrzybieniowe

3. Na ka˝dym odcinku prowadzenia robót podziem- § 170. Ârodki impregnacyjne powinny byç magazynych nale˝y zapewniç: nowane i przechowywane zgodnie z wymaganiami producenta.

1) system ∏àcznoÊci, umo˝liwiajàcy porozumiewanie si´ z podziemnych stanowisk roboczych ze stano- § 171. 1. Roboty impregnacyjne i odgrzybieniowe wiskami na powierzchni ziemi oraz z pogotowiem powinny byç wykonywane przez osoby posiadajàce zabezpieczajàcym; orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazaƒ zdrowotnych do pracy z substancjami i preparatami chemicz-

2) ustalony system alarmowania osób, znajdujàcych nymi. si´ pod poziomem terenu i pogotowia zabezpiecza- jàcego na wypadek zagro˝enia, wymagajàcego 2. Osoby, u których stwierdzono objawy zatrucia wycofania osób z wyrobisk podziemnych. lub uczulenia na stosowane wyroby do impregnacji, odsuwa si´ od kontaktu z tymi Êrodkami.

4. W przypadku zagro˝enia w czasie wykonywania robót pod ziemià, osoba sprawujàca nadzór technicz- § 172. Roboty impregnacyjne lub odgrzybieniowe ny jest obowiàzana do niezw∏ocznego wstrzymania ro- powinny byç prowadzone z uwzgl´dnieniem instrukcji bót na zagro˝onych stanowiskach pracy i wycofania producenta Êrodków s∏u˝àcych do wykonywania tych osób w bezpieczne miejsce. robót.

§ 173.

1. Teren, na którym b´dà prowadzone robo- 5. Wyrobiska i pomieszczenia podziemne z dost´- ty impregnacyjne lub odgrzybieniowe, odpowiednio pem dla ludzi powinny byç przewietrzane w taki spo- oznakowuje si´. sób, aby zawartoÊç tlenu w powietrzu nie by∏a mniej- sza ni˝ 19%. W przypadku gdy zawartoÊç tlenu jest

2. Teren, o którym mowa w ust. 1, przygotowuje si´ mniejsza, osoby znajdujàce si´ w tych pomieszcze- w sposób uniemo˝liwiajàcy ska˝enie Êrodowiska niach nale˝y niezw∏ocznie ewakuowaç w bezpieczne w przypadku rozlania impregnatu. miejsce.

3. W czasie wykonywania robót impregnacyjnych 6. Temperatura powietrza w miejscu pracy nie po- lub odgrzybieniowych nie prowadzi si´, na tym samym winna przekraczaç 301 K (28°C). stanowisku pracy, innych robót budowlanych.

7. IloÊç powietrza doprowadzonego do wyrobisk § 174. 1. Przygotowanie impregnatów i prowadzepowinna zapewniaç utrzymanie wymaganego sk∏adu nie robót impregnacyjnych powinno odbywaç si´ i temperatury powietrza. Obj´toÊç dostarczanego po- w oddzielnych pomieszczeniach lub na wydzielonych wietrza powinna wynosiç co najmniej 6 m³, na jednà stanowiskach pracy pod zadaszeniem. osob´ najliczniejszej zmiany.

2. Pomieszczenia zamkni´te powinny byç wyposa- 8. Pr´dkoÊç ruchu powietrza w wyrobiskach koryta- ˝one w wentylacj´ grawitacyjnà i w miar´ potrzeby rzowych powinna wynosiç nie mniej ni˝ 0,1 m/s i nie w wentylacj´ mechanicznà. wi´cej ni˝ 8 m/s.

3. W przypadku zakwalifikowania pomieszczeƒ, o których mowa w ust. 1, do pomieszczeƒ zagro˝onych

§ 166.

Wykonawca robót tunelowych powinien za- wybuchem, narz´dzia elektryczne i inne narz´dzia pewniç sta∏y nadzór nad dzia∏aniem wentylacji. w tych pomieszczeniach nie powinny powodowaç iskrzenia oraz powinny posiadaç zabezpieczenia chro-

§ 167.

Stan urzàdzeƒ wentylacyjnych nale˝y syste- niàce przed pora˝eniem pràdem elektrycznym. matycznie kontrolowaç, a stwierdzone usterki natych- miast usuwaç.

4. Stanowiska pracy na otwartym powietrzu powinny byç wydzielone, w∏aÊciwie oznakowane i zabezpie-

§ 168.

Wykonawca robót tunelowych powinien za- czone por´czami przed wejÊciem osób postronnych. pewniç na powierzchni terenu, odpowiednio wyposa-

˝ony w Êrodki medyczne, punkt pierwszej pomocy me- 5. Miejsca i pomieszczenia wymienione w ust. 1, 3 dycznej, czynny w czasie ka˝dej zmiany roboczej, na i 4 nale˝y zaopatrzyç w sprz´t przeciwpo˝arowy dostoposzczególnych odcinkach zaÊ, na których trwajà robo- sowany do rodzaju impregnatu. ty, punkty wyposa˝one w niezb´dne Êrodki opatrunko- we i nosze. § 175. Prowadzenie robót impregnacyjnych w pomieszczeniach zamkni´tych powinno mieç zapewnio-

§ 169.

Tymczasowa obudowa wykopów i wyrobisk nà kontrol´ st´˝enia substancji i preparatów chemiczpodziemnych nie powinna byç eksploatowana d∏u˝ej nych w powietrzu. WartoÊci tych st´˝eƒ w Êrodowisku ni˝ 2 lata, je˝eli projekt zabezpieczeƒ nie przewiduje pracy nie mogà przekraczaç najwy˝szych dopuszczalinaczej. nych st´˝eƒ.

§ 176.

