§ 1

W rozporzàdzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwo- w ramach dzia∏ania, w okresie realizacji Prograju Wsi z dnia 8 wrzeÊnia 2004 r. w sprawie Uzupe∏nie- mu, nie mo˝e przekroczyç 300 tys. z∏. nia Sektorowego Programu Operacyjnego „Restruk- turyzacja i modernizacja sektora ˝ywnoÊciowego oraz Oznacza to, ˝e: rozwój obszarów wiejskich 2004—2006” (Dz. U. 1) jeden beneficjent mo˝e otrzymaç pomoc Nr 207, poz. 2117) w za∏àczniku wprowadza si´ nast´- w wysokoÊci nie wy˝szej ni˝ 300 tys. z∏ pujàce zmiany: w okresie realizacji Programu;

1) w ust. 3.1.1. Dzia∏anie 1.1. „Inwestycje w gospo- 2) w przypadku projektów realizowanych w godarstwach rolnych”: spodarstwie rolnym stanowiàcym przedmiot wspó∏posiadania dwóch lub wi´cej podmio-

a) cz´Êci: „WysokoÊç pomocy”, „Beneficjenci” tów, pomoc w okresie realizacji Programu i „Kryteria dost´pu” otrzymujà brzmienie: mo˝e byç przyznana wspó∏posiadaczowi lub „WysokoÊç pomocy wspó∏posiadaczom w ∏àcznej wysokoÊci nieprzekraczajàcej 300 tys. z∏.

Maksymalny poziom pomocy wynosi:

Beneficjenci

1) 50 % kosztów kwalifikowalnych projektu lub

Osoby fizyczne — obywatele paƒstw cz∏onkow-

2) 55 % kosztów kwalifikowalnych projektu, je- skich Unii Europejskiej, prowadzàcy na teryto- ˝eli beneficjent jest m∏odym rolnikiem, lub rium Rzeczypospolitej Polskiej dzia∏alnoÊç rolni-

3) 60 % kosztów kwalifikowalnych projektu, je- czà jako posiadacze samoistni lub zale˝ni go- ˝eli modernizowane gospodarstwo rolne po- spodarstw rolnych.

∏o˝one jest na obszarach o niekorzystnych

Osoby prawne — podmioty wpisane do rejestru warunkach gospodarowania, lub przedsi´biorców w Krajowym Rejestrze Sàdo-

4) 65 % kosztów kwalifikowalnych projektu, je- wym, które zgodnie z wpisem do tego rejestru ˝eli modernizowane gospodarstwo rolne po- prowadzà dzia∏alnoÊç rolniczà na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako posiadacze sa- b) w przypadku wnioskodawców — osób moistni lub zale˝ni gospodarstw rolnych. prawnych wymagane jest, aby w okresie od dnia z∏o˝enia wniosku o dofinansowa- Pomoc nie mo˝e byç udzielona osobom fizycz- nie realizacji projektu do dnia dokonania nym i osobom prawnym, których dzia∏alnoÊç p∏atnoÊci koƒcowej oraz w okresie 5 lat od rolnicza ogranicza si´ do prowadzenia nast´pu- dnia dokonania p∏atnoÊci koƒcowej co najjàcych dzia∏ów specjalnych produkcji rolnej: mniej jedna osoba wchodzàca w sk∏ad or-

1) hodowla i chów zwierzàt laboratoryjnych lub ganu osoby prawnej, do którego zakresu

2) hodowla entomofagów, lub dzia∏ania nale˝y podejmowanie decyzji dotyczàcych prowadzenia dzia∏alnoÊci rol-

3) hodowla i chów innych zwierzàt poza gospo- niczej w gospodarstwie rolnym obj´tym darstwem rolnym. pomocà, lub osoba zatrudniona do prowa- Pomoc nie mo˝e byç przyznana osobie fizycz- dzenia takiego gospodarstwa posiada∏a nej, która ma ustalone prawo do emerytury lub: nast´pujàce kwalifikacje zawodowe:

1) renty sta∏ej albo renty sta∏ej rolniczej; — wy˝sze lub Êrednie wykszta∏cenie rolnicze lub

2) wojskowej renty inwalidzkiej orzeczonej w zwiàzku z ca∏kowità niezdolnoÊcià do pracy — wykszta∏cenie wy˝sze na kierunku in- (I grupa); nym ni˝ rolniczy lub Êrednie i co najmniej 3-letni sta˝ pracy na stanowisku

3) renty inwalidzkiej z ubezpieczenia spo∏eczne- kierowniczym zwiàzanym z zarzàdzago rolników indywidualnych i cz∏onków ich niem produkcjà rolnà lub produkcjà rodzin; w dziale specjalnym produkcji rolnej,

4) renty inwalidzkiej przyznanej na podstawie

c) w przypadku wnioskodawców nieb´dàprzepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funk- cych obywatelami polskimi, pochodzàcych cjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeƒstwa z paƒstw cz∏onkowskich Unii Europejskiej, Wewn´trznego, Agencji Wywiadu, Stra˝y mogà oni otrzymaç pomoc finansowà Granicznej, Biura Ochrony Rzàdu, Paƒstwo- w ramach dzia∏ania, je˝eli posiadajà kwaliwej Stra˝y Po˝arnej i S∏u˝by Wi´ziennej oraz fikacje rolnicze wymagane przy udzielaniu ich rodzin orzeczonej w zwiàzku z ca∏kowità pomocy inwestycyjnej rolnikom w ich paƒniezdolnoÊcià do pracy (I grupa). stwie w ramach analogicznego dzia∏ania Kryteria dost´pu wspó∏finansowanego przez EFOiGR, Pomoc w ramach dzia∏ania mo˝e byç przyzna- szczegó∏owy wykaz kierunków studiów, zana, je˝eli spe∏nione sà nast´pujàce warunki: wodów i specjalnoÊci oraz tytu∏ów kwalifikacyjnych, wymaganych w ramach dzia∏ania,

1) gospodarstwo rolne, którego dotyczy projekt, jest okreÊlony w za∏àczniku nr 2 do Uzupe∏- jest prowadzone przez osob´ o odpowied- nienia Programu; nich kwalifikacjach zawodowych: sta˝ pracy w gospodarstwie rolnym mierzony

a) w przypadku wnioskodawców — osób fi- jest okresem ubezpieczenia w systemie rolnizycznych, wymagane jest, aby osoba taka czych ubezpieczeƒ spo∏ecznych w charakteposiada∏a: rze rolnika, ma∏˝onka rolnika lub domownika — wykszta∏cenie rolnicze wy˝sze lub Êred- lub okresem zatrudnienia w gospodarstwie nie lub rolnym na podstawie umowy o prac´ na sta- — zasadnicze zawodowe wykszta∏cenie nowisku zwiàzanym z prowadzeniem produkrolnicze i co najmniej 3-letni sta˝ pracy cji rolnej, lub okresem, w którym wnioskow gospodarstwie rolnym lub tytu∏ kwa- dawca by∏ posiadaczem gospodarstwa rolnelifikacyjny w zawodzie przydatnym do go; prowadzenia dzia∏alnoÊci rolniczej i co do sta˝u pracy w gospodarstwie rolnym nie najmniej 3-letni sta˝ w gospodarstwie wlicza si´ okresów, w których rolnik nie prorolnym, lub wadzi∏ gospodarstwa rolnego (okresy wy∏à- — wykszta∏cenie wy˝sze na kierunku in- czeƒ), je˝eli zainteresowany wystàpi∏ z wnioskiem o uwzgl´dnienie tych okresów; nym ni˝ rolniczy i co najmniej 3-letni sta˝ pracy w gospodarstwie rolnym al- 2) gospodarstwo rolne, którego dotyczy projekt, bo wykszta∏cenie wy˝sze na kierunku spe∏nia kryterium ˝ywotnoÊci ekonomicznej innym ni˝ rolniczy i ukoƒczone studia lub osiàgnie ˝ywotnoÊç ekonomicznà po zapodyplomowe na kierunku zwiàzanym koƒczeniu realizacji projektu; z rolnictwem, albo wykszta∏cenie Êred-

˝ywotnoÊç ekonomicznà ustala si´ na podnie nierolnicze i co najmniej 3-letni sta˝ stawie wielkoÊci ekonomicznej danego gopracy w gospodarstwie rolnym, lub spodarstwa rolnego, okreÊlonej jako suma — wykszta∏cenie podstawowe lub zasad- nadwy˝ek bezpoÊrednich wszystkich dzia∏alnicze zawodowe i co najmniej 5-letni noÊci wraz z produkcjà w dzia∏ach specjalsta˝ pracy w gospodarstwie rolnym, nych produkcji rolnej, prowadzonych w tym gospodarstwie; nadwy˝ki bezpoÊrednie obli- mania zwierzàt, je˝eli sà to standardy nowo cza si´ na podstawie wskaêników Standardo- wprowadzone, tj. takie, które zacz´∏y obowiàwych Nadwy˝ek BezpoÊrednich (SGM) wy- zywaç nie wczeÊniej ni˝ przed 36 miesiàcami; znaczonych dla poszczególnych rodzajów w takich przypadkach w gospodarstwie rolprodukcji rolnej i regionów; nym standardy nowo wprowadzone powinbeneficjent mo˝e tak˝e udokumentowaç ny byç spe∏nione w chwili, gdy beneficjent spe∏nienie kryterium ˝ywotnoÊci ekonomicz- ubiega si´ o p∏atnoÊç koƒcowà w ramach nej, przedstawiajàc wyliczenie wielkoÊci eko- projektu, a zarazem w czasie nieprzekraczajànomicznej gospodarstwa rolnego na podsta- cym 36 miesi´cy od dnia, z którym standardy wie faktycznych danych z tego gospodar- te sta∏y si´ obowiàzujàce; stwa, w przypadku gdy: gospodarstwa rolne obj´te pomocà, w chwi-

a) prowadzona jest w nim produkcja, dla któ- li sk∏adania koƒcowego wniosku beneficjenta rej nie okreÊlono wskaênika SGM, lub o p∏atnoÊç, powinny byç w pe∏ni dostosowa-

b) w wyniku agregacji danych dla danego ro- ne do przepisów okreÊlajàcych wymagania dzaju dzia∏alnoÊci, wartoÊç nadwy˝ki bez- w zakresie higieny, ochrony Êrodowiska i wapoÊredniej, liczonej za pomocà wskaêników runków utrzymania zwierzàt, nawet tych, któ- SGM, jest ni˝sza od wartoÊci nadwy˝ki bez- rych termin wejÊcia w ˝ycie nastàpi póêniej poÊredniej, liczonej na podstawie faktycz- ni˝ planowany termin zakoƒczenia realizacji nych danych z gospodarstwa rolnego; projektu; wielkoÊç ekonomiczna okreÊlana jest w ESU zestawienie aktów prawnych okreÊlajàcych (Europejskiej Jednostce WielkoÊci Ekono- minimalne standardy w zakresie higieny, micznej); wartoÊç 1 ESU odpowiada nadwy˝- ochrony Êrodowiska i warunków utrzymania ce równej 1,2 tys. euro; zwierzàt jest okreÊlone w za∏àczniku nr 4 do Uzupe∏nienia Programu; gospodarstwem rolnym ˝ywotnym pod wzgl´dem ekonomicznym jest gospodarstwo 4) pomoc nie mo˝e byç przeznaczona na proo wielkoÊci ekonomicznej równowa˝nej co jekt, który spowoduje wzrost produkcji, dla najmniej 4 ESU; której brak normalnego rynku zbytu; je˝eli gospodarstwo rolne nie spe∏nia kryte- w dziedzinach produkcji rolnej, dla których rium ˝ywotnoÊci ekonomicznej w chwili sk∏a- istniejà ograniczenia co do wielkoÊci produkdania wniosku o dofinansowanie realizacji cji ustanowione na poziomie gospodarstwa projektu, beneficjent jest obowiàzany przed- rolnego, pomoc mo˝e byç przyznana na prostawiç plan okreÊlajàcy docelowy (po realiza- jekt, który odpowiada kwocie (limitowi) procji projektu) profil i skal´ produkcji, przy dukcji, którym dysponuje to gospodarstwo. czym planowana ∏àczna nadwy˝ka bezpo- W innych sektorach na realizacj´ projektu Êrednia musi osiàgnàç wymagany poziom skierowanego na zwi´kszenie produkcji po- 4 ESU; moc mo˝e byç przyznana pod warunkiem przedstawienia planu sprzeda˝y lub umowy grunty rolne (nieruchomoÊci rolne) b´dàce przedwst´pnej z odbiorcà na zbyt ca∏oÊci w posiadaniu zale˝nym ubiegajàcego si´ produkcji wytwarzanej w gospodarstwie rolo dofinansowanie projektu mogà byç nym w sektorze, którego dotyczy projekt; uwzgl´dnione w projekcie pod warunkiem przed∏o˝enia pisemnej umowy, okreÊlajàcej, 5) ubiegajàcy si´ o dofinansowanie projektu nie ˝e ubiegajàcy si´ o dofinansowanie projektu ma zaleg∏oÊci podatkowych ani zaleg∏oÊci b´dzie w posiadaniu tej nieruchomoÊci przez w op∏acaniu sk∏adek z tytu∏u ubezpieczenia okres co najmniej 5 lat od planowanej daty spo∏ecznego i zdrowotnego; dokonania p∏atnoÊci koƒcowej w ramach

6) projekt wspó∏finansowany w ramach dzia∏aprojektu oraz pisemnej zgody w∏aÊciciela nie- nia nie mo˝e byç realizowany z udzia∏em inruchomoÊci na realizacj´ projektu; nych Êrodków publicznych przyznanych sposób obliczania wielkoÊci ekonomicznej w zwiàzku z realizacjà tego projektu. gospodarstwa rolnego jest okreÊlony w za-

Pomoc nie mo˝e byç przyznana na realizacj´ ∏àczniku nr 3 do Uzupe∏nienia Programu; projektów kwalifikujàcych si´ do finansowania

3) w gospodarstwie rolnym, którego dotyczy w ramach PROW w zakresie dzia∏ania „Dostosoprojekt, stosownie do rodzaju prowadzonej wanie gospodarstw rolnych do standardów produkcji sà spe∏nione minimalne standardy Unii Europejskiej”, dotyczàcych: w zakresie higieny, ochrony Êrodowiska i wa-

1) wyposa˝enia gospodarstw rolnych w urzàrunków utrzymania zwierzàt lub zostanà one dzenia do przechowywania nawozów natuspe∏nione w chwili sk∏adania koƒcowego ralnych; wniosku beneficjenta o p∏atnoÊç;

2) dostosowania ferm kur niosek; pomoc mo˝e byç równie˝ przyznana w przy- padku, gdy w gospodarstwie rolnym nie sà 3) dostosowania gospodarstw produkujàcych spe∏nione minimalne standardy w zakresie hi- mleko do standardów Unii Europejskiej w zagieny, ochrony Êrodowiska i warunków utrzy- kresie zdrowia publicznego.”,

b) w cz´Êci „Definicje” cz´Êç dotyczàca m∏odego rym osoba ta by∏a posiadaczem gospodarstwa rolnika otrzymuje brzmienie: rolnego, a okresami wymienionymi powy˝ej nie przekracza okresu 5 lat w chwili przyznania po- „M∏ody rolnik mocy.”,

W ramach dzia∏ania 1.1. „Inwestycje w gospo- darstwach rolnych” za m∏odego rolnika uznaje c) cz´Êç „Zobowiàzania beneficjenta” otrzymuje si´ osob´ fizycznà, która spe∏nia nast´pujàce brzmienie: warunki:

„Zobowiàzania beneficjenta

1) rozpocz´∏a po raz pierwszy samodzielne pro-

Beneficjent nie mo˝e dokonaç zmiany przeznawadzenie gospodarstwa rolnego w ciàgu czenia projektu ani przeniesienia na rzecz inostatnich 5 lat przed dniem zawarcia umowy nych osób prawa w∏asnoÊci ani zawieraç umów o dofinansowanie projektu; przenoszàcych posiadanie nabytych dóbr, wyre-

2) w chwili, gdy po raz pierwszy rozpocz´∏a sa- montowanych, wybudowanych lub zmodernimodzielne prowadzenie gospodarstwa rolne- zowanych budynków lub budowli z wykorzystago, nie przekroczy∏a 40. roku ˝ycia. niem Êrodków z pomocy przyznanej na podstawie umowy zawartej z ARiMR, w okresie realiza- Za termin rozpocz´cia samodzielnego prowa- cji projektu oraz przed up∏ywem 5 lat od dnia dzenia gospodarstwa rolnego uwa˝a si´ dzieƒ, dokonania p∏atnoÊci koƒcowej w ramach prood którego dana osoba, po uzyskaniu pe∏nolet- noÊci, sta∏a si´ posiadaczem samoistnym lub jektu. zale˝nym gruntów rolnych o powierzchni nie Ponadto beneficjent jest obowiàzany do: mniejszej ni˝ 1 ha u˝ytków rolnych lub sta∏a si´

1) przechowywania ca∏oÊci dokumentacji zwiàpodatnikiem podatku dochodowego z tytu∏u zanej z realizacjà projektu przez okres 5 lat od prowadzenia dzia∏ów specjalnych produkcji rol- dnia dokonania przez ARiMR p∏atnoÊci koƒnej. cowej zwiàzanej z jego realizacjà;

Na wniosek zainteresowanego za okres wy∏à-

2) umo˝liwienia dokonywania przez ARiMR lub czenia mo˝na uznaç: inne uprawnione do tego podmioty kontroli

1) okres nauki w systemie dziennym w szkole dokumentów lub kontroli w miejscu realizacji ponadgimnazjalnej, z wy∏àczeniem zasadni- projektu (wizytacji terenowej); czej szko∏y zawodowej i trzyletniej szko∏y specjalnej, lub w dotychczasowej szkole po- 3) z∏o˝enia ankiety monitorujàcej. nadpodstawowej, z wy∏àczeniem szko∏y za- Inne zobowiàzania beneficjenta sà okreÊlone sadniczej, lub okres nauki w systemie dzien- w umowie o dofinansowanie projektu zawartej nym w szkole wy˝szej (tylko studia wy˝sze z ARiMR.”, zawodowe, uzupe∏niajàce studia magister- skie oraz studia wy˝sze magisterskie); d) cz´Êci „Opis systemu wdra˝ania” i „Schemat wdra˝ania” otrzymujà brzmienie:

2) okres odbywania s∏u˝by wojskowej;

„Opis systemu wdra˝ania

3) okres, w którym rolnik przekaza∏ gospodar- stwo rolne w dzier˝aw´ na podstawie umo- Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu wy z datà pewnà, liczony od tej daty, albo sk∏ada si´ w OR ARiMR w∏aÊciwym ze wzgl´du umowy zawartej w formie aktu notarialnego, na miejsce realizacji projektu, zgodnie z trybem albo w dzier˝aw´ ujawnionà w ksi´dze wie- okreÊlonym w odr´bnych przepisach. czystej lub ewidencji gruntów, liczony od da-

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu ty jej ujawnienia; podlega w OR ARiMR ocenie formalnej, w szcze-

4) okres, w którym rolnik udzieli∏ pe∏nomocnic- gólnoÊci pod wzgl´dem poprawnoÊci jego wytwa do prowadzenia gospodarstwa rolnego pe∏nienia i kompletnoÊci za∏àczników. z datà pewnà, liczony od tej daty, albo w for-

W przypadku z∏o˝enia wniosku nieprawid∏owo mie aktu notarialnego. wype∏nionego lub bez wymaganych za∏àczni- Okres wy∏àczenia koƒczy si´ z dniem wystàpie- ków, instytucja wdra˝ajàca wzywa, w formie pinia z wnioskiem o p∏atnoÊci bezpoÊrednie, za- semnej, ubiegajàcego si´ o dofinansowanie warcia umowy o kredyt preferencyjny udzielony projektu do uzupe∏nienia wniosku w terminie na podstawie przepisów o utworzeniu Agencji 14 dni od dnia otrzymania wezwania.

Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z∏o˝e-

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu nia wniosku o przyznanie p∏atnoÊci w ramach podlega weryfikacji pod wzgl´dem zgodnoÊci PROW lub wniosku o pomoc finansowà w ra- z celami i zasadami dzia∏ania, przez sprawdzemach Programu SAPARD, lub wniosku o dofi- nie: nansowanie realizacji projektu w ramach Pro- gramu. 1) zgodnoÊci projektu z zakresem pomocy przewidzianym w ramach dzia∏ania;

Uznaje si´, ˝e dana osoba rozpocz´∏a po raz pierwszy prowadzenie gospodarstwa rolnego 2) spe∏nienia w gospodarstwie rolnym wymanie wczeÊniej ni˝ 5 lat przed dniem przyznania gaƒ w zakresie higieny, utrzymania zwierzàt pomocy, je˝eli ró˝nica mi´dzy okresem, w któ- i ochrony Êrodowiska;

3) spe∏nienia przez wnioskodawc´ kryterium niesione koszty i dotrzyma zobowiàzaƒ wynikakwalifikacji zawodowych; jàcych z zasad udzielania pomocy.

4) spe∏nienia wymogu ˝ywotnoÊci ekonomicz- Beneficjent mo˝e rozpoczàç realizacj´ projektu nej gospodarstwa rolnego (wyjÊciowej lub z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie docelowej) i poprawnoÊci stosownych obli- projektu. Koszty poniesione przed dniem zawarczeƒ; cia umowy o dofinansowanie projektu mi´dzy beneficjentem a instytucjà wdra˝ajàcà nie b´dà

5) przedstawionego przez wnioskodawc´ plano- uznane za koszty kwalifikowalne. Nie dotyczy to wanego zbytu produkcji w przypadku projek- kosztów ogólnych, które mogà byç poniesione tów zak∏adajàcych wzrost produkcji w gospo- przed dniem zawarcia umowy o dofinansowadarstwie rolnym; ARiMR sprawdza równie˝ nie projektu, lecz nie wczeÊniej ni˝ od dnia zasadnoÊç zakresu projektu oraz weryfikuje

1 stycznia 2004 r. wysokoÊç planowanych kosztów jego realiza- cji. Wniosek o p∏atnoÊç jest sk∏adany w OR ARiMR. P∏atnoÊci dokonuje si´ po z∏o˝eniu przez benefi- Projekty zgodne z wymaganiami okreÊlonymi cjenta wniosku o p∏atnoÊç wraz z wymaganymi dla dzia∏ania 1.1. „Inwestycje w gospodar- za∏àcznikami, w tym dokumentami potwierdzastwach rolnych” przyjmowane sà do realizacji jàcymi poniesione koszty, oraz sprawdzeniu wed∏ug kolejnoÊci z∏o˝enia wniosków popraw- przez ARiMR zgodnoÊci realizacji projektu nie wype∏nionych wraz z wymaganymi za∏àczni- z umowà o dofinansowanie projektu. kami, w ramach dost´pnych Êrodków. W przy- padku gdy we wniosku dokonywano poprawek P∏atnoÊç na rzecz beneficjenta jest dokonywana lub uzupe∏nieƒ, o kolejnoÊci przyj´cia projektu jednorazowo po zakoƒczeniu ca∏oÊci realizacji do realizacji decyduje dzieƒ dokonania ostatniej projektu lub, je˝eli by∏o to przewidziane umowà poprawki lub ostatniego uzupe∏nienia. — w dwóch etapach. W takim przypadku beneficjent sk∏ada dwa wnioski o p∏atnoÊç — po zre- Przyj´cie projektu do realizacji nast´puje alizowaniu I etapu i po zrealizowaniu ca∏oÊci z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. P∏atnoÊç koƒcowa w ramach projektu projektu mi´dzy ARiMR i wnioskodawcà. Umo- mo˝e byç dokonana po z∏o˝eniu przez benefiwa o dofinansowanie projektu jest przesy∏ana cjenta sprawozdania koƒcowego z realizacji wnioskodawcy, a jej podpisanie nast´puje projektu. w OR ARiMR.

Szczegó∏owe zasady rozpatrywania wniosków Umowa o dofinansowanie projektu okreÊla zo- o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków bowiàzanie ARiMR wobec beneficjenta do o p∏atnoÊç sà okreÊlone w procedurach ARiMR wspó∏finansowania planowanego projektu, pod zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Rozwarunkiem ˝e beneficjent zrealizuje go w okre- woju Wsi.

Êlonym zakresie i terminie, udokumentuje po-

Schemat wdra˝ania

*) W przypadku gdy projekt jest realizowany w jednym etapie, procedura przebiega w sposób opisany jak dla II etapu.”;

2) w ust. 3.1.2. Dzia∏anie 1.2. „U∏atwianie startu m∏o- 1) Agencjà NieruchomoÊci Rolnych, je˝eli godym rolnikom”: spodarstwo rolne wchodzi w sk∏ad Zasobu W∏asnoÊci Rolnej Skarbu Paƒstwa,

a) cz´Êci „Beneficjenci” i „Kryteria dost´pu” otrzy- lub mujà brzmienie:

2) jednostkà samorzàdu terytorialnego, je˝eli „Beneficjenci gospodarstwo rolne stanowi w∏asnoÊç tej W ramach dzia∏ania pomoc mo˝e byç przyznana jednostki. osobie fizycznej — obywatelowi paƒstwa cz∏on-

Kryteria dost´pu kowskiego Unii Europejskiej, b´dàcej w∏aÊcicie- lem gospodarstwa rolnego po∏o˝onego na tery- Pomoc mo˝e byç przyznana rolnikowi, który: torium Rzeczypospolitej Polskiej lub dzier˝awià- 1) jest pe∏noletni i w dniu zawarcia umowy cej gospodarstwo rolne na podstawie umowy o dofinansowanie projektu nie przekroczy∏ dzier˝awy zawartej z: 40. roku ˝ycia;

2) po raz pierwszy podjà∏ prowadzenie gospo- 3) jest ubezpieczony na podstawie ustawy darstwa rolnego; o ubezpieczeniu spo∏ecznym rolników , jako rolnik, z mocy ustawy w pe∏nym zakresie; za osob´, która po raz pierwszy podj´∏a pro- wadzenie gospodarstwa rolnego, uwa˝a si´ 4) posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe: osob´, która:

a) wy˝sze lub Êrednie wykszta∏cenie rolnicze,

a) po raz pierwszy sta∏a si´ posiadaczem sa-

b) zasadnicze zawodowe wykszta∏cenie rolnimoistnym lub zale˝nym gospodarstwa rol- cze i co najmniej 3-letni sta˝ pracy w gonego nie wczeÊniej ni˝ 12 miesi´cy przed spodarstwie rolnym lub tytu∏ kwalifikacyjdniem zawarcia umowy o dofinansowanie ny w zawodzie przydatnym do prowadzeprojektu lub nia dzia∏alnoÊci rolniczej i co najmniej

b) by∏a posiadaczem gospodarstwa rolnego 3-letni sta˝ pracy w gospodarstwie rolnym, przez okres d∏u˝szy ni˝ 12 miesi´cy przed c) wykszta∏cenie wy˝sze na kierunku innym dniem zawarcia umowy o dofinansowanie ni˝ rolniczy i co najmniej 3-letni sta˝ pracy projektu, lecz w tym okresie faktycznie w gospodarstwie rolnym albo wykszta∏ceprowadzi∏a gospodarstwo rolne nie d∏u˝ej nie wy˝sze na kierunku innym ni˝ rolniczy ni˝ 12 miesi´cy; i ukoƒczone studia podyplomowe na kie- Na wniosek zainteresowanego za okres wy∏à- runku zwiàzanym z rolnictwem albo wyczenia mo˝na uznaç: kszta∏cenie Êrednie nierolnicze i co najmniej 3-letni sta˝ pracy w gospodarstwie

a) okres przed uzyskaniem pe∏noletnoÊci, rolnym,

b) okres nauki w systemie dziennym w szko-

d) wykszta∏cenie podstawowe lub zasadnicze le ponadgimnazjalnej, z wy∏àczeniem za- zawodowe i co najmniej 5-letni sta˝ pracy sadniczej szko∏y zawodowej i trzyletniej w gospodarstwie rolnym. szko∏y specjalnej, lub w dotychczasowej

Szczegó∏owy wykaz kierunków studiów, zawoszkole ponadpodstawowej, z wy∏àczeniem dów i specjalnoÊci oraz tytu∏ów kwalifikacyjszko∏y zasadniczej, lub okres nauki w sys- nych wymaganych w ramach dzia∏ania jest temie dziennym w szkole wy˝szej (tylko okreÊlony w za∏àczniku nr 2 do Uzupe∏nienia studia wy˝sze zawodowe, uzupe∏niajàce

Programu. studia magisterskie oraz studia wy˝sze magisterskie), Za sta˝ pracy w gospodarstwie rolnym uznaje si´ okres, w którym wnioskodawca podlega∏

c) okres odbywania s∏u˝by wojskowej, ubezpieczeniu spo∏ecznemu w KRUS jako do-

d) okres, w którym rolnik przekaza∏ gospo- mownik, oraz okres, w którym rolnik prowadzi∏ darstwo rolne w dzier˝aw´ na podstawie przej´te gospodarstwo rolne. umowy z datà pewnà, liczony od tej daty,

Do sta˝u pracy w gospodarstwie rolnym nie wlialbo umowy zawartej w formie aktu nota- cza si´ okresów wy∏àczeƒ. rialnego albo w dzier˝aw´ ujawnionà w ksi´dze wieczystej lub ewidencji grun- W przypadku gdy wnioskodawca nie spe∏nia tów, liczony od daty jej ujawnienia, wymagaƒ w zakresie kwalifikacji zawodowych, pomoc mo˝e byç przyznana pod warunkiem, ˝e

e) okres, w którym rolnik udzieli∏ pe∏nomoc- wnioskodawca uzupe∏ni swoje wykszta∏cenie nictwa do prowadzenia gospodarstwa rol- w okresie nie d∏u˝szym ni˝ 5 lat od chwili podj´- nego z datà pewnà, liczony od tej daty, al- cia prowadzenia gospodarstwa rolnego. bo w formie aktu notarialnego.

Wnioskodawcy nieb´dàcy obywatelami Rzeczy- Okres wy∏àczenia koƒczy si´ z dniem wystà- pospolitej Polskiej, pochodzàcy z paƒstw cz∏onpienia z wnioskiem o p∏atnoÊci bezpoÊrednie, kowskich Unii Europejskiej, mogà otrzymaç pozawarcia umowy o kredyt preferencyjny moc w ramach dzia∏ania, je˝eli posiadajà kwaliudzielony na podstawie przepisów o utwo- fikacje rolnicze wymagane przy udzielaniu porzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji mocy rolnikom w ich paƒstwie .

Rolnictwa, z∏o˝enia wniosku o przyznanie p∏atnoÊci w ramach PROW lub wniosku o po- Premia nie mo˝e byç przyznana osobie, która: moc finansowà w ramach Programu SA- 1) przej´∏a gospodarstwo rolne od wspó∏ma∏- PARD, lub wniosku o dofinansowanie realiza- ˝onka lub przez okres d∏u˝szy ni˝ 12 miesi´cy cji projektu w ramach Programu; by∏a ubezpieczona na podstawie przepisów o ubezpieczeniu spo∏ecznym rolników jako za m∏odego rolnika uznaje si´ osob´, która ma∏˝onek rolnika; po raz pierwszy podj´∏a prowadzenie gospo- darstwa rolnego, je˝eli ró˝nica mi´dzy okre- 2) prowadzi gospodarstwo rolne, b´dàc jego sem, w którym dana osoba by∏a posiada- wspó∏w∏aÊcicielem, chyba ˝e gospodarstwo czem gospodarstwa rolnego, a okresami wy- to pozostaje w ma∏˝eƒskiej wspólnoÊci ma- ∏àczeƒ nie przekracza okresu 12 miesi´cy jàtkowej, przy czym o premi´ na to gospodarw dniu zawarcia umowy o dofinansowanie stwo mo˝e si´ ubiegaç tylko jeden ze wspó∏- projektu; ma∏˝onków;

3) przed podj´ciem prowadzenia gospodarstwa po 5 latach od dnia rozpocz´cia prowadzenia terolnego by∏a podatnikiem podatku dochodo- go gospodarstwa. wego z tytu∏u prowadzenia dzia∏ów specjal-

Grunty rolne (nieruchomoÊci rolne) b´dàce nych produkcji rolnej, je˝eli w dniu zawarcia w posiadaniu zale˝nym ubiegajàcego si´ o dofiumowy o dofinansowanie projektu ∏àczny nansowanie projektu mogà byç uwzgl´dnione okres prowadzenia dzia∏u specjalnego pro- w projekcie pod warunkiem przed∏o˝enia pisemdukcji rolnej i gospodarstwa rolnego przekra- nej umowy, okreÊlajàcej ˝e ubiegajàcy si´ o docza 12 miesi´cy. finansowanie projektu b´dzie w posiadaniu tych Gospodarstwo rolne m∏odego rolnika powinno gruntów (nieruchomoÊci) przez okres co najspe∏niaç wymóg ˝ywotnoÊci ekonomicznej lub mniej 5 lat od planowanej daty dokonania przez wnioskodawca wyka˝e, ˝e kryterium to zosta- ARiMR wyp∏aty premii, oraz pisemnej zgody nie spe∏nione nie póêniej ni˝ po 5 latach od dnia w∏aÊciciela nieruchomoÊci na realizacj´ projekrozpocz´cia prowadzenia przez niego tego go- tu. JeÊli nieruchomoÊci rolne nie sà dzier˝awiospodarstwa. ne od Agencji NieruchomoÊci Rolnych lub jednostki samorzàdu terytorialnego, umowa dzier- ˚ywotnoÊç ekonomicznà okreÊla si´ na podsta-

˝awy powinna mieç dat´ pewnà albo powinna wie wielkoÊci ekonomicznej danego gospodar- byç sporzàdzona w formie aktu notarialnego. stwa rolnego, okreÊlonej jako suma nadwy˝ek bezpoÊrednich wszystkich dzia∏alnoÊci rolni- W gospodarstwie rolnym m∏odego rolnika, stoczych prowadzonych w tym gospodarstwie. sownie do rodzaju prowadzonej produkcji, sà Nadwy˝ki bezpoÊrednie oblicza si´ na podsta- spe∏nione minimalne standardy w zakresie wie wskaêników SGM wyznaczonych dla po- ochrony Êrodowiska, higieny i warunków szczególnych rodzajów produkcji rolnej i regio- utrzymania zwierzàt w chwili, gdy rolnik ubienów. ga si´ o pomoc, lub zostanà one spe∏nione nie póêniej ni˝ po 5 latach od dnia rozpocz´cia pro- Sposób okreÊlenia wielkoÊci ekonomicznej go- wadzenia tego gospodarstwa. spodarstwa rolnego jest okreÊlony w za∏àczniku nr 3 do Uzupe∏nienia Programu. Zestawienie aktów prawnych okreÊlajàcych minimalne standardy w zakresie higieny, ochrony Beneficjent mo˝e tak˝e udokumentowaç spe∏-

Êrodowiska i warunków utrzymania zwierzàt nienie kryterium ˝ywotnoÊci ekonomicznej, stanowi za∏àcznik nr 4 do Uzupe∏nienia Prograprzedstawiajàc wyliczenie wielkoÊci ekonomicz- mu. nej gospodarstwa rolnego na podstawie fak- tycznych danych z gospodarstwa rolnego, Ubiegajàcy si´ o dofinansowanie projektu nie w przypadku gdy: ma zaleg∏oÊci podatkowych ani zaleg∏oÊci w op∏acaniu sk∏adek z tytu∏u ubezpieczenia spo-

1) prowadzi produkcj´, dla której nie okreÊlono

∏ecznego i zdrowotnego.”, wskaênika SGM, lub

b) cz´Êci „Opis systemu wdra˝ania” i „Schemat

2) w wyniku agregacji danych dla danego ro- wdra˝ania” otrzymujà brzmienie: dzaju dzia∏alnoÊci wartoÊç nadwy˝ki bezpo-

Êredniej, liczonej za pomocà wskaêników „Opis systemu wdra˝ania

SGM, jest ni˝sza od wartoÊci nadwy˝ki bez-

Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu poÊredniej liczonej na podstawie faktycznych sk∏ada si´ w OR ARiMR w∏aÊciwym ze wzgl´du danych z gospodarstwa rolnego. na miejsce realizacji projektu, zgodnie z trybem WielkoÊç ekonomiczna jest okreÊlana w ESU. okreÊlonym w odr´bnych przepisach.

