§ 16

Rekordowe trofea ∏owieckie mogà byç wywowieckich jest mo˝liwa weryfikacja wyceny ostatecznej. ˝one za granic´ jedynie w celu eksponowania ich na wystawach specjalistycznych.

2. Weryfikacji wyceny ostatecznej dokonuje komi- sja powo∏ywana przez Mi´dzynarodowà Rad´ ¸owiec- § 17. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie twa i Ochrony Zwierzyny. 14 dni od dnia og∏oszenia.

3. Weryfikacji wyceny ostatecznej dokonuje si´ jednorazowo. Minister Ârodowiska: w z. T. Podgajniak Za∏àcznik nr 1 KRYTERIA MI¢DZYNARODOWEJ RADY ¸OWIECTWA I OCHRONY ZWIERZYNY

Za∏àcznik nr 2 INSTRUKCJA WYCENY TROFEÓW

Wycena poro˝a ∏osia

I.1. Obwód tyki noÊnej mierzy si´ w najw´˝szym miejscu powy˝ej ró˝y.

I.2. Roz∏og´ stanowi najwi´ksza odleg∏oÊç pomi´dzy czubkami najbardziej od siebie oddalonych i odpowiadajàcych sobie odnóg.

I.3. D∏ugoÊç poro˝a mierzy si´ po zewn´trznej krzywiênie rosoch, od czubka najdalej wystajàcej odnogi przedniej cz´Êci rosoch do czubka najwy˝szej sterczàcej odnogi górnej cz´Êci rosoch.

I.4.a. U ∏opataczy szerokoÊç ∏opaty mierzy si´ po jej zewn´trznej krzywiênie w najszerszym miejscu zwartej ∏opaty (bez uwzgl´dniania odnóg), prostopadle do wewn´trznej kraw´dzi ∏opaty.

I.4.b. U badylarzy obwody odnóg mierzy si´ dok∏adnie w po∏owie ich d∏ugoÊci; do wyceny uwzgl´dnia si´ obwody najwy˝ej pi´ciu d∏u˝szych odnóg na ka˝dej tyce.

I.5. Ârednià d∏ugoÊç odnóg zalicza si´ nast´pujàco:

a) u ∏opataczy poni˝ej 5 cm — 0 pkt, d∏ugoÊç zaÊ od 5 cm wzwy˝ mno˝y si´ przez 1, jednak maksymalna liczba punktów nie mo˝e przekraczaç 15,

b) u badylarzy Êrednià d∏ugoÊç odnóg mno˝y si´ przez 1.

I.6. Liczb´ odnóg zalicza si´ ∏opataczom po 1 pkt za ka˝dà odnog´ powy˝ej 10, badylarzom po 1 pkt za ka˝dà odnog´, lecz nie wi´cej ni˝ za pi´ç odnóg na ka˝dej tyce.

II.1. Za znaczne ró˝nice w d∏ugoÊci odnóg potràca si´ od 0 do 5 pkt.

II.2. Za asymetri´ rosoch potràca si´ od 0 do 3 pkt.

Wycena poro˝a jelenia szlachetnego i jelenia sika

I.1. D∏ugoÊç tyki mierzy si´ wzd∏u˝ osi zewn´trznej strony tyki, od dolnej kraw´dzi ró˝y do czubka tej odnogi w koronie, która zapewnia najd∏u˝szy pomiar. Miarki taÊmowej nie wolno wciskaç w zag∏´bienie mi´dzy ró˝à a tykà.

I.2. D∏ugoÊç oczniaka mierzy si´ od górnego brzegu ró˝y do czubka odnogi.

I.3. W poro˝u jelenia sika d∏ugoÊci odnóg Êrodkowych, wewn´trznych i dodatkowych mierzy si´ po zewn´trznych stronach odnóg. Wyznacza si´ podstaw´ odnogi, którà jest linia kraw´dzi tyki w miejscu odrastajàcej odnogi, a d∏ugoÊç odnogi mierzy si´ wzd∏u˝ osi odnogi od punktu jej przeci´cia z podstawà odnogi do czubka odnogi.

I.4. D∏ugoÊç opieraka mierzy si´ od miejsca na tyce, które wyznacza sieczna kàta powsta∏ego mi´dzy osiami tyki i opieraka a˝ do czubka odnogi.

I.5 i I.6. Obwody na tykach mierzy si´ w najcieƒszych miejscach.

