Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie narodowego zasobu bibliotecznego

§ 1.

Rozporządzenie określa:

1) kryteria zaliczania zbiorów bibliotek do narodowego zasobu bibliotecznego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach, zwanego dalej „narodowym zasobem”;

2) wykaz bibliotek, które posiadają zbiory zaliczane do narodowego zasobu;

3) organizację narodowego zasobu;

4) zasady i zakres szczególnej ochrony narodowego zasobu.

§ 2.

Do narodowego zasobu są zaliczane zbiory biblioteki mające wyjątkową wartość i znaczenie dla dziedzictwa narodowego, które są unikatowe i spełniają co najmniej jedno z następujących kryteriów:

1) posiadają wartość historyczną;

2) posiadają wartość dla nauki;

3) posiadają wartość dla kultury;

4) posiadają wartość artystyczną.

§ 3.

Wykaz bibliotek, które posiadają zbiory zaliczane do narodowego zasobu, określa załącznik do rozporządzenia.

§ 4.

W przypadku gdy zbiory biblioteki tylko w części są zaliczane do narodowego zasobu, część tę wyodrębnia się ze zbiorów biblioteki.

§ 5.

Narodowy zasób dzieli się na następujące kategorie:

1) rysunki wykonane dowolną techniką i na dowolnym materiale, których wartość wynosi:

a) 12 000 zł albo więcej,

b) mniej niż 12 000 zł;

2) grafiki i matryce do ich wykonania oraz plakaty, których wartość wynosi:

a) 16 000 zł albo więcej,

b) mniej niż 16 000 zł;

3) fotografie, filmy oraz ich negatywy, których wartość wynosi:

a) 6000 zł albo więcej,

b) mniej niż 6000 zł;

4) rękopisy, których wartość wynosi:

a) 4000 zł albo więcej,

b) mniej niż 4000 zł;

Na dzień ogłoszenia obwieszczenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej działem administracji rządowej – kultura i ochrona dziedzictwa narodowego kieruje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (Dz. U. poz. 996).

5) publikacje, których wartość wynosi:

a) 6000 zł albo więcej,

b) mniej niż 6000 zł;

6) kolekcje biblioteczne, których wartość wynosi:

a) 16 000 zł albo więcej,

b) mniej niż 16 000 zł;

7) inne materiały biblioteczne, niewymienione w pkt 1‒6, których wartość wynosi:

a) 16 000 zł albo więcej,

b) mniej niż 16 000 zł.

§ 6.

1. Zbiór zaliczany do narodowego zasobu jest ujęty w ewidencji elektronicznej.

2. Do prowadzenia ewidencji elektronicznej stosuje się przepisy dotyczące szczegółowej i sumarycznej ewidencji wpływów oraz szczegółowej i sumarycznej ewidencji ubytków, określone w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 października 2008 r. w sprawie sposobu ewidencji materiałów bibliotecznych (Dz. U. poz. 1283).

§ 7.

1. Biblioteka, która posiada zbiory zaliczane do narodowego zasobu, sporządza plan ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu.

2. Plan ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu zawiera określenie:

1) ewentualnych zagrożeń zasobu oraz ocenę ryzyka ich wystąpienia;

2) zadań i obowiązków osób realizujących w danej jednostce organizacyjnej zadania z zakresu ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu;

3) zasobów ludzkich i technicznych oraz środków, niezbędnych do ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu;

4) organizacji ochrony przed zagrożeniami charakterystycznymi dla danego regionu kraju i obiektu lub grupy obiektów, w tym obiektu zabytkowego, w którym są gromadzone zbiory zaliczane do narodowego zasobu;

5) wewnętrznych procedur realizacji zadań z zakresu ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu;

6) działań na wypadek wystąpienia zagrożenia zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu albo sytuacji kryzysowych, w tym:

a) sposobu monitorowania zagrożeń,

b) trybu uruchamiania zasobów i środków, o których mowa w pkt 3,

c) procedur reagowania, określających sposób realizacji działań,

d) współdziałania między podmiotami realizującymi działania, w tym ich łączności;