WartoÊç 1 ESU odpowiada nadwy˝ce równo-

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu wa˝nej 1,2 tys. euro. podlega w OR ARiMR ocenie formalnej, Gospodarstwem rolnym ˝ywotnym pod wzgl´- w szczególnoÊci pod wzgl´dem poprawnoÊci jedem ekonomicznym jest gospodarstwo rolne go wype∏nienia i kompletnoÊci za∏àczników. o wielkoÊci ekonomicznej wynoszàcej co naj-

W przypadku z∏o˝enia wniosku nieprawid∏owo mniej 4 ESU. wype∏nionego lub bez wymaganych za∏àczni- Wnioskodawca, wraz z wnioskiem o dofinanso- ków, instytucja wdra˝ajàca wzywa, w formie piwanie realizacji projektu, przedstawia kalkulacj´ semnej, ubiegajàcego si´ o dofinansowanie aktualnej wielkoÊci ekonomicznej gospodar- projektu do uzupe∏nienia wniosku w terminie stwa rolnego. W przypadku gdy wymagana 14 dni od dnia otrzymania wezwania. wielkoÊç ekonomiczna gospodarstwa rolnego Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu nie zosta∏a osiàgni´ta, wnioskodawca przedsta- podlega weryfikacji pod wzgl´dem zgodnoÊci wia plan okreÊlajàcy docelowy profil i skal´ pro- z celami oraz zasadami dzia∏ania, przez sprawdukcji nie póêniej ni˝ po 5 latach od dnia rozpo- dzenie: cz´cia prowadzenia przez niego tego gospodar-

1) spe∏nienia w gospodarstwie rolnym wymastwa rolnego, przy czym planowana ∏àczna nad- gaƒ w zakresie higieny, utrzymania zwierzàt wy˝ka bezpoÊrednia musi osiàgnàç wymagany i ochrony Êrodowiska; poziom 4 ESU. Beneficjent zawiadamia ARiMR o osiàgni´ciu przez gospodarstwo rolne wyma- 2) spe∏nienia przez wnioskodawc´ kryterium ganej ˝ywotnoÊci ekonomicznej nie póêniej ni˝ kwalifikacji zawodowych;

3) spe∏nienia wymogu ˝ywotnoÊci ekonomicz- w ramach dost´pnych Êrodków. W przypadku nej gospodarstwa rolnego (wyjÊciowej lub gdy we wniosku dokonywano poprawek lub docelowej, tj. w okresie 5 lat od dnia rozpo- uzupe∏nieƒ, o kolejnoÊci przyj´cia projektu do cz´cia prowadzenia tego gospodarstwa rol- realizacji decyduje dzieƒ dokonania ostatniej nego przez beneficjenta) i poprawnoÊci obli- poprawki lub ostatniego uzupe∏nienia. czeƒ;

Umowa o dofinansowanie projektu okreÊla zobo-

4) zgodnoÊci z pozosta∏ymi kryteriami dost´pu. wiàzanie ARiMR wobec beneficjenta do wyp∏aty premii oraz zobowiàzania beneficjenta do dotrzy- Projekty zgodne z wymaganiami okreÊlonymi mania warunków okreÊlonych dla dzia∏ania. dla dzia∏ania 1.2. „U∏atwianie startu m∏odym rolnikom” przyjmowane sà do realizacji wed∏ug P∏atnoÊç dokonywana jest przez ARiMR po zakolejnoÊci z∏o˝enia wniosków poprawnie wype∏- warciu umowy o dofinansowanie projektu na ranionych wraz z wymaganymi za∏àcznikami, chunek bankowy wskazany przez beneficjenta. Schemat wdra˝ania

3) w ust. 3.1.3. Dzia∏anie 1.3. „Szkolenia”: terminu, zasi´gu terytorialnego oraz liczby uczestników.

a) cz´Êci „Beneficjenci” i „Kryteria dost´pu” otrzy- mujà brzmienie: Pomoc na dzia∏alnoÊç szkoleniowà nie mo˝e byç przyznawana na organizacj´ zaj´ç edukacyj- „Beneficjenci nych stanowiàcych element realizacji programu Instytucje lub podmioty (publiczne lub prywat- nauczania w szko∏ach podstawowych, gimna-

ne) prowadzàce na terytorium Rzeczypospolitej zjach, szko∏ach ponadgimnazjalnych, dotych- Polskiej dzia∏alnoÊç szkoleniowà — osoby fi- czasowych szko∏ach ponadpodstawowych zyczne prowadzàce dzia∏alnoÊç gospodarczà i w szko∏ach wy˝szych. w zakresie dzia∏alnoÊci szkoleniowej, osoby

O pomoc w ramach dzia∏ania nie mogà ubiegaç prawne lub jednostki organizacyjne nieposiada- si´ podmioty prowadzàce dzia∏alnoÊç w zakrejàce osobowoÊci prawnej, których celem jest sie produkcji i obrotu materia∏ami, Êrodkami prowadzenie dzia∏alnoÊci szkoleniowej. i urzàdzeniami do produkcji rolnej lub leÊnej. Kryteria dost´pu Nie dotyczy to szkoleƒ z zakresu zwi´kszania konkurencyjnoÊci dzia∏alnoÊci leÊnej.

1) wnioskodawca:

Projekt wspó∏finansowany w ramach dzia∏ania

a) jest instytucjà lub podmiotem, prowadzà- nie mo˝e byç realizowany z udzia∏em innych cym dzia∏alnoÊç szkoleniowà,

Êrodków publicznych przyznanych w zwiàzku

b) ubiegajàcy si´ o dofinansowanie projektu z realizacjà projektu.”, nie ma zaleg∏oÊci podatkowych ani zale-

b) cz´Êç „Zobowiàzania beneficjenta” otrzymuje g∏oÊci w op∏acaniu sk∏adek z tytu∏u ubez- brzmienie: pieczenia spo∏ecznego i zdrowotnego;

„Zobowiàzania beneficjenta

2) projekt jest zgodny z celami i zakresem dzia-

∏ania oraz warunkami okreÊlonymi w og∏o- Beneficjent jest obowiàzany do: szeniu o konkursie, dotyczàcymi tematu

1) przechowywania ca∏oÊci dokumentacji zwiàszkoleƒ, ramowego zakresu programowego, zanej z realizacjà projektu przez okres 5 lat od dnia dokonania p∏atnoÊci koƒcowej zwiàza- 1) zgodnoÊci projektu z zakresem pomocy przenej z jego realizacjà; widzianym w ramach dzia∏ania;

2) umo˝liwienia dokonywania przez FAPA lub 2) spe∏nienia kryteriów dost´pu przez wnioskoinne uprawnione podmioty kontroli doku- dawc´ oraz zg∏oszony przez niego projekt mentów lub kontroli w miejscu realizacji pro- (w tym zgodnoÊci projektu z warunkami jektu (wizytacji terenowej); og∏oszenia o konkursie);

3) umo˝liwienia dokonania oceny szkolenia 3) poprawnoÊci kalkulacji kosztów i wnioskowaprzez wszystkich jego uczestników, w formie nej pomocy. anonimowej ankiety;

Projekty zweryfikowane pozytywnie b´dà oce-

4) wydania uczestnikom szkolenia zaÊwiadczeƒ niane przez GR KS wed∏ug punktowych kryteo ukoƒczeniu szkolenia; riów wyboru. Na tej podstawie GR KS sporzàdza listy projektów. Nast´pnie KS rekomenduje

5) z∏o˝enia ankiety monitorujàcej w FAPA .

Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi projekty Beneficjent nie mo˝e sprzedaç lub wydzier˝awiç szkoleniowe do realizacji. sprz´tu ani pomocy dydaktycznych zakupio-

Po akceptacji projektu przez Ministra Rolnictwa nych w ramach dzia∏ania w okresie realizacji i Rozwoju Wsi FAPA zawiera z ubiegajàcym si´ projektu i przed up∏ywem 5 lat od dnia dokona- o dofinansowanie projektu umow´ o dofinansonia p∏atnoÊci koƒcowej w ramach projektu. wanie projektu. Umowa o dofinansowanie pro- Inne zobowiàzania beneficjenta sà okreÊlone jektu jest przesy∏ana wnioskodawcy, a jej podpiw umowie o dofinansowanie projektu, zawartej sanie nast´puje w FAPA, w terminie okreÊlonym mi´dzy beneficjentem a FAPA.”, przez FAPA.

c) cz´Êci „Opis systemu wdra˝ania” i „Schemat Umowa o dofinansowanie projektu zobowiàzuwdra˝ania” otrzymujà brzmienie: je FAPA do refundacji kosztów kwalifikowalnych planowanego projektu pod warunkiem, ˝e be- „Opis systemu wdra˝ania neficjent zrealizuje go w okreÊlonym zakresie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako instytu- i terminie, udokumentuje poniesione koszty cja zarzàdzajàcà Programem, okreÊla temat, ra- i dotrzyma zobowiàzaƒ wynikajàcych z umowy mowy zakres programowy, zasi´g terytorialny, o dofinansowanie projektu. liczb´ uczestników oraz ramowy termin realiza- Beneficjent mo˝e rozpoczàç realizacj´ projektu cji szkolenia. Na tej podstawie FAPA og∏asza z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie konkursy na realizacj´ projektów szkoleniowych projektu. Koszty poniesione przed dniem zawarw ramach dzia∏ania. cia umowy o dofinansowanie projektu nie b´dà uznane za koszty kwalifikowalne.

Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu sk∏ada si´ w siedzibie FAPA, zgodnie z trybem Pomoc b´dzie realizowana w formie zwrotu pookreÊlonym w odr´bnych przepisach. niesionych przez beneficjenta kosztów kwalifikowalnych zrealizowanego projektu, do wyso- Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu koÊci okreÊlonej w umowie o dofinansowanie podlega weryfikacji formalnej, w szczególnoÊci projektu. Mo˝liwe jest rozliczenie projektu w zakresie zgodnoÊci wydruku z zapisem elek- w etapach, je˝eli zosta∏o to przewidziane tronicznym, poprawnoÊci wype∏nienia oraz w umowie o dofinansowanie projektu. kompletnoÊci za∏àczników.

Po zakoƒczeniu realizacji projektu lub jego etapu W przypadku z∏o˝enia wniosku nieprawid∏owo beneficjent sk∏ada do FAPA wniosek o p∏atnoÊç wype∏nionego lub bez wymaganych za∏àczni- wraz z wymaganymi za∏àcznikami, w tym dokuków, instytucja wdra˝ajàca wzywa, w formie pi- mentami potwierdzajàcymi poniesione koszty. semnej, ubiegajàcego si´ o dofinansowanie

Po sprawdzeniu zgodnoÊci realizacji projektu projektu o uzupe∏nienie wniosku w terminie z umowà o dofinansowanie projektu oraz po- 14 dni od dnia otrzymania wezwania. twierdzeniu p∏atnoÊci przez FAPA, ARiMR doko- Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu nuje p∏atnoÊci na rzecz beneficjenta. P∏atnoÊç podlega ocenie merytorycznej pod wzgl´dem po zrealizowaniu ca∏oÊci projektu mo˝e byç dozgodnoÊci z celami i zasadami dzia∏ania, przez konana po z∏o˝eniu przez beneficjenta sprawozsprawdzenie: dania koƒcowego z realizacji projektu.

Schemat wdra˝ania

4) w ust. 3.1.4. Dzia∏anie 1.4. „Wsparcie doradztwa b) 1.2. „U∏atwianie startu m∏odym rolnirolniczego”: kom”,

a) cz´Êci „Opis dzia∏ania” i „Maksymalne stawki c) 2.4. „Ró˝nicowanie dzia∏alnoÊci rolniczej dofinansowania wybranych us∏ug doradczych” i zbli˝onej do rolnictwa w celu zapewnieotrzymujà brzmienie: nia ró˝norodnoÊci dzia∏aƒ lub alternatywnych êróde∏ dochodów”.

„Opis dzia∏ania

Beneficjentem jest instytucja lub podmiot W ramach dzia∏ania wspierane b´dà projekty

Êwiadczàcy us∏ugi w zakresie doradztwa rolnidotyczàce Êwiadczenia us∏ug doradczych na czego lub leÊnego. Beneficjent nie mo˝e zleciç rzecz rolników zainteresowanych uzyskaniem realizacji projektu lub jego cz´Êci podwykonawpomocy w ramach Wspólnej Polityki Rolnej cy.

(WPR), instrumentów towarzyszàcych WPR oraz polityki strukturalnej. Beneficjentem ostatecznym dzia∏ania sà rolnicy i inne osoby pracujàce w rolnictwie, na rzecz Doradztwo dotyczyç b´dzie zasad i trybu ubie- których Êwiadczone b´dà bezp∏atne us∏ugi dogania si´ o Êrodki finansowe w ramach: radcze.

1) WPR „P∏atnoÊci bezpoÊrednie”;

Zakres pomocy:

2) nast´pujàcych dzia∏aƒ PROW: wsparcie obejmuje nast´pujàce rodzaje us∏ug:

a) „Wspieranie dzia∏alnoÊci rolniczej na ob-

1) pomoc w przygotowywaniu wniosków o p∏atszarach o niekorzystnych warunkach go- noÊci bezpoÊrednie, wniosków o dofinansospodarowania”, wanie realizacji projektów, wniosków o p∏at-

b) „Uzyskiwanie rent strukturalnych”, noÊç, planów projektów oraz planów rozwoju gospodarstwa rolnego;

c) „Wspieranie gospodarstw niskotowaro- wych”, 2) pomoc doradczà niezb´dnà w trakcie realizacji projektu;

d) „Wspieranie przedsi´wzi´ç rolnoÊrodowi- skowych i poprawy dobrostanu zwierzàt”, 3) organizacj´ spotkaƒ dla rolników w ramach doradztwa grupowego;

e) „Zalesianie gruntów rolnych”,

4) przygotowywanie ulotek doradczych.

f) „Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej”, Beneficjent realizujàcy ww. us∏ugi na podstawie umowy o dofinansowanie projektu otrzymuje

g) „Wspieranie grup producentów rolnych”; zwrot poniesionych kosztów w formie p∏atnoÊci

3) nast´pujàcych dzia∏aƒ Programu: rycza∏towych, wyliczanych na podstawie iloÊci

a) 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rol- zrealizowanych us∏ug oraz stawek okreÊlonych nych”, w umowie o dofinansowanie projektu.

Maksymalne stawki dofinansowania wybranych us∏ug doradczych

b) cz´Êci „Beneficjenci” i „Kryteria dost´pu” otrzy- czego lub leÊnego — osoby fizyczne prowadzàmujà brzmienie: ce dzia∏alnoÊç gospodarczà w zakresie doradztwa rolniczego lub leÊnego, osoby prawne lub „Beneficjenci jednostki organizacyjne niemajàce osobowoÊci Instytucje lub podmioty (publiczne lub prywat- prawnej, których celem jest prowadzenie dzia-

ne) prowadzàce na terytorium Rzeczypospolitej ∏alnoÊci z zakresu doradztwa rolniczego lub le- Polskiej dzia∏alnoÊç z zakresu doradztwa rolni- Ênego.

Kryteria dost´pu ków instytucja wdra˝ajàca wzywa, w formie pisemnej, ubiegajàcego si´ o dofinansowanie

1) wnioskodawca: projektu o uzupe∏nienie wniosku w terminie

a) jest instytucjà lub podmiotem prowadzà-

14 dni od dnia otrzymania wezwania. cym dzia∏alnoÊç z zakresu doradztwa rolni- czego lub leÊnego, Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega ocenie merytorycznej pod wzgl´dem

b) ubiegajàcy si´ o dofinansowanie projektu zgodnoÊci z celami i zasadami dzia∏ania, przez nie ma zaleg∏oÊci podatkowych ani zale- sprawdzenie: g∏oÊci w op∏acaniu sk∏adek z tytu∏u ubez- pieczenia spo∏ecznego i zdrowotnego; 1) zgodnoÊci projektu z zakresem pomocy przewidzianym w ramach dzia∏ania;

2) projekt jest zgodny z celami i zakresem dzia-

∏ania oraz warunkami okreÊlonymi w og∏o- 2) spe∏nienia kryteriów dost´pu przez wnioskoszeniu o konkursie. dawc´ oraz zg∏oszony przez niego projekt (w tym zgodnoÊci projektu z warunkami O pomoc w ramach dzia∏ania nie mogà ubiegaç si´ podmioty prowadzàce dzia∏alnoÊç w zakre- og∏oszenia o konkursie); sie produkcji i obrotu materia∏ami, Êrodkami 3) poprawnoÊci kalkulacji kosztów i wnioskowai urzàdzeniami do produkcji rolnej lub leÊnej. nej pomocy.

Nie dotyczy to us∏ug doradczych w zakresie

Projekty zweryfikowane pozytywnie b´dà ocedzia∏ania PROW „Zalesianie gruntów rolnych”. niane przez GR KS wed∏ug punktowych kryte- Projekt wspó∏finansowany w ramach dzia∏ania riów wyboru. Na tej podstawie GR KS sporzànie mo˝e byç realizowany z udzia∏em innych dza listy projektów. Nast´pnie KS rekomenduje Êrodków publicznych przyznanych w zwiàzku Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi projekty do z realizacjà tego projektu.”, realizacji.

c) cz´Êç „Zobowiàzania beneficjenta” otrzymuje Po akceptacji projektu przez Ministra Rolnictwa brzmienie: i Rozwoju Wsi FAPA zawiera z ubiegajàcym si´ o dofinansowanie projektu umow´ o dofinanso- „Zobowiàzania beneficjenta wanie projektu. Umowa o dofinansowanie pro- Beneficjent jest obowiàzany do: jektu jest przesy∏ana wnioskodawcy, a jej podpi-

1) przechowywania ca∏oÊci dokumentacji zwià- sanie nast´puje w FAPA, w terminie okreÊlonym zanej z realizacjà projektu przez okres 5 lat od przez FAPA. dnia dokonania p∏atnoÊci koƒcowej zwiàza-

Umowa o dofinansowanie projektu zobowiàzunej z jego realizacjà; je FAPA do refundacji kosztów kwalifikowalnych

2) umo˝liwienia dokonywania przez FAPA lub planowanego projektu, pod warunkiem ˝e beinne uprawnione podmioty kontroli doku- neficjent zrealizuje go w okreÊlonym zakresie mentów lub kontroli w miejscu realizacji pro- i terminie, udokumentuje zrealizowane us∏ugi jektu (wizytacji terenowej); oraz dotrzyma zobowiàzaƒ wynikajàcych z umo-

3) z∏o˝enia ankiety monitorujàcej w FAPA . wy o dofinansowanie projektu.

Inne zobowiàzania beneficjenta okreÊlone sà Beneficjent mo˝e rozpoczàç realizacj´ projektu w umowie o dofinansowanie projektu zawartej z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie mi´dzy beneficjentem a FAPA.”, projektu. Koszty poniesione przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu nie b´dà

d) cz´Êci „Opis systemu wdra˝ania” i „Schemat uznane za koszty kwalifikowalne. wdra˝ania” otrzymujà brzmienie:

Pomoc b´dzie realizowana w formie zwrotu po- „Opis systemu wdra˝ania niesionych przez beneficjenta kosztów kwalifi- Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako instytu- kowalnych zrealizowanego projektu, do wysocja zarzàdzajàca Programem, okreÊla rodzaj i za- koÊci okreÊlonej w umowie o dofinansowanie kres Êwiadczonych w ramach dzia∏ania us∏ug projektu. Mo˝liwe jest okresowe rozliczanie redoradczych, ich zasi´g terytorialny oraz termin alizacji projektu, je˝eli zosta∏o to przewidziane realizacji. Na tej podstawie FAPA og∏asza kon- w umowie o dofinansowanie projektu. kursy na realizacj´ projektów Êwiadczenia us∏ug

Po zakoƒczeniu realizacji ka˝dego z etapów prodoradczych. jektu beneficjent sk∏ada do FAPA wniosek Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu o p∏atnoÊç wraz z wymaganymi za∏àcznikami, sk∏ada si´ w siedzibie FAPA, zgodnie z trybem w tym dokumentami potwierdzajàcymi wykookreÊlonym w odr´bnych przepisach. nane us∏ugi.

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu

Po sprawdzeniu zgodnoÊci realizacji projektu podlega weryfikacji formalnej, w szczególnoÊci z umowà o dofinansowanie projektu oraz popod wzgl´dem zgodnoÊci wydruku z wersjà twierdzeniu p∏atnoÊci przez FAPA, ARiMR dokoelektronicznà, poprawnoÊci wype∏nienia i kom- nuje p∏atnoÊci na rzecz beneficjenta. P∏atnoÊç pletnoÊci za∏àczników. po zrealizowaniu ca∏oÊci projektu mo˝e byç do- W przypadku z∏o˝enia wniosku nieprawid∏owo konana po z∏o˝eniu przez beneficjenta sprawozwype∏nionego lub bez wymaganych za∏àczni- dania koƒcowego z realizacji projektu.

Schemat wdra˝ania

*) W przypadku projektów Êwiadczenia us∏ug doradczych etap oznacza okres rozliczeniowy.”;

5) w ust. 3.1.5. Dzia∏anie 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu artyku∏ów rolnych”:

a) tabela otrzymuje brzmienie:

b) cz´Êci „WysokoÊç pomocy”, „Beneficjenci”, us∏ugowe zamra˝anie wraz z przechowywaniem „Kryteria dost´pu” i „Zobowiàzania beneficjen- produktów rolnych lub handel hurtowy artykuta” otrzymujà brzmienie: ∏ami rolno-spo˝ywczymi.

„WysokoÊç pomocy

Kryteria dost´pu

Maksymalny poziom pomocy mo˝e wynosiç do

1) pomoc dotyczy projektów zwiàzanych z prze- 50 % ∏àcznych kosztów kwalifikowalnych, jed- twórstwem i marketingiem produktów rolnak nie wi´cej ni˝ 20 mln z∏ na jeden podmiot nych obj´tych za∏àcznikiem nr 1 do TWE, w okresie realizacji Programu. Ponadto wiel- z wy∏àczeniem produktów rybnych, leÊnych koÊç przyznanej pomocy na realizacj´ jednego i produktów rolnych pochodzàcych z paƒstw projektu nie mo˝e byç ni˝sza ni˝ 100 tys. z∏. trzecich; w sektorze przetwórstwa owoców Je˝eli przedsi´biorca prowadzi dzia∏alnoÊç i warzyw oraz w sektorze produkcji pasz dla w wyodr´bnionych jednostkach organizacyj- zwierzàt gospodarskich i ryb dopuszcza si´ nych, samodzielnie sporzàdzajàcych sprawoz- wsparcie zak∏adu, w którym przetwarzane sà dania finansowe, wy˝ej wymienione limity wy- surowce z paƒstw trzecich, pod warunkiem sokoÊci pomocy b´dà dotyczy∏y odr´bnie ka˝- ˝e udzia∏ tych surowców nie przekracza 30 % dego z tych podmiotów. ca∏oÊci przetwarzanych produktów rolnych Beneficjenci w uj´ciu wartoÊciowym; w tym przypadku kwota pomocy ulega obni˝eniu proporcjo- Przedsi´biorcy wpisani do rejestru przedsi´- nalnie do zadeklarowanego udzia∏u surowbiorców w Krajowym Rejestrze Sàdowym lub ców pochodzàcych z paƒstw trzecich; ewidencji dzia∏alnoÊci gospodarczej, których przedmiotem dzia∏alnoÊci jest przetwórstwo 2) podmiot, którego dotyczy inwestycja, prowaproduktów rolnych (w sektorach okreÊlonych dzi dzia∏alnoÊç w jednym lub kilku sektorach w cz´Êci „Kryteria dost´pu”), pakowanie jaj, okreÊlonych w poni˝szej tabeli:

3) w przypadku podmiotów nieprowadzàcych w przypadku podmiotów zajmujàcych si´ dzia∏alnoÊci w sektorach wymienionych przetwórstwem wst´pnie przetworzonych w pkt 2, wsparcie b´dzie mog∏o dotyczyç wy- produktów rolnych, po zakoƒczeniu realizacji ∏àcznie realizacji projektów s∏u˝àcych ochro- projektu i w ciàgu nast´pnych 5 lat benefinie Êrodowiska; cjent jest obowiàzany wykorzystywaç w procesie przetwórczym, w co najmniej 50 %

4) podmiot, którego dotyczy inwestycja, powi- w uj´ciu wartoÊciowym, wst´pnie przetwonien wykazywaç ˝ywotnoÊç ekonomicznà — rzone produkty rolne, nabyte na podstawie byç zdolnym do realizacji planowanego umów zawieranych na okres co najmniej przedsi´wzi´cia oraz dalszego prowadzenia

1 roku z podmiotami, które pozyskiwa∏y surentownej dzia∏alnoÊci na rynku w danym rowiec do ich produkcji na podstawie umów sektorze; ocena ˝ywotnoÊci ekonomicznej da- z producentami rolnymi; nego zak∏adu b´dzie przeprowadzona na pod- ze wzgl´du na specyfik´ organizacji spó∏- stawie analizy danych ekonomicznych doty- dzielni mleczarskich podmioty te nie sà oboczàcych dotychczasowej dzia∏alnoÊci gospo- wiàzane do zawierania umów z producentadarczej podmiotu oraz przed∏o˝onego projek- mi rolnymi; tu przedsi´wzi´cia; je˝eli przedsi´biorca nie dysponuje Êrodkami na realizacj´ ca∏oÊci pla- ze wzgl´du na specyfik´ organizacji pozyskinowanej inwestycji, wymagane jest przedsta- wania miodu podmioty zajmujàce si´ przewienie zgody banku lub innej instytucji finan- twórstwem miodu nie sà obowiàzane do zasowej na udzielenie kredytu inwestycyjnego; wierania umów z producentami rolnymi,

b) w przypadku podmiotów zajmujàcych si´

5) w przypadku inwestycji zak∏adajàcych wzrost pakowaniem jaj pomoc mo˝e zostaç wymocy produkcyjnych warunkiem przyznania p∏acona, je˝eli po zakoƒczeniu realizacji pomocy jest wykazanie mo˝liwoÊci zbytu pla- projektu i w ciàgu nast´pnych 5 lat benefinowanej produkcji; weryfikacja spe∏nienia te- cjent b´dzie zaopatrywa∏ si´ w surowiec go warunku dokonywana jest przez porów- na podstawie umów zawieranych z produnanie przedstawionego przez beneficjenta centami rolnymi na okres co najmniej 1 roplanu sprzeda˝y z danymi zawartymi w ana- ku; umowy te powinny dotyczyç co najlizie odpowiedniego sektora przetwórstwa mniej 50 % pozyskiwanych produktów produktów rolnych, która b´dzie przeprowa- rolnych w uj´ciu wartoÊciowym, dzana i regularnie uaktualniania przez nieza- le˝nych ekspertów; c) w przypadku podmiotów zajmujàcych si´ us∏ugowym zamra˝aniem wraz z przecho-

6) projekty nie mogà dotyczyç inwestycji na po- wywaniem produktów rolnych pomoc moziomie handlu detalicznego;

˝e zostaç wyp∏acona, je˝eli po zakoƒczeniu

7) podmiot, który zostanie obj´ty wsparciem, realizacji projektu i w ciàgu nast´pnych spe∏nia minimalne standardy sanitarne, we- 5 lat beneficjent b´dzie zaopatrywa∏ si´ terynaryjne, ochrony Êrodowiska i dobrosta- w surowiec na podstawie umów zawarnu zwierzàt, okreÊlone w za∏àczniku nr 5 do tych na okres co najmniej 1 roku z produ- Uzupe∏nienia Programu; w przypadku zak∏a- centami rolnymi lub podmiotami, które dów przetwórstwa mleka i mi´sa, które zo- pozyskiwa∏y surowiec na podstawie umów sta∏y obj´te okresami przejÊciowymi na do- zawieranych z producentami rolnymi; stosowania strukturalne do wymagaƒ sani- umowy te powinny dotyczyç co najmniej tarnych lub weterynaryjnych i przygotowa∏y 50 % mocy przechowalniczych zak∏adu, w zwiàzku z tym indywidualne harmonogra-

d) w przypadku podmiotów zajmujàcych si´ my dzia∏aƒ naprawczych, standardy te muszà handlem hurtowym produktami rolnymi byç spe∏nione po zakoƒczeniu realizacji pomoc mo˝e zostaç wyp∏acona, je˝eli po przedsi´wzi´cia; pomoc dla zak∏adów obj´- zakoƒczeniu realizacji projektu i w ciàgu tych okresami przejÊciowymi mo˝e dotyczyç nast´pnych 5 lat beneficjent b´dzie zaopawy∏àcznie projektów, w wyniku realizacji któ- trywa∏ si´ w produkty rolne na podstawie rych zostanà spe∏nione odpowiednie stan- umów zawieranych z producentami rolnydardy wynikajàce z harmonogramu; mi na okres co najmniej 1 roku; umowy te

8) planowana inwestycja wià˝e si´ z korzyÊcia- powinny dotyczyç co najmniej 50 % nabymi dla producentów rolnych, co oznacza, ˝e: wanych produktów rolnych w uj´ciu wartoÊciowym, przeznaczonych do sprzeda˝y;

a) w przypadku podmiotów zajmujàcych si´ przetwórstwem produktów rolnych pomoc 9) budowa nowego zak∏adu produkcyjnego momo˝e zostaç wyp∏acona, je˝eli po zakoƒ- ˝e podlegaç wsparciu pod warunkiem udokuczeniu realizacji projektu i w ciàgu nast´p- mentowania bazy surowcowej lub w przynych 5 lat beneficjent b´dzie zaopatrywa∏ padku, gdy inwestycja zwiàzana jest z przesi´ w surowiec na podstawie umów zawie- niesieniem ju˝ istniejàcego zak∏adu (zaprzeranych z producentami rolnymi na okres stanie dzia∏alnoÊci w posiadanych obiektach co najmniej 1 roku; umowy te powinny do- i podj´cie produkcji w ramach nowej inwetyczyç co najmniej 50 % przetwarzanego stycji), który b´dzie kontynuowaç produkcj´ surowca w uj´ciu wartoÊciowym; w tej samej bran˝y;

10) je˝eli zak∏ad, w którym realizowany b´dzie 5) beneficjent ostateczny — przedsi´biorcy wpiprojekt, jest przedmiotem posiadania zale˝- sani do rejestru przedsi´biorców w Krajonego, wnioskodawca obowiàzany jest do wym Rejestrze Sàdowym lub ewidencji dziaprzedstawienia pisemnej umowy potwier- ∏alnoÊci gospodarczej, których przedmiotem dzajàcej fakt bycia przez niego posiadaczem dzia∏alnoÊci jest przetwórstwo wybranych zale˝nym przez okres co najmniej 5 lat od produktów rolnych, pakowanie jaj, us∏ugowe dnia dokonania p∏atnoÊci koƒcowej oraz pi- zamra˝anie wraz z przechowywaniem prosemnej zgody w∏aÊciciela nieruchomoÊci na duktów rolnych lub handel hurtowy artyku∏aprzeprowadzenie planowanego projektu; mi rolno-spo˝ywczymi.

