Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 maja 2017 r. w sprawie szkolenia pielęgniarek i położnych dokonujących przetaczania krwi i jej składników

§ 1.

Rozporządzenie określa:

1) sposób szkolenia pielęgniarek i położnych dokonujących przetaczania krwi i jej składników;

2) wykaz umiejętności związanych z przetaczaniem krwi i jej składników, będących przedmiotem szkolenia;

3) tryb wydawania zaświadczenia o odbytym szkoleniu przez podmioty, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi, zwanej dalej „ustawą”;

4) wzór zaświadczenia o odbytym szkoleniu.

§ 2.

1. Szkolenie pielęgniarek i położnych dokonujących przetaczania krwi i jej składników, zwane dalej „szkoleniem”, jest przeprowadzane w formie szkolenia podstawowego oraz szkolenia uzupełniającego.

2. Szkolenie podstawowe ma na celu zdobycie wiedzy i umiejętności niezbędnych do przetaczania krwi i jej składników dla pielęgniarek i położnych dotychczas niedokonujących przetoczeń krwi i jej składników.

3. Szkolenie uzupełniające ma na celu aktualizację, ugruntowanie wiedzy i weryfikację umiejętności niezbędnych do przetaczania krwi i jej składników. Szkolenie to powinno być przeprowadzane nie rzadziej niż raz na 4 lata.

4. Jednostka organizacyjna publicznej służby krwi, o której mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2–4 ustawy, zwana dalej „jednostką”, przeprowadza szkolenie w terminie 6 miesięcy od dnia przekazania przez wnioskujący podmiot leczniczy zgłoszenia wraz z listą osób przewidzianych do udziału w szkoleniu.

§ 3.

1. Szkolenie obejmuje część teoretyczną i część praktyczną w formie instruktażu, w którym przedstawia się szczegółową procedurę przetoczenia krwi lub jej składników, z podaniem dokładnego przebiegu zabiegu.

2. Szkolenia prowadzi się zgodnie z ramowymi programami szkolenia pielęgniarek i położnych dokonujących przetaczania krwi i jej składników określonymi w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

3. Część praktyczna szkolenia obejmuje:

1) zasady pobierania próbek krwi do badań;

2) zamawianie i odbiór krwi i jej składników z banku krwi;

3) przechowywanie krwi i jej składników;

4) postępowanie z pojemnikami zawierającymi krew i jej składniki;

5) kontrolę krwi i jej składników przeznaczonych do zabiegu przetoczenia;

6) identyfikację biorcy krwi i kontrolę dokumentacji w tym zakresie;

7) wykonywanie i dokumentowanie zabiegów przetoczenia krwi i jej składników;

8) obserwację biorcy krwi w trakcie i po zabiegu przetoczenia krwi i jej składników;

Na dzień ogłoszenia obwieszczenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej działem administracji rządowej – zdrowie kieruje Minister Zdrowia, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 1004).

9) postępowanie w przypadku wystąpienia niepożądanych zdarzeń lub niepożądanych reakcji związanych z zabiegiem przetoczenia krwi i jej składników, w tym pobieranie próbek krwi do badań, jeżeli zdarzenia lub reakcje wystąpią;

10) postępowanie z resztkami poprzetoczeniowymi;

11) wykonywanie krwioupustów i hemodilucji.

§ 4.

1. Szkolenie podstawowe odbywa się w formie stacjonarnej.

2. Szkolenie uzupełniające odbywa się w formie stacjonarnej albo w formie zdalnej z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość pozwalających na przesyłanie obrazu i dźwięku oraz umożliwiających dwukierunkową łączność w czasie rzeczywistym między uczestnikami szkolenia i wykładowcą, przy zachowaniu bezpieczeństwa przetwarzanych danych osobowych, minimalizujących ryzyko zagrożenia niekontrolowanego dostępu do danych, niezgodnego z prawem ich przetwarzania, utraty, zniszczenia albo uszkodzenia.

3. W przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii albo w razie niebezpieczeństwa szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej, które może stanowić zagrożenie dla zdrowia publicznego, w szczególności wystąpienia choroby szczególnie niebezpiecznej i wysoce zakaźnej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r. poz. 1675), lub innych nadzwyczajnych okoliczności zagrażających zdrowiu i życiu wielu osób, w szczególności o charakterze siły wyższej, dopuszcza się możliwość przeprowadzenia szkoleń w formie zdalnej, z zachowaniem wymogów, o których mowa w ust. 2.

§ 5.