7) organizacji systemu monitorowania zagrożeń oraz ostrzegania i alarmowania o zagrożeniu;

8) organizacji ewakuacji osób i ewakuacji całości albo przemieszczenia narażonej na uszkodzenia lub zniszczenie części zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu z obszarów zagrożonych;

9) sposobu oraz trybu oceniania i dokumentowania strat poniesionych w zbiorach zaliczonych do narodowego zasobu w wyniku wystąpienia zagrożenia albo sytuacji kryzysowej.

3. Do planu ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu dołącza się wykaz umów i porozumień związanych z realizacją zadań oraz działań określonych w planie ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu.

4. Plan ochrony zbiorów zaliczanych do narodowego zasobu podlega wdrożeniu i corocznej aktualizacji, wykonywanej do dnia 31 marca danego roku kalendarzowego według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego.

§ 8.

Narodowy zasób podlega szczególnej ochronie polegającej na zapewnieniu bezpiecznych dla danego rodzaju materiałów bibliotecznych warunków w zakresie:

1) przechowywania,

2) kopiowania i utrwalania na informatycznych nośnikach danych,

3) udostępniania w celach naukowych albo ekspozycyjnych

– które nie spowodują pogorszenia stanu ich zachowania lub uniemożliwią ich zniszczenie lub kradzież.

§ 9.

Środki na wprowadzenie oraz utrzymanie szczególnej ochrony, określonej w § 7 ust. 1 i § 8, zapewnia organizator biblioteki, o którym mowa w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach.

§ 10.

Biblioteka, której zbiory są zaliczane do narodowego zasobu w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, dokona czynności, o których mowa w:

1) § 4‒6, w terminie do dnia 31 grudnia 2017 r.;

2) § 7 ust. 1 i § 8, w terminie roku od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

§ 11.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia .

Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 11 lipca 2012 r.

Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Kultury i Sztuki z dnia 24 listopada 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu bibliotek, których zbiory tworzą narodowy zasób biblioteczny, określenia organizacji tego zasobu oraz zasad i zakresu jego szczególnej ochrony (Dz. U. poz. 955 oraz z 2009 r. poz. 356), które utraciło moc z dniem 2 lipca 2012 r. na podstawie art. 13 pkt 3 ustawy z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1230).

WYKAZ BIBLIOTEK, KTÓRE POSIADAJĄ ZBIORY ZALICZANE DO NARODOWEGO ZASOBU BIBLIOTECZNEGO

1) Biblioteka Jagiellońska w Krakowie

2) Biblioteka Narodowa w Warszawie

3) Biblioteka Elbląska im. Cypriana Norwida w Elblągu

4) Biblioteka Naukowa Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk w Krakowie

5) Biblioteka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

6) Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu

7) Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Witolda Gombrowicza w Kielcach

8) Biblioteka Śląska w Katowicach

9) Centralna Biblioteka Rolnicza Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi Oddział w Puławach

10) Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie

11) Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu

12) Wojewódzka Biblioteka Publiczna – Książnica Kopernikańska w Toruniu

13) Biblioteka Uniwersytecka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

14) Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie

15) Polska Akademia Nauk Biblioteka Gdańska

16) Biblioteka Raczyńskich

17) Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu

18) Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. dr. Witolda Bełzy w Bydgoszczy

19) Centralna Biblioteka Statystyczna im. Stefana Szulca

Dodana przez § 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 kwietnia 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie narodowego zasobu bibliotecznego (Dz. U. poz. 577), które weszło w życie z dniem 15 maja 2025 r.

Dodana przez § 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 czerwca 2026 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie narodowego zasobu bibliotecznego (Dz. U. poz. 903), które weszło w życie z dniem 21 lipca 2026 r.