I.7. Pomiar masy wieƒca z krótko przyci´tà czaszkà powinien nastàpiç po up∏ywie co najmniej trzech miesi´- cy od pozyskania. Wynik pomiaru nale˝y ustaliç z dok∏adnoÊcià do 10 gramów. W zale˝noÊci od sposobu przyci´cia czaszki od masy brutto odejmujemy do 700 g.

I.8. Roz∏og´ wycenia si´ nast´pujàco:

a) mniej ni˝ 60 % Êredniej d∏ugoÊci tyki — 0 pkt,

b) 60,0 do 69,9 % Êredniej d∏ugoÊci tyki — 1 pkt,

c) 70,0 do 79,9 % Êredniej d∏ugoÊci tyki — 2 pkt,

d) 80,0 % i powy˝ej Êredniej d∏ugoÊci tyki — 3 pkt.

I.9. Za odnogi uznaje si´ odrosty, których d∏ugoÊç wynosi co najmniej 2 cm, a podstawa jest mniejsza od ich wysokoÊci.

II.1. Ubarwienie:

a) jasnoszare, ˝ó∏tawe lub sztucznie zabarwione — 0 pkt,

b) od szarego do Êredniobràzowego — 1 pkt,

c) ciemnobràzowe do czarnego — 2 pkt.

II.2. Uperlenie:

a) g∏adkie lub s∏abe — 0 pkt,

b) Êrednie — 1 pkt, dobre — 2 pkt.

II.3. Zakoƒczenia odnóg:

a) t´pe lub zmursza∏e — 0 pkt,

b) ostre, lecz ciemne — 1 pkt,

c) ostre wyÊwiecone bia∏o polerowane — 2 pkt.

II.4. Nadoczniaki:

a) krótkie — 2—10 cm — jednostronnie — 0 pkt, obustronnie — 0,5 pkt,

b) Êrednie — 10,1—15 cm — jednostronnie — 0,5 pkt, obustronnie — 1,0 pkt,

c) d∏ugie — 15,1 i wi´cej cm — jednostronnie — 1,0 pkt, obustronnie — 2 pkt.

II.5. Do korony zalicza si´ wszystkie odnogi osadzone powy˝ej opieraka (równie˝ odnog´ wilczà). Nie dotyczy to tzw. podwójnego opieraka. Odnogi w koronie okreÊla si´ jako krótkie, Êrednie lub d∏ugie, przy czym zak∏ada si´ nast´pujàce wymiary:

a) dla krótkich — 2—10 cm,

b) dla Êrednich — 10,1—15 cm,

c) dla d∏ugich — powy˝ej 15 cm.

W zale˝noÊci od liczby odnóg w koronie: krótkich, Êrednich i d∏ugich przyznaje si´ do 10 pkt.

III. Usterkami sà: nierównomierne ustawienie tyk, wyraêne ró˝nice w d∏ugoÊci tyk, uderzajàce asymetrie wieƒca oraz nierównomiernoÊci oczniaków, nadoczniaków i opieraków, je˝eli ju˝ raz ich w wycenie nie uwzgl´dniono.

Wycena poro˝a daniela

I.1. D∏ugoÊç poro˝a mierzy si´ od dolnej kraw´dzi ró˝y do najwy˝szego punktu zwartej ∏opaty. ¸opatowate wyd∏u˝enia uwzgl´dnia si´ do pomiaru d∏ugoÊci, je˝eli ich najwi´ksza szerokoÊç stanowi po∏ow´ pomiaru najwi´kszej pe∏nej szerokoÊci ∏opaty.

I.2. D∏ugoÊci oczniaków mierzy si´ od górnej kraw´dzi ró˝y do czubka odnogi.

I.3. D∏ugoÊci ∏opat mierzy si´ po zewn´trznej krzywiênie od tego miejsca, w którym si´ tyki zaczynajà poszerzaç, do najwy˝szego punktu zwartej ∏opaty. Je˝eli górny obwód tyki jest mniejszy ni˝ 130 % wartoÊci obwodu dolnego, przesuwa si´ miark´ ku ∏opacie tak, aby osiàgnàç pomiar obwodu o 1 cm wi´kszy, i od tego miejsca rozpoczyna si´ pomiar d∏ugoÊci ∏opaty. Je˝eli górny obwód przekracza 130 % wartoÊci obwodu dolnego, poczàtek pomiaru d∏ugoÊci ∏opat stanowi punkt przeci´cia osi opieraka i tyki.