Prowadzący szkolenie prowadzi dokumentację szkolenia zawierającą:

1) program szkolenia, zatwierdzony przez dyrektora jednostki przeprowadzającej szkolenie, zawierający informacje dotyczące:

a) rodzaju oraz formy szkolenia,

b) czasu trwania szkolenia,

c) sposobu egzaminowania (egzamin teoretyczny);

2) sporządzoną przed rozpoczęciem szkolenia listę uczestników, zawierającą imię i nazwisko każdego z uczestników oraz numer prawa wykonywania zawodu;

3) listę obecności osób uczestniczących w szkoleniu;

4) plan szkolenia z imionami i nazwiskami oraz podpisami osób przeprowadzających szkolenie, tematami wykładów, liczbą godzin i datą ich przeprowadzenia;

5) protokół podsumowujący szkolenie, zawierający co najmniej informacje dotyczące:

a) miejsca przeprowadzania szkolenia w przypadku szkolenia odbywającego się w formie stacjonarnej,

b) czasu trwania szkolenia,

c) liczby osób uczestniczących w szkoleniu,

d) podsumowania wyników szkolenia.

§ 6.

1. Zaświadczenie o odbyciu szkolenia i uzyskaniu uprawnień do przetaczania krwi i jej składników wydaje jednostka w terminie 14 dni od dnia zakończenia szkolenia.

2. Wzór zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

§ 6a.

1. W przypadku stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ważność zaświadczeń wydanych na podstawie § 6 ust. 1 ulega przedłużeniu o sześć miesięcy, licząc od dnia upływu ich ważności.

W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 października 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szkolenia pielęgniarek i położnych dokonujących przetaczania krwi i jej składników (Dz. U. poz. 1502), które weszło w życie z dniem 11 listopada 2024 r.

W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 2.

W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 2.

2. W przypadku niebezpieczeństwa szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej, które może stanowić zagrożenie dla zdrowia publicznego, w szczególności wystąpienia choroby szczególnie niebezpiecznej i wysoce zakaźnej w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi albo innych nadzwyczajnych okoliczności zagrażających życiu i zdrowiu wielu osób kierownik jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi, który wydał zaświadczenie, o którym mowa w § 6 ust. 1, może podjąć decyzję o jego przedłużeniu o sześć miesięcy, licząc od dnia upływu jego ważności.

3. W przypadku nieustania okoliczności będących podstawą przedłużenia ważności zaświadczeń w sposób, o którym mowa w ust. 1 i 2, kierownik jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi, który wydał zaświadczenie, o którym mowa w § 6 ust. 1, podejmuje decyzję o przedłużeniu jego ważności na czas określony, nieprzekraczający trzech miesięcy, albo o przeprowadzeniu szkoleń podstawowych i uzupełniających, w formie zdalnej, o której mowa w § 4, w sytuacji, gdy na terenie właściwości jednostki istnieje ryzyko braku dostatecznej liczby personelu uprawnionego do wykonywania tego zabiegu.

4. W przypadku gdy ostatni dzień ważności zaświadczenia, o którym mowa w § 6 ust. 1, upływa w okresie trzech miesięcy od ustania okoliczności, o których mowa w ust. 1 i 2, ważność zaświadczenia może zostać przedłużona o 3 miesiące przez kierownika jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi, który je wydał, jeżeli w tym okresie nie jest możliwe przeprowadzenie szkolenia uzupełniającego, o którym mowa w § 2 ust. 3, również w formie zdalnej.

5. Wniosek o przedłużenie ważności zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, należy złożyć najwcześniej na 30 dni przed upływem ważności zaświadczenia, nie później jednak niż w ostatnim dniu okresu ważności.

§ 7.

Do przeprowadzania szkoleń pielęgniarek i położnych dokonujących przetaczania krwi i jej składników rozpoczętych i niezakończonych w dniu wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.

§ 8.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 1 miesiąca od dnia ogłoszenia .

Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 26 maja 2017 r.

Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie szkolenia pielęgniarek i położnych dokonujących przetaczania krwi i jej składników (Dz. U. poz. 363 i 2007), które utraciło moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o zmianie ustawy o publicznej służbie krwi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 823).

Załącznik nr 1 RAMOWE PROGRAMY SZKORAMOWE PROGRAMY SZKOLENIA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH LENIA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH DOKONUJĄCYCH PRZETACZANIA DOKONUJĄCYCH PRZETACZANIA KRWI I JEJ SKŁADNIKÓWKRWI I JEJ SKŁADNIKÓW

I. Ramowy program szkolenia podstawowego

Szkolenie teoretyczne

Liczba godzin szkoleniowych Lp. Zagadnienia Temat (1 godzina szkoleniowa = 45 minut)

– struktura organizacyjna publicznej służby krwi w Rzeczypospolitej Polskiej,

– podstawy prawne działania jednostek organizacyj-

Organizacja służby krwi nych publicznej służby krwi, banków krwi oraz pra-

1 1 w Rzeczypospolitej Polskiej cowni immunologii transfuzjologicznej w podmio- tach leczniczych,

– organizacja krwiolecznictwa w podmiotach leczni- czych

– zasady działania banku krwi w podmiocie leczni- czym,

Organizacja leczenia – zadania lekarza odpowiedzialnego za gospodarkę

2 krwią i jej składnikami krwią, 1 w podmiotach leczniczych – zadania komitetu transfuzjologicznego,