Osoby wykonujàce roboty zwiàzane z przy- § 184. W czasie wykonywania robót impregnacyjgotowaniem pod∏o˝a pod impregnacj´ i nara˝one na nych i odgrzybieniowych: pylenie powinny byç wyposa˝one w Êrodki ochrony in-

1) metodà iniekcji — nale˝y przestrzegaç przepisów dywidualnej. dotyczàcych robót z urzàdzeniami ciÊnieniowymi;

§ 177.

Przy impregnowaniu elementów obiektu 2) metodà banda˝owania — nale˝y stosowaç p´dzle wchodzàcych w sk∏ad konstrukcji nale˝y przestrzegaç do nanoszenia impregnatów przed przygotowanast´pujàcych zasad: niem banda˝y;

1) przewody i urzàdzenia elektryczne nale˝y zabezpie- 3) metodà suchej impregnacji — nale˝y miejsce jej czyç przed dzia∏aniem impregnatu; stosowania zabezpieczyç przed przeciàgami.

2) do oÊwietlenia stanowisk pracy stosowaç lampy § 185. Wchodzenie do basenów i wanien w celu elektryczne zasilane pràdem o napi´ciu bezpiecz- wykonania prac konserwacyjnych jest mo˝liwe wy∏àcznym. nie po opró˝nieniu i przewietrzeniu tych basenów i wanien, a wchodzàcy pracownicy powinni byç asekuro-

§ 178.

Materia∏y budowlane impregnowane mogà wani i zabezpieczeni linkà bezpieczeƒstwa. byç u˝yte do monta˝u dopiero po zupe∏nym wyschni´- ciu impregnatu. § 186. Osoby zatrudnione przy pracach, przy których istnieje mo˝liwoÊç zetkni´cia si´ ze szkodliwymi

§ 179.

Zabronione jest zbli˝anie si´ do otwartego dla zdrowia substancjami, powinny byç zaopatrzone ognia w odzie˝y zanieczyszczonej impregnatem. w Êrodki ochrony indywidualnej i krem ochronny. Przed rozpocz´ciem impregnacji osoby te powinny na-

§ 180.

1. Ârodki oleiste nale˝y podgrzewaç na s∏a- trzeç odkryte miejsca cia∏a kremem ochronnym. bym ogniu, w naczyniach z pokrywami lub w beczkach

§ 187.

1. W miejscu wykonywania robót impregnaz wykr´conym czopem, pod nadzorem wykwalifikowa- cyjnych i odgrzybieniowych powinna znajdowaç si´ nego pracownika. apteczka podr´czna, zaopatrzona w szczególnoÊci w Êrodki przeciw oparzeniom i zatruciom oraz Êrodki 2. W czasie podgrzewania nale˝y chroniç Êrodek opatrunkowe. oleisty przed opadami atmosferycznymi i nie mo˝na przekroczyç temperatury zap∏onu tego Êrodka.

2. W miejscu, o którym mowa w ust. 1, powinien byç umieszczony numer telefonu najbli˝szego punktu 3. Roztwory wodne soli oraz p∏yny oleiste mo˝na pomocy medycznej. podgrzewaç na otwartym ogniu w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 10 m od obiektów murowanych i 15 m od

Rozdzia∏ 12 obiektów drewnianych.

Roboty murarskie i tynkarskie

4. Podgrzewanie pasty impregnacyjnej mo˝e odby- waç si´ wy∏àcznie w specjalnie do tego celu przezna-

§ 188.

1. Roboty murarskie i tynkarskie na wysokoczonych naczyniach.

Êci powy˝ej 1 m nale˝y wykonywaç z pomostów rusztowaƒ.

§ 181.

Osoby wykonujàce roboty impregnacyjne lub odgrzybieniowe powinny byç wyposa˝one w Êrod-

2. Pomost rusztowania do robót murarskich powiki ochrony indywidualnej, odpowiednie do wyst´pujà- nien znajdowaç si´ poni˝ej wznoszonego muru, na pocych zagro˝eƒ. ziomie co najmniej 0,5 m od jego górnej kraw´dzi.

§ 182.

1. W czasie wykonywania robót metodà po-

§ 189.

Wykonywanie robót murarskich i tynkarwlekania i natrysku szczotki i p´dzle oraz koƒcówki skich z drabin przystawnych jest zabronione. urzàdzeƒ natryskowych powinny byç osadzone na trzonkach z os∏onami zapobiegajàcymi Êciekaniu im- § 190. Chodzenie po Êwie˝o wykonanych murach, pregnatu na r´ce pracownika. przesklepieniach, p∏ytach, stropach, przekryciach otworów i niestabilnych deskowaniach oraz wychyla- 2. Sprz´t ciÊnieniowy, s∏u˝àcy do natrysku i opry- nie si´ poza kraw´dzie konstrukcji bez dodatkowego skiwania, powinien odpowiadaç wymaganiom dla zabezpieczenia i opieranie si´ o balustrady jest zabrourzàdzeƒ ciÊnieniowych. nione.

3. Podgrzewany impregnat mo˝e byç pobierany § 191. 1. Wykonywanie robót murarskich i tynkarwy∏àcznie po zgaszeniu otwartego ognia. skich w wykopach jest dozwolone wy∏àcznie po uprzednim zabezpieczeniu Êcian wykopów.

§ 183.

1. Za∏adowywanie i wy∏adowywanie drewna z wanien i basenów powinno byç zmechanizowane. 2. Je˝eli stanowisko pracy do wykonania Êciany znajduje si´ pomi´dzy skarpà wykopu a wznoszonà 2. Wanny i baseny po nape∏nieniu drewnem powin- Êcianà, szerokoÊç stanowiska pracy powinna wynosiç ny zostaç przykryte. co najmniej 0,7 m.