11) projekt wspó∏finansowany w ramach dzia∏a- Opis systemu wdra˝ania nia nie mo˝e byç realizowany z udzia∏em in- nych Êrodków publicznych przyznanych Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu w zwiàzku z realizacjà tego projektu; sk∏ada si´ w OR ARiMR w∏aÊciwym ze wzgl´du na miejsce realizacji projektu, zgodnie z trybem

12) ubiegajàcy si´ o dofinansowanie projektu okreÊlonym w odr´bnych przepisach. nie ma zaleg∏oÊci podatkowych ani zaleg∏o-

Êci w op∏acaniu sk∏adek z tytu∏u ubezpiecze- Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu nia spo∏ecznego i zdrowotnego. podlega w OR ARiMR ocenie formalnej, w szczególnoÊci pod wzgl´dem zgodnoÊci wydruku Zobowiàzania beneficjenta z wersjà elektronicznà, poprawnoÊci jego wype∏- Beneficjent nie mo˝e dokonaç zmiany przezna- nienia i kompletnoÊci za∏àczników. czenia inwestycji ani sprzeda˝y, najmu, dzier˝a- wy lub leasingu budynków, budowli, wyposa˝e- W przypadku z∏o˝enia wniosku nieprawid∏owo nia, maszyn i urzàdzeƒ, wybudowanych, zmo- wype∏nionego lub bez wymaganych za∏àcznidernizowanych z wykorzystaniem Êrodków ków instytucja wdra˝ajàca wzywa, w formie piz pomocy przyznanej na podstawie umowy semnej, ubiegajàcego si´ o dofinansowanie proo dofinansowanie projektu zawartej z ARiMR, jektu o uzupe∏nienie wniosku w terminie 14 dni w okresie realizacji projektu oraz przed up∏y- od dnia otrzymania wezwania. wem 5 lat od dnia dokonania przez ARiMR p∏at-

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu noÊci koƒcowej zwiàzanej z realizacjà projektu. podlega weryfikacji pod wzgl´dem zgodnoÊci Beneficjent jest obowiàzany do: z celami i zasadami dzia∏ania przez sprawdzenie:

1) przechowywania ca∏oÊci dokumentacji zwià- 1) zgodnoÊci projektu z zakresem pomocy przezanej z realizacjà projektu przez okres 5 lat od widzianym w ramach dzia∏ania; dnia dokonania przez ARiMR p∏atnoÊci koƒ- cowej zwiàzanej z jego realizacjà; 2) spe∏nienia kryteriów dost´pu;

2) umo˝liwienia dokonywania przez ARiMR lub 3) poprawnoÊci kalkulacji kosztów i wnioskowainne upowa˝nione do tego podmioty kontro- nej pomocy. li dokumentów lub kontroli w miejscu realiza-

Projekty zgodne z wymaganiami okreÊlonymi cji projektu (wizytacji terenowej); dla dzia∏ania 1.5. „Poprawa przetwórstwa i mar-

3) z∏o˝enia ankiet monitorujàcych w ARiMR. ketingu artyku∏ów rolnych” i zarekomendowane Inne zobowiàzania beneficjenta okreÊlone sà przez KS sà przyjmowane do realizacji wed∏ug umowà o dofinansowanie projektu zawartà kolejnoÊci z∏o˝enia wniosków poprawnie wype∏- nionych wraz z wymaganymi za∏àcznikami, z ARiMR.”, w ramach dost´pnych Êrodków. W przypadku

c) cz´Êci „System instytucjonalny”, „Opis syste- gdy we wniosku dokonywano poprawek lub mu wdra˝ania” i „Schemat wdra˝ania” otrzy- uzupe∏nieƒ, o kolejnoÊci przyj´cia projektu do mujà brzmienie: realizacji decyduje dzieƒ dokonania ostatniej „System instytucjonalny: poprawki lub ostatniego uzupe∏nienia.

1) instytucja zarzàdzajàca — Minister Rolnictwa Listy pozytywnie ocenionych projektów przei Rozwoju Wsi; kazywane sà do rekomendacji KS. W przypadku uzyskania rekomendacji, ARiMR zawiera

2) instytucja wdra˝ajàca — ARiMR; umow´ o dofinansowanie projektu z wniosko-

3) beneficjent koƒcowy — ARiMR; dawcà.

4) beneficjent — przedsi´biorcy wpisani do re-

Umowa o dofinansowanie projektu jest przesyjestru przedsi´biorców w Krajowym Reje-

∏ana wnioskodawcy, a jej podpisanie nast´puje strze Sàdowym lub ewidencji dzia∏alnoÊci w siedzibie OR ARiMR. gospodarczej, których przedmiotem dzia∏al- noÊci jest przetwórstwo wybranych produk- Umowa o dofinansowanie projektu okreÊla zotów rolnych, pakowanie jaj, us∏ugowe zamra- bowiàzanie ARiMR do wspó∏finansowania pla- ˝anie wraz z przechowywaniem produktów nowanego projektu, pod warunkiem ˝e benefirolnych lub handel hurtowy artyku∏ami rol- cjent zrealizuje go w okreÊlonym zakresie i terno-spo˝ywczymi; minie, udokumentuje poniesione koszty i dotrzyma zobowiàzaƒ wynikajàcych z umowy P∏atnoÊç na rzecz beneficjenta jest dokonywana o dofinansowanie projektu. jednorazowo, po zakoƒczeniu ca∏oÊci realizacji projektu, a je˝eli by∏o to przewidziane umowà Beneficjent mo˝e rozpoczàç realizacj´ projektu

— w dwóch etapach. W przypadku projektów, z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie których planowana kwota pomocy przekracza projektu. Koszty poniesione przed dniem zawar- kwot´ 10 mln z∏, dopuszcza si´ równie˝ mo˝licia umowy o dofinansowanie projektu mi´dzy beneficjentem a instytucjà wdra˝ajàcà nie sà woÊç realizacji projektu maksymalnie w czteuznawane za koszty kwalifikowalne. Nie dotyczy rech etapach. W przypadku realizacji projektów to kosztów ogólnych, które mogà byç poniesio- wieloetapowych beneficjent sk∏ada odr´bne ne przed dniem zawarcia umowy o dofinanso- wnioski o p∏atnoÊç, po zrealizowaniu ka˝dego wanie projektu, lecz nie wczeÊniej ni˝ od dnia etapu. P∏atnoÊç, po zrealizowaniu ca∏oÊci pro- 1 stycznia 2004 r. jektu, mo˝e byç dokonana po z∏o˝eniu przez beneficjenta sprawozdania koƒcowego z realizacji Wniosek o p∏atnoÊç jest sk∏adany w OR ARiMR. projektu.

P∏atnoÊci dokonuje si´ po z∏o˝eniu przez benefi- cjenta wniosku o p∏atnoÊç wraz z wymaganymi Szczegó∏owe zasady rozpatrywania wniosków za∏àcznikami (w tym dokumentami potwierdza- o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków jàcymi poniesione koszty) oraz sprawdzeniu o p∏atnoÊç sà okreÊlone w procedurach ARiMR, przez ARiMR zgodnoÊci realizacji projektu zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Rozz umowà o dofinansowanie projektu. woju Wsi.

Schemat wdra˝ania

*) W przypadku gdy projekt jest realizowany w jednym etapie, procedura przebiega w sposób opisany jak dla

II etapu.”;

6) w ust. 3.2.1. Dzia∏anie 2.1. „Przywracanie potencja∏u produkcji leÊnej zniszczonego naturalnà katastrofà lub po˝arem oraz wprowadzenie odpowiednich instrumentów zapobiegawczych”:

a) tabela otrzymuje brzmienie:

b) w cz´Êci „Opis dzia∏ania” w cz´Êci dotyczàcej lasów prywatnych (w∏aÊciciele, dzier˝awcy lub zakresu pomocy w pkt 1 po wyrazie „rozmno˝e- u˝ytkownicy wieczyÊci lasów niestanowiàcych niowego” dodaje si´ odnoÊnik nr 7a w brzmie- w∏asnoÊci Skarbu Paƒstwa, z wyjàtkiem jednoniu: stek samorzàdu terytorialnego), którzy zg∏oszà

7a) nale˝àce do nich tereny leÊne do obj´cia dzia∏a- „ LeÊny materia∏ rozmno˝eniowy powinien niami w zakresie ich odnowy, w ramach komodpowiadaç wymaganiom okreÊlonym pleksowego projektu realizowanego przez dane w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o leÊnym nadleÊnictwo. materiale rozmno˝eniowym (Dz. U. Nr 73, poz. 761, z póên. zm.).”, Kryteria dost´pu

c) cz´Êci „Beneficjenci” i „Kryteria dost´pu” otrzy- 1) pomoc mo˝e byç przyznana na realizacj´ promujà brzmienie: jektów na obszarach leÊnych bezpoÊrednio uszkodzonych w wyniku naturalnej katastro- „Beneficjenci fy lub po˝aru (obszary nadleÊnictw wskaza- NadleÊnictwa Paƒstwowego Gospodarstwa Le- nych w cz´Êci „Zasi´g geograficzny” — gru- Ênego Lasy Paƒstwowe (PGL) oraz w∏aÊciciele pa A) lub na obszarach leÊnych nieuszkodzonych, na których istnieje zwi´kszone zagro˝e- biór, Zawadzkie, Chrzanów, Lubliniec, Konie na skutek zaistnia∏ej naturalnej katastrofy sz´cin, Gubin, Brzózka i Nowa Sól (grulub po˝aru (obszary nadleÊnictw wskazanych pa A), w cz´Êci „Zasi´g geograficzny” — grupa B);

b) Bielsko, Ustroƒ, Rudy Raciborskie, Rybnik,

2) projekty zg∏aszane przez nadleÊnictwa nie- Brynek i Katowice (grupa B).”, uznane za bezpoÊrednio zniszczone w wyniku

e) cz´Êci „System instytucjonalny”, „Opis systenaturalnej katastrofy lub po˝aru mogà doty- mu wdra˝ania” i „Schemat wdra˝ania” otrzyczyç jedynie dzia∏aƒ zapobiegawczych, majà- mujà brzmienie: cych wp∏yw na zabezpieczenie obszarów le-

Ênych bezpoÊrednio zniszczonych w wyniku „System instytucjonalny katastrofy;

1) instytucja zarzàdzajàca — Minister Rolnictwa

3) nadleÊnictwo, w toku przygotowywania pro- i Rozwoju Wsi; jektu, jest obowiàzane do poinformowania

2) instytucja wdra˝ajàca — ARiMR; w∏aÊcicieli lasów prywatnych o planowanym

3) beneficjent koƒcowy — ARiMR; projekcie i uwzgl´dnienia w jego zakresie la- sów prywatnych zg∏oszonych przez ich w∏a- 4) beneficjenci — Paƒstwowe Gospodarstwo Êcicieli; LeÊne Lasy Paƒstwowe (PGL);

4) projekt wspó∏finansowany w ramach dzia∏a- 5) beneficjenci ostateczni — nadleÊnictwa i w∏ania nie mo˝e byç realizowany z udzia∏em in- Êciciele lasów prywatnych. nych Êrodków publicznych przyznanych

Opis systemu wdra˝ania w zwiàzku z realizacjà projektu;

Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu

5) realizowane projekty powinny uwzgl´dniaç sk∏ada si´ w OR ARiMR w∏aÊciwym ze wzgl´du zasady zabezpieczeƒ przeciwpo˝arowych na miejsce realizacji projektu, zgodnie z trybem w powiàzaniu z kategorià zagro˝enia po˝aro- okreÊlonym w odr´bnych przepisach. wego obszaru leÊnego, którego dotyczy pro- jekt; Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega w OR ARiMR ocenie formalnej,

6) ubiegajàcy si´ o dofinansowanie projektu nie w szczególnoÊci pod wzgl´dem zgodnoÊci wyma zaleg∏oÊci podatkowych ani zaleg∏oÊci druku z zapisem elektronicznym, poprawnoÊci w op∏acaniu sk∏adek z tytu∏u ubezpieczenia jego wype∏nienia i kompletnoÊci za∏àczników. spo∏ecznego i zdrowotnego.

W przypadku stwierdzenia niezgodnoÊci wydru- Kategorie zagro˝enia po˝arowego obszarów le- ku z zapisem elektronicznym wniosek odrzuca Ênych sà okreÊlone w za∏àczniku nr 6 do Uzupe∏- si´. nienia Programu.”,

W przypadku z∏o˝enia wniosku nieprawid∏owo

d) cz´Êç „Zasi´g geograficzny” otrzymuje brzmie- wype∏nionego lub bez wymaganych za∏àczninie: ków instytucja wdra˝ajàca wzywa, w formie pi- „Zasi´g geograficzny semnej, ubiegajàcego si´ o dofinansowanie projektu o uzupe∏nienie wniosku w terminie 14 dni Realizacja dzia∏ania w zakresie odbudowy znisz- od dnia otrzymania wezwania. czonego potencja∏u leÊnego oraz wprowadzania odpowiednich instrumentów zapobiegawczych Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu obejmuje obszary leÊne uszkodzone w wyniku: podlega weryfikacji pod wzgl´dem zgodnoÊci z celami i zasadami dzia∏ania, przez sprawdzenie:

1) huraganu w dniu 4 lipca 2002 r. na obszarze

NadleÊnictw: 1) zgodnoÊci projektu z zakresem pomocy przewidzianym w ramach dzia∏ania;

a) Borki, Dryga∏y, Czerwony Dwór, Gi˝ycko,

Nowogród, Pisz, Ostro∏´ka, Myszyniec, 2) zgodnoÊci z kryteriami dost´pu do pomocy; Rudka (grupa A), 3) poprawnoÊci kalkulacji kosztów i wnioskowa-

b) Maskuliƒskie, Go∏dap, Olecko, Spychowo, nej pomocy.

Strza∏owo i Mràgowo — obr´b Mràgowo Projekty zgodne z wymaganiami okreÊlonymi — w cz´Êciach sàsiadujàcych z obszarami dla dzia∏ania 2.1. „Przywracanie potencja∏u prozniszczonymi przez katastrof´ i funkcjonal- dukcji leÊnej zniszczonego naturalnà katastrofà nie z nimi powiàzanymi (grupa B); lub po˝arem oraz wprowadzenie odpowiednich

2) powodzi w lipcu 2004 r. na obszarze Nadle- instrumentów zapobiegawczych” przyjmowane Ênictw: Stuposiany, Rymanów, Wetlina, Kra- sà do realizacji wed∏ug kolejnoÊci z∏o˝enia siczyn, Brzegi Dolne, Kaƒczuga, Bircza, Bali- wniosków poprawnie wype∏nionych wraz z wygród, Brzozów (grupa A); maganymi za∏àcznikami, w ramach dost´pnych Êrodków. W przypadku gdy we wniosku doko-

3) huraganów w latach 2003—2004 na obszarze nywano poprawek lub uzupe∏nieƒ, o kolejnoÊci NadleÊnictw: przyj´cia projektu do realizacji decyduje dzieƒ

a) Krzeszowice, MyÊlenice, Nowy Targ, Ujso- dokonania ostatniej poprawki lub ostatniego ∏y, W´gierska Górka, Wis∏a, JeleÊnia, Ko- uzupe∏nienia.

Przyj´cie projektu do realizacji nast´puje cia umowy o dofinansowanie projektu mi´dzy z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie beneficjentem a instytucjà wdra˝ajàcà nie b´dà projektu mi´dzy ARiMR i wnioskodawcà. Umo- uznane za koszty kwalifikowalne. Zasada ta nie wa o dofinansowanie projektu jest przesy∏ana dotyczy kosztów ogólnych, które mogà byç pownioskodawcy, a jej podpisanie nast´puje niesione przed dniem zawarcia umowy o dofiw OR ARiMR. nansowanie projektu, lecz nie wczeÊniej ni˝ od dnia 1 stycznia 2004 r.

Umowa o dofinansowanie projektu zobowiàzu- je ARiMR do wspó∏finansowania planowanego Wniosek o p∏atnoÊç jest sk∏adany w OR ARiMR. projektu, pod warunkiem ˝e beneficjent zreali- P∏atnoÊci dokonuje si´ po z∏o˝eniu przez benefizuje go w okreÊlonym zakresie i terminie, udo- cjenta wniosku o p∏atnoÊç wraz z wymaganymi kumentuje poniesione koszty i dotrzyma zobo- za∏àcznikami (w tym dokumentami potwierdzawiàzaƒ wynikajàcych z umowy o dofinansowa- jàcymi poniesione koszty) oraz sprawdzeniu nie projektu. przez ARiMR zgodnoÊci realizacji projektu z umowà o dofinansowanie projektu.

Beneficjent dokonuje wyboru dostawców towa- rów i us∏ug w ramach projektu zgodnie z przepi- P∏atnoÊç na rzecz beneficjenta jest dokonywana sami o zamówieniach publicznych. Po zakoƒ- jednorazowo po zakoƒczeniu ca∏oÊci realizacji czeniu post´powania o udzielenie zamówienia projektu lub je˝eli by∏o to przewidziane w umopublicznego beneficjent jest obowiàzany przed- wie — w dwóch etapach. W takim przypadku stawiç informacj´ dotyczàcà kosztów projektu beneficjent sk∏ada dwa wnioski o p∏atnoÊç — po wynikajàcych z tego post´powania. W przypad- zrealizowaniu I etapu i po zrealizowaniu ca∏oÊci ku gdy beneficjent wybra∏ wykonawców po za- projektu. P∏atnoÊç po zrealizowaniu ca∏oÊci prowarciu umowy z ARiMR, a koszt projektu wyni- jektu mo˝e byç dokonana po z∏o˝eniu przez bekajàcy z post´powania o udzielenie zamówienia neficjenta sprawozdania koƒcowego z realizacji publicznego jest ni˝szy od planowanego, doko- projektu. nywana jest zmiana umowy o dofinansowanie

Szczegó∏owe zasady rozpatrywania wniosków projektu w zakresie wysokoÊci dofinansowania. o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków Beneficjent mo˝e rozpoczàç realizacj´ projektu o p∏atnoÊç sà okreÊlone w procedurach ARiMR, z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Rozprojektu. Koszty poniesione przed dniem zawar- woju Wsi.

Schemat wdra˝ania

*) W przypadku gdy projekt jest realizowany w jednym etapie, procedura przebiega w sposób opisany jak dla II etapu.”;

7) w ust. 3.2.2. Dzia∏anie 2.2. „Scalanie gruntów”:

a) tabela otrzymuje brzmienie:

b) cz´Êç „Zobowiàzania beneficjenta” otrzymuje Beneficjent jest obowiàzany do: brzmienie:

1) przechowywania ca∏oÊci dokumentacji zwià- „Zobowiàzania beneficjenta zanej z realizacjà projektu przez okres 5 lat od dnia dokonania przez ARiMR p∏atnoÊci koƒ- Beneficjent nie mo˝e przeznaczyç przyznanych cowej zwiàzanej z jego realizacjà;

Êrodków na dzia∏ania inwestycyjne niewykazy- wane w projektach scaleniowych. Inne zobo- 2) umo˝liwienia dokonywania przez ARiMR oraz wiàzania beneficjenta okreÊlane b´dà w umo- w∏aÊciwy miejscowo samorzàd województwa wie o dofinansowanie projektu, zawieranej z in- lub inne upowa˝nione do tego podmioty konstytucjà wdra˝ajàcà. troli dokumentów lub kontroli w miejscu realizacji projektu (wizytacji terenowej) w trak- st´powanie scaleniowe. Prace scaleniowe procie realizacji projektu oraz przez okres 5 lat od wadzi si´ zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia dnia dokonania p∏atnoÊci koƒcowej; 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, z tym ˝e wyboru dostawców i us∏ug w ra-

3) z∏o˝enia ankiety monitorujàcej.”, mach zagospodarowania poscaleniowego do-

c) cz´Êci „System instytucjonalny”, „Opis syste- konuje starosta zgodnie z przepisami o zamómu wdra˝ania” i „Schemat wdra˝ania” otrzy- wieniach publicznych. Po zakoƒczeniu post´pomujà brzmienie: wania o udzielenie zamówienia publicznego beneficjent ma obowiàzek przedstawiç informacj´ „System instytucjonalny: dotyczàcà kosztów projektu wynikajàcych z tego

1) instytucja zarzàdzajàca — Minister Rolnictwa post´powania. W przypadku gdy koszt projektu i Rozwoju Wsi; wynikajàcy z post´powania o udzielenie zamó-

2) instytucja wdra˝ajàca — samorzàdy woje- wienia publicznego jest ni˝szy od planowanego, wództw; dokonywana jest zmiana umowy o dofinansowanie projektu w zakresie wysokoÊci dofinanso-

3) beneficjent koƒcowy — ARiMR; wania.

4) beneficjenci — starostowie powiatów;

Beneficjent mo˝e rozpoczàç realizacj´ projektu

5) beneficjenci ostateczni — rolnicy — uczestni- z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie cy scalenia. projektu. Koszty poniesione przed dniem zawar- Opis systemu wdra˝ania cia umowy o dofinansowanie projektu mi´dzy beneficjentem a samorzàdem województwa nie Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu b´dà uznane za koszty kwalifikowalne. Nie dotysk∏ada si´ w urz´dzie marsza∏kowskim albo wo- czy to kosztów ogólnych, które mogà byç poniejewódzkiej samorzàdowej jednostce organiza- sione przed dniem zawarcia umowy o dofinancyjnej, zgodnie z trybem okreÊlonym w odr´b- sowanie projektu, lecz nie wczeÊniej ni˝ od dnia nych przepisach.

1 stycznia 2004 r.

Wyznaczona komórka organizacyjna w urz´dzie

Beneficjent sk∏ada wniosek o p∏atnoÊç do urz´- marsza∏kowskim albo w wojewódzkiej samorzà- du marsza∏kowskiego albo wojewódzkiej samodowej jednostce organizacyjnej poddaje wnio- rzàdowej jednostki organizacyjnej po realizacji sek o dofinansowanie realizacji projektu weryfi- ca∏oÊci projektu lub poszczególnych jego etakacji formalnej, w szczególnoÊci w zakresie ter- pów, ustalanych w umowie o dofinansowanie minowoÊci, poprawnoÊci jego wype∏nienia projektu indywidualnie dla poszczególnych obi kompletnoÊci za∏àczników. szarów scalenia. Wraz z wnioskiem o p∏atnoÊç Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu sk∏ada si´ wymagane za∏àczniki, w szczególnopodlega weryfikacji pod wzgl´dem zgodnoÊci Êci dowody dokonanych p∏atnoÊci. Wyznaczona z celami i zasadami Programu przez sprawdzenie: komórka organizacyjna w urz´dzie marsza∏kow-

1) zgodnoÊci projektu z celami oraz z zakresem skim albo w wojewódzkiej samorzàdowej jedpomocy przewidzianym w ramach dzia∏ania; nostce organizacyjnej dokonuje oceny komplet-

2) poprawnoÊci kalkulacji kosztów i wnioskowa- noÊci i prawid∏owoÊci przed∏o˝onego wniosku nej pomocy. o p∏atnoÊç oraz zgodnoÊci realizacji projektu z umowà o dofinansowanie projektu.

W przypadku z∏o˝enia wniosku nieprawid∏owo wype∏nionego lub bez wymaganych za∏àczni- P∏atnoÊci na rzecz beneficjenta, zleconych przez ków instytucja wdra˝ajàca albo wojewódzka sa- samorzàd województwa, dokonuje ARiMR. morzàdowa jednostka organizacyjna wzywa, O dokonaniu p∏atnoÊci ARiMR informuje urzàd w formie pisemnej, ubiegajàcego si´ o dofinan- marsza∏kowski albo wojewódzkà samorzàdowà sowanie projektu o uzupe∏nienie wniosku w ter- jednostk´ organizacyjnà. minie 14 dni od dnia otrzymania wezwania.

P∏atnoÊç na rzecz beneficjenta jest dokonywana Zatwierdzenie projektów do realizacji nast´puje po zakoƒczeniu ca∏oÊci albo poszczególnych w formie uchwa∏y zarzàdu województwa. Za- etapów realizacji projektu, ustalanych w umotwierdzenie jest poprzedzone sporzàdzeniem li- wie o dofinansowanie projektu indywidualnie sty projektów wraz z ocenà punktowà i przeka- dla poszczególnych obszarów scalenia. zaniem ich do akceptacji RKS.

Umowa o dofinansowanie projektu zobowiàzuje Przyj´cie projektu do realizacji nast´puje ARiMR do wspó∏finansowania planowanego z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu, pod warunkiem ˝e beneficjent zrealizuprojektu. Umowa o dofinansowanie projektu za- je go w okreÊlonym zakresie i terminie, udokuwierana jest mi´dzy samorzàdem województwa mentuje poniesione koszty i dotrzyma zobowiàa wnioskodawcà, a jej podpisanie nast´puje zaƒ wynikajàcych z zasad udzielania pomocy. w siedzibie urz´du marsza∏kowskiego albo wo-

Po zakoƒczeniu realizacji projektu, wraz z wniojewódzkiej samorzàdowej jednostki organiza- skiem o p∏atnoÊç koƒcowà, beneficjent jest obocyjnej. wiàzany do z∏o˝enia sprawozdania koƒcowego Po zawarciu umowy o dofinansowanie projektu z realizacji projektu, zawierajàcego podsumobeneficjent (starosta powiatu) kontynuuje po- wanie ca∏oÊci projektu.

Schemat wdra˝ania

8) w ust. 3.2.3. Dzia∏anie 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego”:

a) tabela otrzymuje brzmienie:

b) cz´Êç „WysokoÊç pomocy” otrzymuje brzmie- Êrodków publicznych przyznanych beneficjento- nie: wi w zwiàzku z realizacjà tego projektu. Nie do- tyczy to wspó∏finansowania z krajowych Êrod-

„WysokoÊç pomocy ków publicznych b´dàcych w dyspozycji mini-

Poziom pomocy wynosi do 80 % kosztów kwa- stra w∏aÊciwego do spraw kultury. lifikowalnych, z tym ˝e dla jednej miejscowoÊci

Kryteria wyboru projektów

— nie wi´cej ni˝ 450 tys. z∏. Je˝eli w jednej miej- scowoÊci beneficjentami sà gmina i instytucja Wyboru projektów do realizacji dokonuje si´ na kultury, poziom pomocy dla ka˝dego z tych be- podstawie poni˝szych kryteriów punktowych: neficjentów nie mo˝e przekroczyç w okresie re-

1) dochód podatkowy gminy, w której planowa- alizacji Programu 450 tys. z∏. ne jest przedsi´wzi´cie, w przeliczeniu na

W przypadku gdy projekt obejmuje dwie lub 1 mieszkaƒca (obliczany zgodnie z przepisa- wi´cej miejscowoÊci, wysokoÊç pomocy dla mi o dochodach jednostek samorzàdu teryto- projektu nie mo˝e byç wy˝sza ni˝ 450 tys. z∏.”, rialnego) kszta∏tuje si´ na poziomie:

c) cz´Êci „Kryteria dost´pu”, „Kryteria wyboru a) nie wi´cej ni˝ 75 % Êredniej projektów” i „Zobowiàzania beneficjenta” otrzy- krajowej 2 punkty mujà brzmienie: b) powy˝ej 75 % Êredniej krajowej i nie wi´cej ni˝ 100 % Êredniej

„Kryteria dost´pu krajowej 1 punkt

Finansowaniu podlegajà projekty realizowane w miejscowoÊciach liczàcych nie wi´cej ni˝ c) powy˝ej Êredniej krajowej 0 punktów

5 tys. mieszkaƒców, nale˝àcych do gmin wiej- 2) bezrobocie na obszarze, na którym planowa- skich lub miejsko-wiejskich. ne jest przedsi´wzi´cie:

Zadania inwestycyjne wchodzàce w zakres pro- a) gmina zagro˝ona szczególnie jektu mogà byç przyj´te do realizacji pod wa- wysokim bezrobociem runkiem, ˝e sà zgodne z przyj´tà przez gmin´ strukturalnym 1 punkt strategià rozwoju, studium uwarunkowaƒ i kie-

b) bezrobocie w powiecie, runków zagospodarowania przestrzennego w którym planowane jest gminy lub miejscowym planem zagospodaro- przedsi´wzi´cie, jest wy˝sze wania przestrzennego. od Êredniej w województwie 1 punkt

Projekty sk∏adane przez instytucje kultury, dla których organizatorem sà jednostki samorzàdu 3) atrakcyjnoÊç turystyczna gminy: terytorialnego, powinny byç zaakceptowane je˝eli spe∏nione jest co najmniej jedno z na- przez t´ jednostk´. Wymagane jest przedstawie- st´pujàcych kryteriów: nie promesy ministra w∏aÊciwego do spraw kul-

— kryterium atrakcyjnoÊci tury na wspó∏finansowanie projektu. Wymóg przyrodniczej 1 punkt ten nie dotyczy projektów sk∏adanych przez punkt jest przyznawany, je˝eli na obszarze gminy wiejskie lub miejsko-wiejskie. gminy znajdujà si´ formy ochrony przyrody

Szczegó∏owe zasady przyznawania promesy na okreÊlone w art. 6 ust. 1 pkt 1—5 ustawy wspó∏finansowanie projektu gminom i instytu- z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyro- cjom kultury przez ministra w∏aÊciwego do dy (Dz. U. Nr 92, poz. 880, z póên. zm.) spraw kultury sà okreÊlone w Programie Opera-

— kryterium atrakcyjnoÊci cyjnym „Promesa Ministra Kultury”. kulturowej 1 punkt

Wspó∏finansowaniu podlegajà projekty, które na terenie gminy znajdujà si´ co najmniej realizowane b´dà na terenach lub w obiektach

3 obiekty wpisane do rejestru lub ewidencji nale˝àcych do Skarbu Paƒstwa lub jednostek zabytków prowadzonych przez wojewódzkie- samorzàdu terytorialnego. go konserwatora zabytków

W przypadku gdy projekt dotyczy obiektu niena-

4) kryterium regionalne 1 punkt le˝àcego do beneficjenta lub jest realizowany

Do realizacji mogà byç przyj´te projekty, które na terenie nieb´dàcym jego w∏asnoÊcià, ko- uzyska∏y co najmniej 3 punkty. nieczne jest przedstawienie pisemnej zgody w∏aÊciciela na realizacj´ takiego projektu i do O kolejnoÊci projektów na liÊcie decydujà: utrzymania obiektu zgodnie z co najmniej jed- 1) liczba uzyskanych punktów; nym celem okreÊlonym w projekcie przez okres

2) w przypadku projektów z takà samà liczbà co najmniej 5 lat od dnia dokonania przez punktów — ni˝sza wartoÊç dochodu podatko-

ARiMR p∏atnoÊci koƒcowej. wego gminy przypadajàca na 1 mieszkaƒca;

W ramach dzia∏ania 2.3. „Odnowa wsi oraz za-

3) w przypadku wniosków o tej samej liczbie chowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego” punktów i identycznej wartoÊci dochodu wy∏àczone ze wspó∏finansowania sà projekty podatkowego gminy przypadajàcego na o charakterze komercyjnym.

1 mieszkaƒca — kolejnoÊç zarejestrowania

Projekt wspó∏finansowany w ramach dzia∏ania poprawnie wype∏nionego wniosku o dofi- nie mo˝e byç realizowany z udzia∏em innych nansowanie realizacji projektu.

Zobowiàzania beneficjenta Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega ocenie merytorycznej. W szczególnoÊci Beneficjent nie mo˝e dokonaç zmiany przezna- sprawdzeniu podlegajà nast´pujàce elementy: czenia inwestycji, przeniesienia na rzecz innych osób prawa w∏asnoÊci ani nie mo˝e zawieraç 1) weryfikacja zgodnoÊci wniosku o dofinansoumów przenoszàcych posiadanie budynków, wanie realizacji projektu z warunkami uzybudowli, wyposa˝enia — odpowiednio naby- skania pomocy; tych, wybudowanych, zmodernizowanych z wy- 2) ocena wed∏ug kryteriów wyboru; korzystaniem Êrodków z pomocy przyznanej na

3) ocena ekonomiczno-techniczna. podstawie umowy o dofinansowanie projektu, zawartej z samorzàdem województwa, w okre- Beneficjent mo˝e zostaç wezwany do uzupe∏niesie realizacji projektu oraz przed up∏ywem 5 lat nia wniosku o dofinansowanie realizacji projekod dnia dokonania przez ARiMR p∏atnoÊci koƒ- tu w terminie okreÊlonym przez instytucj´ wdracowej. ˝ajàcà albo wojewódzkà samorzàdowà jednostk´ organizacyjnà.

Beneficjent jest obowiàzany do:

W przypadku z∏o˝enia wniosku nieprawid∏owo

1) przechowywania ca∏oÊci dokumentacji zwià- wype∏nionego lub bez wymaganych za∏àcznizanej z realizacjà projektu przez okres 5 lat od ków instytucja wdra˝ajàca albo wojewódzka sadnia dokonania przez ARiMR p∏atnoÊci koƒ- morzàdowa jednostka organizacyjna wzywa, cowej zwiàzanej z jego realizacjà; w formie pisemnej, ubiegajàcego si´ o dofinan-

2) umo˝liwienia dokonywania przez ARiMR oraz sowanie projektu do uzupe∏nienia wniosku w∏aÊciwy samorzàd województwa lub inne w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwauprawnione do tego podmioty kontroli doku- nia. mentów lub kontroli w miejscu realizacji pro- Projekty poprawne pod wzgl´dem formalnym jektu (wizytacji terenowej) w trakcie realizacji i spe∏niajàce warunki okreÊlone dla dzia∏ania projektu oraz przez okres 5 lat od dnia doko- zostajà poddane ocenie zgodnie z opisanymi nania p∏atnoÊci koƒcowej. wy˝ej kryteriami wyboru i uszeregowane wed∏ug liczby uzyskanych punktów, a nast´pnie sà Inne zobowiàzania beneficjenta okreÊlone sà przekazywane do RKS. RKS mo˝e przyznaç poumowà o dofinansowanie projektu, zawartà szczególnym projektom dodatkowy punkt za z samorzàdem województwa.”, spe∏nienie kryterium regionalnego, uwzgl´d-

d) cz´Êci „System instytucjonalny”, „Opis syste- niajàcego specyfik´ województwa. List´ projekmu wdra˝ania” i „Schemat wdra˝ania” otrzy- tów, uszeregowanych wed∏ug liczby zdobytych mujà brzmienie: punktów, RKS rekomenduje zarzàdowi województwa.