I.4. SzerokoÊç ∏opat mierzy si´ w ten sposób, ˝e zalicza si´ po∏ow´ pomiaru obwodu ∏opaty w najszerszym jej miejscu bez s´ków i wyrostków.

I.5. Bez wyjaÊnieƒ.

I.6. Obwód dolny tyki mierzy si´ w najcieƒszym miejscu pomi´dzy oczniakiem a opierakiem.

I.7. Obwód górny tyki mierzy si´ w najcieƒszym miejscu pomi´dzy opierakiem i ∏opatà. Je˝eli wartoÊç tego pomiaru mieÊci si´ w granicach do 130 % wartoÊci pomiaru dolnego obwodu tyki, to zalicza si´ jà w ca- ∏oÊci do wyceny. Je˝eli natomiast przekroczy ona 130 % pomiaru dolnego obwodu tyki, to zalicza si´ do wyceny tylko 130 % wartoÊci dolnego obwodu tyki. Je˝eli na tyce brakuje opieraka, to pomiaru dokonuje si´ mi´dzy oczniakiem a ∏opatà w najcieƒszym miejscu, a wynik tego pomiaru przyjmuje si´ za dolny i za górny obwód tyki.

I.8. Ustalenie masy poro˝a z krótko przyci´tà czaszkà i koÊcià nosowà powinno nastàpiç co najmniej trzy miesiàce po pozyskaniu. Przy poro˝ach z pe∏nà czaszkà bez ˝uchwy nale˝y potràciç 250 g i odpowiednio mniej przy odci´ciu cz´Êci czaszki.

II.1. Ubarwienie:

a) ˝ó∏tawe lub sztucznie barwione 0 pkt,

b) szare lub bràzowe 1 pkt,

c) bràzowe do czarnego 2 pkt.

II.2. S´ki na ∏opatach. Uwzgl´dnia si´ tylko s´ki na ∏opatach, które osiàgajà co najmniej 2 cm. Wyceny s´ków dokonuje si´ w nast´pujàcy sposób:

Jednostronnie Obustronnie

Kraw´dzie ∏opat ze skàpà iloÊcià krótkich s´ków 0 pkt 0 pkt

S´ki na 1/3 kraw´dzi ∏opaty 1 pkt 2 pkt

S´ki na 2/3 kraw´dzi ∏opaty 2 pkt 4 pkt

S´ki na ca∏ej dolnej kraw´dzi ∏opaty ∏àcznie z ostrogà 3 pkt 6 pkt

II.3. Moc, kszta∏t i regularnoÊç: z przewidzianych 5 pkt, 3 pkt dotyczà mocy ∏opat, a 2 pkt — ich kszta∏tu i regularnoÊci.

Liczba punktów za moc zale˝na jest od masy poro˝a:

a) 2,75—3,00 kg — 1 pkt,

b) 3,01—3,25 kg — 2 pkt,

c) 3,26 kg i wi´cej — 3 pkt.

III.1. Potràcenia za niedostatecznà roz∏og´:

a) poni˝ej 85 % Êredniej d∏ugoÊci poro˝a 1 pkt,

b) poni˝ej 80 % Êredniej d∏ugoÊci poro˝a 2 pkt,

c) poni˝ej 75 % Êredniej d∏ugoÊci poro˝a 3 pkt,

d) poni˝ej 70 % Êredniej d∏ugoÊci poro˝a 4 pkt,

e) poni˝ej 65 % Êredniej d∏ugoÊci poro˝a 5 pkt,

f) poni˝ej 60 % Êredniej d∏ugoÊci poro˝a 6 pkt.

III.2. Wadliwe ∏opaty: Jednostronnie Obustronnie wyburzone, rombowe lub trójkàtne 1—3 pkt 2—6 pkt rozdwojone 2—4 pkt 4—8 pkt rozstrz´pione 3—5 pkt 6—10 pkt szablaste 4—5 pkt 8—10 pkt

III.3. Wadliwe kraw´dzie ∏opat. Za wadliwe uznaje si´ np. g∏adkie albo zmursza∏e kraw´dzie ∏opat.

