§ 26

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.

A. Zakres przedmiotowy

1. Matematyka finansowa

2. Prawdopodobieństwo i statystyka

3. Matematyka ubezpieczeń na życie

4. Matematyka pozostałych ubezpieczeń osobowych i majątkowych

5. Ekonomia

6. Rachunkowość i sprawozdawczość finansowa w zakładzie ubezpieczeń

7. Modelowanie

8. Zarządzanie ryzykiem zakładu ubezpieczeń

9. Prawo ubezpieczeniowe i prawo podatkowe

B. Szczegółowy zakres tematów w podziale na bloki tematyczne

1. Matematyka finansowa:

1.1. Klasyczna teoria stóp procentowych: oprocentowanie proste, składane i ciągłe, dyskonto

1.2. Ogólne modele przepływów finansowych i wycena wartości przepływów finansowych: rachunek rent, spłata długu, analiza obligacji

1.3. Struktura terminowa stóp procentowych

1.4. Papiery wartościowe i instrumenty pochodne

1.5. Pojęcia rynku wolnego od arbitrażu, strategii replikującej, rynku zupełnego

1.6. Model dwumianowy

1.7. Model Blacka-Scholesa i wycena instrumentów pochodnych akcji (opcje call i put)

1.8. Podstawy rachunku stochastycznego i jego zastosowania do wyceny aktywów i zobowiązań oraz konstrukcji strategii zabezpieczających

1.9. Pojęcia i własności scenariuszy rzeczywistych i neutralnych względem ryzyka, pojęcie deflatora i jego zastosowania

1.10. Modele stochastyczne stóp procentowych (model Vasicka, CIR, LIBOR)

1.11. Wycena instrumentów dłużnych i pochodnych stopy procentowej (obligacje, cap/floor, caplet/floorlet i swapcje).

2. Prawdopodobieństwo i statystyka:

2.1. Pojęcie prawdopodobieństwa i jego własności

2.2. Zmienne losowe i ich charakterystyki (dystrybuanty, rozkłady prawdopodobieństwa, momenty, funkcje tworzące momenty), rozkłady jednowymiarowe i wielowymiarowe

2.3. Klasyczne i bayesowskie metody estymacji i ich własności

2.4. Korelacja i analiza regresji

2.5. Testowanie hipotez statystycznych

2.6. Przedziały ufności

2.7. Podstawy teorii procesów stochastycznych (łańcuchy Markowa, procesy Markowa, proces Poissona, ruch Browna).

3. Matematyka ubezpieczeń na życie:

3.1. Pojęcia prawdopodobieństwa śmierci, przeżycia, dalszego trwania życia, natężenia zgonów

3.2. Modele wielostanowe

3.3. Przepływy finansowe w ubezpieczeniach na życie, ubezpieczeniach na dożycie i rentach

3.4. Tablice trwania życia

3.5. Metody estymacji i wygładzania współczynników zgonów i prawdopodobieństw przejść w modelach wielostanowych

3.6. Metody estymacji rozkładu trwania życia, estymatory Nelsona-Aalena i Kaplana-Meiera

3.7. Kalkulacja składek ubezpieczeniowych w modelach ciągłych i dyskretnych dla różnych rodzajów ubezpieczeń na życie

3.8. Kalkulacja rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w modelach ciągłych i dyskretnych dla różnych rodzajów ubezpieczeń na życie

3.9. Plany emerytalne.

4. Matematyka pozostałych ubezpieczeń osobowych i majątkowych:

4.1. Modele ryzyka indywidualnego i kolektywnego

4.2. Kalkulacja składek ubezpieczeniowych i miar ryzyka w modelach ryzyka indywidualnego i kolektywnego

4.3. System bonus-malus

4.4. Kalkulacja rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, trójkąty szkód i metoda chain-ladder

4.5. Rozkłady częstości i wysokości szkody, rozkłady złożone i mieszane

4.6. Teoria zaufania

4.7. Teoria ruiny.

5. Ekonomia:

5.1. Pojęcia popytu i podaży, równowagi rynku, elastyczności

5.2. Działanie i organizacja przedsiębiorstwa - przychody, koszty, zyski, straty

5.3. Podstawy teorii produkcji - funkcje produkcji i kosztów w krótkim i długim okresie, optima techniczne i ekonomiczne

5.4. Konkurencja doskonała, monopol, monopson, oligopol

5.5. Rynki czynników wytwórczych - praca i kapitał

5.6. Teoria użyteczności i preferencje konsumenta

5.7. Ryzyko i podejmowanie decyzji w warunkach ryzyka

5.8. Keynesowski model popytowej strony gospodarki, Keynesowski model konsumpcji i dochodu

5.9. Podaż w długim okresie - model klasyczny

5.10. Instytucje mające wpływ na równowagę na rynkach dóbr i usług oraz pieniądza i aktywów finansowych

5.11. Finanse publiczne

5.12. Model popytowej strony gospodarki z udziałem rządu: polityka fiskalna, model IS-LM

5.13. Pieniądz, inflacja, stopa procentowa

5.14. Bank centralny i polityka pieniężna.

6. Rachunkowość i sprawozdawczość finansowa w zakładzie ubezpieczeń:

6.1. Nadrzędne zasady rachunkowości

6.2. Rachunkowość finansowa zakładów ubezpieczeń według ustawy o rachunkowości i międzynarodowych standardów rachunkowości (MSR): 6.2.1. Wycena początkowa i bilansowa poszczególnych składników aktywów i pasywów 6.2.2. Ujęcie przychodów i kosztów 6.2.3. Ujęcie w księgach rachunkowych zdarzeń gospodarczych związanych z działalnością zakładu ubezpieczeń 6.2.4. Ustalanie wyniku finansowego