„System instytucjonalny

Przyj´cie projektu do realizacji nast´puje

1) instytucja zarzàdzajàca — Minister Rolnictwa z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie i Rozwoju Wsi; projektu mi´dzy samorzàdem województwa

2) instytucja wdra˝ajàca — samorzàdy woje- a wnioskodawcà. Umowa o dofinansowanie wództw; projektu jest przesy∏ana wnioskodawcy, a jej podpisanie nast´puje w siedzibie urz´du mar-

3) beneficjent koƒcowy — ARiMR; sza∏kowskiego albo wojewódzkiej samorzàdo-

4) beneficjenci — gminy i instytucje kultury, dla wej jednostki organizacyjnej. których organizatorem sà jednostki samorzà-

Umowa o dofinansowanie projektu zawiera zodu terytorialnego; bowiàzanie do obj´cia projektu wspó∏finanso-

5) beneficjenci ostateczni — mieszkaƒcy miej- waniem w ramach Programu pod warunkiem, scowoÊci nale˝àcych do gmin wiejskich lub ˝e beneficjent zrealizuje go w okreÊlonym zakremiejsko-wiejskich. sie i terminie, udokumentuje poniesione koszty i dotrzyma zobowiàzaƒ wynikajàcych z umowy Opis systemu wdra˝ania o dofinansowanie projektu.

Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu

Po zawarciu umowy o dofinansowanie projektu sk∏ada si´ w urz´dzie marsza∏kowskim albo beneficjent dokonuje wyboru dostawców towaw wojewódzkiej samorzàdowej jednostce orga- rów i us∏ug w ramach projektu zgodnie z przepinizacyjnej, w∏aÊciwych ze wzgl´du na miejsce sami o zamówieniach publicznych. Po zakoƒrealizacji projektu, zgodnie z trybem okreÊlo- czeniu post´powania o udzielenie zamówienia nym w odr´bnych przepisach. publicznego beneficjent ma obowiàzek przed- Wyznaczona komórka organizacyjna w urz´dzie stawiç informacj´ dotyczàcà kosztów projektu marsza∏kowskim albo w wojewódzkiej samorzà- wynikajàcych z tego post´powania. W przypaddowej jednostce organizacyjnej poddaje wnio- ku gdy koszt projektu wynikajàcy z post´powasek o dofinansowanie realizacji projektu weryfi- nia o udzielenie zamówienia publicznego jest kacji formalnej, w szczególnoÊci w zakresie ter- ni˝szy od planowanego, dokonywana jest zmiaminowoÊci, poprawnoÊci jego wype∏nienia na umowy o dofinansowanie projektu w zakrei kompletnoÊci za∏àczników. sie wysokoÊci dofinansowania.

Beneficjent mo˝e rozpoczàç realizacj´ projektu morzàdowej jednostce organizacyjnej dokonuje z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie oceny kompletnoÊci i prawid∏owoÊci z∏o˝onego projektu. Koszty poniesione przed dniem zawar- wniosku o p∏atnoÊç oraz zgodnoÊci realizacji cia umowy o dofinansowanie projektu nie b´dà projektu z umowà o dofinansowanie projektu. uznane za koszty kwalifikowalne. Nie dotyczy to P∏atnoÊci na rzecz beneficjenta, zleconych przez kosztów planowania wst´pnego, które mogà samorzàd województwa, dokonuje ARiMR. byç poniesione przed dniem zawarcia umowy O dokonaniu p∏atnoÊci ARiMR informuje urzàd o dofinansowanie projektu, lecz nie wczeÊniej marsza∏kowski albo wojewódzkà samorzàdowà ni˝ od dnia 1 stycznia 2004 r. jednostk´ organizacyjnà.

Beneficjent sk∏ada wniosek o p∏atnoÊç do urz´- Po zakoƒczeniu realizacji projektu, wraz z wniodu marsza∏kowskiego albo wojewódzkiej samo- skiem o p∏atnoÊç koƒcowà, beneficjent jest oborzàdowej jednostki organizacyjnej po realizacji wiàzany do z∏o˝enia sprawozdania koƒcowego ca∏oÊci projektu lub jego etapu. Wraz z wnio- z realizacji projektu, zawierajàcego podsumoskiem o p∏atnoÊç sk∏ada si´ wymagane za∏àczni- wanie ca∏oÊci projektu, zestawienie wykonaki, w szczególnoÊci dowody dokonanych p∏atno- nych zadaƒ i umo˝liwiajàcego sprawdzenie Êci. Wyznaczona komórka organizacyjna w urz´- zgodnoÊci projektu z warunkami okreÊlonymi dzie marsza∏kowskim albo w wojewódzkiej sa- w umowie o dofinansowanie projektu.

Schemat wdra˝ania

9) w ust. 3.2.4. Dzia∏anie 2.4. „Ró˝nicowanie dzia∏al- Pomoc nie mo˝e byç przyznana osobie fizycznoÊci rolniczej i zbli˝onej do rolnictwa w celu za- nej, która ma ustalone prawo do emerytury pewnienia ró˝norodnoÊci dzia∏aƒ lub alternatyw- lub: nych êróde∏ dochodów”:

1) renty sta∏ej albo renty sta∏ej rolniczej;

a) cz´Êci „Beneficjenci”, „Kryteria dost´pu” i „Zo- 2) wojskowej renty inwalidzkiej orzeczonej bowiàzania beneficjenta” otrzymujà brzmienie: w zwiàzku z ca∏kowità niezdolnoÊcià do pracy „Beneficjenci (I grupa);

Osoby fizyczne — obywatele paƒstw cz∏onkow- 3) renty inwalidzkiej z ubezpieczenia spo∏eczneskich Unii Europejskiej: rolnicy oraz domownicy. go rolników indywidualnych i cz∏onków ich rodzin;

Przez „rolnika” rozumie si´ osob´ fizycznà, któ- ra spe∏nia nast´pujàce warunki: 4) renty inwalidzkiej przyznanej na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funk-

1) prowadzi na w∏asny rachunek dzia∏alnoÊç rol- cjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeƒstwa niczà jako posiadacz (samoistny albo zale˝-

Wewn´trznego, Agencji Wywiadu, Stra˝y

ny) gospodarstwa rolnego po∏o˝onego na te-

Granicznej, Biura Ochrony Rzàdu, Paƒstworytorium Rzeczypospolitej Polskiej; wej Stra˝y Po˝arnej i S∏u˝by Wi´ziennej oraz

2) op∏aca podatek rolny. ich rodzin, orzeczonej w zwiàzku z ca∏kowità Przez „domownika” rozumie si´ osob´ bliskà niezdolnoÊcià do pracy (I grupa). rolnikowi, która spe∏nia nast´pujàce warunki: Osoby prawne — podmioty wpisane do rejestru

1) ukoƒczy∏a 18 lat; przedsi´biorców w Krajowym Rejestrze Sàdowym, których celem, zgodnie z wpisem do tego

2) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospo- rejestru, jest prowadzenie dzia∏alnoÊci rolniczej darstwie domowym lub zamieszkuje na tere- i które prowadzà takà dzia∏alnoÊç z wykorzystanie jego gospodarstwa rolnego albo w bli- niem gospodarstwa rolnego, po∏o˝onego na teskim sàsiedztwie tego gospodarstwa; rytorium Rzeczypospolitej Polskiej, b´dàcego

3) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym w∏asnoÊcià tych podmiotów. i nie jest zwiàzana z rolnikiem stosunkiem

Kryteria dost´pu pracy.

Pomoc w ramach dzia∏ania mo˝e byç przyzna- Pomoc mo˝e byç przyznana domownikowi, któ- na, je˝eli spe∏nione sà nast´pujàce warunki: ry jest obj´ty ubezpieczeniem w pe∏nym zakre- sie na podstawie przepisów o ubezpieczeniu 1) projekt uzyska∏ co najmniej 2 punkty, w wynispo∏ecznym rolników z tytu∏u ubezpieczenia wy- ku oceny wniosku o dofinansowanie realizapadkowego, chorobowego, macierzyƒskiego cji projektu, przeprowadzonej zgodnie z poi emerytalno-rentowego. ni˝szymi kryteriami:

2) ubiegajàcy si´ o dofinansowanie projektu nie c) w zakresie us∏ug hotelarskich, Êwiadczoma zaleg∏oÊci podatkowych ani zaleg∏oÊci nych wy∏àcznie w obiektach hotelarskich w op∏acaniu sk∏adek z tytu∏u ubezpieczenia — przed∏o˝enie kopii decyzji okreÊlajàcej spo∏ecznego i zdrowotnego; kategori´ obiektu hotelarskiego, nadanej na podstawie art. 38 ust. 1 i 2 ustawy

3) projekt wspó∏finansowany w ramach dzia∏a- z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us∏ugach turynia nie mo˝e byç realizowany z udzia∏em in- stycznych. nych Êrodków publicznych przyznanych w zwiàzku z realizacjà tego projektu; Pomoc w ramach dzia∏ania mo˝e byç udzielona, je˝eli spe∏nione sà nast´pujàce warunki:

4) projekt jest uzasadniony ekonomicznie, co podlega sprawdzeniu w trakcie oceny wnio- 1) ubiegajàcy si´ o dofinansowanie projektu nie sku o dofinansowanie realizacji projektu; ma zaleg∏oÊci podatkowych ani zaleg∏oÊci w op∏acaniu sk∏adek z tytu∏u ubezpieczenia

5) projekt b´dzie realizowany w miejscowoÊci spo∏ecznego i zdrowotnego; liczàcej do 5 tys. mieszkaƒców, nale˝àcej do gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej; 2) projekt wspó∏finansowany w ramach dzia∏ania nie mo˝e byç realizowany z udzia∏em in-

6) ubiegajàcy si´ o dofinansowanie projektu nych Êrodków publicznych przyznanych przed∏o˝y kopie decyzji, pozwoleƒ lub opinii w zwiàzku z realizacjà tego projektu; organów administracji publicznej, je˝eli z od- r´bnych przepisów, w szczególnoÊci przepi- 3) ubiegajàcy si´ o dofinansowanie projektu sów sanitarnych, weterynaryjnych, dotyczà- przed∏o˝y kopi´ decyzji, pozwoleƒ lub opinii cych warunków zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝y- organów administracji publicznej, je˝eli z odwienia, ochrony Êrodowiska oraz warunków r´bnych przepisów, w szczególnoÊci przepiutrzymania zwierzàt gospodarskich, wynika sów sanitarnych, weterynaryjnych, dotyczàobowiàzek ich uzyskania do realizacji projek- cych warunków zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ytu; wienia, ochrony Êrodowiska i warunków utrzymania zwierzàt gospodarskich, wynika

7) w przypadku projektów w zakresie podj´cia obowiàzek ich uzyskania. dzia∏alnoÊci:

Do wniosku o p∏atnoÊç beneficjent do∏àcza:

a) agroturystycznej lub us∏ug zwiàzanych z turystykà i wypoczynkiem, obejmujàcych 1) wypis z ewidencji, o której mowa w art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us∏utworzenie bazy noclegowej dla turystyki gach turystycznych, potwierdzajàcy wpisanie wiejskiej — przed∏o˝enie opinii jednostki danego obiektu, którego dotyczy projekt, do prowadzàcej kategoryzacj´ obiektów za- tej ewidencji oraz kopi´ dokumentu okreÊlakwaterowania, potwierdzajàcej zgodnoÊç jàcego jego kategori´ nadanà przez jednostprojektu z wymogami standaryzacji, k´ nadajàcà kategorie obiektom zakwatero-

b) w zakresie us∏ug hotelarskich Êwiadczo- wania — w przypadku projektów realizowanych wy∏àcznie w obiektach hotelarskich nych w zakresie agroturystyki lub us∏ug zwià- — przed∏o˝enie przyrzeczenia zaszerego- zanych z turystykà i wypoczynkiem, obejmuwania obiektu do odpowiedniego rodzaju jàcych tworzenie wiejskiej bazy noclegowej; i kategorii (promesy), wydanego na pod-

2) kopi´ decyzji okreÊlajàcej kategori´ obiektu, stawie art. 39a ustawy z dnia 29 sierpnia którego dotyczy projekt, nadanà na podsta- 1997 r. o us∏ugach turystycznych (Dz. U. wie art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, z póên. zm.);

1997 r. o us∏ugach turystycznych — w przy-

8) w przypadku projektów w zakresie rozwijania padku projektów realizowanych w zakresie dzia∏alnoÊci: us∏ug hotelarskich, Êwiadczonych wy∏àcznie

a) w zakresie agroturystyki lub us∏ug zwiàza- w obiektach hotelarskich. nych z turystykà i wypoczynkiem, obejmu- Zobowiàzania beneficjenta jàcych tworzenie bazy noclegowej dla tu-

Beneficjent nie mo˝e dokonaç zmiany przeznarystyki wiejskiej — przed∏o˝enie kopii do- czenia projektu, przeniesienia na rzecz innych kumentu okreÊlajàcego jego kategori´ osób prawa w∏asnoÊci ani nie mo˝e zawieraç nadanà przez jednostk´ nadajàcà katego- umów przenoszàcych posiadanie (z wyjàtkiem ri´ obiektom zakwaterowania, które pod- zobowiàzaƒ zaciàganych zgodnie z zakresem dane zosta∏y kategoryzacji, prowadzonej dzia∏alnoÊci gospodarczej, które

b) w zakresie agroturystyki lub us∏ug zwiàza- nie sà sprzeczne z celem i przeznaczeniem pronych z turystykà i wypoczynkiem, obejmu- jektu, je˝eli przedmiot projektu s∏u˝y Êwiadczejàcych tworzenie bazy noclegowej dla tu- niu us∏ug na rzecz osób trzecich) nabytych dóbr, rystyki wiejskiej — przed∏o˝enie opinii jed- wyremontowanych, wybudowanych lub zmonostki nadajàcej kategorie obiektom za- dernizowanych budynków lub budowli z wykokwaterowania, potwierdzajàcej zgodnoÊç rzystaniem Êrodków z pomocy przyznanej na projektu z wymogami standaryzacji, podstawie umowy o dofinansowanie projektu, w przypadku obiektów, które nie zosta∏y w okresie realizacji projektu oraz przed up∏ywem poddane kategoryzacji, 5 lat od dnia dokonania p∏atnoÊci koƒcowej. Beneficjent jest obowiàzany do: Projekty zgodne z wymaganiami okreÊlonymi dla dzia∏ania 2.4. „Ró˝nicowanie dzia∏alnoÊci

1) przechowywania ca∏oÊci dokumentacji zwià- rolniczej i zbli˝onej do rolnictwa w celu zapewzanej z realizacjà projektu przez okres 5 lat od nienia ró˝norodnoÊci dzia∏aƒ lub alternatywdnia dokonania przez ARiMR p∏atnoÊci koƒ- nych êróde∏ dochodów” przyjmowane sà do cowej zwiàzanej z jego realizacjà; realizacji wed∏ug kolejnoÊci z∏o˝enia wniosków

2) umo˝liwienia dokonywania przez ARiMR lub poprawnie wype∏nionych wraz z wymaganymi inne uprawnione do tego podmioty kontroli za∏àcznikami, w ramach dost´pnych Êrodków. dokumentów lub kontroli w miejscu realizacji W przypadku gdy we wniosku dokonywano poprojektu (wizytacji terenowej); prawek lub uzupe∏nieƒ, o kolejnoÊci przyj´cia

3) z∏o˝enia ankiety monitorujàcej; projektu do realizacji decyduje dzieƒ dokonania ostatniej poprawki lub ostatniego uzupe∏-

4) zapewnienia, ˝e obiekty wiejskiej bazy nocle- nienia. gowej, których dotyczy∏y projekty w zakresie

Przyj´cie projektu do realizacji nast´puje z dniem agroturystyki lub us∏ug zwiàzanych z turysty- zawarcia umowy o dofinansowanie projektu kà i wypoczynkiem, a tak˝e obiekty hotelar- mi´dzy ARiMR i wnioskodawcà. Umowa o dofiskie zachowajà standard lub zostanie on pod- nansowanie projektu jest przesy∏ana wnioskowy˝szony oraz obiekty te b´dà uj´te w ewi- dawcy, a jej podpisanie nast´puje w OR ARiMR. dencji prowadzonej na podstawie art. 38 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us∏ugach Umowa o dofinansowanie projektu okreÊla zoturystycznych przez okres 5 lat od dnia doko- bowiàzanie ARiMR wobec beneficjenta do nania p∏atnoÊci koƒcowej. wspó∏finansowania planowanego projektu, pod warunkiem ˝e beneficjent zrealizuje go w okre- Inne zobowiàzania beneficjenta sà okreÊlone

Êlonym zakresie i terminie, udokumentuje pow umowie o dofinansowanie projektu.”, niesione koszty i dotrzyma zobowiàzaƒ wynika-

b) cz´Êci „Opis systemu wdra˝ania” i „Schemat jàcych z umowy o dofinansowanie projektu. wdra˝ania” otrzymujà brzmienie:

Beneficjent mo˝e rozpoczàç realizacj´ projektu „Opis systemu wdra˝ania z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. Koszty poniesione przed dniem zawar- Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu cia umowy o dofinansowanie projektu nie b´dà sk∏ada si´ w OR ARiMR w∏aÊciwym ze wzgl´du uznane za koszty kwalifikowalne. na miejsce realizacji projektu, zgodnie z trybem okreÊlonym w odr´bnych przepisach. Nie dotyczy to kosztów ogólnych, które mogà byç poniesione przed dniem zawarcia umowy Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu o dofinansowanie projektu, lecz nie wczeÊniej podlega w OR ARiMR ocenie formalnej, ni˝ od dnia 1 stycznia 2004 r. w szczególnoÊci w zakresie poprawnoÊci jego wype∏nienia i kompletnoÊci za∏àczników. Wniosek o p∏atnoÊç sk∏adany jest w OR ARiMR. P∏atnoÊci dokonuje si´ po z∏o˝eniu przez benefi- W przypadku z∏o˝enia wniosku nieprawid∏owo cjenta wniosku o p∏atnoÊç wraz z wymaganymi wype∏nionego lub bez wymaganych za∏àczni- za∏àcznikami, w tym dokumentami potwierdzajàków instytucja wdra˝ajàca wzywa, w formie pi- cymi poniesione koszty, oraz sprawdzeniu przez semnej, ubiegajàcego si´ o dofinansowanie

ARiMR zgodnoÊci realizacji projektu z umowà projektu do uzupe∏nienia wniosku w terminie o dofinansowanie projektu.

14 dni od dnia otrzymania wezwania.

P∏atnoÊç na rzecz beneficjenta jest dokonywana Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu jednorazowo po zakoƒczeniu ca∏oÊci realizacji podlega weryfikacji pod wzgl´dem zgodnoÊci projektu lub, je˝eli by∏o to przewidziane umowà z celami i zasadami dzia∏ania przez sprawdze-

— w dwóch etapach. W takim przypadku benenie: ficjent sk∏ada dwa wnioski o p∏atnoÊç — po zre-

1) zgodnoÊci projektu z zakresem pomocy prze- alizowaniu I etapu i po zrealizowaniu ca∏oÊci widzianym w ramach dzia∏ania; projektu. P∏atnoÊç koƒcowa w ramach projektu mo˝e byç dokonana po z∏o˝eniu przez benefi-

2) zgodnoÊci z kryteriami dost´pu, w tym efek- cjenta sprawozdania koƒcowego z realizacji tywnoÊci ekonomicznej projektu; projektu.

3) poprawnoÊci kalkulacji kosztów i wnioskowa-

Szczegó∏owe zasady rozpatrywania wniosków nej pomocy. o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków ARiMR sprawdza zasadnoÊç zakresu projektu o p∏atnoÊç sà okreÊlone w procedurach ARiMR, oraz weryfikuje wysokoÊç planowanych kosz- zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Roztów jego realizacji. woju Wsi.

Schemat wdra˝ania

*) W przypadku gdy projekt jest realizowany w jednym etapie, procedura przebiega w sposób opisany dla II etapu.”;

10) w ust. 3.2.5. Dzia∏anie 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi”:

a) tabela otrzymuje brzmienie:

b) cz´Êç „Opis dzia∏ania” otrzymuje brzmienie: towaniem przekroju pod∏u˝nego i poprzecznego oraz uk∏adu poziomego koryta cieku naturalne- „Opis dzia∏ania go, wykraczajàce poza dzia∏ania zwiàzane z utrzymaniem wód, pod warunkiem ˝e s∏u˝à W ramach dzia∏ania wspierane b´dà projekty one regulacji stosunków wodnych w glebie, z zakresu melioracji wodnych szczegó∏owych u∏atwianiu jej uprawy oraz ochronie u˝ytków i podstawowych oraz projekty zwiàzane z kszta∏- rolnych przed powodziami.

Zakres pomocy: przy wyborze projektów do realizacji uwzgl´dniona b´dzie efektywnoÊç ekonomiczna (okres

1) budowa lub modernizacja urzàdzeƒ meliora- zwrotu poniesionych nak∏adów). cji wodnych szczegó∏owych, takich jak:

Projekty dotyczàce budowy lub modernizacji

a) rowy wraz z budowlami zwiàzanymi z nimi urzàdzeƒ melioracji wodnych podstawowych funkcjonalnie, oraz kszta∏towania koryt naturalnych cieków

b) rurociàgi o Êrednicy poni˝ej 0,6 m, wodnych uwzgl´dniaç b´dà zapewnienie ochro-

c) drenowania, ny przeciwpowodziowej.

d) groble na obszarach nawadnianych, Zasady kwalifikowalnoÊci wydatków, w tym szczegó∏owy zakres kosztów kwalifikowalnych

e) systemy nawodnieƒ grawitacyjnych, oraz zasady kwalifikowalnoÊci kosztów, sà okre-

f) fitomelioracje i agromelioracje, Êlone w za∏àczniku nr 1 do Uzupe∏nienia Programu.”,

g) systemy przeciwerozyjne,

h) pierwsze zagospodarowanie zmeliorowa- c) cz´Êci „Kryteria dost´pu” i „Zobowiàzania benych trwa∏ych ∏àk i pastwisk; neficjenta” otrzymujà brzmienie:

2) budowa lub modernizacja urzàdzeƒ meliora- „Kryteria dost´pu cji wodnych podstawowych oraz kszta∏towa- Zgodnie z przepisami prawa krajowego projekty nie przekroju pod∏u˝nego i poprzecznego dotyczàce budowy urzàdzeƒ melioracji wodoraz uk∏adu poziomego koryta cieku natural- nych szczegó∏owych b´dà realizowane pod wanego, wykraczajàce poza dzia∏ania zwiàzane runkiem wystàpienia w∏aÊcicieli gruntów z utrzymaniem wód, w tym: o przeprowadzenie inwestycji w tym zakresie.

a) budowle pi´trzàce, budowle upustowe Beneficjent nie mo˝e korzystaç z bezzwrotnych oraz obiekty s∏u˝àce do ujmowania wody, lub preferencyjnych Êrodków pomocy krajowej lub zagranicznej na pokrycie kosztów projektu

b) stopnie wodne, zbiorniki wodne, finansowanego ze Êrodków Sekcji Orientacji

c) kana∏y wraz z budowlami zwiàzanymi z ni-

EFOiGR. mi funkcjonalnie,

Projekty dotyczàce budowy lub modernizacji

d) rurociàgi o Êrednicy co najmniej 0,6 m, urzàdzeƒ melioracji wodnych szczegó∏owych

e) budowle przeciwpowodziowe wraz z dro- mogà byç realizowane, je˝eli: gami dojazdowymi do tych budowli,

1) wniosek o wykonanie urzàdzeƒ melioracji

f) budowle regulacyjne, wodnych szczegó∏owych zostanie z∏o˝ony zgodnie z art. 74b ust. 2 ustawy z dnia 18 lip-

g) stacje pomp z wyjàtkiem stacji wykorzy- ca 2001 r. — Prawo wodne; stywanych do nawodnieƒ ciÊnieniowych,

2) uzyskano pozwolenie wodnoprawne;

h) budowle wstrzymujàce erozj´ wodnà,

3) zg∏oszono budow´ lub uzyskano pozwolenie

i) drogi dojazdowe, niezb´dne do w∏aÊciwego na budow´; u˝ytkowania obszarów zmeliorowanych.

4) dokonano oceny wp∏ywu na Êrodowisko, je- Projekty realizowane b´dà zgodnie z przepisami

˝eli jest wymagane; prawa krajowego, w szczególnoÊci:

5) uzgodniono realizacj´ projektu z zainteresowa-

1) ustawà z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wod- nymi województwami, a w przypadku wód grane, a wi´c na podstawie pozwoleƒ wodno- nicznych — z zainteresowanymi paƒstwami; prawnych, które uwzgl´dniajà ustalenia: pla- nów gospodarowania wodami, planów 6) uzgodniono projekt techniczny inwestycji ochrony przeciwpowodziowej oraz przeciw- z konserwatorem przyrody, je˝eli jest wymadzia∏ania skutkom suszy oraz warunków ko- gane; rzystania z wód; 7) opracowano plan finansowy i okreÊlono êró-

2) ustawà z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budow- d∏a finansowania; lane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016, 8) koszt projektu wed∏ug kosztorysu inwestorz póên. zm.), które nak∏ada, mi´dzy innymi, skiego wynosi co najmniej 120 tys. z∏. obowiàzek uzyskania pozwolenia na budow´

Projekty dotyczàce budowy lub modernizacji lub modernizacj´ urzàdzeƒ melioracji wod- urzàdzeƒ melioracji wodnych podstawowych nych lub ich zg∏oszenie; oraz kszta∏towania przekroju pod∏u˝nego i po-

3) ustawà z dnia 27 kwietnia 2001 r. — Prawo przecznego oraz uk∏adu poziomego koryta cieku ochrony Êrodowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627, naturalnego, wykraczajàce poza dzia∏ania zwiàz póên. zm.), które zobowiàzuje do uzgodnie- zane z utrzymaniem wód, mogà byç realizowania inwestycji pod wzgl´dem jej wp∏ywu na ne, je˝eli:

Êrodowisko. 1) uzyskano pozwolenie wodnoprawne;

W przypadku projektów w zakresie budowy 2) zg∏oszono budow´ lub uzyskano pozwolenie urzàdzeƒ melioracji wodnych szczegó∏owych, na budow´;

3) dokonano oceny wp∏ywu na Êrodowisko, je- Wyznaczona komórka organizacyjna w urz´dzie ˝eli jest to wymagane; marsza∏kowskim albo w wojewódzkiej samorzàdowej jednostce organizacyjnej poddaje wnio-

4) uzgodniono projekt z zainteresowanymi wo- sek o dofinansowanie realizacji projektu weryfijewództwami, regionalnymi zarzàdami go- kacji formalnej, w szczególnoÊci w zakresie terspodarki wodnej, a w przypadku wód gra- minowoÊci, poprawnoÊci jego wype∏nienia nicznych — z zainteresowanymi paƒstwami; i kompletnoÊci za∏àczników.

5) uzgodniono projekt techniczny inwestycji

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu z konserwatorem przyrody, je˝eli jest to wy- podlega weryfikacji pod wzgl´dem zgodnoÊci magane; z celami i zasadami programu przez sprawdze-

6) opracowano plan finansowy i okreÊlono êró- nie: d∏a finansowania; 1) zgodnoÊci projektu z zakresem pomocy prze-

7) koszt projektu wed∏ug kosztorysu inwestor- widzianym w ramach dzia∏ania; skiego wynosi co najmniej 120 tys. z∏. 2) zgodnoÊci projektu z kryteriami dost´pu. Zobowiàzania beneficjenta Wydanie decyzji marsza∏ka województwa o wy- Beneficjent nie mo˝e przeznaczyç przyznanych konaniu urzàdzeƒ melioracji wodnych (o wyborze do realizacji poszczególnych projektów w ra- Êrodków na dzia∏ania inwestycyjne niewykazy- mach dzia∏ania) jest poprzedzone sporzàdzewane w projektach z zakresu melioracji wod- niem trzech ni˝ej wymienionych list projektów nych szczegó∏owych i podstawowych oraz i przekazaniem ich do akceptacji RKS. kszta∏towania przekroju pod∏u˝nego i poprzecz- nego oraz uk∏adu poziomego koryta cieku natu- Na listach projektów obejmujàcych regulacj´ ralnego. cieków wodnych oraz modernizacj´ urzàdzeƒ melioracji wodnych podstawowych i szczegó∏o- Beneficjent jest obowiàzany do: wych projekty umieszczane sà wed∏ug kolejno-

1) przechowywania ca∏oÊci dokumentacji zwià- Êci z∏o˝enia wniosków o dofinansowanie realizanej z realizacjà projektu przez okres 5 lat od zacji projektu. Natomiast w przypadku projekdnia dokonania przez ARiMR p∏atnoÊci koƒ- tów budowy urzàdzeƒ melioracji wodnych cowej zwiàzanej z jego realizacjà; szczegó∏owych — w kolejnoÊci wynikajàcej z analizy ekonomicznej. Ze wzgl´du na to, ˝e

2) umo˝liwienia dokonywania przez ARiMR oraz przyj´to ró˝ne kryteria przy sporzàdzaniu list w∏aÊciwy miejscowo samorzàd wojewódz- projektów oraz ró˝ny udzia∏ Êrodków EFOiGR twa lub inne upowa˝nione do tego podmioty w finansowaniu projektów, marsza∏ek wojekontroli dokumentów lub kontroli w miejscu wództwa dokonuje podzia∏u Êrodków na: realizacji projektu (wizytacji terenowej);

1) budow´ i modernizacj´ urzàdzeƒ melioracji

3) z∏o˝enia ankiety monitorujàcej. wodnych podstawowych oraz kszta∏towania Inne obowiàzki beneficjenta okreÊlane sà w de- przekroju pod∏u˝nego i poprzecznego, a tak˝e cyzji marsza∏ka województwa o wykonaniu uk∏adu poziomego koryta cieku naturalnego, urzàdzeƒ melioracji wodnych (o realizacji pro- wykraczajàce poza dzia∏ania zwiàzane z utrzyjektu).”, maniem wód;

2) modernizacj´ urzàdzeƒ melioracji wodnych

d) cz´Êci „System instytucjonalny”, „Opis syste- szczegó∏owych; mu wdra˝ania” i „Schemat wdra˝ania” otrzy- mujà brzmienie: 3) budow´ nowych urzàdzeƒ melioracji wodnych szczegó∏owych.

„System instytucjonalny:

Zakwalifikowanie projektu do realizacji nast´pu-

1) instytucja zarzàdzajàca — Minister Rolnictwa je z dniem podj´cia decyzji o wykonaniu urzài Rozwoju Wsi; dzeƒ melioracji wodnych (o wyborze projektu

2) instytucja wdra˝ajàca — samorzàdy woje- do realizacji). wództw;

Realizacja projektu mo˝e byç rozpocz´ta

3) beneficjent koƒcowy — ARiMR; z dniem otrzymania przez WZMiUW decyzji marsza∏ka województwa o wykonaniu urzàdzeƒ

4) beneficjenci — WZMiUW; melioracji wodnych. W decyzji tej okreÊla si´

5) beneficjenci ostateczni — rolnicy i mieszkaƒ- w szczególnoÊci obowiàzki WZMiUW, w tym cy obszarów wiejskich. obowiàzek udokumentowania poniesionych kosztów. Koszty poniesione przed dniem wyda- Opis systemu wdra˝ania nia decyzji nie b´dà uznane za koszty kwalifiko- Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu walne. Nie dotyczy to kosztów ogólnych — mosk∏ada si´ w urz´dzie marsza∏kowskim albo gà one byç poniesione przed dniem wydania w wojewódzkiej samorzàdowej jednostce orga- decyzji, lecz nie wczeÊniej ni˝ od dnia 1 stycznia nizacyjnej, w∏aÊciwych ze wzgl´du na miejsce 2004 r., a w przypadku kosztów, do których storealizacji projektu, zgodnie z trybem okreÊlo- suje si´ przepisy o zamówieniach publicznych, nym w odr´bnych przepisach. nie wczeÊniej ni˝ od dnia 2 marca 2004 r.

Po wydaniu decyzji przez marsza∏ka wojewódz- nizacyjna w urz´dzie marsza∏kowskim lub w wotwa beneficjent dokonuje wyboru dostawców jewódzkiej samorzàdowej jednostce organizacyjtowarów i us∏ug w ramach projektu zgodnie nej dokonuje oceny kompletnoÊci i prawid∏owoz przepisami o zamówieniach publicznych. Po Êci przed∏o˝onego wniosku o p∏atnoÊç oraz zgodzakoƒczeniu post´powania o udzielenie zamó- noÊci realizacji projektu z decyzjà o wykonaniu wienia publicznego beneficjent ma obowiàzek urzàdzeƒ melioracji wodnych. przedstawiç informacj´ o kosztach projektu wy- nikajàcych z przeprowadzanego post´powania. P∏atnoÊci na rzecz beneficjenta, zleconych przez W przypadku gdy koszt projektu wynikajàcy samorzàd województwa, dokonuje ARiMR. z przeprowadzanego post´powania o udzielenie O dokonaniu p∏atnoÊci ARiMR informuje urzàd zamówienia publicznego jest ni˝szy od plano- marsza∏kowski albo wojewódzkà samorzàdowà wanego, dokonywana jest zmiana decyzji w za- jednostk´ organizacyjnà. kresie wysokoÊci dofinansowania projektu.

Po zakoƒczeniu realizacji projektu, wraz z wnio- Beneficjent sk∏ada wniosek o p∏atnoÊç w urz´dzie skiem o p∏atnoÊç koƒcowà, beneficjent jest obomarsza∏kowskim albo w wojewódzkiej samorzà- wiàzany do z∏o˝enia sprawozdania koƒcowego dowej jednostce organizacyjnej po realizacji ca- z realizacji projektu zawierajàcego podsumowa- ∏oÊci projektu lub poszczególnych jego etapów. nie ca∏oÊci projektu, zestawienie wykonanych Wraz z wnioskiem o p∏atnoÊç przedk∏ada si´ wy- zadaƒ i umo˝liwiajàcego sprawdzenie zgodnomagane za∏àczniki, w szczególnoÊci dowody do- Êci projektu z decyzjà o wykonaniu urzàdzeƒ konanych p∏atnoÊci. Wyznaczona komórka orga- melioracji wodnych.