III.4. Niedostateczna równomiernoÊç. Za niedostatecznà równomiernoÊç uznaje si´ mi´dzy innymi nierównomierne ustawienie tyk, nierównomiernà d∏ugoÊç poro˝a, ró˝nice w d∏ugoÊci oczniaków i opieraków. Wycena poro˝a sarny

I.1. D∏ugoÊç tyki mierzy si´ po zewn´trznej jej stronie od dolnej kraw´dzi ró˝y, uwzgl´dniajàc krzywizny, a˝ do czubka grotu. Nie nale˝y miarki taÊmowej wciskaç w za∏amanie, wytworzone mi´dzy górnà kraw´dzià ró- ˝y a tykà.

I.2. Mas´ poro˝a ustala si´ po up∏ywie co najmniej trzech miesi´cy po pozyskaniu. Przy ca∏ej czaszce bez ˝uchwy nale˝y od wyniku pomiaru brutto odjàç, zale˝nie od wielkoÊci pozostawionej czaszki, do 90 g. I.3. Obj´toÊç poro˝a mierzy si´ przez zwa˝enie zanurzonego w wodzie poro˝a do dolnej kraw´dzi ró˝, bez zanurzenia mo˝d˝eni i koÊci czaszki, i odj´cie od masy poro˝a zwa˝onego w powietrzu. Wynik pomiaru podaje si´ w cm³.

I.4. Roz∏ogà jest najwi´kszy odst´p wewn´trzny mi´dzy tykami. Do tyk zalicza si´ równie˝ grot:

a) bardzo wàska roz∏oga (poni˝ej 30 % Êredniej d∏ugoÊci tyk) 0 pkt,

b) wàska (30,0 % do 34,9 %) 1 pkt,

c) Êrednia (35,0 % do 39,9 %) 2 pkt,

d) dobra (40,0 % do 44,9 %) 3 pkt,

e) bardzo dobra (45,0 % do 75,0 %) 4 pkt,

f) przesadna (powy˝ej 75,0 %) 0 pkt.

II.1. Ubarwienie:

a) jasne lub sztucznie zabarwione 0 pkt,

b) ˝ó∏te lub jasnobràzowe 1 pkt,

c) Êredniobràzowe 2 pkt,

d) ciemnobràzowe 3 pkt,

e) ciemne, prawie czarne 4 pkt.

II.2 Uperlenie:

a) g∏adkie, prawie bez pere∏ 0 pkt,

b) s∏abo uperlone 1 pkt,

c) Êrednio uperlone (drobne, dosyç liczne per∏y) 2 pkt,

d) dobrze uperlone (drobne per∏y na wszystkich cz´Êciach tyk) 3 pkt,

e) bardzo dobre uperlenie (bogate per∏y na wszystkich cz´Êciach tyk) 4 pkt.

II.3. Ró˝e:

a) s∏abe (wàskie i niskie) 0 pkt,

b) Êrednie (sznureczkowe, ma∏o perlone) 1 pkt,

c) dobre (wianuszkowe i doÊç wysokie) 2 pkt,

d) mocne (szerokie i wysokie) 3 pkt,

e) bardzo mocne 4 pkt.

II.4. Czubki odnóg:

a) t´pe, s∏abo wykszta∏cone 0 pkt,

b) t´pe, Êrednio wykszta∏cone 1 pkt,

c) ostre, bia∏o polerowane 2 pkt.

II.5. RegularnoÊç i jakoÊç: 0—5 pkt.

Z przewidzianych 5 pkt 2 pkt przypadajà na jakoÊç odnóg, a 3 pkt — na regularnoÊç parostków.

JakoÊç odnóg:

a) normalne odnogi 0 pkt,

b) dobre odnogi 1 pkt,

c) bardzo dobre odnogi 2 pkt.

III. Potràcenia (usterki): 0—5 pkt.

Z przewidzianych 5 pkt 2 pkt przypadajà na jakoÊç odnóg, a 3 pkt — na inne usterki.

Potràcenia za jakoÊç odnóg:

a) brak lub zupe∏nie krótkie odnogi 2 pkt,

b) jednostronne lub mierne odnogi 1 pkt,

c) normalne odnogi 0 pkt.

Stosuje si´ po∏ówki punktów.

Wycena Êlimów muflona

I.1. D∏ugoÊç Êlimów mierzy si´ wzd∏u˝ zewn´trznej krzywizny od dolnego brzegu pokrywy rogowej do jej czubka.

I.2, 3 i 4. Obwody pokryw mierzy si´ zawsze w najgrubszym miejscu na odcinkach 1/3 d∏ugoÊci przy nasadzie, w Êrodku i w cz´Êci koƒcowej.