Rozdzia∏ 13 § 200. Zabronione jest:

1) podchodzenie do transportowanego zbrojenia, Roboty ciesielskie znajdujàcego si´ w po∏o˝eniu wy˝szym ni˝ 0,5 m ponad miejscem u∏o˝enia;

§ 192.

CieÊle powinni byç wyposa˝eni w zasobniki na narz´dzia r´czne, uniemo˝liwiajàce wypadanie na-

2) chwytanie r´kami za skrajne elementy zbrojenia rz´dzi oraz nieutrudniajàce swobody ruchu. uk∏adanego w formy;

§ 193.

R´czne podawanie w pionie d∏ugich przed- 3) rzucanie elementów zbrojenia. miotów, a w szczególnoÊci desek lub bali, jest dozwo- lone wy∏àcznie do wysokoÊci 3 m. § 201. Ko∏owrotki do rozwijania zwojów stali zbrojeniowej oraz przestrzeƒ pomi´dzy ko∏owrotkami

§ 194.

Roboty ciesielskie z drabin mo˝na wykony- a proÊciarkami powinny byç ogrodzone. waç wy∏àcznie do wysokoÊci 3 m.

§ 202.

1. W przypadku prostowania stali metodà

§ 195.

1. W czasie monta˝u oraz demonta˝u desko- wyciàgania — stanowiska pracy, miejsca zamocowawaƒ nale˝y zapewniç Êrodki zabezpieczajàce przed nia pr´tów oraz tras´ z obu stron toru wyciàgowego mo˝liwoÊcià zawalenia si´ konstrukcji usztywniajàcych nale˝y zabezpieczyç ogrodzeniem zabezpieczajàcym i rozpierajàcych. pracowników.

2. O kolejnoÊci monta˝u i demonta˝u poszczegól- 2. Na wydzielonym terenie, o którym mowa nych elementów decydujà osoby, o których mowa w ust. 1, jest zabronione: w § 5.

1) przebywanie osoby wzd∏u˝ wyciàganego pr´ta 3. Roboty ciesielskie monta˝owe wykonuje zespó∏ zbrojeniowego w czasie prostowania stali; liczàcy co najmniej 2 osoby.

2) przebywanie osób niezatrudnionych przy prostowaniu stali;

Rozdzia∏ 14

3) organizowanie innych stanowisk roboczych i sk∏a- Roboty zbrojarskie i betoniarskie dowisk.

§ 196.

1. Sto∏y warsztatowe i maszyny zbrojarskie § 203. Wprowadzanie do proÊciarki pr´ta ze zwoju powinny byç ustawione w pomieszczeniach lub pod jest dopuszczalne jedynie przed jej uruchomieniem. wiatami.

§ 204.

1. W czasie ci´cia pr´tów zbrojeniowych no- 2. Stanowiska pracy zbrojarzy, znajdujàce si´ po ˝ycami r´cznymi pr´t ci´ty nale˝y oprzeç obustronnie obu stronach sto∏u, nale˝y oddzieliç umieszczonà nad na koz∏ach lub na stole zbrojarskim. sto∏em siatkà o wysokoÊci 1 m i o oczkach nie wi´k- szych ni˝ 20 mm. 2. Ci´cie pr´tów zbrojeniowych o Êrednicy wi´kszej ni˝ 20 mm no˝ycami r´cznymi jest zabronione.

3. Sto∏y warsztatowe do przygotowania zbrojenia powinny mieç stabilnà konstrukcj´ i byç przytwierdzo- 3. W czasie przecinania mechanicznego pr´tów ne do pod∏o˝a. zbrojeniowych chwytanie r´kà pr´tów w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 0,5 m od urzàdzenia tnàcego jest zabro- 4. Miejsca pracy przy sto∏ach zbrojarskich i stano- nione. wiskach obs∏ugi maszyn powinny byç wyposa˝one w pomosty drewniane lub wykonane z innych materia- § 205. 1. Pr´ty o Êrednicy wi´kszej ni˝ 20 mm nale- ∏ów o w∏aÊciwoÊciach termoizolacyjnych. ˝y odginaç wy∏àcznie za pomocà urzàdzeƒ mechanicznych.

§ 197.

Pr´ty zbrojeniowe w czasie transportu po-

2. Zak∏adanie zbrojenia, przestawianie odbojnic lub winny byç zabezpieczone przed przemieszczaniem si´ trzpieni przy gi´ciu stali na mechanicznej gi´tarce jest w kierunku poprzecznym i pod∏u˝nym. dopuszczalne wy∏àcznie przy unieruchomionej tarczy gi´tarki.

§ 198.

1. Poszczególne rodzaje elementów zbroje- nia i kszta∏towników stalowych powinny byç sk∏ado-

§ 206.

Do monta˝u zbrojenia na stanowisku pracy wane oddzielnie, na wyrównanym i odwodnionym po∏o˝onym na wysokoÊci stosuje si´ przepisy rozdziapod∏o˝u albo na podk∏adach. ∏u 9.

2. Chodzenie po u∏o˝onych elementach zbrojenia § 207. W czasie dodawania do mieszanki betonojest zabronione. wej Êrodków chemicznych roztwór nale˝y przygotowywaç w wydzielonych naczyniach i w wyznaczonych

§ 199.

Elementy zbrojenia, przenoszone za pomocà miejscach, a osoby zatrudnione przy rozcieƒczaniu ˝urawi, powinny byç zawieszone stabilnie i zabezpie- Êrodków chemicznych powinny byç zaopatrzone czone przed wysuni´ciem si´. w Êrodki ochrony indywidualnej.

§ 208.