Schemat wdra˝ania

11) w ust. 3.2.6. Dzia∏anie 2.6 „Rozwój i ulepszanie tem dofinansowania w ramach dzia∏ainfrastruktury technicznej zwiàzanej z rolnic- nia 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach twem”: rolnych”,

a) cz´Êci „Opis dzia∏ania”, „WysokoÊç pomocy”, — urzàdzenia zaopatrzenia w wod´ b´dàce „Beneficjenci”, „Kryteria dost´pu” i „Zobowià- w posiadaniu gmin, przedsi´biorstw wozania beneficjenta” otrzymujà brzmienie: dociagowo-kanalizacyjnych, spó∏ek wodnych,

„Opis dzia∏ania

— zakup maszyn i narz´dzi s∏u˝àcych do bu- Realizowane w ramach dzia∏ania projekty b´dà dowy i remontu po∏àczonego z modernimia∏y charakter uzupe∏niajàcy w stosunku do zacjà, projektów wi´kszej skali przeprowadzanych w oparciu o wspó∏finansowanie ze Êrodków Eu- — eksploatacja urzàdzeƒ wodociàgowych; ropejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

3) budowa lub remont po∏àczony z moderniza- (EFRR). Inwestycje realizowane w ramach dzia- cjà urzàdzeƒ do odprowadzania i oczyszcza- ∏ania nie b´dà obejmowa∏y infrastruktury wp∏y- nia Êcieków, w tym urzàdzeƒ do gromadzewajàcej na zwi´kszenie produkcji. nia, odprowadzania, przesy∏ania i oczyszcza- W ramach niniejszego dzia∏ania za gospodar- nia Êcieków pochodzàcych z gospodarstwa stwo rolne uwa˝a si´ gospodarstwo rolne w ro- domowego lub rolnego; zumieniu kodeksu cywilnego o powierzchni nie podlegajà dofinansowaniu: u˝ytków rolnych wynoszàcej co najmniej 1 ha lub dzia∏y specjalne produkcji rolnej w rozumie- — projekty z zakresu ochrony Êrodowiska, niu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku do- w tym sk∏adowania odchodów zwierz´- chodowym od osób fizycznych oraz ustawy cych, które kwalifikujà si´ do wsparcia z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym w ramach dzia∏ania 1.1. „Inwestycje w good osób prawnych. spodarstwach rolnych” oraz w ramach PROW w zakresie dzia∏ania „Dostosowa- Zakres pomocy: nie gospodarstw rolnych do standardów W ramach dzia∏ania dofinansowane b´dà nast´- Unii Europejskiej”, a tak˝e projekty z zapujàce typy projektów: kresu ochrony Êrodowiska kwalifikujàce si´ do wsparcia w ramach dzia∏ania 1.5.

1) budowa lub remont po∏àczony z moderniza-

„Poprawa przetwórstwa i marketingu artycjà dróg wewn´trznych w rozumieniu przepi- ku∏ów rolnych”, sów o drogach publicznych, w tym:

a) dróg dojazdowych do gruntów rolnych — urzàdzenia kanalizacyjne b´dàce w posiadaniu gmin, przedsi´biorstw wodociàgoi leÊnych, wo-kanalizacyjnych, spó∏ek wodnych,

b) placów manewrowych, dojazdów na tere- nie prowadzenia przez beneficjenta dzia- — urzàdzenia do oczyszczania Êcieków prze- ∏alnoÊci rolniczej; mys∏owych, nie podlega dofinansowaniu: — eksploatacja urzàdzeƒ kanalizacyjnych, — utrzymanie dróg wewn´trznych, placów — zakup maszyn i narz´dzi s∏u˝àcych do bumanewrowych, dojazdów, dowy i remontu po∏àczonego z modernizacjà,

— budowa i remont po∏àczony z moderniza- cjà dróg wewn´trznych, które sà przed- — budowa dróg zwiàzanych z budowà miotem dofinansowania w ramach dzia∏a- oczyszczalni; nia 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi za-

4) budowa lub remont po∏àczony z modernizasobami wodnymi”, cjà sieci i urzàdzeƒ zaopatrzenia w energi´, — zakup maszyn i narz´dzi s∏u˝àcych do bu- w tym: dowy i remontu po∏àczonego z moderni- zacjà; a) przy∏àczy do istniejàcej sieci energetycznej: elektroenergetycznej, gazowej, ciepl-

2) budowa lub remont po∏àczony z moderniza- nej, cjà urzàdzeƒ zaopatrzenia w wod´, w tym:

b) instalacji elektroenergetycznych,

a) uj´ç wody,

c) indywidualnych urzàdzeƒ zaopatrzenia

b) urzàdzeƒ s∏u˝àcych do magazynowania w energi´ ze êróde∏ skojarzonych lub odi uzdatniania wody, nawialnych;

c) sieci i przy∏àczy wodociàgowych, nie podlegajà dofinansowaniu:

d) urzàdzeƒ regulujàcych ciÊnienie wody;

— projekty zaopatrzenia w energi´, które sà nie podlegajà dofinansowaniu: przedmiotem dofinansowania w ramach — projekty zaopatrzenia w wod´ pastwisk dzia∏ania 1.1. „Inwestycje w gospodari nawadniania upraw, które sà przedmio- stwach rolnych”,

— zakup maszyn i narz´dzi s∏u˝àcych do bu- Zasady kwalifikacji wydatków, w tym szczegó∏odowy i remontu po∏àczonego z moderni- wy zakres kosztów kwalifikowalnych oraz zasazacjà, dy kwalifikowalnoÊci kosztów, okreÊlone sà — eksploatacja sieci i urzàdzeƒ zaopatrzenia w za∏àczniku nr 1 do Uzupe∏nienia Programu. w energi´,

WysokoÊç pomocy

— sieci i urzàdzenia energetyczne b´dàce w posiadaniu przedsi´biorstw energetycz- Maksymalny poziom pomocy mo˝e wynieÊç nych, 50 % kosztów kwalifikowalnych, jednak nie wi´- — op∏aty za przy∏àczenie do sieci. cej ni˝:

Powy˝sze górne granice pomocy dotyczà po- Pomoc nie mo˝e byç przyznana osobie fizyczmocy udzielanej beneficjentowi w okresie reali- nej, która ma ustalone prawo do emerytury lub: zacji Programu, przy czym maksymalna ∏àczna

1) renty sta∏ej albo renty sta∏ej rolniczej; wysokoÊç pomocy nie mo˝e przekroczyç

300 tys. z∏. 2) wojskowej renty inwalidzkiej orzeczonej w zwiàzku z ca∏kowità niezdolnoÊcià do pracy Górne granice pomocy oraz maksymalna ∏àczna

(I grupa); wysokoÊç pomocy dotyczà równie˝ gospodar- stwa rolnego. 3) renty inwalidzkiej z ubezpieczenia spo∏ecznego rolników indywidualnych i cz∏onków ich rodzin;

Beneficjenci

4) renty inwalidzkiej przyznanej na podstawie Osoby fizyczne — obywatele paƒstw cz∏onkow- przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkskich Unii Europejskiej prowadzàcy na teryto- cjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeƒstwa rium Rzeczypospolitej Polskiej dzia∏alnoÊç rolni- Wewn´trznego, Agencji Wywiadu, Stra˝y czà jako posiadacze samoistni lub zale˝ni go- Granicznej, Biura Ochrony Rzàdu, Paƒstwospodarstw rolnych. wej Stra˝y Po˝arnej i S∏u˝by Wi´ziennej oraz Osoby prawne — podmioty wpisane do rejestru ich rodzin, orzeczonej w zwiàzku z ca∏kowità przedsi´biorców w Krajowym Rejestrze Sàdo- niezdolnoÊcià do pracy (I grupa). wym, które zgodnie z wpisem do tego rejestru Kryteria dost´pu prowadzà dzia∏alnoÊç rolniczà na terytorium

Dofinansowane b´dà projekty realizowane Rzeczypospolitej Polskiej jako posiadacze sa- w miejscowoÊciach liczàcych do 5 tys. mieszmoistni lub zale˝ni gospodarstw rolnych. kaƒców, nale˝àcych do gmin wiejskich lub miej- Pomoc nie mo˝e byç udzielona osobom fizycz- sko-wiejskich. nym i osobom prawnym, których dzia∏alnoÊç

Pomoc mo˝e byç przyznana na realizacj´ prorolnicza ogranicza si´ do prowadzenia nast´pu- jektów, na które uzyskano pozwolenia wymagajàcych dzia∏ów specjalnych produkcji rolnej: ne odr´bnymi przepisami.

1) hodowla i chów zwierzàt laboratoryjnych lub

Ubiegajàcy si´ o dofinansowanie projektu nie

2) hodowla entomofagów, lub ma zaleg∏oÊci podatkowych ani zaleg∏oÊci

3) hodowla i chów innych zwierzàt poza gospo- w op∏acaniu sk∏adek z tytu∏u ubezpieczenia spodarstwem rolnym. ∏ecznego i zdrowotnego.

Projekt wspó∏finansowany w ramach dzia∏ania Projekty zgodne z wymaganiami okreÊlonymi nie mo˝e byç realizowany z udzia∏em innych dla dzia∏ania 2.6. „Rozwój i ulepszanie infra- Êrodków publicznych przyznanych w zwiàzku struktury technicznej zwiàzanej z rolnictwem” z realizacjà tego projektu. przyjmowane sà do realizacji wed∏ug kolejnoÊci z∏o˝enia wniosków poprawnie wype∏nionych Zobowiàzania beneficjenta wraz z wymaganymi za∏àcznikami, w ramach Beneficjent nie mo˝e dokonaç zmiany przezna- dost´pnych Êrodków. W przypadku gdy we czenia inwestycji ani przeniesienia na rzecz in- wniosku dokonywano poprawek lub uzupe∏- nych osób prawa w∏asnoÊci ani zawieraç umów nieƒ, o kolejnoÊci przyj´cia projektu do realizaprzenoszàcych posiadanie nabytych dóbr, wyre- cji decyduje dzieƒ dokonania ostatniej poprawmontowanych, wybudowanych lub zmoderni- ki lub ostatniego uzupe∏nienia. zowanych budynków lub budowli z wykorzysta-

Przyj´cie projektu do realizacji nast´puje niem Êrodków z pomocy przyznanej na podsta- z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie wie umowy o dofinansowanie projektu, w okre- projektu mi´dzy ARiMR i wnioskodawcà. Umosie realizacji projektu oraz przed up∏ywem 5 lat wa o dofinansowanie projektu jest przesy∏ana od dnia dokonania p∏atnoÊci koƒcowej. wnioskodawcy, a jej podpisanie nast´puje Ponadto beneficjent ma obowiàzek: w OR ARiMR.

1) przechowywania ca∏oÊci dokumentacji zwià- Umowa o dofinansowanie projektu okreÊla zozanej z realizacjà projektu przez okres 5 lat od bowiàzanie ARiMR wobec beneficjenta do dnia dokonania przez ARiMR p∏atnoÊci koƒ- wspó∏finansowania planowanego projektu, pod cowej zwiàzanej z jego realizacjà; warunkiem ˝e beneficjent zrealizuje go w okre- Êlonym zakresie i terminie, udokumentuje po-

2) umo˝liwienia dokonywania przez ARiMR lub niesione koszty i dotrzyma zobowiàzaƒ wynikainne uprawnione do tego podmioty kontroli jàcych z umowy o dofinansowanie projektu. dokumentów lub kontroli w miejscu realizacji projektu (wizytacji terenowej). Beneficjent mo˝e rozpoczàç realizacj´ projektu z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie Inne zobowiàzania beneficjenta sà okreÊlone projektu. Koszty poniesione przed dniem zawarw umowie o dofinansowanie projektu.”, cia umowy o dofinansowanie projektu mi´dzy

b) cz´Êci „Opis systemu wdra˝ania” i „Schemat beneficjentem a instytucjà wdra˝ajàcà nie b´dà wdra˝ania” otrzymujà brzmienie: uznane za koszty kwalifikowalne. Nie dotyczy to kosztów ogólnych, które mogà byç poniesione „Opis systemu wdra˝ania przed dniem zawarcia umowy o dofinansowa- Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu nie projektu, lecz nie wczeÊniej ni˝ od dnia sk∏ada si´ w OR ARiMR w∏aÊciwym ze wzgl´du

1 stycznia 2004 r. na miejsce realizacji projektu, zgodnie z trybem

Wniosek o p∏atnoÊç sk∏ada si´ w OR ARiMR. okreÊlonym w odr´bnych przepisach.

P∏atnoÊci dokonuje si´ po z∏o˝eniu przez benefi- Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu cjenta wniosku o p∏atnoÊç wraz z wymaganymi podlega w OR ARiMR ocenie formalnej, w szcze- za∏àcznikami, w tym dokumentami potwierdzagólnoÊci pod wzgl´dem poprawnoÊci jego wy- jàcymi poniesione koszty, oraz sprawdzeniu pe∏nienia i kompletnoÊci za∏àczników. przez ARiMR zgodnoÊci realizacji projektu W przypadku z∏o˝enia wniosku nieprawid∏owo z umowà o dofinansowanie projektu. wype∏nionego lub bez wymaganych za∏àczni- P∏atnoÊç na rzecz beneficjenta jest dokonywana ków instytucja wdra˝ajàca wzywa, w formie pi- jednorazowo po zakoƒczeniu ca∏oÊci realizacji semnej, ubiegajàcego si´ o dofinansowanie projektu lub, je˝eli by∏o to przewidziane umowà projektu o uzupe∏nienie wniosku w terminie — w dwóch etapach. W takim przypadku bene- 14 dni od dnia otrzymania wezwania. ficjent sk∏ada dwa wnioski o p∏atnoÊç — po zre- Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu alizowaniu I etapu i po zrealizowaniu ca∏oÊci podlega weryfikacji pod wzgl´dem zgodnoÊci projektu. P∏atnoÊç po zrealizowaniu ca∏oÊci proz celami i zasadami dzia∏ania przez sprawdze- jektu mo˝e byç dokonana po z∏o˝eniu przez benie: neficjenta sprawozdania koƒcowego z realizacji projektu.

1) zgodnoÊci projektu z zakresem pomocy prze- widzianym w ramach dzia∏ania; Szczegó∏owe zasady rozpatrywania wniosków o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków

2) zgodnoÊci z kryteriami dost´pu. o p∏atnoÊç sà okreÊlone w procedurach ARiMR, ARiMR weryfikuje wysokoÊç planowanych kosz- zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Roztów realizacji projektu. woju Wsi.

Schemat wdra˝ania

*) W przypadku gdy projekt jest realizowany w jednym etapie, procedura przebiega w sposób opisany jak dla

II etapu.”;

12) w ust. 3.2.7. Dzia∏anie 2.7. „Pilota˝owy Program 7) dopuszcza si´ mo˝liwoÊç realizacji wy∏àcznie Leader +”: jednego projektu na tym samym obszarze;

8) obszar dzia∏ania LGD odpowiada obszarowi

a) cz´Êç „WysokoÊç pomocy” otrzymuje brzmie- realizacji projektu; nie:

9) LGD realizujàca projekt w ramach Schema- „WysokoÊç pomocy tu II nie mo˝e realizowaç innych projektów Maksymalny poziom pomocy wynosi finansowanych ze Êrodków funduszy struktu- 100 % kosztów kwalifikowalnych. ralnych;

Maksymalna wysokoÊç pomocy przy realizacji 10) projekt wspó∏finansowany w ramach dzia∏aprojektu w ramach Schematu I wynosi 150 tys. z∏. nia nie mo˝e byç realizowany z udzia∏em innych Êrodków publicznych przyznanych be- Maksymalna wysokoÊç pomocy przy realizacji neficjentowi w zwiàzku z realizacjà tego proprojektu w ramach Schematu II wynosi jektu.”,

750 tys. z∏.”,

c) cz´Êç „Kryteria wyboru projektów dla Schema-

b) cz´Êç „Kryteria dost´pu” otrzymuje brzmienie: tu II” otrzymuje brzmienie:

„Kryteria dost´pu

„Kryteria wyboru projektów dla Schematu II Schemat I

1) dochód podatkowy gmin na 1 mieszkaƒca na

1) pomoc mo˝e byç przyznana podmiotom, któ- obszarze, którego dotyczy projekt, obliczany rych statutowym celem jest dzia∏anie na zgodnie z przepisami o dochodach jednostek rzecz rozwoju obszarów wiejskich; samorzàdu terytorialnego kszta∏tuje si´ na poziomie:

2) projekt dotyczy obszaru co najmniej jednej gminy; a) nie wi´cej ni˝ 75 % Êredniej krajowej 2 punkty

3) w przypadku zg∏oszenia wi´cej ni˝ jednego

b) od 75 % do 100 % Êredniej wniosku dla danego obszaru, sk∏ada si´ umo- krajowej 1 punkt w´ o wspó∏pracy mi´dzy ubiegajàcymi si´ o dofinansowanie projektu przy tworzeniu c) powy˝ej Êredniej krajowej 0 punktów ZSROW; 2) obszar, którego dotyczy projekt, obejmuje:

4) projekt wspó∏finansowany w ramach dzia∏a- a) od 10 tys. do 50 tys. nia nie mo˝e byç realizowany z udzia∏em in- mieszkaƒców 1 punkt nych Êrodków publicznych przyznanych be- b) od 50 tys. do 100 tys. neficjentowi w zwiàzku z realizacjà tego pro- mieszkaƒców 2 punkty jektu.

3) procentowy udzia∏ ludnoÊci wiejskiej w ogól- Schemat II nej liczbie ludnoÊci na obszarze dzia∏ania

1) beneficjent (fundacja lub stowarzyszenie, lub LGD wynosi: zwiàzek stowarzyszeƒ) spe∏nia kryteria LGD: a) mniej ni˝ 50 % 1 punkt

a) jego statutowym celem jest dzia∏anie na b) od 50 do 75 % 2 punkty rzecz rozwoju obszarów wiejskich, c) powy˝ej 75 % 3 punkty

b) w sk∏adzie zarzàdu co najmniej 50 % sta- 4) zrównowa˝ony udzia∏ m´˝czyzn nowià osoby wskazane przez partnerów i kobiet w strukturze organów LGD spo∏ecznych i gospodarczych; okreÊlonych w cz´Êci „Kryteria dost´pu” dotyczàcej Schematu II

2) projekt realizowany jest na obszarze gmin w pkt 1 lit. b — ˝adna z p∏ci nie wiejskich lub miejsko-wiejskich, dla których opracowana zosta∏a ZSROW; stanowi mniej ni˝ 40 % sk∏adu 1 punkt

3) obszar, na którym realizowany jest projekt, li- 5) ocena ZSROW dokonana przez czy co najmniej 10 tys. i nie wi´cej ni˝ 100 tys. GR KS 0—8 punktów mieszkaƒców, a g´stoÊç zaludnienia nie prze- W zakres oceny ZSROW wchodzà: kracza 120 osób/km²;

a) jakoÊç ZSROW (zgodnoÊç z wytycznymi),

4) granice obszaru, na którym realizowany jest b) spójnoÊç planowanych kierunków rozprojekt, sà zgodne z podzia∏em administra- woju z uwarunkowaniami przestrzennycyjnym na poziomie gminy; mi, historycznymi, kulturowymi i przy-

5) obszar realizacji projektu zosta∏ okreÊlony rodniczymi oraz sytuacjà spo∏eczno-goz uwzgl´dnieniem warunków naturalnych spodarczà obszaru, którego dotyczy (geograficznych, przyrodniczych), ekono- projekt, micznych, kulturowych lub historycznych; c) zgodnoÊç ZSROW z kierunkami wiodàcymi Inicjatywy Leader +,

6) ZSROW odpowiada wymogom formalnym i jest zgodna z przyj´tà przez gmin´ strategià d) powiàzanie ZSROW ze strategià NPR rozwoju lub planem zagospodarowania prze- oraz strategià regionalnà, strzennego; e) wp∏yw projektu na realizacj´ ZSROW;

6) potencja∏ administracyjny LGD oceniany Umowy o dofinansowanie projektu na realizaprzez GR KS: cj´ wybranych w ten sposób wniosków zawierane sà mi´dzy FAPA a wnioskodawcami. Umowa

a) kwalifikacje i doÊwiadczenie o dofinansowanie projektu jest przesy∏ana osób odpowiedzialnych za wnioskodawcy, a jej podpisanie nast´puje zarzàdzanie projektem 0—3 punkty w FAPA.

b) doÊwiadczenie LGD w reali-

Umowa o dofinansowanie projektu okreÊla zozacji projektów 0—2 punkty bowiàzania FAPA do wspó∏finansowania plano- O kolejnoÊci projektów na listach decyduje ∏àcz- wanego projektu, pod warunkiem ˝e beneficjent na liczba uzyskanych przez nie punktów, zrealizuje go w okreÊlonym zakresie i terminie, a w przypadku projektów, które uzyska∏y t´ sa- udokumentuje poniesione koszty i dotrzyma zomà liczb´ punktów: bowiàzaƒ wynikajàcych z umowy o dofinanso-

1) liczba punktów uzyskanych za ocen´ ZSROW; wanie projektu. Beneficjent jest obowiàzany do:

2) liczba punktów uzyskanych za ocen´ poten- 1) przechowywania ca∏oÊci dokumentacji zwiàcja∏u administracyjnego LGD. zanej z realizacjà projektu przez okres 5 lat od dnia dokonania przez ARiMR p∏atnoÊci koƒ- Do realizacji wybierany jest jeden projekt z ka˝- cowej zwiàzanej z jego realizacjà; dego województwa, który uzyska∏ najwi´kszà liczb´ punktów, a nast´pnie, w miar´ dost´pno- 2) umo˝liwienia dokonywania przez FAPA lub Êci Êrodków, o dofinansowaniu kolejnych pro- inne uprawnione do tego podmioty kontroli jektów decyduje liczba uzyskanych punktów. dokumentów lub kontroli w miejscu realizacji Nie dofinansowuje si´ projektów, które uzyska- projektu (wizytacji terenowej) w trakcie reali- ∏y 0 punktów za kryterium „Potencja∏ admini- zacji projektu oraz przez okres 5 lat od dnia stracyjny LGD”.”, dokonania p∏atnoÊci koƒcowej.

d) cz´Êci „Opis systemu wdra˝ania” i „Schemat Beneficjent mo˝e rozpoczàç realizacj´ projektu wdra˝ania” otrzymujà brzmienie: z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. Koszty poniesione przed dniem zawar- „Opis systemu wdra˝ania cia umowy o dofinansowanie projektu nie b´dà Schemat I uznane za koszty kwalifikowalne.

Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu Beneficjent sk∏ada wniosek o p∏atnoÊç do FAPA sk∏ada si´ do FAPA zgodnie z trybem okreÊlo- po realizacji ca∏oÊci projektu lub jego etapu. nym w odr´bnych przepisach. Wraz z wnioskiem o p∏atnoÊç sk∏ada si´ wyma- Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu gane za∏àczniki, w szczególnoÊci dowody dokopodlega ocenie formalnej, w szczególnoÊci pod nanych p∏atnoÊci. FAPA dokonuje oceny komwzgl´dem zgodnoÊci wydruku z zapisem sporzà- pletnoÊci i prawid∏owoÊci przed∏o˝onego wniodzonym w wersji elektronicznej, poprawnoÊci je- sku o p∏atnoÊç oraz zgodnoÊci realizacji projekgo wype∏nienia i kompletnoÊci za∏àczników. tu lub jego etapu z umowà o dofinansowanie projektu. Etap realizacji projektu obejmuje zada- W przypadku stwierdzenia niezgodnoÊci wydru- nia, których ∏àczny koszt kwalifikowalny wynosi ku z zapisem sporzàdzonym w wersji elektro- co najmniej 50 tys. z∏. nicznej wniosek zostanie odrzucony.

P∏atnoÊci na rzecz beneficjenta dokonuje ARiMR W przypadku z∏o˝enia wniosku o dofinansowa- na podstawie zlecenia p∏atnoÊci sporzàdzonego nie realizacji projektu nieprawid∏owo wype∏nio- przez FAPA. O dokonaniu p∏atnoÊci ARiMR innego lub bez wymaganych za∏àczników instytu- formuje FAPA. cja wdra˝ajàca wzywa, w formie pisemnej, ubie- gajàcego si´ o dofinansowanie projektu o uzu- Po zakoƒczeniu realizacji projektu, wraz z wniope∏nienie wniosku w terminie 14 dni od dnia skiem o p∏atnoÊç koƒcowà, beneficjent jest obootrzymania wezwania. wiàzany do z∏o˝enia sprawozdania koƒcowego z realizacji projektu, zawierajàcego podsumo- Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu wanie ca∏oÊci projektu, zestawienie wykonapodlega weryfikacji pod wzgl´dem zgodnoÊci nych zadaƒ i umo˝liwiajàcego sprawdzenie z celami i zasadami dzia∏ania. W szczególnoÊci zgodnoÊci projektu z postanowieniami umowy sprawdzeniu podlega zgodnoÊç projektu z za- kresem pomocy przewidzianym w ramach dzia- o dofinansowanie projektu.

∏ania oraz kryteriami dost´pu przewidzianymi Szczegó∏owe zasady rozpatrywania wniosków w ramach niniejszego schematu. FAPA dokonu- o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków je oceny punktowej projektów wed∏ug kryteriów o p∏atnoÊç sà okreÊlone w procedurach FAPA, wyboru, z wy∏àczeniem oceny jakoÊci projek- zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Roztów. Listy projektów sà nast´pnie przekazywane woju Wsi.

GR KS, która dokonuje oceny jakoÊci projektów,

Schemat II a nast´pnie uszeregowania projektów na li- stach. Listy te sà przekazywane KS, który doko- Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu nuje ich rekomendacji Ministrowi Rolnictwa sk∏ada si´ do FAPA zgodnie z trybem okreÊloi Rozwoju Wsi. nym w odr´bnych przepisach.

Rozpocz´cie naboru wniosków do Schematu II wanie projektu. Beneficjent jest obowiàzany „Pilota˝owy Program Leader +” przewidywane do: jest w drugim roku realizacji Programu.

1) przechowywania ca∏oÊci dokumentacji zwià- Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu zanej z realizacjà projektu przez okres 5 lat od podlega ocenie formalnej, w szczególnoÊci pod dnia dokonania przez ARiMR p∏atnoÊci koƒwzgl´dem zgodnoÊci wydruku z zapisem spo- cowej zwiàzanej z jego realizacjà; rzàdzonym w wersji elektronicznej oraz popraw- 2) umo˝liwienia dokonywania przez FAPA lub noÊci jego wype∏nienia i kompletnoÊci za∏àczni- inne uprawnione do tego podmioty kontroli ków. dokumentów lub kontroli w miejscu realizacji projektu (wizytacji terenowej) w okresie reali- W przypadku stwierdzenia niezgodnoÊci wydru- zacji projektu oraz przez okres 5 lat od dnia ku z zapisem sporzàdzonym w wersji elektro- dokonania p∏atnoÊci koƒcowej. nicznej wniosek zostanie odrzucony.

Beneficjent mo˝e rozpoczàç realizacj´ projektu W przypadku z∏o˝enia wniosku nieprawid∏owo z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie wype∏nionego lub bez wymaganych za∏àczni- projektu. Koszty poniesione przed dniem zawarków instytucja wdra˝ajàca wzywa, w formie pi- cia umowy o dofinansowanie projektu nie b´dà semnej, ubiegajàcego si´ o dofinansowanie uznane za koszty kwalifikowalne. projektu o uzupe∏nienie wniosku w terminie

14 dni od dnia otrzymania wezwania. Beneficjent sk∏ada wniosek o p∏atnoÊç do FAPA po realizacji etapu projektu. Wraz z wnioskiem Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu o p∏atnoÊç sk∏ada si´ wymagane za∏àczniki, podlega weryfikacji pod wzgl´dem zgodnoÊci w szczególnoÊci dowody dokonanych p∏atnoÊci. z celami i zasadami dzia∏ania. W szczególnoÊci FAPA dokonuje oceny kompletnoÊci i prawid∏osprawdzeniu podlega zgodnoÊç projektu z za- woÊci przed∏o˝onego wniosku o p∏atnoÊç oraz kresem pomocy przewidzianym w ramach dzia- zgodnoÊci realizacji etapu projektu z umowà ∏ania oraz kryteriami dost´pu przewidzianymi o dofinansowanie projektu. Etap realizacji prow ramach niniejszego schematu. FAPA dokonu- jektu obejmuje zadania, których ∏àczny koszt je oceny punktowej projektów wed∏ug kryteriów kwalifikowalny wynosi co najmniej 150 tys. z∏. wyboru, z wy∏àczeniem oceny ZSROW i poten- Warunek ten nie dotyczy ostatniego etapu procja∏u administracyjnego LGD. Listy projektów jektu. sà nast´pnie przekazywane GR KS, która doko-

P∏atnoÊci na rzecz beneficjenta dokonuje ARiMR nuje oceny jakoÊci projektów, a nast´pnie usze- na podstawie zlecenia p∏atnoÊci sporzàdzonego regowania projektów na listach. Listy te sà prze- przez FAPA. O dokonaniu p∏atnoÊci ARiMR inkazywane KS, który dokonuje ich rekomendacji formuje FAPA.

Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Po zakoƒczeniu realizacji projektu, wraz z wnio- Umowy o dofinansowanie projektu na realiza- skiem o p∏atnoÊç koƒcowà, beneficjent jest obocj´ wybranych w ten sposób wniosków zawiera- wiàzany do z∏o˝enia sprawozdania koƒcowego ne sà mi´dzy FAPA a wnioskodawcami. Umowa z realizacji projektu, zawierajàcego podsumoo dofinansowanie projektu jest przesy∏ana wanie ca∏oÊci projektu, zestawienie wykonawnioskodawcy, a jej podpisanie nast´puje nych zadaƒ i umo˝liwiajàcego sprawdzenie w FAPA. zgodnoÊci projektu z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu.

Umowa o dofinansowanie projektu okreÊla zo- bowiàzania FAPA do wspó∏finansowania plano- Szczegó∏owe zasady rozpatrywania wniosków wanego projektu, pod warunkiem ˝e beneficjent o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków zrealizuje go w okreÊlonym zakresie i terminie, o p∏atnoÊç sà okreÊlone w procedurach FAPA, udokumentuje poniesione koszty i dotrzyma zo- zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Rozbowiàzaƒ wynikajàcych z umowy o dofinanso- woju Wsi.

Schemat wdra˝ania

13) w ust. 3.3.1. Dzia∏anie 3.1. „Wsparcie systemu za- pe∏nienie wniosku w terminie 14 dni od dnia rzàdzania i wdra˝ania Programu”: otrzymania wezwania.

a) cz´Êç „Opis dzia∏ania” otrzymuje brzmienie: Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega ocenie merytorycznej, która obejmuje „Opis dzia∏ania w szczególnoÊci ocen´ zgodnoÊci z kryteriami W ramach dzia∏ania mogà byç realizowane pro- dost´pu oraz zasadami dzia∏ania. jekty, które przyczyniaç si´ b´dà do usprawnie-

ARiMR przygotowuje dwie listy wniosków o donia procesu wdra˝ania Programu, przez eks- finansowanie realizacji projektu: zestawienie perckie, kadrowe i techniczne wsparcie instytu- wniosków pozytywnie zweryfikowanych pod cji zaanga˝owanych w zarzàdzanie, wdra˝anie, wzgl´dem formalnym i merytorycznym oraz zemonitorowanie i kontrol´ Programu oraz przy- stawienie wniosków odrzuconych wraz z uzagotowanie kolejnego okresu programowania. sadnieniem. ARiMR przekazuje listy wniosków Ponadto, w ramach dzia∏ania, wsparcie mo˝e oraz komplet wniosków pozytywnie zweryfikobyç przeznaczone na zadania zwiàzane z praca- wanych do MRiRW. MRiRW sprawdza projekty mi KS, Komitetu Monitorujàcego Program i ich pod wzgl´dem nak∏adania si´ ich kosztów grup roboczych oraz RKS, w cz´Êci dotyczàcej z kosztami projektów realizowanych w ramach prac zwiàzanych z Programem. Wsparciem Phare lub Transition Facility. w ramach tego dzia∏ania obj´te b´dzie równie˝

MRiRW przedk∏ada list´ poprawnych wniosków prowadzenie audytów oraz kontroli w miejscu o dofinansowanie realizacji projektu GR KS. realizacji projektu (wizytacji terenowej).

GR KS, na podstawie priorytetów okreÊlonych Zasady kwalifikacji wydatków, w tym szczegó∏o- przez KS na dany rok, dokonuje wyboru projekwy zakres kosztów kwalifikowalnych oraz zasa- tów do realizacji i ewentualnie zmienia kwot´ dy kwalifikowalnoÊci kosztów, sà okreÊlone

Êrodków finansowych zg∏oszonych we wniow za∏àczniku nr 1 do Uzupe∏nienia Programu.”, skach o dofinansowanie realizacji projektu, bioràc pod uwag´ wielkoÊç Êrodków dost´pnych na

b) cz´Êç „Beneficjenci” otrzymuje brzmienie: dany rok na realizacj´ zadaƒ z zakresu „Pomocy „Beneficjenci technicznej”. W przypadku gdy GR KS zmniejszy Instytucje odpowiedzialne za zarzàdzanie, wdra- kwot´ Êrodków finansowych przewidzianà we ˝anie, monitorowanie i kontrol´ Programu w za- wniosku o dofinansowanie realizacji projektu, kresie zadaƒ wykonywanych w celu realizacji ubiegajàcy si´ o dofinansowanie projektu doko- Programu: nuje zmiany tego wniosku w zakresie okreÊlonym przez GR KS. Zmieniony wniosek o dofi-

1) MRiRW; nansowanie realizacji projektu jest ponownie

2) ARiMR; przedk∏adany do rozpatrzenia przez GR KS.