I.5. Roz∏og´ mierzy si´ w miejscu najwi´kszego rozst´pu zewn´trznych powierzchni pokryw rogowych.

II.1. Ubarwienie:

a) jasne 1 pkt,

b) brunatne 2 pkt,

c) czarne 3 pkt.

II.2. Karbowanie:

a) rzadkie 1 pkt,

b) Êrednie 2 pkt,

c) g´ste 3 pkt.

II.3. Skr´t Êlimów: 0—5 pkt.

III. Usterki w ukszta∏towaniu: 0—5 pkt.

Z przewidzianych 5 pkt 0—3 pkt przypadajà za wrastanie czubków ku g∏owie, 0 — 2 pkt za inne usterki.

Wycena or´˝a dzika

I.1. D∏ugoÊç szabel mierzy si´ wzd∏u˝ ich zewn´trznej krzywizny w centymetrach z dok∏adnoÊcià do 1 mm. Je- ˝eli szabla jest ob∏amana, mierzy si´ tylko rzeczywiÊcie wyst´pujàcà d∏ugoÊç.

I.2. SzerokoÊç szabli mierzy si´ w najszerszym miejscu suwmiarkà w mm. Nie dokonuje si´ pomiaru w miejscach wyst´pujàcych naroÊli.

I.3. Obwody fajek mierzy si´ w najgrubszym miejscu w centymetrach z dok∏adnoÊcià do 1 mm bez wciskania miarki w nierównoÊci. Nie dokonuje si´ pomiaru w miejscach wyst´pujàcych naroÊli. NierównoÊci powierzchni nie uwzgl´dnia si´ przy pomiarze.

II.1. Dodatki za szable (do 2 pkt), uwzgl´dniajàc:

a) ubarwienie szlifów ciemnobrunatne do czerni,

b) wykszta∏cenie koƒców (czubków),

c) równomierne wypuk∏e sklepienie powierzchni zewn´trznych,

d) pó∏koliste wygi´cia szabel,

e) równomiernà szerokoÊç od nasady (korzenia) do szlifów.

Przyznane dodatki za szable nie mogà przekroczyç 2 pkt.

II.2. Dodatki za fajki (do 3 pkt), przy czym:

a) za opalenia czubków do 1 pkt,

b) za wygi´cie, jeÊli wyst´puje obustronnie, do 2 pkt, a jeÊli wyst´puje jednostronnie — do 1 pkt.

Przyznane dodatki za fajki nie mogà przekroczyç ∏àcznie 3 pkt.

III. Potràcenia za usterki (do 10 pkt):

a) za niedostateczne zeszlifowanie koƒców do 3 pkt, przy czym:

— jeÊli d∏ugoÊci szlifów obustronnie si´gajà do 4 cm — 3 pkt,

— jeÊli d∏ugoÊç szlifu po jednej stronie ma do 4 cm — 1,5 pkt,

— jeÊli d∏ugoÊci szlifów obustronnie majà 4,1—5 cm — 1 pkt,

— jeÊli d∏ugoÊç szlifu po jednej stronie ma 4,1—5 cm — 0,5 pkt,

b) za asymetri´ szabel w d∏ugoÊci, szerokoÊci i kszta∏cie — do 3 pkt,

c) za asymetri´ fajek w d∏ugoÊci, gruboÊci i kszta∏cie — do 3 pkt,

d) za dysproporcj´ mi´dzy szablami i fajkami — do 1 pkt.

Wycena czaszki lisa, jenota i borsuka

1. D∏ugoÊç czaszki mierzy si´, ujmujàc ramionami suwmiarki albo klupy odleg∏oÊç pomi´dzy przednià powierzchnià lub kraw´dzià Êrodkowych siekaczy a najbardziej do ty∏u wysuni´tym punktem koÊci potylicznej. 2. SzerokoÊç czaszki mierzy si´, ujmujàc ramionami suwmiarki albo klupy odleg∏oÊç mi´dzy ∏ukami koÊci jarzmowych w miejscach dajàcych najd∏u˝szy pomiar przy prostopad∏ym u∏o˝eniu do osi czaszki.

Za∏àcznik nr 3 MEDALOWE TROFEA ¸OWIECKIE — PUNKTACJA

Za∏àcznik nr 4 WZÓR

CENTRALNY REJESTR TROFEÓW