1. Pojemniki do transportu mieszanki beto- § 216. Przebywanie osób na górnych p∏aszczyznach nowej powinny byç zabezpieczone przed przypadko- Êcian, belek, s∏upów, ram lub kratownic oraz na dwóch wym wylaniem mieszanki oraz wyposa˝one w klapy ∏a- ni˝szych kondygnacjach, znajdujàcych si´ bezpoÊredtwo otwieralne. nio pod kondygnacjà, na której sà prowadzone roboty monta˝owe, jest zabronione.

2. Opró˝nianie pojemnika z mieszanki betonowej powinno odbywaç si´ stopniowo i równomiernie, aby § 217. 1. Prowadzenie monta˝u z elementów wielnie dopuÊciç do przecià˝enia deskowania. kowymiarowych jest zabronione:

1) przy pr´dkoÊci wiatru powy˝ej 10 m/s;

3. Wylewanie mieszanki betonowej w deskowanie z wysokoÊci wi´kszej ni˝ 1 m jest zabronione. 2) przy z∏ej widocznoÊci o zmierzchu, we mgle i w porze nocnej, je˝eli stanowiska pracy nie majà wyma-

§ 209.

Przy dostawie masy betonowej pojazdem ganego przepisami odr´bnymi oÊwietlenia. punkt zsypu powinien byç wyposa˝ony w odbojnice zabezpieczajàce pojazd przed stoczeniem si´. 2. Punkty Êwietlne przy stanowiskach monta˝owych powinny byç tak rozmieszczone, aby zapewnia∏y

§ 210.

1. W czasie podgrzewania lub naparzania równomierne oÊwietlenie, bez ostrych cieni i olÊnieƒ materia∏ów nale˝y zabezpieczyç pracowników przed osób. oparzeniem.

§ 218.

Przed podniesieniem elementu konstrukcji 2. Zawory przewodów pary nale˝y umieszczaç stalowej lub ˝elbetowej nale˝y przewidzieç bezpieczny w miejscach ∏atwo dost´pnych dla obs∏ugi urzàdzeƒ. sposób:

§ 211.

Naprawy instalacji parowej lub goràcej wo- 1) naprowadzenia elementu na miejsce wbudowania; dy nale˝y wykonywaç po uprzednim ich wy∏àczeniu,

2) stabilizacji elementu; opró˝nieniu i ostudzeniu.

3) uwolnienia elementu z haków zawiesia;

§ 212.

Formy do produkcji elementów prefabryko- wanych o masie wi´kszej ni˝ 50 kg powinny byç prze- 4) podnoszenia elementu, po wyposa˝eniu w bezmieszczane za pomocà urzàdzeƒ mechanicznych. pieczne dojÊcia i pomosty monta˝owe, je˝eli wykonanie czynnoÊci nie jest mo˝liwe bezpoÊrednio

§ 213.

1. W czasie podnoszenia elementu prefabry- z poziomu terenu lub stropu. kowanego nale˝y sprawdziç dynamometrem mas´ elementu zawieszonego na haku dêwigu oraz stwier- § 219. Elementy prefabrykowane mo˝na zwolniç dziç, czy nie nastàpi∏o przyssanie lub przyczepienie si´ z podwieszenia, po ich uprzednim zamocowaniu powierzchni elementu do formy. w miejscu wbudowania.

2. W przypadku odczytywania wskazaƒ dynamo- § 220. W czasie zak∏adania st´˝eƒ monta˝owych, metru na ziemi odczytujàcy pracownik nie powinien wykonywania robót spawalniczych, odczepiania eleznajdowaç si´ bli˝ej kraw´dzi formy ni˝ 1,5 m. mentów prefabrykowanych z zawiesi i betonowania styków nale˝y stosowaç wy∏àcznie pomosty monta˝o- 3. Je˝eli strza∏ka dynamometru dojdzie do granicy we lub drabiny rozstawne. nominalnego udêwigu, a element nie zostanie podnie- siony, nale˝y natychmiast wstrzymaç dalsze podnosze- § 221. 1. W czasie podnoszenia elementów prefanie. Ponowne podnoszenie mo˝e nastàpiç po odspoje- brykowanych nale˝y: niu elementu od powierzchni formy.

1) stosowaç zawiesia odpowiednie do rodzaju elementu;

Rozdzia∏ 15

2) podnosiç na zawiesiu elementy o masie nieprzekra- Roboty monta˝owe czajàcej dopuszczalnego nominalnego udêwigu;

§ 214.

Roboty monta˝owe konstrukcji stalowych 3) dokonaç ogl´dzin zewn´trznych elementu; i prefabrykowanych elementów wielkowymiarowych

4) stosowaç liny kierunkowe; mogà byç wykonywane, na podstawie projektu monta-

˝u oraz planu bioz, przez pracowników zapoznanych 5) skontrolowaç prawid∏owoÊç zawieszenia elementu z instrukcjà organizacji monta˝u oraz rodzajem u˝ywa- na haku po jego podniesieniu na wysokoÊç 0,5 m. nych maszyn i innych urzàdzeƒ technicznych.

2. W czasie monta˝u, w szczególnoÊci s∏upów, be-

§ 215.

1. Urzàdzenia pomocnicze, przeznaczone do lek i wiàzarów, nale˝y stosowaç podk∏adki pod liny zamonta˝u, powinny posiadaç wymagane dokumenty. wiesi, zapobiegajàce przetarciu i za∏amaniu lin.

2. Stan techniczny narz´dzi i urzàdzeƒ pomocni- 3. Podnoszenie i przemieszczanie na elementach czych sprawdza codziennie osoba, o której mowa prefabrykowanych osób, przedmiotów, materia∏ów w § 5. lub wyrobów jest zabronione.

§ 222.

Podanie sygna∏u do podnoszenia elementu po∏àczeƒ przewodów i przy∏àczenia koƒcówki przewomo˝e nastàpiç po usuni´ciu osób ze strefy niebezpiecz- du roboczego do uchwytu. nej.