3) FAPA; KS rekomenduje Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi list´ projektów do realizacji. Minister Rol-

4) urz´dy marsza∏kowskie. nictwa i Rozwoju Wsi zatwierdza list´ projektów Wymienione instytucje mogà byç beneficjenta- do realizacji. Na tej podstawie: mi w zakresie wydatków zwiàzanych z przygoto-

1) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydaje dewaniem kolejnego okresu programowania.”, cyzj´ o dofinansowaniu realizacji projektów

c) cz´Êç „Opis systemu wdra˝ania” otrzymuje — w przypadku gdy ubiegajàcym si´ o dofibrzmienie: nansowanie projektu jest MRiRW;

„Opis systemu wdra˝ania 2) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiera umowy o dofinansowanie projektu z ARiMR Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu

— w przypadku gdy ubiegajàcym si´ o dofisk∏ada si´ do Centrali ARiMR, zgodnie z trybem nansowanie projektu jest ARiMR; okreÊlonym w odr´bnych przepisach.

3) ARiMR zawiera umowy o dofinansowanie Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu projektu z pozosta∏ymi ubiegajàcymi si´ podlega w Centrali ARiMR ocenie formalnej, o dofinansowanie projektu. w szczególnoÊci pod wzgl´dem zgodnoÊci wy- druku z zapisem sporzàdzonym w wersji elek- Beneficjent dokonuje wyboru dostawców towatronicznej oraz poprawnoÊci wype∏nienia wnio- rów i us∏ug w ramach projektu zgodnie z przepisku i kompletnoÊci za∏àczników. sami o zamówieniach publicznych. Po zakoƒczeniu post´powania o udzielenie zamówienia W przypadku stwierdzenia niezgodnoÊci wydru- publicznego beneficjent jest obowiàzany przedku z zapisem sporzàdzonym w wersji elektro- stawiç informacj´ dotyczàcà kosztów projektu nicznej wniosek zostanie odrzucony. wynikajàcych z tego post´powania. W przypad- W przypadku z∏o˝enia wniosku o dofinansowa- ku gdy koszt projektu wynikajàcy z post´powanie realizacji projektu nieprawid∏owo wype∏nio- nia o udzielenie zamówienia publicznego jest nego lub bez wymaganych za∏àczników instytu- ni˝szy od planowanego, dokonywana jest zmiacja wdra˝ajàca wzywa, w formie pisemnej, ubie- na umowy o dofinansowanie projektu w zakregajàcego si´ o dofinansowanie projektu o uzu- sie wysokoÊci dofinansowania.

Po zakoƒczeniu realizacji projektu lub jego eta- nych pod wzgl´dem formalnym i merytoryczpu beneficjent sk∏ada wniosek o p∏atnoÊç wraz nym oraz zestawienie wniosków odrzuconych ze wszystkimi wymaganymi za∏àcznikami do wraz z uzasadnieniem. ARiMR przekazuje listy Centrali ARiMR. P∏atnoÊci dokonuje si´ po zwe- wniosków oraz komplet wniosków pozytywnie ryfikowaniu wniosku o p∏atnoÊç pod wzgl´dem zweryfikowanych do MRiRW. MRiRW sprawdza formalnym oraz sprawdzeniu zgodnoÊci realiza- projekty pod wzgl´dem ewentualnego nak∏adacji projektu z umowà o dofinansowanie projek- nia si´ ich kosztów z kosztami projektów realitu lub decyzjà Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zowanych w ramach Phare lub Transition Facio dofinansowanie realizacji projektu. lity.

Szczegó∏owe zasady rozpatrywania wniosków MRiRW przedk∏ada list´ poprawnych wniosków o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków GR KS. o p∏atnoÊç sà okreÊlone w procedurach ARiMR,

GR KS, na podstawie priorytetów okreÊlonych zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Roz- przez KS na dany rok, dokonuje wyboru projekwoju Wsi.”; tów do realizacji i ewentualnie zmienia kwot´

14) w ust. 3.3.2. Dzia∏anie 3.2. „Rozwój instytucjonal- Êrodków finansowych zg∏oszonych we wniony”: skach o dofinansowanie realizacji projektu, bioràc pod uwag´ wielkoÊç Êrodków dost´p-

a) cz´Êç „Beneficjenci” otrzymuje brzmienie: nych na dany rok na realizacj´ zadaƒ z zakre- „Beneficjenci su „Pomocy technicznej”. W przypadku gdy GR KS zmniejszy kwot´ Êrodków finansowych Instytucje odpowiedzialne za zarzàdzanie, wdra- przewidzianà we wniosku o dofinansowanie ˝anie, monitorowanie i kontrol´ Programu w za- realizacji projektu, ubiegajàcy si´ o dofinansokresie zadaƒ wykonywanych w celu realizacji wanie projektu dokonuje zmiany tego wniosku Programu: w zakresie okreÊlonym przez GR KS. Zmienio-

1) MRiRW; ny wniosek o dofinansowanie realizacji projek-

2) ARiMR; tu jest ponownie przedk∏adany do rozpatrzenia przez GR KS.

3) FAPA;

KS rekomenduje Ministrowi Rolnictwa i Rozwo-

4) urz´dy marsza∏kowskie. ju Wsi list´ projektów do realizacji. Minister Rol- Wymienione instytucje mogà byç beneficjenta- nictwa i Rozwoju Wsi zatwierdza list´ projektów mi w zakresie wydatków zwiàzanych z przygoto- do realizacji. Na tej podstawie: waniem kolejnego okresu programowania.”,

1) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydaje de-

b) cz´Êç „Opis systemu wdro˝enia” otrzymuje cyzj´ o dofinansowaniu realizacji projektu — brzmienie: w przypadku gdy ubiegajàcym si´ o dofinansowanie projektu jest MRiRW;

„Opis systemu wdra˝ania

2) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiera Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu umowy o dofinansowanie projektu z ARiMR sk∏ada si´ do Centrali ARiMR zgodnie z trybem

— w przypadku gdy ubiegajàcym si´ o dofiokreÊlonym w odr´bnych przepisach. nansowanie projektu jest ARiMR;

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu

3) ARiMR zawiera umowy o dofinansowanie podlega w Centrali ARiMR ocenie formalnej, projektu z pozosta∏ymi ubiegajàcymi si´ w szczególnoÊci pod wzgl´dem zgodnoÊci wy- o dofinansowanie projektu. druku z zapisem sporzàdzonym w wersji elek- tronicznej, poprawnoÊci wype∏nienia wniosku Beneficjent dokonuje wyboru dostawców towai kompletnoÊci za∏àczników. rów i us∏ug w ramach projektu zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Po zakoƒ- W przypadku stwierdzenia niezgodnoÊci wydru- czeniu post´powania o udzielenie zamówienia ku z zapisem sporzàdzonym w wersji elektro- publicznego beneficjent jest obowiàzany przednicznej wniosek zostanie odrzucony. stawiç informacj´ dotyczàcà kosztów projektu W przypadku z∏o˝enia wniosku o dofinansowa- wynikajàcych z tego post´powania. W przypadnie realizacji projektu nieprawid∏owo wype∏nio- ku gdy koszt projektu wynikajàcy z post´powanego lub bez wymaganych za∏àczników, instytu- nia o udzielenie zamówienia publicznego jest cja wdra˝ajàca wzywa, w formie pisemnej, ubie- ni˝szy od planowanego, dokonywana jest zmiagajàcego si´ o dofinansowanie projektu o uzu- na umowy o dofinansowanie projektu w zakrepe∏nienie wniosku w terminie 14 dni od dnia sie wysokoÊci dofinansowania. otrzymania wezwania.

Po zakoƒczeniu realizacji projektu lub jego eta- Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu pu beneficjent sk∏ada wniosek o p∏atnoÊç wraz podlega ocenie merytorycznej, która obejmuje ze wszystkimi wymaganymi za∏àcznikami do w szczególnoÊci ocen´ zgodnoÊci z kryteriami

Centrali ARiMR. P∏atnoÊci dokonuje si´ po zwedost´pu oraz zasadami dzia∏ania. ryfikowaniu wniosku o p∏atnoÊç pod wzgl´dem ARiMR przygotowuje dwie listy wniosków: ze- formalnym oraz sprawdzeniu zgodnoÊci realizastawienie wniosków pozytywnie zweryfikowa- cji projektu z umowà o dofinansowanie projektu lub decyzjà Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi MRiRW przedk∏ada list´ poprawnych wniosków o dofinansowanie realizacji projektu. GR KS.

Szczegó∏owe zasady rozpatrywania wniosków GR KS, na podstawie priorytetów okreÊlonych o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków przez KS na dany rok, dokonuje wyboru projeko p∏atnoÊç sà okreÊlone w procedurach ARiMR, tów do realizacji i ewentualnie zmienia kwot´ zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Roz- Êrodków finansowych zg∏oszonych we wniowoju Wsi.”; skach o dofinansowanie realizacji projektu, bioràc pod uwag´ wielkoÊç Êrodków dost´p-

15) w ust. 3.3.3. Dzia∏anie 3.3. „Informowanie i promo- nych na dany rok na realizacj´ zadaƒ z zakresu cja Programu”:

„Pomocy technicznej”. W przypadku gdy GR KS zmniejszy kwot´ Êrodków finansowych

a) cz´Êç „Beneficjenci” otrzymuje brzmienie: przewidzianà we wniosku o dofinansowanie „Beneficjenci realizacji projektu, ubiegajàcy si´ o dofinanso- Instytucje odpowiedzialne za zarzàdzanie, wdra- wanie projektu dokonuje zmiany tego wniosku ˝anie, monitorowanie i kontrol´ Programu w za- w zakresie okreÊlonym przez GR KS. Zmieniokresie zadaƒ wykonywanych w celu realizacji ny wniosek o dofinansowanie realizacji projek- Programu: tu jest ponownie przedk∏adany do rozpatrzenia przez GR KS.

1) MRiRW;

KS rekomenduje Ministrowi Rolnictwa i Rozwo-

2) ARiMR; ju Wsi list´ projektów do realizacji. Minister Rol-

3) FAPA; nictwa i Rozwoju Wsi zatwierdza list´ projektów

4) urz´dy marsza∏kowskie. do realizacji. Na tej podstawie:

Wymienione instytucje mogà byç beneficjenta- 1) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydaje demi w zakresie wydatków zwiàzanych z przygoto- cyzj´ o dofinansowaniu realizacji projektów waniem kolejnego okresu programowania.”, — w przypadku gdy ubiegajàcym si´ o dofinansowanie projektu jest MRiRW;

b) cz´Êç „Opis systemu wdro˝enia” otrzymuje brzmienie: 2) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiera umowy o dofinansowanie projektu z ARiMR „Opis systemu wdra˝ania

— w przypadku gdy ubiegajàcym si´ o dofi- Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu nansowanie projektu jest ARiMR; sk∏ada si´ do Centrali ARiMR zgodnie z trybem

3) ARiMR zawiera umowy o dofinansowanie okreÊlonym w odr´bnych przepisach. projektu z pozosta∏ymi ubiegajàcymi si´ Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu o dofinansowanie projektu. podlega w Centrali ARiMR ocenie formalnej,

Beneficjent dokonuje wyboru dostawców tow szczególnoÊci pod wzgl´dem zgodnoÊci wy- warów i us∏ug w ramach projektu zgodnie druku z zapisem sporzàdzonym w wersji elek- z przepisami o zamówieniach publicznych. Po tronicznej oraz poprawnoÊci wype∏nienia wnio- zakoƒczeniu post´powania o udzielenie zamósku i kompletnoÊci za∏àczników. wienia publicznego beneficjent jest obowiàza- W przypadku stwierdzenia niezgodnoÊci wydru- ny przedstawiç informacj´ dotyczàcà kosztów ku z zapisem sporzàdzonym w wersji elektro- projektu wynikajàcych z tego post´powania. nicznej wniosek o dofinansowanie realizacji W przypadku gdy koszt projektu wynikajàcy projektu zostanie odrzucony. z post´powania o udzielenie zamówienia pu- W przypadku z∏o˝enia wniosku o dofinansowa- blicznego jest ni˝szy od planowanego, dokonynie realizacji projektu nieprawid∏owo wype∏nio- wana jest zmiana umowy o dofinansowanie nego lub bez wymaganych za∏àczników instytu- projektu w zakresie wysokoÊci dofinansowacja wdra˝ajàca wzywa, w formie pisemnej, ubie- nia. gajàcego si´ o dofinansowanie projektu o uzu-

Po zakoƒczeniu realizacji projektu lub jego etape∏nienie wniosku w terminie 14 dni od dnia pu beneficjent sk∏ada wniosek o p∏atnoÊç wraz otrzymania wezwania. ze wszystkimi wymaganymi za∏àcznikami do Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu Centrali ARiMR. P∏atnoÊci dokonuje si´ po zwepodlega ocenie merytorycznej, która obejmuje ryfikowaniu wniosku o p∏atnoÊç pod wzgl´dem w szczególnoÊci ocen´ zgodnoÊci z kryteriami formalnym oraz sprawdzeniu zgodnoÊci realizadost´pu oraz zasadami dzia∏ania. cji projektu z umowà o dofinansowanie projektu lub decyzjà Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ARiMR przygotowuje dwie listy wniosków: ze- o dofinansowanie realizacji projektu. stawienie wniosków pozytywnie zweryfikowa- nych pod wzgl´dem formalnym i merytorycz- Szczegó∏owe zasady rozpatrywania wniosków nym oraz zestawienie wniosków odrzuconych o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków wraz z uzasadnieniem. ARiMR przekazuje listy o p∏atnoÊç sà okreÊlone w procedurach ARiMR, wniosków oraz komplet wniosków pozytywnie zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Rozzweryfikowanych do MRiRW. woju Wsi.”;

16) ust. 4. „Tabela finansowa” otrzymuje brzmienie: 7) 2.6. „Rozwój i ulepszanie infrastruktury technicznej zwiàzanej z rolnictwem”

„4. TABELA FINANSOWA

— zostanà wst´pnie podzielone na poszczególne Zasady podzia∏u Êrodków finansowych w skali kra- województwa. ju na poszczególne dzia∏ania Programu

Podzia∏ ten b´dzie mia∏ charakter indykatywny W celu zapewnienia zrównowa˝onych warunków i b´dzie dotyczyç ∏àcznych kwot przeznaczonych dost´pu do Êrodków finansowych Programu na realizacj´ poszczególnych dzia∏aƒ. Podzia∏ Êrodw skali kraju, kwoty przeznaczone na realizacj´ ków zostanie dokonany na podstawie mierzalnych dzia∏aƒ: kryteriów ustalonych przez KS, w sposób odzwierciedlajàcy skal´ potrzeb poszczególnych woje-

1) 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”, wództw w odniesieniu do wy˝ej wymienionych

2) 1.2. „U∏atwianie startu m∏odym rolnikom”, dzia∏aƒ Programu.

3) 2.2. „Scalanie gruntów”, Podzia∏ Êrodków przeznaczonych na finansowanie dzia∏aƒ:

4) 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego”, 1) 1.3. „Szkolenia”,

2) 1.4. „Wsparcie doradztwa rolniczego”

5) 2.4. „Ró˝nicowanie dzia∏alnoÊci rolniczej i zbli˝o- nej do rolnictwa w celu zapewnienia ró˝norod- — dokonany zostanie przez okreÊlenie warunków noÊci dzia∏aƒ lub alternatywnych êróde∏ docho- konkursów na realizacj´ projektów w ramach tych dów”, dzia∏aƒ.

6) 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wod- Dla pozosta∏ych dzia∏aƒ Programu nie dokonuje si´ nymi”, podzia∏u Êrodków na poszczególne województwa.

17) ust. 5.3. „Ocena wniosku o dofinansowanie reali- mo˝e rozpoczàç realizacj´ projektu, co nie wykluzacji projektu”, 5.4.„Umowa o dofinansowanie re- cza wczeÊniejszego przeprowadzenia wszelkich alizacji projektu”, 5.5. „Zobowiàzania beneficjenta czynnoÊci zwiàzanych z przygotowaniem do realiw zwiàzku z realizacjà projektu”, 5.6. „Zamówienia zacji projektu. W przypadku dzia∏aƒ priorytetu 3. publiczne i zasady wyboru wykonawców us∏ug lub „Pomoc techniczna” koszty mogà zostaç poniesiodostawców towarów w ramach projektów” oraz ne w okresie poprzedzajàcym zawarcie umowy 5.7. „Zasady rozliczania projektów oraz dokony- o dofinansowanie projektu lub wydanie decyzji wania p∏atnoÊci na rzecz beneficjenta” otrzymujà o dofinansowaniu projektu lub przed dniem z∏o˝ebrzmienie: nia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu, lecz nie wczeÊniej ni˝ od dnia 1 stycznia 2004 r. „5.3. Ocena wniosku o dofinansowanie realizacji projektu W przypadku dzia∏ania 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi” przyj´cie projektu do Ocena wniosku o dofinansowanie realizacji projek- realizacji nast´puje na podstawie decyzji marsza∏- tu obejmuje nast´pujàce elementy: ka województwa. Projekty zg∏aszane przez instytu-

1) weryfikacj´ formalnà — dotyczy sprawdzenia cj´ zarzàdzajàcà w ramach dzia∏aƒ priorytetu 3. poprawnoÊci wype∏nienia wniosku, komplet- „Pomoc techniczna” dofinansowane sà na podstanoÊci za∏àczników oraz w przypadku gdy sk∏a- wie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. dany jest w formie elektronicznej oraz w for-

Wzory umów o dofinansowanie projektu okreÊlajà mie papierowej — sprawdzenia zgodnoÊci obu przepisy wydane na podstawie art. 28 pkt 2 ustaform; wy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie

2) ocen´ merytorycznà — pozwala stwierdziç, czy Rozwoju. przedstawiony projekt mo˝e zostaç obj´ty dofi-

Umowa o dofinansowanie projektu mi´dzy instynansowaniem w ramach danego dzia∏ania Pro- tucjà wdra˝ajàcà a beneficjentem okreÊla prawa gramu; ocenie podlegajà w szczególnoÊci: i obowiàzki stron w zwiàzku z realizacjà projektu.

a) zgodnoÊç projektu z celami oraz zakresem po- Instytucja wdra˝ajàca zobowiàzuje si´ do wspófimocy okreÊlonymi dla danego dzia∏ania, nansowania projektu pod warunkiem, ˝e beneficjent zrealizuje go w okreÊlonym zakresie i termi-

b) spe∏nienie kryteriów dost´pu okreÊlonych nie, udokumentuje wykonanie projektu (z wyjàtdla danego dzia∏ania, kiem dzia∏ania 1.2. „U∏atwienie startu m∏odym rol-

c) zakres rzeczowy i finansowy projektu oraz za- nikom”) i dotrzyma zobowiàzaƒ wynikajàcych z za- ∏o˝enia techniczne, ekonomiczne, rynkowe sad udzielania pomocy. lub inne cechy projektu decydujàce o jego

Umowa o dofinansowanie projektu okreÊla zasady efektywnoÊci w odniesieniu do celów Progra- odpowiedzialnoÊci beneficjenta w przypadku stwiermu w zale˝noÊci od specyfiki dzia∏ania. dzenia nieprawid∏owoÊci w realizowaniu przez bene- Oceny wniosków o dofinansowanie realizacji pro- ficjenta postanowieƒ umowy. jektu dokonuje instytucja wdra˝ajàca. W przypad-

Umowa o dofinansowanie projektu zawarta z instyku dzia∏ania 2.7. „Pilota˝owy Program Leader +” tucjà wdra˝ajàcà mo˝e zostaç zmieniona na wniooraz dzia∏aƒ w ramach priorytetu 3. „Pomoc tech- sek ka˝dej ze stron w formie pisemnej — w postaniczna” do przeprowadzenia oceny merytorycznej ci aneksu — pod rygorem niewa˝noÊci. mogà byç w∏àczeni GR KS oraz niezale˝ni eksperci

— w przypadku dzia∏ania 1.5. „Poprawa przetwór- 5.5. Zobowiàzania beneficjenta w zwiàzku z realistwa i marketingu artyku∏ów rolnych”. Ponadto zacjà projektu w celu potwierdzenia lub uzupe∏nienia informacji majàcych istotny wp∏yw na koƒcowà ocen´ pro- Umowa o dofinansowanie projektu okreÊla zobowiàzania beneficjenta dotyczàce w szczególnojektu instytucja wdra˝ajàca mo˝e zwróciç si´ do

Êci : wnioskodawcy o dostarczenie dodatkowych doku- mentów lub dokonaç kontroli w miejscu realizacji

1) zrealizowania projektu w okreÊlonym zakresie projektu (wizytacji terenowej) lub w siedzibie i terminie; wnioskodawcy.

2) udokumentowania realizacji projektu;

W ramach niektórych dzia∏aƒ Programu projekty sà oceniane i porównywane zgodnie z okreÊlony- 3) umo˝liwienia dokonywania przez instytucj´ mi dla tych dzia∏aƒ kryteriami wyboru. Zasady wy- wdra˝ajàcà lub inne uprawnione podmioty konboru projektów w ramach Programu sà okreÊlone troli dokumentów lub kontroli w miejscu realiw za∏àczniku nr 8 do Uzupe∏nienia Programu. zacji projektu (wizytacji terenowej);

5.4. Umowa o dofinansowanie projektu 4) pi´cioletniego zachowania i wykorzystywania projektu zgodnie z jego przeznaczeniem;

Zatwierdzenie projektu do realizacji (przyznanie pomocy) nast´puje formalnie z dniem zawarcia 5) przechowywania ca∏oÊci dokumentacji zwiàzaumowy o dofinansowanie projektu mi´dzy insty- nej z realizacjà projektu przez okres 5 lat od dnia tucjà wdra˝ajàcà a beneficjentem. Z dniem zawar- dokonania p∏atnoÊci koƒcowej zwiàzanej z jego cia umowy o dofinansowanie projektu beneficjent realizacjà.

Beneficjent mo˝e utraciç prawo do ca∏oÊci lub cz´- stanowi∏o warunek przyznania pomocy, ani Êci pomocy w przypadku, gdy: zmieniç miejsca wykonywania tej dzia∏alnoÊci.

1) rozpocznie realizacj´ projektu przed dniem za- W uzasadnionych przypadkach instytucja wdra˝awarcia umowy; jàca mo˝e wyraziç zgod´ na przeniesienie przez beneficjenta w∏asnoÊci lub posiadania mienia ob-

2) nie rozpocznie realizacji projektu do dnia wy- j´tego projektem. Warunkiem udzielenia przez inznaczonego jako termin z∏o˝enia pierwszego stytucj´ wdra˝ajàcà takiej zgody jest przeniesienie wniosku o p∏atnoÊç lub odstàpi od realizacji mienia na rzecz podmiotu, który spe∏nia warunki projektu;

Programu, i przej´cie przez ten podmiot zobowià-

3) z∏o˝y podrobione, przerobione, nierzetelne lub zaƒ dotychczasowego beneficjenta. stwierdzajàce nieprawd´ dokumenty lub

W uzasadnionych przypadkach instytucja wdra˝aoÊwiadczenia majàce istotny wp∏yw na przyzna- jàca mo˝e tak˝e wyraziç zgod´ na zmian´ przeznanie pomocy; czenia nabytych przez beneficjenta dóbr wyre-

4) niew∏aÊciwie lub w sposób niepe∏ny udoku- montowanych lub wybudowanych budynków lub mentuje realizacj´ projektu; budowli w ca∏oÊci lub w cz´Êci, je˝eli nowy sposób ich wykorzystania nie naruszy celów i zakresu

5) zrealizuje projekt w niepe∏nym zakresie, nie dzia∏ania, w ramach którego projekt by∏ realizoosiàgnie jego celu lub dokona zmiany realizacji wany. projektu w stosunku do postanowieƒ umowy;

Je˝eli niedotrzymanie zobowiàzaƒ przez benefi-

6) z∏o˝y podrobione, przerobione, nierzetelne lub cjenta nastàpi∏o na skutek si∏y wy˝szej, beneficjent stwierdzajàce nieprawd´ dokumenty lub mo˝e zostaç zwolniony przez instytucj´ wdra˝ajàoÊwiadczenia majàce wp∏yw na wyp∏at´ pomo- cà z obowiàzku wykonania tego zobowiàzania lub cy; mo˝e ulec zmianie termin wykonania tego zobowiàzania.

7) do realizacji projektu wykorzystane zostanà

Êrodki publiczne przyznane w ramach innych

Zwolnienie z wykonania zobowiàzaƒ mo˝e byç ca∏- programów lub instrumentów wsparcia lub nie- kowite lub cz´Êciowe, stosownie do rodzaju zobozachowane b´dà zasady pomocy publicznej; wiàzania i okolicznoÊci si∏y wy˝szej. Je˝eli na sku-

8) naruszy zasady zamówieƒ publicznych lub zasa- tek si∏y wy˝szej zobowiàzanie nie mo˝e byç czasody wyboru wykonawców us∏ug lub dostawców wo wykonywane zgodnie z warunkami umowy towarów w ramach projektów; o dofinansowanie projektu, beneficjent jest obowiàzany do uzgodnienia z instytucjà wdra˝ajàcà

9) nie wywià˝e si´ z zawartych w umowie o dofi- sposobu i terminu wykonania zobowiàzania albo nansowanie projektu zobowiàzaƒ dotyczàcych zwrotu ca∏oÊci lub cz´Êci Êrodków wyp∏aconych na spe∏nienia kryteriów dost´pu dla danego dzia∏a- realizacj´ projektu. nia Programu;

W ka˝dym przypadku gdy wystàpienie si∏y wy˝szej

10) naruszy zobowiàzanie do zachowania i wyko- powoduje koniecznoÊç zmiany umowy o dofinanrzystywania projektu zgodnie z jego przeznacze- sowanie projektu, beneficjent sk∏ada pisemny niem przez okres 5 lat po otrzymaniu p∏atnoÊci wniosek do instytucji wdra˝ajàcej w terminie 30 koƒcowej zwiàzanej z realizacjà projektu; dni roboczych od dnia zaistnienia okolicznoÊci si∏y

11) nie zachowa dokumentów dotyczàcych realiza- wy˝szej lub od dnia, gdy istnieje mo˝liwoÊç z∏o˝ecji projektu; nia takiego wniosku.

12) odmówi poddania si´ kontroli. OkolicznoÊci, które mogà byç uznane za si∏´ wy˝- szà, sà okreÊlone w za∏àczniku nr 9 do Uzupe∏nie- W przypadku projektów o charakterze inwestycyj- nia Programu. nym do najwa˝niejszych zobowiàzaƒ beneficjenta nale˝y zapewnienie, ˝e w okresie 5 lat od dnia do- 5.6. Zamówienia publiczne i zasady wyboru wykonania p∏atnoÊci koƒcowej na jego rzecz projekt konawców us∏ug lub dostawców towarów w rab´dzie funkcjonowa∏ zgodnie z jego za∏o˝eniami. mach projektów

Tym samym w okresie realizacji projektu oraz

KoniecznoÊç przeprowadzania zamówieƒ publiczw okresie 5 lat po zrealizowaniu projektu benefi- nych dotyczy dzia∏aƒ: cjent nie mo˝e:

1) 1.3. „Szkolenia”;

1) dokonaç przeniesienia w∏asnoÊci ani posiada- nia nabytych dóbr, wyremontowanych lub wy- 2) 2.1. „Przywracanie potencja∏u produkcji leÊnej budowanych budynków, budowli; zniszczonego naturalnà katastrofà lub po˝arem oraz wprowadzenie odpowiednich instrumen-

2) zmieniç przeznaczenia nabytych dóbr, wyre- tów zapobiegawczych”; montowanych lub wybudowanych budynków, budowli ani zaniechaç ich wykorzystywania; 3) 2.2. „Scalanie gruntów”;

3) zaprzestaç dzia∏alnoÊci, której prowadzeniu s∏u- 4) 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona ˝y∏a realizacja projektu lub której prowadzenie dziedzictwa kulturowego”;

5) 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami 29 stycznia 2004 r. — Prawo zamówieƒ publiczwodnymi”; nych, majà obowiàzek stosowania procedury uwzgl´dniajàcej przepisy tej ustawy w przypadku,

6) 2.7. „Pilota˝owy Program Leader +”; gdy udzia∏ Êrodków publicznych w ramach zamó-

7) w ramach priorytetu 3. „Pomoc techniczna”. wienia publicznego przekracza równowartoÊç 100 tys. euro . Procedura ta mo˝e zostaç rozpo- Post´powanie o udzielenie zamówienia publiczne- cz´ta przed dniem zawarcia umowy o dofinansogo przeprowadza si´ po zawarciu umowy o dofi- wanie projektu. nansowanie projektu lub wydaniu decyzji o dofi- nansowaniu projektu, z wyjàtkiem zamówienia pu- W takim przypadku beneficjent jest obowiàzany blicznego dotyczàcego sporzàdzenia dokumentacji do zamieszczenia og∏oszenia o prowadzonym podofinansowywanej w ramach kosztów ogólnych, st´powaniu oraz przestrzegania zasad wyboru najprojektów w ramach dzia∏ania 2.1. „Przywracanie korzystniejszej oferty wed∏ug zasad okreÊlonych potencja∏u produkcji leÊnej zniszczonego natural- w wymienionej ustawie, w szczególnoÊci: jawnonà katastrofà lub po˝arem oraz wprowadzenie od- Êci, równego traktowania oferentów i uczciwej powiednich instrumentów zapobiegawczych” oraz konkurencji. niektórych projektów priorytetu 3. „Pomoc tech-

W przypadku projektów realizowanych w ramach niczna”; w tych przypadkach zamówienie publicz- dzia∏aƒ 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolne mo˝e byç przeprowadzone w okresie poprze- nych”, 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu dzajàcym z∏o˝enie wniosku i zawarcie umowy artyku∏ów rolnych”, 2.4. „Ró˝nicowanie dzia∏alnoo dofinansowanie projektu lub wydanie decyzji

Êci rolniczej i zbli˝onej do rolnictwa w celu zapewo dofinansowaniu projektu. nienia ró˝norodnoÊci dzia∏aƒ lub alternatywnych Nadzór nad przestrzeganiem przez beneficjenta êróde∏ dochodów” oraz dzia∏ania 2.6. „Rozwój przepisów o zamówieniach publicznych sprawuje i ulepszanie infrastruktury technicznej zwiàzanej instytucja zarzàdzajàca, która mo˝e delegowaç z rolnictwem” przez podmioty, których nie obozadania w tym zakresie do instytucji wdra˝ajà- wiàzuje stosowanie przepisów o zamówieniach cych. publicznych, beneficjent jest obowiàzany do uzasadnienia planowanych kosztów przez przedsta- W ramach nadzoru instytucja zarzàdzajàca Progra- wienie ofert na realizacj´ przewidzianych projekmem lub instytucja wdra˝ajàca mogà oceniaç spe- tem zadaƒ . Obowiàzek taki dotyczy: cyfikacj´ istotnych warunków zamówienia przed og∏oszeniem post´powania o udzielenie zamówie- 1) przypadków w ramach dzia∏aƒ: 1.1. „Inwestycje nia publicznego oraz zatwierdzaç projekt umowy w gospodarstwach rolnych”, 2.4. „Ró˝nicowazawieranej przez beneficjenta z wykonawcà. nie dzia∏alnoÊci rolniczej i zbli˝onej do rolnictwa w celu zapewnienia ró˝norodnoÊci dzia∏aƒ lub Beneficjent jest obowiàzany do: alternatywnych êróde∏ dochodów” oraz dzia∏a-

1) udost´pniania, na ˝àdanie instytucji zarzàdzajà- nia 2.6. „Rozwój i ulepszanie infrastruktury cej lub instytucji wdra˝ajàcej, opisów i dowo- technicznej zwiàzanej z rolnictwem”, gdy w radów stosowania procedur dotyczàcych udziela- mach projektu wyst´pujà zadania, których plania zamówieƒ i zasad post´powania cz∏onków nowany koszt jest wy˝szy ni˝ 50 tys. z∏; komisji przetargowej oraz zasad odpowiedzial-

2) przypadków w ramach dzia∏ania 1.5. „Poprawa noÊci za ich naruszenie; przetwórstwa i marketingu artyku∏ów rolnych”,

2) przekazywania instytucji wdra˝ajàcej informacji gdy w ramach projektu wyst´pujà zadania, któo wszczynanych post´powaniach o udzielenie rych planowany koszt jest wy˝szy ni˝ 100 tys. z∏ zamówienia publicznego; i udzia∏ Êrodków publicznych w ramach zadania nie przekracza równowartoÊci 100 tys. euro.

3) przekazywania instytucji wdra˝ajàcej informacji o wyniku post´powania o udzielenie zamówie- Koszty takich zadaƒ, w ramach projektów, sà ustania publicznego przed dniem zawarcia umowy lane na podstawie wyboru najkorzystniejszej oferz wykonawcà. ty dokonanego z co najmniej 3 wa˝nych ofert uzyskanych na podstawie zapytaƒ skierowanych do Instytucja zarzàdzajàca lub instytucja wdra˝ajàca co najmniej 5 dostawców. Zapytanie ofertowe powspó∏pracuje z Urz´dem Zamówieƒ Publicznych winno zawieraç w szczególnoÊci:

(UZP). Wspó∏praca polega na:

1) opis zadania;

1) przekazywaniu informacji o nieprawid∏owo-

Êciach w zakresie post´powania o udzielenie za- 2) termin wykonania zadania; mówienia publicznego;

3) opis kryteriów, którymi ubiegajàcy si´ o dofi-

2) umo˝liwieniu dost´pu, na ˝àdanie UZP, do do- nansowanie projektu b´dzie si´ kierowa∏ przy kumentów i informacji dotyczàcych projektów wyborze oferty, wraz z podaniem znaczenia realizowanych z udzia∏em Êrodków finanso- tych kryteriów dla dokonania wyboru. wych pochodzàcych z Sekcji Orientacji EFOiGR.