6.3. Ogólne zasady sporządzania rocznych i śródrocznych jednostkowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych zakładów ubezpieczeń według ustawy o rachunkowości i MSR

6.4. Rachunkowość i sprawozdawczość finansowa zakładów ubezpieczeń dla celów wypłacalności

6.5. Zasady sporządzania sprawozdania o wypłacalności i kondycji finansowej zakładu ubezpieczeń

6.6. Dodatkowe sprawozdanie finansowe i statystyczne zakładu ubezpieczeń zawierające dane specyficzne (niepodlegające harmonizacji w Unii Europejskiej) oraz do celów statystyki publicznej i Narodowego Banku Polskiego.

7. Modelowanie:

7.1. Modele zależności

7.2. Kapitałowy wymóg wypłacalności, VaR i inne miary ryzyka

7.3. Efekt dywersyfikacji i metody agregacji

7.4. Wybór modelu

7.5. Kalibracja

7.6. Walidacja

7.7. Analiza wrażliwości i testy stresu

7.8. Założenia i ograniczenia modeli i metod statystycznych/probabilistycznych

7.9. Zaawansowane modele statystyczne

7.10. Metody symulacyjne

7.11. Metody aproksymacji.

8. Zarządzanie ryzykiem zakładu ubezpieczeń:

8.1. Podstawowe metody i procesy zarządzania ryzykiem w zakładzie ubezpieczeń, funkcja aktuarialna i funkcja zarządzania ryzykiem

8.2. Zarządzanie kapitałem, źródła finansowania działalności zakładu ubezpieczeń, apetyt na ryzyko, miary ryzyka (RAROC, RORAC)

8.3. Testy zyskowności w ubezpieczeniach na życie i w ubezpieczeniach majątkowych

8.4. System Wypłacalność II - minimalny wymóg kapitałowy, kapitałowy wymóg wypłacalności, formuła standardowa i modele wewnętrzne

8.5. Rodzaje ryzyk w działalności ubezpieczeniowej

8.6. Monitorowanie założeń modeli aktuarialnych i ekspozycji na ryzyko

8.7. Metody redukcji ekspozycji na ryzyko, metody i instrumenty transferu ryzyka

8.8. Reasekuracja jako metoda zarządzania ryzykiem

8.9. Taryfy aktuarialne w ubezpieczeniach majątkowych i w ubezpieczeniach na życie, czynniki ryzyka

8.10. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe dla celów wypłacalności, najlepsze oszacowanie, margines ryzyka i rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe dla celów rachunkowości

8.11. Teoria wyboru portfela Markowitza

8.12. Model CAPM

8.13. Analiza decyzji inwestycyjnych, wewnętrzna stopa zwrotu, koszt kapitału, miary efektywności portfela inwestycyjnego

8.14. Zastosowania instrumentów pochodnych akcji i stóp procentowych w ubezpieczeniach

8.15. Zarządzanie aktywami i pasywami i strategie zabezpieczające: miary czasu trwania (duration) i wypukłości (convexity), immunizacja, parametry greckie, strategie delta/gamma hedging.

9. Prawo ubezpieczeniowe i prawo podatkowe:

9.1. Przepisy prawa dotyczące ubezpieczeń gospodarczych oraz działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej: 9.1.1. Umowa ubezpieczenia 9.1.2. Wykonywanie działalności przez zakład ubezpieczeń w formie spółki akcyjnej, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych lub spółki europejskiej 9.1.3. System zarządzania w zakładzie ubezpieczeń 9.1.4. Połączenie zakładów ubezpieczeń, przeniesienie umów ubezpieczenia i umów reasekuracji 9.1.5. Postępowanie naprawcze i likwidacja zakładów ubezpieczeń 9.1.6. Ubezpieczenia obowiązkowe 9.1.7. Ubezpieczenia majątkowe 9.1.8. Ubezpieczenia osobowe 9.1.9. Przepisy ogólne dotyczące odszkodowań i odpowiedzialności cywilnej

9.2. Przepisy prawa dotyczące nadzoru nad rynkiem ubezpieczeniowym: 9.2.1. Zasady sprawowania nadzoru ubezpieczeniowego 9.2.2. Nadzór nad zakładami ubezpieczeń w grupach 9.2.3. Nadzór finansowy nad działalnością zakładów ubezpieczeń

9.3. Zagadnienia z zakresu prawa podatkowego: 9.3.1. Opodatkowanie składek i świadczeń ubezpieczeniowych 9.3.2. Opodatkowanie zakładów ubezpieczeń

9.4. Rekomendacje i wytyczne Komisji Nadzoru Finansowego, standardy wydane przez Polskie Stowarzyszenie Aktuariuszy i kodeks etyki Polskiego Stowarzyszenia Aktuariuszy.