3. Do zasilania uchwytu elektrody i do masy nale˝y Rozdzia∏ 16 stosowaç wy∏àcznie przewody oponowe — spawalnicze, o w∏aÊciwie dobranym przekroju.

Roboty spawalnicze

4. Ka˝dy spawany przedmiot powinien byç uzie-

§ 223.

Sta∏e stanowiska spawalnicze, zlokalizowane miony. na otwartej przestrzeni, powinny byç zabezpieczone przed dzia∏aniem czynników atmosferycznych. § 231. Sta∏e stanowisko spawacza powinno byç wyposa˝one w miejscowà wentylacj´ wyciàgowà.

§ 224.

W czasie spawania gazowego nale˝y u˝ywaç wy∏àcznie butli posiadajàcych wa˝nà cech´ organu do- § 232. Stanowisko spawacza powinno byç wydziezoru technicznego. lone w sposób zabezpieczajàcy inne osoby przed szkodliwym dzia∏aniem Êwiat∏a na wzrok.

§ 225.

Przemieszczanie butli o pojemnoÊci wodnej powy˝ej 10 dm³ powinno odbywaç si´ zgodnie z prze-

§ 233.

W czasie opadów atmosferycznych spawapisami dotyczàcymi bezpieczeƒstwa i higieny pracy nie lub ci´cie metali jest dozwolone wy∏àcznie po os∏oprzy pracach spawalniczych. ni´ciu stanowiska pracy.

§ 226.

1. W czasie korzystania z gazu z butli powin- § 234. 1. Spawanie zbiorników lub naczyƒ, w któny byç one ustawione w pozycji pionowej lub pod kà- rych by∏y przechowywane ciecze lub gazy ∏atwo zapaltem nie mniejszym ni˝ 45° od poziomu. ne bàdê trujàce, jest dozwolone wy∏àcznie po uprzednim ich oczyszczeniu z resztek gazów, cieczy i ich par 2. Odleg∏oÊç p∏omienia palnika od butli nie powin- oraz po starannym wymyciu lub nape∏nieniu wodà alna byç mniejsza ni˝ 1 m. bo gazem oboj´tnym.

§ 227.

1. Przewody do tlenu i acetylenu powinny

2. Roboty spawalnicze w zbiornikach lub kot∏ach wyró˝niaç si´ wymaganà kolorystykà, a ich d∏ugoÊç mogà byç wykonywane wy∏àcznie przy asekuracji powinna wynosiç co najmniej 5 m. osób znajdujàcych si´ na zewnàtrz, z zachowaniem wzajemnej ∏àcznoÊci oraz z mo˝liwoÊcià udzielenia na- 2. Nie stosuje si´ przewodów u˝ywanych uprzed- tychmiastowej pomocy. nio do innych gazów.

3. Osoby znajdujàce si´ wewnàtrz zbiornika powin- 3. Zamocowanie przewodów na nasadkach reduk- ny byç wyposa˝one w szelki bezpieczeƒstwa, do któtorów, bezpieczników wodnych, palników i ∏àczników rych nale˝y przymocowaç link´ bezpieczeƒstwa trzywykonuje si´ wy∏àcznie za pomocà p∏askich zacisków. manà przez osob´ ubezpieczajàcà znajdujàcà si´ na zewnàtrz zbiornika.

4. Przewody nale˝y chroniç przed uszkodzeniami mechanicznymi.

§ 235.

Osoby znajdujàce si´ wewnàtrz zbiornika powinny mieç zapewniony dop∏yw Êwie˝ego powie- 5. Miejsca uszkodzone w przewodach powinny byç trza oraz oÊwietlenie elektryczne o bezpiecznym nawyci´te. ¸àczenia przewodów nale˝y wykonaç za po- pi´ciu. mocà specjalnych ∏àczników metalowych, o przekroju wewn´trznym odpowiadajàcym przeÊwitowi ∏àczone- go przewodu. Rozdzia∏ 17

§ 228.

Stosowanie do tlenu i acetylenu przewodów Roboty dekarskie i izolacyjne igielitowych, z tworzyw sztucznych lub o podobnych w∏aÊciwoÊciach jest zabronione. § 236. Na dachach, których wytrzyma∏oÊç nie zapewnia bezpiecznego przebywania na nich osób, nale-

§ 229.

W przypadku zamarzni´cia zaworu butli ga- ˝y wykonaç sta∏e lub przenoÊne mostki i k∏adki zabezzowej, wytwornicy lub bezpiecznika wodnego, odmra- pieczajàce.

˝anie powinno byç dokonywane za pomocà goràcej wody lub pary wodnej. Odmra˝anie za pomocà p∏o- § 237. 1. Kot∏y do podgrzewania masy bitumicznej mienia jest zabronione. powinny byç zaopatrzone w pokrywy i szczelnie zamkni´te.

§ 230.

1. Sprz´t do spawania elektrycznego powi- nien spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepisach do- 2. Kot∏y i zbiorniki do podgrzewania i transportu tyczàcych systemu oceny zgodnoÊci oraz byç u˝ytko- r´cznego mas bitumicznych powinny byç wype∏nione wany zgodnie z dokumentacjà techniczno-ruchowà. nie wi´cej ni˝ do 3/4 ich wysokoÊci.

2. Spawacz, przed rozpocz´ciem spawania elek- 3. Przewóz mas bitumicznych odbywa si´ w szczeltrycznego, jest obowiàzany sprawdziç prawid∏owoÊç nie zamkni´tych zbiornikach.

4. Podgrzewanie masy bitumicznej powinno odby- § 243. 1. Do usuwania gruzu w czasie robót rozbiórwaç si´ w kot∏ach do tego przystosowanych, zgodnie kowych nale˝y stosowaç zsuwnice pochy∏e lub rynny z wymaganiami okreÊlonymi w przepisach przeciwpo- zsypowe.