Kopie zapytaƒ ofertowych, ofert oraz uzasadnie- Beneficjenci, którzy nie spe∏niajà warunków okre- nie wyboru najkorzystniejszej z nich wnioskodaw- Êlonych w art. 3 ust. 1 pkt 1—3 i 5 ustawy z dnia ca sk∏ada w instytucji wdra˝ajàcej wraz z wnioskiem o dofinansowanie realizacji projektu. Obo- Dla wy˝ej wymienionych dzia∏aƒ przyjmuje si´ zawiàzek uzasadnienia planowanych kosztów przez sad´, ˝e p∏atnoÊç koƒcowa powinna stanowiç nie przedstawienie ofert na realizacj´ przewidywa- mniej ni˝ 25 % ∏àcznej kwoty refundacji przyznanej nych w projekcie zadaƒ nie dotyczy robót budow- danemu projektowi. lanych i remontowych oraz zakupu sprz´tu, ma-

W dzia∏aniu 2.7. „Pilota˝owy Program Leader +” szyn i urzàdzeƒ u˝ywanych. W uzasadnionych przewiduje si´ dokonywanie p∏atnoÊci etapowo, przypadkach, je˝eli wynika to z przyj´tej technolo- przy czym jeden wniosek o p∏atnoÊç nie mo˝e gii produkcji lub je˝eli zadanie dotyczy zakupu nie- opiewaç na kwot´ mniejszà ni˝ 50 tys. z∏ w ScheruchomoÊci, mo˝liwe jest przed∏o˝enie jednej macie I i, z wyjàtkiem ostatniego etapu projektu, oferty.

150 tys. z∏ w Schemacie II.

5.7. Zasady rozliczania projektów oraz dokonywa-

Dla pozosta∏ych dzia∏aƒ Programu nie wprowadza nia p∏atnoÊci na rzecz beneficjenta si´ szczegó∏owych wytycznych dotyczàcych spo- Pomoc udzielana w ramach Programu polega na sobu ustalania harmonogramu p∏atnoÊci. Kwesti´ refundacji cz´Êci lub ca∏oÊci kosztów kwalifikowal- t´ pozostawiono do ustalenia na poziomie og∏onych poniesionych przez beneficjenta na realiza- szeƒ lub umów o dofinansowanie projektu, stocj´ projektu lub wyp∏acie premii w przypadku sownie do specyfiki konkretnego projektu. dzia∏ania 1.2. „U∏atwienie startu m∏odym rolni-

Podstawà dokonania p∏atnoÊci na rzecz benefikom”. cjenta jest wniosek o p∏atnoÊç wraz z wymagany- Ârodki wyp∏acane beneficjentom pochodzà z Sek- mi za∏àcznikami okreÊlajàcymi wielkoÊç poniesiocji Orientacji EFOiGR oraz bud˝etu paƒstwa. nych kosztów, w szczególnoÊci dokumentami po- W przypadku dzia∏ania 2.3. „Odnowa wsi oraz za- twierdzajàcymi poniesienie poszczególnych wychowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego” kra- datków. Nie dotyczy to: jowe wspó∏finansowanie projektu zapewnia si´

1) dzia∏ania 1.2. „U∏atwianie startu m∏odym rolniprzez Êrodki publiczne gmin b´dàcych beneficjen- kom”, w którym p∏atnoÊç wyp∏acana jest w potami tego dzia∏ania lub Êrodki przeznaczone na ten staci premii niezwiàzanej z poniesieniem koszcel przez ministra w∏aÊciwego do spraw kultury. tów kwalifikowalnych;

Istnieje mo˝liwoÊç prefinansowania projektów re- 2) dzia∏ania 1.4. „Wsparcie doradztwa rolniczego”, alizowanych przez beneficjentów (podmioty nale- w którym rozliczenie dokonywane jest rycza∏to- ˝àce do sektora finansów publicznych). Prefinan- wo, na podstawie liczby i rodzaju zrealizowasowanie dokonywane jest wy∏àcznie ze Êrodków nych us∏ug. krajowych.

Instytucja wdra˝ajàca przeprowadza weryfikacj´ Podstawà dokonania refundacji jest umowa o do- formalno-rachunkowà wniosków o p∏atnoÊç oraz finansowanie projektu lub decyzja o dofinansowa- weryfikacj´ kwalifikowalnoÊci i zgodnoÊci z umoniu projektu oraz wniosek o p∏atnoÊç. Wnioski wà o dofinansowanie projektu lub decyzjà o dofio p∏atnoÊç nale˝y sk∏adaç zgodnie z harmonogra- nansowaniu projektu wydatków poniesionych mem okreÊlonym w umowie o dofinansowanie przez beneficjentów. projektu lub decyzji o dofinansowaniu projektu.

P∏atnoÊci na rzecz beneficjenta dokonuje ARiMR Premia dla beneficjentów dzia∏ania 1.2. „U∏atwia- jako beneficjent koƒcowy. P∏atnoÊci dokonuje si´ nie startu m∏odym rolnikom” wyp∏acana jest jed- wy∏àcznie w formie przelewu na rachunek bankonorazowo na podstawie umowy o dofinansowanie wy wskazany przez beneficjenta. projektu. Beneficjent nie sk∏ada wniosku o p∏at-

Beneficjent koƒcowy mo˝e dochodziç nale˝noÊci noÊç. z tytu∏u Êrodków wyp∏aconych w ramach Progra- Projekty dofinansowywane w ramach dzia∏aƒ: 1.1. mu zgodnie z przepisami o utworzeniu Agencji Re- „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”, 2.1. strukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

„Przywracanie potencja∏u produkcji leÊnej znisz-

Projekty wspó∏finansowane w ramach dzia∏aƒ nie czonego naturalnà katastrofà lub po˝arem oraz mogà byç realizowane z udzia∏em innych Êrodków wprowadzenie odpowiednich instrumentów zapo- publicznych, w tym kredytów lub po˝yczek prefebiegawczych”, 2.4. „Ró˝nicowanie dzia∏alnoÊci rencyjnych dofinansowywanych Êrodkami purolniczej i zbli˝onej do rolnictwa w celu zapewnie- blicznymi, dotacji, oraz nie mogà byç dofinansonia ró˝norodnoÊci dzia∏aƒ lub alternatywnych êró- wane w ramach innych programów operacyjnych de∏ dochodów” oraz dzia∏ania 2.6. „Rozwój i ulep- wspó∏finansowanych ze Êrodków funduszy strukszanie infrastruktury technicznej zwiàzanej z rol- turalnych. nictwem” mogà byç realizowane w dwóch eta- pach, co oznacza mo˝liwoÊç dokonywania wyp∏at Nie jest dozwolone ∏àczenie Êrodków na realizadwukrotnie, po zakoƒczeniu ka˝dego z etapów. cj´ danego projektu, w tym finansowanie dostoso- W dzia∏aniu 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie waƒ gospodarstwa rolnego do standardów Unii i ochrona dziedzictwa kulturowego” projekt mo˝e Europejskiej w oparciu o pomoc uzyskanà w rabyç realizowany maksymalnie w 3 etapach, nato- mach dzia∏ania PROW „Dostosowanie gospomiast w dzia∏aniu 1.5. „Poprawa przetwórstwa darstw do standardów Unii Europejskiej” i jednoi marketingu artyku∏ów rolnych” — w 4 etapach. czesne realizowanie takich inwestycji w ramach dzia∏ania 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rol- Dzia∏ania informacyjne i promocyjne b´dà prowanych” lub przeprowadzania modernizacji zak∏adu dzone na dwóch poziomach: przetwórstwa artyku∏ów rolno-spo˝ywczych w opar-

1) przekazywanie ogólnych informacji o Prograciu o kredyt preferencyjny i Êrodki Programu. mie i post´pach w jego wdra˝aniu

Je˝eli beneficjent otrzyma∏ Êrodki publiczne

— dzia∏ania w tym zakresie sà prowadzone w zwiàzku z realizacjà innego zadania lub projektu i nadzorowane przez Ministra Rolnictwa i Rozinwestycyjnego lub otrzyma∏ p∏atnoÊci niezwiàza- woju Wsi jako instytucj´ zarzàdzajàcà; odbiorne z realizacjà danego projektu inwestycyjnego cami tych dzia∏aƒ sà Êrodki masowego przekalub p∏atnoÊci w ramach PROW, w tym w zakresie zu, organizacje spo∏eczno-zawodowe, w tym dzia∏ania „Wspieranie gospodarstw niskotowaro- zwiàzki zawodowe rolników i producentów rolwych” — Êrodki te mogà zostaç przeznaczone na nych, samorzàd rolniczy oraz szko∏y i uczelnie realizacj´ projektu w ramach Programu.”; rolnicze, a tak˝e bezpoÊredni odbiorcy pomocy

18) w ust. 6. „Monitorowanie Programu” cz´Êç „Dzia- — rolnicy i mieszkaƒcy wsi; podejmowane dzia- ∏anie 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rol- ∏ania majà zapewniç dost´p do ogólnej wiedzy nych”” otrzymuje brzmienie: w zakresie pomocy udzielanej Rzeczypospolitej Polskiej przez Uni´ Europejskà w ramach fun- „Dzia∏anie 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach duszy strukturalnych oraz zasad i procedur rolnych”: ubiegania si´ o pomoc w ramach poszczegól-

1) liczba oraz wartoÊç projektów (wartoÊç ca∏kowi- nych dzia∏aƒ; informacje przekazywane sà ta, koszty kwalifikowalne, ∏àczna wartoÊç Êrod- w formie: ków publicznych, Êrodki EFOiGR):

a) konferencji i seminariów informacyjnych

a) wed∏ug typów gospodarstw rolnych, i promocyjnych

b) wed∏ug wielkoÊci ekonomicznej gospo- — przewiduje si´ organizowanie konferencji darstw rolnych, i seminariów informacyjnych, w trakcie których prezentowane b´dà dzia∏ania Programu

c) wed∏ug rodzaju inwestycji, oraz b´dà przekazywane informacje

d) zrealizowanych przez m∏odych rolników; dotyczàce systemu wdra˝ania Programu; na konferencjach i seminariach dystrybuowane

2) liczba projektów i wartoÊç zaanga˝owanych b´dà materia∏y informacyjne w formie Êrodków publicznych wed∏ug miejsca realizacji papierowej oraz na noÊnikach elektroniczprojektu (województwa, tereny ONW); nych (CD-ROM), dotyczàce zasad funkcjonowania Programu,

3) liczba zrealizowanych projektów:

b) publikacji materia∏ów informacyjnych

a) wed∏ug celu projektu,

b) wed∏ug p∏ci i wieku beneficjentów, — elementem dzia∏aƒ informacyjnych b´dzie przygotowywanie i publikacja broszur infor-

c) zwiàzanych z dostosowaniem do standardów macyjnych o Programie. MRiRW b´dzie róww zakresie higieny, ochrony Êrodowiska i wa- nie˝ publikowaç materia∏y informacyjne o runków utrzymania zwierzàt; post´pach w jego realizacji,

4) powierzchnia wybudowanych lub zmodernizo- c) materia∏ów publikowanych na stronach inwanych budynków produkcyjnych wed∏ug ty- ternetowych pów budynków;

— w obr´bie portalu internetowego MRiRW

5) liczba zakupionego sprz´tu ruchomego wed∏ug (www.minrol.gov.pl) znajdujà si´ strony dog∏ównych rodzajów; tyczàce Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora

6) liczba zakupionego inwentarza ˝ywego wed∏ug

˝ywnoÊciowego oraz rozwój obszarów wiejgatunków; skich 2004—2006”; na tych stronach od po∏o-

7) powierzchnia za∏o˝onych plantacji wieloletnich. wy 2003 r. sà zamieszczane aktualne informacje o Programie, w tym projekty dokumen- Wskaêniki oddzia∏ywania: tów programowych (Program i Uzupe∏nienie

1) wzrost wartoÊci sprzeda˝y w gospodarstwach Programu); udost´pniane sà równie˝ szczerolnych obj´tych pomocà; gó∏owe materia∏y informacyjne dla beneficjentów, okreÊlajàce zasady ubiegania si´

2) wzrost dochodów w gospodarstwach rolnych o pomoc, i formularze wniosków o dofinanobj´tych pomocà.”; sowanie realizacji projektów; strona internetowa jest aktualizowana; przewiduje si´ rów-

19) ust. 7.5. „Formy i zakres dzia∏aƒ informacyjnych nie˝ uruchomienie strony z odpowiedziami i promocyjnych” otrzymuje brzmienie: na najcz´Êciej zadawane pytania (FAQ); na „7.5. Formy i zakres dzia∏aƒ informacyjnych i pro- stronie internetowej MRiRW zostanie rówmocyjnych nie˝ umieszczony Generator Wniosków,

d) punktów informacyjnych mu, w tym udzielaniu szczegó∏owych wyja- Ênieƒ dotyczàcych warunków udzia∏u w Pro- — w Departamencie Rozwoju Obszarów gramie, jak i bezpoÊrednich wskazówek zwià- Wiejskich MRiRW utworzony zosta∏ punkt zanych z procedurà ubiegania si´ o pomoc; kontaktowy, do którego zadaƒ nale˝y prowa- dzia∏ania te b´dà prowadzone przez bezpodzenie dzia∏alnoÊci informacyjnej, w tym

Êredni kontakt z zainteresowanymi w punkprzygotowywanie odpowiedzi na pytania tach informacyjnych, kontakt telefoniczny, zg∏aszane w formie pisemnej lub elektronicz- w tym infolinie, lub pisemne udzielanie wyjanej,

Ênieƒ,

e) wspó∏pracy z mediami

c) seminariów informacyjnych

— do dzia∏aƒ na rzecz informowania spo∏e-

— instytucje wdra˝ajàce b´dà organizowa∏y czeƒstwa o Programie zostanà w∏àczone seminaria informacyjne dla potencjalnych Êrodki masowego przekazu: telewizja, radio, beneficjentów dzia∏aƒ Programu, które b´dà prasa ogólnopolska, regionalna oraz rolni- mia∏y na celu zapoznanie potencjalnych becza; b´dà one przekazywaç informacje na te- neficjentów z zasadami, procedurami oraz mat Programu; planuje si´ tak˝e przekazy- z wymaganiami zwiàzanymi ze sk∏adaniem wanie informacji na konferencjach praso- wniosków o dofinansowanie realizacji prowych, jektu,

f) promocji Programu podczas ogólnopolskich

d) materia∏ów publikowanych na stronach ini lokalnych imprez poÊwi´conych rolnictwu ternetowych i obszarom wiejskim

— ka˝da z instytucji wdra˝ajàcych utworzy na — instytucja zarzàdzajàca uczestniczy w or- swoich stronach internetowych odpowiedni ganizowanych na szczeblu krajowym, regio- serwis informacyjny dotyczàcy wdra˝anych nalnym i lokalnym imprezach, w tym: tar- przez nià dzia∏aƒ Programu; w ramach serwigach, konferencjach, seminariach poÊwi´co- su zamieszczane b´dà szczegó∏owe informanych tematyce rozwoju rolnictwa i obszarów cje dotyczàce dzia∏aƒ oraz wzory wniosków wiejskich, przekazujàc na ich forum bie˝àce o dofinansowanie realizacji projektu, wnioinformacje dotyczàce Programu; sków o p∏atnoÊç wraz z instrukcjami ich wy-

2) informacje szczegó∏owe dotyczàce rodzaju i za- pe∏niania oraz innych dokumentów wymagakresu pomocy skierowane bezpoÊrednio do po- nych na etapie ubiegania si´ o dofinansowatencjalnych beneficjentów pomocy przekazy- nie realizacji projektu oraz o p∏atnoÊç, wane przez instytucje wdra˝ajàce

e) wspó∏pracy z mediami

— instytucje wdra˝ajàce przekazujà szczegó∏o-

— instytucje wdra˝ajàce b´dà przekazywaç we informacje dotyczàce dzia∏aƒ, które sà informacje szczegó∏owe dotyczàce Programu wdra˝ane przez te instytucje; informacje przeka- do lokalnych i regionalnych Êrodków masozywane sà w formie: wego przekazu,

a) publikacji materia∏ów informacyjnych

f) produkcji i wydawania tablic informacyjnych — instytucje wdra˝ajàce przygotowujà infor-

— instytucje wdra˝ajàce przygotujà tablice macje o Programie, w tym opis dzia∏aƒ z za- informujàce o udziale Êrodków Unii Europejsadami przyznawania pomocy; informacje skiej w realizacji projektów; tablice te b´dà szczegó∏owe o Programie b´dà publikowane wydawane beneficjentom w celu umieszczew broszurach informacyjnych dost´pnych nia ich w miejscach realizacji projektów; taw instytucjach wdra˝ajàcych poszczególne blice b´dà wykonane i dystrybuowane zgoddzia∏ania Programu, nie z rozporzàdzeniem 1159/2000/WE.”;

b) informacji bezpoÊredniej

20) ust. 7.8. „Jednostki kontaktowe w instytucjach — instytucje wdra˝ajàce b´dà bra∏y udzia∏ uczestniczàcych we wdra˝aniu Programu” otrzyw przekazywaniu informacji na temat Progra- muje brzmienie:

„7.8. Jednostki kontaktowe w instytucjach uczestniczàcych we wdra˝aniu Programu

21) za∏àcznik nr 1 do Uzupe∏nienia Sektorowego Pro- z zakupem i monta˝em instalacji technicznej gramu Operacyjnego „Restrukturyzacja i moderni- i wyposa˝enia; zacja sektora ˝ywnoÊciowego oraz rozwój obsza-

2) zakupu lub instalacji maszyn, urzàdzeƒ, wyrów wiejskich 2004—2006” otrzymuje brzmienie: posa˝enia lub narz´dzi do produkcji rolnej, przechowalnictwa, magazynowania, przygo- „Za∏àcznik nr 1 towania produktów rolnych do sprzeda˝y, w tym: sprz´tu do uprawy, piel´gnacji, ZASADY KWALIFIKACJI WYDATKÓW ochrony i nawo˝enia oraz zbioru roÊlin, ciàgników rolniczych, maszyn lub urzàdzeƒ do Definicja przygotowania, przechowywania, czyszcze- Poj´cie „koszty kwalifikowalne” oznacza te nia, sortowania, kalibrowania, konfekcjonokoszty realizacji projektu, które mogà podlegaç wania produktów rolnych, maszyn lub urzàwspó∏finansowaniu w ramach Programu. dzeƒ do przygotowywania lub sk∏adowania pasz, maszyn lub urzàdzeƒ do pojenia lub za- Okres kwalifikowalnoÊci kosztów w ramach dawania pasz, urzàdzeƒ do pozyskiwania lub Programu przechowywania mleka, urzàdzeƒ do usuwa- Okres kwalifikowalnoÊci kosztów w ramach Pro- nia lub sk∏adowania odchodów zwierz´cych gramu obejmuje lata 2004—2008. oraz urzàdzeƒ niezb´dnych do utrzymania Za koszty kwalifikowalne uznawane sà koszty czystoÊci i higieny produkcji; poniesione po zawarciu umowy o dofinansowa- 3) zakupu gruntów rolnych w cz´Êci stanowiànie projektu mi´dzy beneficjentem a instytucjà cej nie wi´cej ni˝ 10 % kosztów kwalifikowalwdra˝ajàcà lub po wydaniu decyzji o zatwier- nych projektu wymienionych w pkt 1 i 2 oraz dzeniu projektu do realizacji. 4—9 ; dopuszczalny jest tak˝e zakup grun- Niektóre koszty ogólne zwiàzane z przygotowa- tów z nasadzeniami lub naniesieniami, przy niem projektu lub niezb´dnej dokumentacji, tj. czym warunek nieprzekroczenia ww. poziokoszty: mu 10 % kosztów kwalifikowalnych projektu dotyczy jedynie zakupu gruntu;

1) przygotowania dokumentacji technicznej projektu, 4) zakupu budynków lub budowli, je˝eli zakup ten jest ÊciÊle zwiàzany z celami projektu,

2) przygotowania dokumentacji ekonomicznej: w cz´Êci stanowiàcej nie wi´cej ni˝ 50 % kosztorysów, analiz ekonomicznych, planów kosztów kwalifikowalnych projektu wymieprzedsi´wzi´ç, analiz rynkowych i analiz mar- nionych w pkt 1 i 2 oraz 5—9; zakup budynku ketingowych, lub budowli nie podlega wspó∏finansowaniu,

3) \zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ, op∏at i wszelkiej do- jeÊli jego cena by∏a wy˝sza od ceny rynkokumentacji zwiàzanej z ich uzyskaniem, wej; wspó∏finansowaniu nie podlega zakup budynków mieszkalnych ;

4) obs∏ugi geodezyjnej,

5) zak∏adania sadów lub plantacji wieloletnich,

5) us∏ug dotyczàcych przygotowania projektu, obejmujàce wy∏àcznie zakup materia∏u ro-

6) nabycia patentów i licencji Êlinnego (w przypadku gatunków roÊlin wy- — oraz koszty ponoszone w zwiàzku z realizacjà mienionych w wykazie gatunków roÊlin projektów w ramach priorytetu 3. „Pomoc tech- uprawnych, których odmiany wpisuje si´ do niczna”, mogà zostaç uznane za koszty kwalifi- krajowego rejestru oraz których materia∏ kowalne tak˝e w przypadku, gdy zosta∏y ponie- siewny mo˝e byç wytwarzany i znajdowaç sione w okresie poprzedzajàcym zawarcie umo- si´ w obrocie, stanowiàcym za∏àcznik nr 1 wy lub wydanie decyzji, lub nawet przed dniem do ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o naz∏o˝enia wniosku o dofinansowanie realizacji siennictwie (Dz. U. Nr 137, poz. 1299, z póên. projektu, lecz nie wczeÊniej ni˝ od dnia 1 stycz- zm.), dotyczy tylko zakupu materia∏u kwalifinia 2004 r., lub w przypadku kosztów, do których kowanego), wyposa˝enia, tj. konstrukcji do stosuje si´ ustaw´ z dnia 29 stycznia 2004 r. — podtrzymywania roÊlin oraz folii lub agro- Prawo zamówieƒ publicznych, od dnia wejÊcia w∏ókniny do Êció∏kowania, oraz koszty grow ˝ycie tej ustawy, tj. 2 marca 2004 r. dzenia nowo zak∏adanych sadów lub plantacji;

Zakres kosztów kwalifikowalnych w ramach poszczególnych dzia∏aƒ Programu 6) wyposa˝ania pastwisk: grodzenia, budowy wiat dla zwierzàt, zakupu i instalacji urzàdzeƒ Dzia∏anie 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach do pojenia zwierzàt oraz budowy uj´ç wody rolnych” lub jej doprowadzania;

W ramach tego dzia∏ania w zakres kosztów kwa-

7) zakupu stada podstawowego zwierzàt holifikowalnych projektu wchodziç mogà koszty: dowlanych — zwierzàt nale˝àcych do gatun-

1) budowy lub remontu po∏àczonego z moder- ków zwierzàt gospodarskich, zwierzàt honizacjà budynków lub budowli s∏u˝àcych do dowlanych w rozumieniu przepisów o orgaprodukcji rolnej oraz do przechowywania nizacji hodowli i rozrodzie zwierzàt gospoi magazynowania produktów rolnych wraz darskich;

8) budowy, zakupu i instalacji urzàdzeƒ do na- 1) koszty zwiàzane z przygotowaniem i zrealizowadniania upraw — urzàdzeƒ do nawodnieƒ waniem projektu: ciÊnieniowych ∏àcznie z uj´ciami wody oraz

a) naboru uczestników szkoleƒ, urzàdzeƒ zraszajàcych, chroniàcych roÊliny

b) zakupu materia∏ów do celów dydaktyczprzed przymrozkami; nych,

9) zakupu, instalacji i budowy urzàdzeƒ s∏u˝à-

c) opracowania i dystrybucji materia∏ów cych ochronie Êrodowiska (dotyczy projek- szkoleniowych, tów w zakresie sk∏adowania odchodów zwie- rz´cych, odpadów, mycia i czyszczenia sprz´- d) najmu sal dydaktycznych,

tu), poprawie warunków utrzymania zwierzàt

e) wynagrodzenia wyk∏adowców, i podniesieniu standardów higienicznych

f) dojazdu, zakwaterowania i wy˝ywienia produkcji rolnej; wyk∏adowców oraz uczestników szkolenia,

10) ogólne, zwiàzane z przygotowaniem i reali-

g) t∏umaczeƒ koniecznych do celów dydakzacjà projektu, w wysokoÊci do 12 % pozo- tycznych; sta∏ych kosztów kwalifikowalnych projektu wymienionych w pkt 1—9 obejmujàce: 2) koszty zakupu sprz´tu i pomocy dydaktycznych niezb´dnych do realizacji projektu szko-

a) przygotowanie dokumentacji technicznej, leniowego, w cz´Êci stanowiàcej nie wi´cej

b) przygotowanie dokumentacji ekonomicz- ni˝ 20 % kosztów kwalifikowalnych wymienej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, nionych w pkt 1; planów projektów, analiz rynkowych i ana- koszty zakupu sprz´tu i pomocy dydaktyczliz marketingowych, nych stanowià koszt kwalifikowalny w przy-

c) zaÊwiadczenia, pozwolenia, op∏aty i wszel- padku tylko jednego projektu szkoleniowego kà dokumentacj´ zwiàzanà z ich uzyska- realizowanego przez danego beneficjenta niem, w okresie wdra˝ania Programu;

d) nadzór urbanistyczny, architektoniczny 3) koszty operacyjne zwiàzane z obs∏ugà i zarzài budowlany, dzaniem projektem, a w szczególnoÊci koszty:

e) obs∏ug´ geodezyjnà, a) zatrudnienia kierownika projektu,

f) us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem, b) zatrudnienia pracowników administracyjnych, odpowiedzialnych wy∏àcznie za pro-

g) nabycie patentów lub licencji. jekt,

Koszty przygotowania wniosków o dofinanso-

c) zakupu materia∏ów biurowych, wanie realizacji projektów oraz planów projek- tów nie sà kosztami kwalifikowalnymi, jeÊli be- d) us∏ug telekomunikacyjnych, neficjent korzysta∏ z bezp∏atnej pomocy dorad-

e) energii elektrycznej, czej w tym zakresie, Êwiadczonej przez instytu-

f) obs∏ugi ksi´gowej, cj´ doradczà lub podmiot doradczy, wspierane w ramach dzia∏ania 1.4. „Wsparcie doradztwa g) podró˝y s∏u˝bowych zwiàzanych z obs∏urolniczego”. gà projektu

Pomoc nie mo˝e byç przyznana na realizacj´ — w cz´Êci stanowiàcej nie wi´cej ni˝ 10 % projektów kwalifikujàcych si´ do finansowania kosztów kwalifikowalnych wymienionych w ramach PROW w zakresie dzia∏ania „Dostoso- w pkt 1. wanie gospodarstw rolnych do standardów

Dzia∏anie 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marke- Unii Europejskiej”, dotyczàcych: tingu artyku∏ów rolnych”

1) wyposa˝enia gospodarstw rolnych w urzà-

A. W zakres kosztów kwalifikowalnych projektu dzenia do przechowywania nawozów natu- dotyczàcego budowy lub modernizacji zak∏aralnych; dów produkcyjnych lub infrastruktury handlu

2) dostosowania ferm kur niosek; hurtowego artyku∏ami rolno-spo˝ywczymi mo-

3) dostosowania gospodarstw produkujàcych gà wchodziç koszty: mleko do standardów Unii Europejskiej w za- 1) budowy lub remontu po∏àczonego z moderkresie zdrowia publicznego. nizacjà budynków lub budowli wraz z infra- Zasady kwalifikowalnoÊci kosztów zakupu strukturà technicznà: produkcyjnych, magazynowych, kontroli laboratoryjnej, socjalnych sprz´tu, maszyn lub urzàdzeƒ u˝ywanych zosta- lub przeznaczonych do prowadzenia handlu ∏y opisane w niniejszym za∏àczniku w cz´Êci hurtowego oraz pomieszczeƒ administracyj- „Zasady kwalifikowalnoÊci niektórych rodzajów nych stanowiàcych integralnà cz´Êç tych kosztów” w pkt 2. obiektów w cz´Êci nieprzekraczajàcej 10 % Dzia∏anie 1.3. „Szkolenia” ich ca∏kowitej powierzchni;

W zakres kosztów kwalifikowalnych projektu 2) zakupu lub instalacji maszyn lub urzàdzeƒ do mogà wchodziç: magazynowania lub przygotowania produktów rolnych do przetwarzania, zapewniajà- Dzia∏anie 2.1. „Przywracanie potencja∏u procych jakoÊç i bezpieczeƒstwo ˝ywnoÊci; dukcji leÊnej zniszczonego naturalnà katastrofà lub po˝arem oraz wprowadzenie odpowied-

3) zakupu lub instalacji maszyn lub urzàdzeƒ do nich instrumentów zapobiegawczych” przetwarzania produktów rolnych;

W zakres kosztów kwalifikowalnych projektu

4) zakupu lub instalacji maszyn lub urzàdzeƒ do mogà wchodziç nast´pujàce koszty: magazynowania produktów lub pó∏produk- tów oraz ich przygotowania do sprzeda˝y; 1) pozyskania, zbioru, zakupu nasion, szyszek i owoców oraz ich ∏uszczenia;

5) zakupu lub instalacji aparatury pomiarowej, kontrolnej oraz sprz´tu do sterowania proce- 2) przechowywania, przysposobienia i stratyfisem produkcji lub magazynowania, w tym kacji nasion; oprogramowania;

3) zagospodarowania drzewostanów nasien-

6) zakupu Êrodków transportu niezb´dnych dla nych i zachowawczych; sprawnego przebiegu procesu technologicz-

4) produkcji i zakupu materia∏u sadzeniowego; nego lub gospodarki magazynowej w zak∏a- dzie; 5) melioracji agrotechnicznych;

7) zakupu specjalistycznych Êrodków transportu 6) przygotowania gleby pod odnowienia, przezwiàzanych z dostawà surowca lub zbytem budow´, poprawki i uzupe∏nienia; produktów, zapewniajàcych spe∏nienie wa-

7) odnowienia i przebudowy powierzchni lerunków bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci lub dobro-

Ênych; stanu zwierzàt.

8) wykonania poprawek i uzupe∏nieƒ;

B. W zakres kosztów kwalifikowalnych projektu

9) piel´gnowania upraw, m∏odników i drzewodotyczàcego ochrony Êrodowiska zalicza si´ stanów; koszty:

10) inwentaryzacji i ochrony cennych obiektów

1) budowy lub modernizacji oczyszczalni Êcie- przyrodniczych, ∏àcznie z nowelizacjà prograków wraz z siecià kanalizacyjnà; mów ochrony przyrody;

2) budowy lub modernizacji kot∏owni.

11) budowy i modernizacji obiektów szkó∏kar- Do kosztów kwalifikowalnych projektów realizo- skich oraz zakupu maszyn i urzàdzeƒ szkó∏- wanych w ramach dzia∏ania zalicza si´ ponadto karskich; koszty ogólne, tj. koszty zwiàzane z przygotowa-

12) budowy i modernizacji elementów zagosponiem i realizacjà projektu, obejmujàce: darowania rekreacyjnego i turystycznego;

1) przygotowanie dokumentacji technicznej,

13) budowy i modernizacji infrastruktury eduka-

2) przygotowanie dokumentacji ekonomicznej: cyjnej; kosztorysów, analiz ekonomicznych, bizne-

14) zakupu maszyn i urzàdzeƒ do zagospodarosplanów, analiz rynkowych i analiz marketin- wania i ochrony lasu; gowych,

15) ochrony lasu przed szkodliwymi czynnikami

3) zaÊwiadczenia, pozwolenia, op∏aty i wszelkà biotycznymi; dokumentacj´ zwiàzanà z ich uzyskaniem,

16) ochrony ró˝norodnoÊci biologicznej;

4) nadzór urbanistyczny, architektoniczny i bu- dowlany, 17) budowy i modernizacji dróg technologicznych i przeciwpo˝arowych oraz infrastruktu-

5) obs∏ug´ geodezyjnà, ry drogowej celem udost´pnienia i ochrony

6) us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem, kompleksów leÊnych;

7) nabycie patentów i licencji 18) budowy i modernizacji infrastruktury przeciwpo˝arowej oraz zakupu sprz´tu, urzàdzeƒ i po- — do wysokoÊci 12 % pozosta∏ych kosztów kwa- jazdów do celów ochrony przeciwpo˝arowej. lifikowalnych projektu wymienionych w lit. A i B.

NadleÊnictwa z grupy B mogà realizowaç je- Pomoc w ramach dzia∏ania nie obejmuje dynie prace wymienione w pkt 15—18. w szczególnoÊci kosztów:

W zakres kosztów kwalifikowalnych w∏àczone

1) zakupu nieruchomoÊci; sà koszty ogólne zwiàzane z przygotowaniem

2) zakupu samochodów osobowych lub Êrod- i realizacjà projektu, obejmujàce: ków transportu pracowników;

1) przygotowanie dokumentacji technicznej;

3) zakupu urzàdzeƒ i wyposa˝enia biurowego;

2) przygotowanie dokumentacji ekonomicznej:

4) uzyskania kredytów, leasingu, dzier˝awy, kosztorysów, analiz ekonomicznych, biznedzier˝awy wieczystej, podatku od nierucho- splanów, analiz rynkowych i analiz marketinmoÊci i podatku VAT. gowych;

3) zaÊwiadczenia, pozwolenia, op∏aty i wszelkà d) dzia∏aƒ niezb´dnych w zwiàzku ze zmianà dokumentacj´ zwiàzanà z ich uzyskaniem; dotychczasowej struktury gospodarstwa rolnego lub leÊnego, okreÊlonych w pro-

4) nadzór urbanistyczny, architektoniczny i bu- jekcie scalenia gruntów, w tym likwidacji dowlany; zb´dnych miedz, robót rekultywacyjnych

5) obs∏ug´ geodezyjnà; umo˝liwiajàcych upraw´ nowo wydzielo-

6) us∏ugi dotyczàce zarzàdzania projektem; nych gruntów;

7) nabycie patentów i licencji. 3) ogólne zwiàzane z przygotowaniem i realizacjà projektu w zakresie:

Pomoc w ramach dzia∏ania nie obejmuje:

a) przygotowania za∏o˝eƒ do projektu

1) budowy i modernizacji oraz wyposa˝enia bu- scalenia wraz z niezb´dnymi uzgodnieniadowli niezwiàzanych z prowadzeniem gospo- mi, darki leÊnej;

b) przygotowania dokumentacji ekonomicz-

2) kosztów administracyjnych zwiàzanych z pe∏- nej: kosztorysów i analiz ekonomicznych, nionym zarzàdem i wynagradzaniem w∏a-

c) zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ, op∏at i wszelkiej snych pracowników; dokumentacji zwiàzanej z ich uzyskaniem,

3) kosztów utrzymania obiektów istniejàcych

d) nadzoru budowlanego zwiàzanego z realii powsta∏ych w ramach dzia∏ania; zacjà projektu (zagospodarowania posca-

4) podatku VAT wliczonego w cen´ dostaw, to- leniowego), warów i us∏ug.

e) obs∏ugi geodezyjnej,

Dzia∏anie 2.2. „Scalanie gruntów” f) obs∏ugi finansowo-ksi´gowej.

W zakres kosztów kwalifikowalnych projektu

Dzia∏anie 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie mogà wchodziç koszty: i ochrona dziedzictwa kulturowego”

1) opracowania projektu scalenia (dokumentacji

Projekty realizowane w ramach dzia∏ania mogà geodezyjno-prawnej), w tym: obejmowaç:

a) analizy i oceny materia∏ów geodezyjno-

1) budow´, adaptacj´ lub remont po∏àczony -kartograficznych pod wzgl´dem mo˝liwo- z modernizacjà oraz wyposa˝anie obiektów Êci ich wykorzystania w projekcie scalenia, publicznych pe∏niàcych funkcje kulturalne

b) pomiarów niezb´dnych do opracowania (Êwietlice, domy kultury itp.); projektu scalenia (oszacowania wartoÊci

2) budow´, odnawianie i urzàdzanie placów zagruntów i cz´Êci sk∏adowych, a w niektó- baw, obiektów sportowych, Êcie˝ek rowerorych przypadkach równie˝ zabudowaƒ), wych, szlaków pieszych s∏u˝àcych do u˝ytku

c) opracowania dokumentacji zwiàzanej publicznego; z ocenà oddzia∏ywania projektu na Êrodo-

3) inwestycje oraz zakupy towarów s∏u˝àce wisko, przedsi´wzi´ciom zwiàzanym z kultywowa-

d) stabilizacji nowych granic nieruchomoÊci niem tradycji spo∏ecznoÊci lokalnych oraz tra- (dzia∏ek), dycyjnych zawodów;

e) sporzàdzenia ostatecznej dokumentacji 4) kszta∏towanie centrów wsi przez odnawianie geodezyjno-prawnej; lub budow´ placów, parkingów, chodników, oÊwietlenia ulicznego itp.;

2) zagospodarowania poscaleniowego zwiàza- nego z organizacjà przestrzeni produkcyjnej, 5) urzàdzanie terenów zielonych, parków i inw tym: nych miejsc wypoczynku;

a) wykonania, zmiany, u∏o˝enia lub wybudo- 6) budow´ lub przebudow´ po∏àczonà z remonwania urzàdzeƒ s∏u˝àcych udost´pnieniu tem elementów ma∏ej infrastruktury turyi wykorzystaniu gruntów wydzielonych stycznej oraz rekreacyjnej, w tym systemów w wyniku scalenia wraz z koniecznymi pra- informacji wizualnej; cami przygotowawczymi, w tym urzàdza- 7) zagospodarowanie zbiorników i cieków wodnia przepustów, nych w obr´bie miejscowoÊci;

b) dzia∏aƒ melioracyjnych, które w zale˝noÊci 8) rewitalizacj´ lub adaptacj´ po∏àczonà z reod struktury gospodarstw rolnych sà nie- montem obiektów zabytkowych u˝ytkowazb´dne do u∏atwienia zagospodarowania nych na cele publiczne oraz odnawianie lub obszarów upraw, konserwacj´ lokalnych pomników historii i miejsc pami´ci;

c) budowy lub modernizacji dróg rolniczych i dojazdów do zabudowaƒ gospodarczych 9) zakup i odnawianie obiektów charakteryposzczególnych uczestników post´powa- stycznych dla tradycji budownictwa danego nia, wydzielanych w ramach post´powa- regionu wiejskiego i ich adaptacj´ na cele punia scaleniowego, bliczne;

10) wyburzanie i rozbiórk´ zdewastowanych transportu nie mo˝e stanowiç wi´cej ni˝ 50 % budynków i budowli publicznych, je˝eli nie- kosztów kwalifikowalnych projektu, wymiemo˝liwe jest ich odnowienie i dalsze u˝ytko- nionych w pkt 1—10; wanie.

8) zagospodarowania terenu na potrzeby pro- W zakres kosztów kwalifikowalnych projektów, wadzenia planowanej dzia∏alnoÊci w ramach stosownie do ich charakteru, mogà zostaç zali- projektu; czone: koszty zakupu materia∏ów budowlanych,

9) zakupu roÊlinnego materia∏u nasadzeniowewykoƒczeniowych, wyposa˝enia, materia∏u ro- go na potrzeby zak∏adania plantacji roÊlin Êlinnego oraz eksponatów (tylko w przypadku wieloletnich przeznaczonych do celów enerprojektów wymienionych w pkt 3), koszty wyko- getycznych; nawstwa prac budowlanych, monta˝owych, wykoƒczeniowych, porzàdkowych i us∏ug trans- 10) robót budowlanych, transportu, instalacji, portowych bezpoÊrednio zwiàzanych z projek- materia∏ów i wyposa˝enia, które sà zwiàzane tem. bezpoÊrednio z kosztami wymienionymi w pkt 1—9 i sà niezb´dne do osiàgni´cia ce- Ponadto w zakres kosztów kwalifikowalnych za- lu projektu; licza si´ koszty ogólne: planowania wst´pnego

(przygotowanie dokumentacji technicznej, eko- 11) kosztów ogólnych zwiàzanych z przygotonomicznej, kosztorysów, analiz ekonomicznych, waniem i realizacjà projektu do wysokoÊci zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ i op∏at) oraz realizacji 12 % pozosta∏ych kosztów kwalifikowalnych projektu (nadzór urbanistyczny, architektonicz- projektu, wymienionych w pkt 1—10, w zany, konserwatorski i budowlany, obs∏uga geo- kresie: dezyjna oraz us∏ugi dotyczàce zarzàdzania pro-

a) przygotowania dokumentacji technicznej, jektem).

b) przygotowania dokumentacji ekonomicz- Dzia∏anie 2.4. „Ró˝nicowanie dzia∏alnoÊci rolni- nej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, czej i zbli˝onej do rolnictwa w celu zapewnie- planów projektów, analiz rynkowych i anania ró˝norodnoÊci dzia∏aƒ lub alternatywnych liz marketingowych, êróde∏ dochodów”

c) uzyskania zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ oraz Pomocà mogà zostaç obj´te koszty kwalifiko- wszelkiej dokumentacji zwiàzanej z projekwalne dotyczàce: tem,

1) rozbudowy, nadbudowy, przebudowy lub re- d) nadzoru urbanistycznego, architektoniczmontu po∏àczonego z modernizacjà istniejà- nego i budowlanego zwiàzanego z realizacych budynków mieszkalnych i gospodar- cjà projektu, czych na cele agroturystyczne oraz ich wypo-

e) obs∏ugi geodezyjnej, sa˝enie (pokoje goÊcinne, pomieszczenia wspólne dla goÊci, ∏azienki i kuchnie); f) us∏ug dotyczàcych zarzàdzania projektem,

2) urzàdzania miejsc do wypoczynku, zakupu g) nabycia patentów i licencji. wyposa˝enia i sprz´tu turystycznego lub re- Koszty przygotowania wniosków o dofinansokreacyjnego do dzia∏alnoÊci turystycznej oraz wanie realizacji projektów oraz planów projekzwierzàt s∏u˝àcych do celów terapeutycz- tów nie sà kosztami kwalifikowalnymi, jeÊli benych, sportowych lub rekreacyjnych; neficjent korzysta∏ z bezp∏atnej pomocy dorad-

3) budowy lub remontu po∏àczonego z moder- czej w tym zakresie, Êwiadczonej przez instytunizacjà obiektów budowlanych niezb´dnych cj´ doradczà, wspieranà w ramach dzia∏ania 1.4. do realizacji celów projektu, z wyjàtkiem bu- „Wsparcie doradztwa rolniczego”. dowy budynków mieszkalnych; Zasady kwalifikowalnoÊci kosztów poniesio-

4) zakupu maszyn, urzàdzeƒ, narz´dzi i wyposa- nych w zwiàzku z zakupem sprz´tu, maszyn lub ˝enia; urzàdzeƒ u˝ywanych zosta∏y opisane w niniejszym za∏àczniku w cz´Êci dotyczàcej regu∏ kwa-

5) zakupu sprz´tu komputerowego i oprogra- lifikowalnoÊci niektórych rodzajów kosztów — mowania; w pkt 2.

6) zakupu Êrodków transportu na potrzeby

Êwiadczenia wy∏àcznie us∏ug transporto- Dzia∏anie 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zawych; pomocà nie jest obj´ty zakup samo- sobami wodnymi” chodów osobowych przeznaczonych do prze-

W zakres kosztów kwalifikowalnych wchodzà wozu mniej ni˝ 8 osób wraz z kierowcà; nast´pujàce elementy:

7) zakupu Êrodków transportu na potrzeby pro-

1) koszty ogólne zwiàzane z przygotowaniem inwadzenia dzia∏alnoÊci gospodarczej, z wyjàt- westycji oraz jej nadzorowaniem, w szczególkiem Êwiadczenia wy∏àcznie us∏ug transpor- noÊci: towych; pomocà nie jest obj´ty zakup samo-

a) przygotowanie dokumentacji technicznej, chodów osobowych przeznaczonych do prze- wozu mniej ni˝ 8 osób wraz z kierowcà, b) przygotowanie dokumentacji ekonomicza kwalifikowalny koszt zakupu Êrodków nej: kosztorysów i analiz ekonomicznych,

c) zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ, op∏at i wszelkiej Dzia∏anie 2.7. „Pilota˝owy Program Leader +” dokumentacji zwiàzanej z ich uzyskaniem,

Schemat I

d) nadzoru urbanistycznego, architektonicz-

W zakres kosztów kwalifikowalnych projektów nego i budowlanego zwiàzanego z realiza- mogà wchodziç koszty: cjà projektu,

1) organizacji przedsi´wzi´ç o charakterze infor-

e) obs∏ugi geodezyjnej, macyjnym, szkoleniowym (seminaria, konfe-

f) nabycia patentów i licencji; rencje itp.) i promocyjnym, w tym: najmu sal wraz ze sprz´tem audiowizualnym, opraco-

2) koszty robót budowlano-monta˝owych; wanie, druk i dystrybucja materia∏ów szkole-

3) koszty wykupu gruntu pod inwestycje; koszt niowych, informacyjnych i promocyjnych, ten nie mo˝e stanowiç wi´cej ni˝ 10 % ca∏ko- zatrudnienie wyk∏adowców i pokrycie koszwitych kosztów kwalifikowalnych projektu. tów ich delegacji;

Nie podlegajà finansowaniu: 2) przygotowania opracowaƒ, analiz, ekspertyz, dokumentacji oraz wsparcie eksperckie s∏u-

1) budowa lub modernizacja ziemnych stawów

˝àce opracowaniu strategii rozwoju obszarybnych; rów wiejskich;

2) budowa i modernizacja deszczowni oraz sta- 3) pomocy doradczej i eksperckiej zwiàzanej cji pomp do nawodnieƒ ciÊnieniowych; z tworzeniem LGD, w tym opracowywania statutów, regulaminów i prowadzenia prac

3) ponowne zagospodarowanie zmeliorowa- zwiàzanych z rejestracjà. nych trwa∏ych ∏àk i pastwisk, z wy∏àczeniem pierwszego zagospodarowania zmeliorowa-

Schemat II nych trwa∏ych ∏àk i pastwisk.

W zakres kosztów kwalifikowalnych projektów Ewentualne wàtpliwoÊci dotyczàce zakwalifiko- mogà wchodziç koszty: wania urzàdzenia do finansowania w ramach te-

1) administracyjne LGD, w tym: koszty zwiàzane go dzia∏ania b´dà rozstrzygane na podstawie z zatrudnieniem pracowników (wynagrodzeprzepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Pra- nia wraz z kosztami ubezpieczeƒ i delegacji), wo wodne, w której zdefiniowane jest poj´cie koszty najmu lub utrzymania pomieszczeƒ melioracji wodnych. biurowych, koszty zwiàzane z konserwacjà Dzia∏anie 2.6. „Rozwój i ulepszanie infrastruk- i naprawà sprz´tu biurowego, op∏aty telekotury technicznej zwiàzanej z rolnictwem” munikacyjne, pocztowe oraz op∏aty zwiàzane z zak∏adaniem ∏àczy oraz u˝ytkowaniem sieci W zakres kosztów kwalifikowalnych projektów, internetowej, a tak˝e koszty zakupu wyposarealizowanych w ramach dzia∏ania, mogà wcho-

˝enia i sprz´tu biurowego LGD do ∏àcznej wydziç koszty: sokoÊci 15 % pozosta∏ych kwalifikowalnych

1) budowy lub remontu po∏àczonego z moder- kosztów projektu; nizacjà obiektów budowlanych; 2) organizacji przedsi´wzi´ç o charakterze informacyjnym i szkoleniowym, tematycznie

2) zakupu lub instalacji maszyn i urzàdzeƒ; zwiàzanych z zakresem ZSROW (seminaria,

3) rozruchu mechanicznego i technologicznego szkolenia, konferencje itp.), w tym: najmu sal maszyn i urzàdzeƒ; wraz ze sprz´tem audiowizualnym, opracowania, druku i dystrybucji materia∏ów szkole-

4) ogólne, w wysokoÊci do 12 % pozosta∏ych niowo-informacyjnych, zatrudnienia wyk∏akosztów kwalifikowalnych projektu, zwiàzane dowców i pokrycia kosztów ich delegacji; z przygotowaniem i realizacjà projektu w za- kresie: 3) dzia∏aƒ na rzecz promocji regionu (zasoby przyrodnicze i kulturowe, specyficzne produkty, im-

a) przygotowania dokumentacji technicznej, prezy itd.) oraz inicjatyw podejmowanych

b) przygotowania dokumentacji ekonomicz- przez LGD, w tym opracowywania i druku bronej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, szur, folderów, plakatów oraz materia∏ów auplanów przedsi´wzi´ç, analiz rynkowych diowizualnych do bezp∏atnej dystrybucji, twoi analiz marketingowych, rzenia stron internetowych, zakupu powierzchni reklamowych, przygotowania i kosztów emi-

c) zaÊwiadczeƒ, pozwoleƒ, op∏at i wszelkiej sji w radio i TV materia∏ów reklamowych, koszdokumentacji zwiàzanej z ich uzyskaniem, tów najmu stoisk na targach i udzia∏u podmio-

d) nadzoru urbanistycznego, architektonicz- tów i osób dzia∏ajàcych w obszarze zwiàzanym nego i budowlanego zwiàzanego z realiza- ze ZSROW w imprezach promocyjnych; cjà projektu,

4) prowadzenia bezp∏atnego doradztwa w za-

e) obs∏ugi geodezyjnej, kresie zasad przygotowywania projektów inwestycyjnych o charakterze zbie˝nym z cela-

f) us∏ug dotyczàcych zarzàdzania projektem, mi wypracowanej ZSROW, w tym koszty wy-

g) nabycia patentów i licencji. nagrodzeƒ ekspertów lub pracowników;

5) organizacji imprez kulturalnych s∏u˝àcych 4) zwiàzane z prowadzeniem audytów; promocji regionu i jego to˝samoÊci kulturo-

5) zwiàzane z prowadzeniem kontroli; wej (festiwale, targi, pokazy itp.), w tym: koszty zwiàzane z udost´pnieniem terenu, 6) wsparcia eksperckiego w zakresie oceny, wynajmem sprz´tu i wyposa˝enia, obs∏ugi boru i monitorowania pomocy lub projek- (w tym: ochrony i opieki medycznej), ubez- tów; pieczeƒ, udzia∏u podmiotów i osób z obszaru 7) wsparcia eksperckiego zwiàzane z opracowadzia∏ania LGD uczestniczàcych w organizacji niem za∏o˝eƒ na kolejny okres programowaimprezy lub prezentujàcych swojà dzia∏al- nia; noÊç, produkty itp. (dojazdy, wy˝ywienie,

8) inne ponoszone przez instytucje w zwiàzku transport sprz´tu i urzàdzeƒ); z wdra˝aniem Programu.

6) zwiàzane z doskonaleniem i rozwojem dzia-

Do kosztów kwalifikowalnych zalicza si´ rów- ∏alnoÊci LGD, w tym zatrudnienia konsultan- nie˝ koszty przygotowania specyfikacji przetartów, przygotowania opracowaƒ, analiz, eks- gowej oraz przeprowadzenia procedury przetarpertyz, dokumentacji oraz udzia∏ cz∏onków i personelu LGD w szkoleniach; gowej.

7) wspó∏pracy i wymiany doÊwiadczeƒ mi´dzy Pomoc nie b´dzie przyznawana na pokrycie LGD na poziomie krajowym i mi´dzynarodo- kosztów zadaƒ realizowanych z udzia∏em Êrodwym w zakresie wdra˝ania strategii oraz or- ków Phare lub Transition Facility. ganizacji pracy LGD (zarzàdzanie, monitoro- Dzia∏anie 3.2. „Rozwój instytucjonalny” wanie itp.), w tym organizacji wyjazdów stu-

W zakres kosztów kwalifikowalnych mogà dyjnych, udzia∏u w seminariach organizowa- wchodziç koszty: nych przez inne LGD: koszty przejazdów, za- kwaterowania, diet uczestników i zatrudnie- 1) zakupu i instalacji sprz´tu komputerowego, nia t∏umacza. oprogramowania, wyposa˝enia oraz zakupu materia∏ów na potrzeby wdro˝enia Progra- Dzia∏anie 3.1. „Wsparcie systemu zarzàdzania mu; i wdra˝ania Programu”

2) zakupu i instalacji komputerowych systemów W zakres kosztów kwalifikowalnych mogà zarzàdzania, monitorowania i ewaluacji; wchodziç koszty:

3) organizacji i realizacji szkoleƒ s∏u˝àcych pod-

1) organizacji, obs∏ugi i uczestnictwa w pracach noszeniu kwalifikacji osób bioràcych udzia∏ Komitetu Monitorujàcego oraz jego grup ro- w procesie zarzàdzania, wdra˝ania, monitoboczych; rowania lub kontroli pomocy, w tym cz∏on-

2) organizacji, obs∏ugi i uczestnictwa w pracach ków komitetów monitorujàcego i sterujà- KS, GR KS oraz RKS w zakresie ich zadaƒ cych; zwiàzanych z wdra˝aniem Programu;

4) udzia∏u w innych formach szkolenia osób od-

3) wynagrodzenia brutto wraz ze sk∏adkami na powiedzialnych za zarzàdzanie, wdra˝anie, ubezpieczenie spo∏eczne, p∏aconymi przez monitorowanie lub kontrol´ pomocy; pracodawc´, oraz sk∏adkami na Fundusz Pra- cy i Fundusz Gwarantowanych Âwiadczeƒ 5) oceny programów, w tym oceny wst´pnej Pracowniczych osób oddelegowanych lub (ex ante) programu na lata 2007—2013. zatrudnionych na czas realizacji Programu do Do kosztów kwalifikowalnych zalicza si´ rówzadaƒ zwiàzanych z przygotowaniem, ocenà, nie˝ koszty przygotowania specyfikacji przetarwyborem lub monitorowaniem projektów gowej oraz przeprowadzenia przetargu. lub programu, audytem i kontrolà oraz pra-

Pomoc nie b´dzie przyznawana na pokrycie cowników zatrudnionych na potrzeby obs∏u- kosztów zadaƒ realizowanych z udzia∏em Êrodgi prac Komitetu Monitorujàcego, KS oraz ków Phare lub Transition Facility.

RKS w zakresie wdra˝ania Programu.

Dzia∏anie 3.3. „Informowanie i promocja Pro- Osoba, której wynagrodzenie wspó∏finanso- gramu” wane jest ze Êrodków priorytetu 3. „Pomoc techniczna”, mo˝e wykonywaç wy∏àcznie W zakres kosztów kwalifikowalnych mogà obowiàzki zwiàzane z realizacjà zadaƒ wy- wchodziç koszty: mienionych powy˝ej. Okres zatrudnienia lub

1) organizacji i obs∏ugi konferencji, spotkaƒ inoddelegowania nie mo˝e przekraczaç koƒco- formacyjno-promocyjnych dla potencjalnych wej daty kwalifikowania wydatków w obec- beneficjentów; nym okresie programowania.

2) organizacji i obs∏ugi spotkaƒ promujàcych Wynagrodzenie osób, wspó∏finansowane ze najlepsze stosowane praktyki;

Êrodków priorytetu 3. „Pomoc techniczna”, powinno odpowiadaç wysokoÊci wynagrodze- 3) opracowania, wydania oraz dystrybucji mania pracowników zatrudnionych w danej insty- teria∏ów informacyjnych lub promocyjnych tucji na porównywalnych stanowiskach. Wy˝- na temat Programu, a tak˝e publikacji dokusze wynagrodzenie wymaga uzasadnienia; mentów zwiàzanych z jego wdra˝aniem;

4) projektowania, aktualizacji lub utrzymania kupu przekracza wartoÊç rynkowà, za koszt stron oraz domen internetowych; kwalifikowalny uznaje si´ tylko kwot´ nieprzekraczajàcà wartoÊci rynkowej okreÊlo-

5) zakupu sprz´tu i materia∏ów biurowych na nej przez GUS; potrzeby organizowania akcji promocyjnych lub informacyjnych; ponadto do kosztów kwalifikowalnych mo˝e byç zaliczona ca∏oÊç lub cz´Êç kosztów zaku-

6) dzia∏aƒ promocyjnych w mediach, w tym pu gruntu, która nie przekracza 10 % wartoopracowania materia∏ów oraz ich rozpo-

Êci kosztów kwalifikowalnych projektu; wszechnianie;

4) zakup budynków lub budowli — koszty zaku-

7) przygotowania i wykonania tablic lub znaków pu budynków lub budowli oraz gruntu, na informacyjnych; którym sà one wzniesione, uznaje si´ za kwa-

8) organizacji i obs∏ugi konferencji, spotkaƒ lifikujàce si´ do wspó∏finansowania, je˝eli konsultacyjno-informacyjnych dotyczàcych spe∏nione sà nast´pujàce warunki: za∏o˝eƒ programu operacyjnego na nast´pny

a) zakup ten jest ÊciÊle zwiàzany z celami prookres programowania. jektu,

Do kosztów kwalifikowalnych zalicza si´ rów- nie˝ koszty przygotowania specyfikacji przetar- b) z opinii niezale˝nego rzeczoznawcy wynigowej oraz przeprowadzenia przetargu. ka, ˝e cena zakupu nie przekracza wartoÊci rynkowej; w przypadku gdy koszt zakupu Zasady kwalifikowalnoÊci niektórych rodzajów przekracza wartoÊç rynkowà, za koszt kwakosztów lifikowalny uznaje si´ tylko kwot´ nieprze- W odniesieniu do Programu obowiàzujà nast´- kraczajàcà wartoÊci rynkowej, pujàce regu∏y kwalifikowalnoÊci kosztów:

c) z opinii niezale˝nego rzeczoznawcy wyni-

1) podatek VAT nie jest kosztem kwalifikowal- ka, ˝e budynek lub budowla spe∏nia obonym, jeÊli beneficjent ma mo˝liwoÊç odzyski- wiàzujàce przepisy krajowe, lub opinia ta wania tego podatku w jakiejkolwiek formie; wymienia elementy, które nie spe∏niajà tych przepisów; w takim przypadku zakup

2) zakup sprz´tu, maszyn lub urzàdzeƒ u˝ywa- nych kwalifikuje si´ do wspó∏finansowania nieruchomoÊci mo˝e byç uznany za koszt wy∏àcznie w ramach dzia∏aƒ 1.1. „Inwestycje kwalifikowalny pod warunkiem, ˝e projekt uwzgl´dni∏ pe∏ne dostosowanie budynku w gospodarstwach rolnych” oraz 2.4. „Ró˝ni- cowanie dzia∏alnoÊci rolniczej i zbli˝onej do lub budowli do obowiàzujàcych przepirolnictwa w celu zapewnienia ró˝norodnoÊci sów, dzia∏aƒ lub alternatywnych êróde∏ docho- d) w odniesieniu do budynku lub budowli dów”, pod warunkiem ˝e: w ciàgu ostatnich 10 lat nie zosta∏a przy-

a) sprz´t ten w ciàgu ostatnich 7 lat od dnia znana pomoc krajowa lub pochodzàca zakupu nie zosta∏ nabyty z wykorzysta- z Unii Europejskiej; niem pomocy krajowej lub pochodzàcej 5) koszty leasingu nie sà kosztem kwalifikowalz Unii Europejskiej, nym.

b) cena sprz´tu nie przekracza jego wartoÊci Koszty zakupu budynków lub budowli oraz rynkowej i jest ni˝sza od ceny podobnego gruntu, na którym sà one wzniesione, mogà stanowego sprz´tu, nowiç koszt kwalifikowalny projektu realizowa-

c) sprz´t ma w∏aÊciwoÊci techniczne niezb´d- nego w ramach dzia∏aƒ 1.1. „Inwestycje w gone do realizacji projektu i spe∏nia obowià- spodarstwach rolnych” oraz 2.3. „Odnowa wsi zujàce normy i standardy; oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego”.

3) zakup gruntów mo˝e stanowiç koszt kwalifi- kowalny projektów realizowanych w ramach Warunkiem uznania kwalifikowalnoÊci kosztów dzia∏aƒ 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach jest przestrzeganie przez beneficjenta obowiàrolnych” oraz 2.5. „Gospodarowanie rolni- zujàcych go w zwiàzku z realizacjà projektu zaczymi zasobami wodnymi”, je˝eli: sad zamówieƒ publicznych.”;

a) jest on ÊciÊle zwiàzany z celami projektu,

22) za∏àczniki nr 4 i 5 do Uzupe∏nienia Sektorowego

b) jego cena nie przekracza wartoÊci rynko- Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i mowej, okreÊlonej na podstawie danych opu- dernizacja sektora ˝ywnoÊciowego oraz rozwój blikowanych przez G∏ówny Urzàd Staty- obszarów wiejskich 2004—2006” otrzymujà styczny (GUS); w przypadku gdy koszt za- brzmienie:

„Za∏àcznik nr 4 Zestawienie aktów prawnych, które zawierajà przepisy prawa okreÊlajàce minimalne standardy w zakresie higieny, ochrony Êrodowiska i warunków utrzymania zwierzàt w gospodarstwach rolnych w ramach dzia∏ania 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych” oraz dzia∏ania 1.2. „U∏atwianie startu m∏odym rolnikom”

Tabela 1. Minimalne standardy w zakresie higieny

Tabela 2. Minimalne standardy w zakresie ochrony Êrodowiska

Tabela 3. Minimalne standardy w zakresie warunków utrzymania zwierzàt

Za∏àcznik nr 5 Minimalne standardy dla dzia∏ania 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu artyku∏ów rolnych”

23) za∏àczniki nr 7 i 8 do Uzupe∏nienia Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora ˝ywnoÊciowego oraz rozwój obszarów wiejskich, 2004—2006” otrzymujà brzmienie:

„Za∏àcznik nr 7 Wykaz dodatkowych kategorii dzia∏alnoÊci gospodarczej w ramach dzia∏ania 2.4. „Ró˝nicowanie dzia∏alnoÊci rolniczej i zbli˝onej do rolnictwa w celu zapewnienia ró˝norodnoÊci dzia∏aƒ lub alternatywnych êróde∏ dochodów”, zgodnie z PKD

Za∏àcznik nr 8 Zasady wyboru projektów w ramach Programu 2) instytucja wdra˝ajàca (dzia∏anie 2.2. „Scalanie gruntów”);

W ramach Programu stosuje si´ dwa g∏ówne systemy wyboru projektów do realizacji: system 3) instytucja wdra˝ajàca z udzia∏em RKS (dzia∏akolejnoÊci zg∏oszeƒ oraz system wyboru projek- nie 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie tów. i ochrona dziedzictwa kulturowego”);

W przypadku dzia∏aƒ: 4) instytucja wdra˝ajàca z udzia∏em GR KS (dzia- ∏anie 2.7. „Pilota˝owy Program Leader +”).

1) 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”,

Listy projektów sà przekazywane:

2) 1.2. „U∏atwianie startu m∏odym rolnikom”,

1) KS, w przypadku dzia∏aƒ: 1.3. „Szkolenia”,

3) 2.4. „Ró˝nicowanie dzia∏alnoÊci rolniczej

1.4. „Wsparcie doradztwa rolniczego” i zbli˝onej do rolnictwa w celu zapewnienia i 2.7. „Pilota˝owy Program Leader +”, ró˝norodnoÊci dzia∏aƒ lub alternatywnych êróde∏ dochodów”, 2) w∏aÊciwemu RKS, w przypadku dzia∏aƒ: 2.2. „Scalanie gruntów”, 2.3. „Odnowa wsi

4) 2.6. „Rozwój i ulepszanie infrastruktury tech- oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kultunicznej zwiàzanej z rolnictwem”, rowego”

5) 2.1. „Przywracanie potencja∏u produkcji le-

— które rekomendujà je do realizacji przez insty- Ênej zniszczonego naturalnà katastrofà lub tucj´ wdra˝ajàcà. po˝arem oraz wprowadzenie odpowiednich instrumentów zapobiegawczych” W przypadku list projektów dla dzia∏aƒ 2.2. „Scalanie gruntów” oraz 2.3. „Odnowa wsi — projekty spe∏niajàce wymagania okreÊlone oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturow Programie (poprawne pod wzgl´dem formal- wego” RKS mo˝e zarekomendowaç zarzàdowi nym i pozytywnie ocenione pod wzgl´dem me- województwa dokonanie zmian w kolejnoÊci rytorycznym) b´dà przyjmowane do realizacji projektów na danej liÊcie. Rekomendacja taka wed∏ug kolejnoÊci z∏o˝enia wniosków w ramach musi byç pisemnie uzasadniona. Zarzàd wojedost´pnych Êrodków. wództwa ostatecznie rozstrzyga o kolejnoÊci Projekty zg∏oszone w ramach dzia∏ania 1.5. „Po- projektów na liÊcie i wskazuje projekty przeznaprawa przetwórstwa i marketingu artyku∏ów rol- czone do realizacji. W przypadku gdy ostateczna nych” sà kierowane do realizacji po zaopiniowa- lista projektów ró˝ni si´ od zaproponowanej niu przez KS list projektów, uprzednio pozytyw- przez RKS, decyzja zarzàdu województwa wynie ocenionych przez ARiMR, wed∏ug kolejnoÊci maga pisemnego uzasadnienia. zg∏oszeƒ. Rozwiàzanie takie przyj´to z uwagi na strategiczne znaczenie sektora przetwórstwa W przypadku list projektów dla dzia∏ania 2.5. i stosunkowo du˝à wartoÊç Êrodków publicz- „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnych zaanga˝owanych w realizacj´ pojedyn- nymi” RKS mo˝e zarekomendowaç marsza∏koczych projektów. wi województwa dokonanie zmian w kolejno- Êci projektów na danej liÊcie. Rekomendacja ta- Projekty dotyczàce dzia∏ania 2.5. „Gospodaro- ka musi byç pisemnie uzasadniona. Marsza∏ek wanie rolniczymi zasobami wodnymi” sà kiero- województwa ostatecznie rozstrzyga o kolejnowane do realizacji po zaopiniowaniu przez w∏a-

Êci projektów na liÊcie i wskazuje projekty prze- Êciwy RKS list tych projektów, sporzàdzonych znaczone do realizacji. W przypadku gdy ostadla danego województwa wed∏ug kolejnoÊci teczna lista projektów ró˝ni si´ od zaproponozg∏oszeƒ lub oceny ekonomicznej. wanej przez RKS, marsza∏ek uzasadnia, w for- Wybór do realizacji projektów zg∏oszonych w ra- mie pisemnej, zmian´ kolejnoÊci projektów na mach dzia∏aƒ: 1.3. „Szkolenia”, 1.4. „Wsparcie liÊcie. doradztwa rolniczego”, 2.2. „Scalanie gruntów”,

2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona Wybór projektów do realizacji w ramach dzia∏aƒ dziedzictwa kulturowego” oraz 2.7. „Pilota˝owy priorytetu 3. „Pomoc techniczna” nast´puje na Program Leader +” dokonywany jest na podsta- podstawie wytycznych okreÊlonych przez KS. wie kryteriów okreÊlonych odr´bnie dla ka˝dego Propozycj´ listy projektów do realizacji opracoz wymienionych dzia∏aƒ w Uzupe∏nieniu wuje GR KS. List´ rekomenduje do realizacji Programu w ust. 3. Opis dzia∏aƒ Uzupe∏nienia KS.”.

Programu.