˝arowych.

2. Rynny zsypowe powinny mieç zabezpieczenie 5. Podgrzewanie masy bitumicznej w beczkach przed wypadaniem gruzu. i pojemnikach s∏u˝àcych do jej przechowywania i transportu jest zabronione. § 244. Przewracanie Êcian lub innych cz´Êci obiektu przez podkopywanie i podcinanie jest zabronione.

§ 238.

1. Mieszanie asfaltu z benzynà powinno od- bywaç si´ w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 50 m od êró-

§ 245.

1. W czasie wykonywania robót rozbiórkod∏a otwartego ognia i przy u˝yciu wy∏àcznie drewnia- wych sposobami zmechanizowanymi wszystkie osoby nych mieszade∏. i maszyny powinny znajdowaç si´ poza strefà niebez- 2. Wylewanie podgrzanego asfaltu do benzyny po- piecznà. winno odbywaç si´ przy sta∏ym mieszaniu.

2. W czasie wykonywania robót rozbiórkowych 3. Wlewanie benzyny do asfaltu jest zabronione. sposobem przewracania d∏ugoÊç umocowanych lin powinna byç trzykrotnie wi´ksza od wysokoÊci obiek- 4. U˝ywanie do rozcieƒczenia asfaltu benzyny ety- tu, a ich umocowanie powinno byç niezawodne. lizowanej i benzenu jest zabronione.

Rozdzia∏ 19

§ 239.

1. W czasie wykonywania robót izolacyjnych wewnàtrz zbiorników i w pomieszczeniach zamkni´-

Roboty budowlane tych stosowanie rozpuszczalników i materia∏ów szko- wykonywane z u˝yciem materia∏ów wybuchowych dliwych, ∏atwo zapalnych lub wybuchowych jest do- puszczalne pod warunkiem zapewnienia odpowiednio:

§ 246.

1. Kierownik budowy jest obowiàzany zapo-

1) intensywnej wymiany powietrza; znaç wszystkie osoby, uczestniczàce w organizacji i realizacji robót budowlanych wykonywanych z u˝yciem

2) zastosowania Êrodków ochrony indywidualnej i po materia∏ów wybuchowych, z przepisami i zasadami udzieleniu zatrudnionym osobom odpowiedniego bezpieczeƒstwa i higieny pracy dotyczàcymi tych roinstrukta˝u stanowiskowego przez wykonawc´ lub bót. osob´ upowa˝nionà oraz

3) odpowiedniej asekuracji z zewnàtrz. 2. Pracownicy, przed przystàpieniem do wykonywania robót, o których mowa w ust. 1, po zapoznaniu 2. Rozpuszczalniki i materia∏y, o których mowa si´ z przepisami i zasadami bezpieczeƒstwa i higieny w ust. 1, powinny byç przygotowane na zewnàtrz i do- pracy — potwierdzajà pisemnie, ˝e zostali do tych rostarczane do zbiorników i pomieszczeƒ zamkni´tych bót odpowiednio przygotowani. gotowe do u˝ycia.

§ 247.

Przed przystàpieniem do realizacji prac strza- Rozdzia∏ 18 ∏owych w obiekcie budowlanym, obiekt ten nale˝y od∏àczyç od wszelkich instalacji.

Roboty rozbiórkowe

§ 248.

Roboty strza∏owe mo˝e wykonywaç tylko

§ 240.

1. Roboty rozbiórkowe powinny byç wykony- jedna osoba, o wymaganych kwalifikacjach i uprawwane na podstawie dokumentacji projektowej. nieniach, wyznaczona do tych czynnoÊci.

2. Teren, na którym prowadzone sà roboty rozbiór-

§ 249.

W przypadkach uzasadnionych wzgl´dami kowe obiektu budowlanego, nale˝y ogrodziç i oznako- konstrukcyjnymi, przed przeprowadzeniem wyburzewaç tablicami ostrzegawczymi. nia zasadniczego, nale˝y dokonaç niszczeƒ klatek schodowych, szybów wind oraz innych elementów stano- 3. Przed rozpocz´ciem robót rozbiórkowych nale˝y wiàcych usztywnienie przestrzenne konstrukcji. O zaobiekt od∏àczyç od sieci gazowej, cieplnej, elektroener- kresie niszczeƒ decyduje projektant prac wyburzeniogetycznej, teletechnicznej, wodociàgowej i kanalizacyj- wych. nej.

§ 241.

1. Prowadzenie robót rozbiórkowych, je˝eli § 250. Rozdrabnianie elementów ˝elbetowych spr´- zachodzi mo˝liwoÊç przewrócenia cz´Êci konstrukcji ˝onych i betonowych, z∏omu ˝eliwnego i stalowego poobiektu przez wiatr, jest zabronione. winno odbywaç si´ w specjalnie do tego celu przeznaczonych, odpowiednio zaprojektowanych i wyposa˝o- 2. Roboty nale˝y wstrzymaç w przypadku, gdy nych do∏ach strza∏owych. pr´dkoÊç wiatru przekracza 10 m/s.

§ 251.

W celu ograniczenia masy jednoczeÊnie upa-

§ 242.

W czasie prowadzenia robót rozbiórkowych dajàcych elementów konstrukcji, powodujàcych przebywanie ludzi na ni˝ej po∏o˝onych kondygnacjach wstrzàs, zaleca si´ stosowanie inicjowania zw∏oczjest zabronione. nego.

§ 252.

1. Prace rozbiórkowe nale˝y prowadziç mi, zakazujàcymi wst´pu na teren osobom postronw sposób uniemo˝liwiajàcy powstanie sp´kaƒ we frag- nym. mentach nierozbieranej cz´Êci konstrukcji, jej rozsz- czelnienie oraz uszkodzenie urzàdzeƒ hydrotechnicz- 4. Sk∏ad powinien byç wyposa˝ony w sprz´t przenych. ciwpo˝arowy. Na terenie sk∏adu nale˝y ÊciÊle przestrzegaç Êrodków ostro˝noÊci i przepisów przeciwpo- 2. Przed przystàpieniem do prac strza∏owych ˝arowych, a w szczególnoÊci zabrania si´ palenia tytow konstrukcjach nadwodnych nale˝y zdemontowaç niu i u˝ywania otwartego ognia. wyposa˝enie nabrze˝y i pomostów.

5. W tymczasowym sk∏adzie Êrodków strza∏owych 3. Umieszczone w wodzie ∏adunki nale˝y zamoco- zabrania si´: waç w sposób zapewniajàcy dok∏adne ich przyleganie

1) przecinania lontu detonujàcego; do niszczonej konstrukcji. ¸adunki nale˝y zabezpieczyç przed wyp∏yni´ciem, wypadni´ciem lub wymyciem.

2) uzbrajania ∏adunków;

§ 253.

1. Przed przystàpieniem do wykonywania 3) wykonywania innych czynnoÊci niezgodnych z zastrzelania nale˝y powiadomiç wszystkie osoby znajdu- sadami bezpieczeƒstwa. jàce si´ w strefie rozrzutu o terminie rozbiórki z zasto- sowaniem materia∏ów wybuchowych i zapewniç: 6. IloÊç dostarczanych dziennie Êrodków strza∏owych do sk∏adu tymczasowego powinna byç w miar´

1) opuszczenie strefy zagro˝enia przez przebywajàce mo˝liwoÊci tak skalkulowana, aby zosta∏a w tym dniu tam ewentualnie osoby trzecie; zu˝yta.

2) usuni´cie wszystkich urzàdzeƒ, instalacji i innych

§ 256.

1. Ârodki strza∏owe wydaje i rozlicza wy∏àczni˝ konstrukcyjne elementów budowlanych, mo- nie wydawca Êrodków strza∏owych. gàcych spowodowaç obni˝enie bezpieczeƒstwa wykonywania robót strza∏owych oraz nara˝onych

2. Wydawanie Êrodków strza∏owych odbywa si´ na na zniszczenie lub uszkodzenie. podstawie zapotrzebowania wystawionego przez kierownika prac strza∏owych.

2. Teren placu ogradza si´ i ochrania w taki sposób, aby istnia∏a Êcis∏a kontrola osób i pojazdów wchodzà-

3. Wydawca Êrodków strza∏owych dokonuje cych i wychodzàcych. Na ogrodzeniu budowy powin- w obecnoÊci strza∏owego nape∏nienia puszek strza∏ony byç umieszczone tablice ostrzegawcze. wych materia∏em wybuchowym oraz ∏adownic i sp∏onników Êrodkami inicjujàcymi.

3. W czasie strzelania strefa niebezpieczna powin- na byç zabezpieczona przed dost´pem osób trzecich,

4. Wydawca Êrodków strza∏owych prowadzi rejestr w szczególnoÊci przez posterunki, patrole lub blokady. wydanych i zwróconych materia∏ów wybuchowych i Êrodków inicjujàcych w ksià˝ce obrotu Êrodkami 4. Strefy destrukcyjnego oddzia∏ywania wybuchu strza∏owymi. nale˝y zabezpieczyç przed przedostaniem si´ do nich osób postronnych. § 257. 1. Strza∏owi, przenoszàcy Êrodki strza∏owe, noszà na prawym ramieniu opask´ ostrzegawczà kolo- 5. W strefie wykonywania robót strza∏owych pale- ru ˝ó∏tego. nie tytoniu oraz otwartego ognia jest zabronione.

2. Zabrania si´ przenoszenia przez jednà osob´ 6. ¸adunki wybuchowe nale˝y odpalaç po uprzed- skrzynek z materia∏em wybuchowym o masie powy˝ej nim usuni´ciu wszystkich osób poza stref´ niebez- 25 kg. piecznà.

3. Przy jednoczesnym przenoszeniu wi´kszej iloÊci

§ 254.

W czasie trwania robót strza∏owych stosuje skrzynek ze Êrodkami strza∏owymi nale˝y zachowaç si´ sygna∏y ostrzegawcze, okreÊlone w przepisach pra- odleg∏oÊç co najmniej 5 m mi´dzy przenoszonymi opawa górniczego i geologicznego. kowaniami.

§ 255.

1. Na terenie budowy, w miejscu wyznaczo- 4. Na koniec zmiany roboczej ka˝dy strza∏owy donym przez kierownika budowy, nale˝y zorganizowaç konuje rozliczenia zu˝ytych Êrodków strza∏owych we tymczasowy sk∏ad do przechowywania i wydawania w∏asnym dzienniku strza∏owym.

Êrodków strza∏owych.

5. Kierownik prac strza∏owych dokonuje dziennego 2. Tymczasowy sk∏ad Êrodków strza∏owych lokali- rozliczenia Êrodków strza∏owych w dzienniku strzelaƒ. zuje si´ w osobnym budynku o specjalnej konstrukcji przeciwwybuchowej, z dala od dróg komunikacyjnych § 258. 1. Po ka˝dej zmianie roboczej puste puszki budowy oraz innych budynków. strza∏owe, ∏adownice, sp∏onniki oraz niezu˝yte Êrodki strza∏owe powinny byç zwrócone do tymczasowego 3. Miejsce wokó∏ sk∏adu o szerokoÊci co najmniej sk∏adu Êrodków strza∏owych. Niewykorzystane w da- 5 m powinno byç oznakowane tablicami ostrzegawczy- nym dniu Êrodki strza∏owe nale˝y przewieêç do magazynu sta∏ego. Dopuszcza si´ pozostawienie Êrodków 2. Inicjowanie sieci ogniowej nale˝y realizowaç za strza∏owych w sk∏adzie tymczasowym pod warunkiem pomocà zapalaczy chloranowych lub zap∏onników tarzapewnienia ich ochrony. ciowych.

2. Odleg∏oÊç mi´dzy miejscem sk∏adowania mate- § 263. W przypadku niezadzia∏ania sieci strza∏owej ria∏ów wybuchowych i miejscem sk∏adowania Êrod- nale˝y jà sprawdziç, usunàç usterki i powtórnie zainików inicjujàcych powinna wynosiç co najmniej 2 m. cjowaç. Do czasu usuni´cia usterek sieci strza∏owej podawanie sygna∏u odwo∏awczego jest zabronione. 3. Sk∏adowane Êrodki strza∏owe powinny posiadaç odpowiednie certyfikaty oraz nieuszkodzone opakowa- § 264. 1. W przypadku stwierdzenia niewybuchów nia. nale˝y je likwidowaç pojedynczo lub zale˝nymi od siebie grupami.

§ 259.

1. Podczas wykonywania robót rozbiórko- wych nale˝y stosowaç materia∏y wybuchowe w posta- 2. Przy likwidacji niewybuchów nale˝y wykonaç ci standardowych ∏adunków dostarczonych przez pro- os∏ony bezpoÊrednie i poÊrednie, zapewniajàce pe∏ne ducenta, pakietowanych lub porcjowanych przez wy- bezpieczeƒstwo. konawc´, wed∏ug zasad okreÊlonych w metryce strza-

∏owej. 3. W przypadku braku dost´pu do niewybuchu nale˝y dokonaç r´cznego oddzielenia elementu z niewy- 2. Do przenoszenia materia∏ów wybuchowych buchem od pozosta∏ej cz´Êci konstrukcji (zwa∏owiska). i Êrodków inicjujàcych do miejsc za∏adowania nale˝y stosowaç puszki strza∏owe, ∏adownice i sp∏onniki. 4. Przenoszenie niewybuchu poza rejon prowadzenia prac strza∏owych jest zabronione.

3. W czasie realizacji prac strza∏owych dopuszcza si´ przenoszenie materia∏ów wybuchowych i Êrodków § 265. 1. Zasady wspó∏dzia∏ania ekip strza∏owych inicjujàcych w opakowaniach fabrycznych bàdê z pozosta∏ymi zespo∏ami realizacyjnymi okreÊla kiew drewnianych skrzyniach posiadajàcych trwa∏e za- rownik budowy, w porozumieniu z kierownikiem prac mkni´cie. strza∏owych.

§ 260.

1. Inicjowanie ∏adunków przy zastosowaniu

2. W okresie od rozpocz´cia ∏adowania otworów lontu detonujàcego mo˝e odbywaç si´ tylko bezsp∏on- strza∏owych materia∏em wybuchowym do chwili zakowo. koƒczenia prac strza∏owych wszyscy pracownicy budowy wykonujà polecenia kierownika prac strza∏o- 2. W wersji kombinowanej odpalanie sieci ognio- wych. wej nale˝y realizowaç elektrycznie, za pomocà zapalni- ków o odpowiednim impulsie inicjowania.

3. W trakcie prowadzenia prac strza∏owych nale˝y zapewniç ∏àcznoÊç mi´dzy cz∏onkami ekipy strza∏owej. 3. W przypadku stosowania ∏adunków w otworach strza∏owych uzbrajanie ∏adunków powinno odbywaç

4. W trakcie prowadzenia prac strza∏owych ekipa si´ bezpoÊrednio przed ich za∏adowaniem w miejscu strza∏owa powinna byç ubrana w jednolità odzie˝ spe∏- prowadzenia prac strza∏owych. niajàcà wymagania ochrony przed elektrycznoÊcià sta-

§ 261.

1. Do wykonywania otworów strza∏owych tycznà. nale˝y stosowaç sprz´t wiertniczy o nap´dzie elek- trycznym lub pneumatycznym. Rozdzia∏ 20

2. Przy wierceniu otworów pionowych urzàdzenia- Przepisy koƒcowe mi elektrycznymi nale˝y wykonaç przewiert wynoszà- cy do 10% d∏ugoÊci otworu strza∏owego albo stosowaç § 266. Tracà moc: g∏´bokoÊç projektowanà, pod warunkiem oczyszczenia otworów spr´˝onym powietrzem lub wybierakiem. 1) rozporzàdzenie Ministra Budownictwa i Przemys∏u Materia∏ów Budowlanych z dnia 28 marca 1972 r. 3. Otwory w elementach metalowych zaleca si´ w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy przy wywykonywaç przez wypalanie. konywaniu robót budowlano-monta˝owych i rozbiórkowych (Dz. U. Nr 13, poz. 93) oraz

4. Zalecana Êrednica otworu, o którym mowa w ust. 3, wynosi od 30 do 35 mm. 2) rozporzàdzenie Rady Ministrów z dnia 4 lutego 1956 r. w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy 5. Wiercenie i wypalanie nale˝y prowadziç z zacho- przy robotach impregnacyjnych i odgrzybieniowaniem wymogów zawartych w przepisach dotyczà- wych (Dz. U. Nr 5, poz. 25). cych tego rodzaju robót.

§ 267.

Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

§ 262.

1. Do przygotowania sieci ogniowych nale˝y 6 miesi´cy od dnia og∏oszenia. stosowaç specjalistyczne no˝e minerskie, obciskacze sp∏onek, taÊm´ izolacyjnà, b´bny na lont detonacyjny oraz sp∏onniki. Minister Infrastruktury: M. Pol