– zadania personelu bezpośrednio uczestniczącego w zabiegu przetoczenia

– omówienie poszczególnych składników krwi,

– kwalifikowanie dawców krwi,

Krew i jej składniki ‒ – pobieranie krwi i jej składników oraz ich prepara-

3 zasady otrzymywania tyka przy wykorzystaniu metod konwencjonalnych 2 i preparatyki i automatycznych,

– warunki i sposób przechowywania oraz transportu krwi i jej składników

Wskazania do zabiegu – wskazania do stosowania krwi i jej składników, przetoczenia krwi i jej – wskazania do stosowania produktów krwiopochod-

4 1 składników oraz produktów nych: albuminy, immunoglobuliny oraz koncentra- krwiopochodnych tów czynników krzepnięcia

Zasady bezpiecznego stosowania krwi i jej składników, w szczególności:

– postępowanie przed, w trakcie i po zabiegu prze- toczenia krwi i jej składników,

– sposób pobierania próbek krwi do badań,

– sposób kontroli krwi i jej składników przeznaczo-

Bezpieczeństwo przetaczania

5 nych do przetaczania, 1 krwi i jej składników

– identyfikacja biorcy krwi,

– dokonywanie zabiegu przetoczenia,

– obserwacja biorcy krwi w trakcie i po zabiegu prze- toczenia,

– sposób prowadzenia dokumentacji związanej z za- biegiem przetoczenia

– rodzaje niepożądanych reakcji i sposób postępowa- nia w przypadku ich wystąpienia,

Niepożądane zdarzenia – rozpoznawanie i sposób postępowania w przypadku i niepożądane reakcje związane niepożądanych zdarzeń związanych z zabiegiem

6 2 z zabiegiem przetoczenia przetoczenia, u biorców krwi – sposób pobierania próbek krwi do badań w przypad- ku wystąpienia niepożądanej reakcji związanej z za- biegiem przetoczenia

– układy grupowe, w tym zapoznanie z procesem wykonania badania grupy krwi,

Immunologia

7 – przeciwciała odpornościowe, 1 transfuzjologiczna

– próba zgodności,

– dokumentowanie badań immunohematologicznych

– wirusy przenoszone drogą krwi ‒ zakres obowiązu-

Czynniki chorobotwórcze

8 jących badań oraz metody ich wykrywania, 1 przenoszone drogą krwi

– inne czynniki zakaźne przenoszone drogą krwi

– prowadzenie dokumentacji związanej z systemem zapewniania jakości w krwiodawstwie i krwiolecz-

System zapewnienia jakości nictwie,

9 w krwiodawstwie 1

– kwalifikacja aparatury i sprzętu, i krwiolecznictwie

– kontrole jakości,

– szkolenia w ramach systemu zapewnienia jakości

Szkolenie praktyczne w formie instruktażu. Szkolenie ma na celu przedstawienie szczegółowej procedury przetoczenia krwi lub jej składników krok po kroku obrazującej dokładnie przebieg tego zabiegu przy użyciu np. filmów.

Liczba godzin szkoleniowych Lp. Zagadnienia Temat (1 godzina szkoleniowa = 45 minut)

– zasady pobierania próbek krwi do badań,

– zamawianie i odbiór krwi i jej składników z banku krwi,

– przechowywanie krwi i jej składników,

– postępowanie z pojemnikami zawierającymi krew i jej składniki,

– kontrola krwi i jej składników przeznaczonych do zabiegu przetoczenia,

– identyfikacja biorcy krwi i kontrola dokumentacji

Postępowanie w związku w tym zakresie,

1 z zabiegiem przetoczenia krwi – wykonywanie i dokumentowanie zabiegu przetocze- 2 i jej składników nia krwi i jej składników,

– obserwacja biorcy krwi w trakcie i po zabiegu prze- toczenia krwi i jej składników,

– postępowanie w przypadku wystąpienia niepożąda- nych zdarzeń lub niepożądanych reakcji związanych z zabiegiem przetoczenia krwi i jej składników, w tym pobieranie próbek krwi do badań, jeżeli zda- rzenia lub reakcje wystąpią,

– postępowanie z resztkami poprzetoczeniowymi,

– wykonywanie krwioupustów i hemodilucji

Razem: 13

II. Ramowy program szkolenia uzupełniającego

Szkolenie teoretyczne

Liczba godzin szkoleniowych Lp. Zagadnienia Temat (1 godzina szkoleniowa = 45 minut)

Organizacja służby krwi w Rzeczypospolitej Polskiej

– aktualny stan regulacji prawnych w zakresie krwio-

1 i organizacja leczenia krwią 1 dawstwa i krwiolecznictwa i jej składnikami w podmiotach leczniczych

– omówienie poszczególnych składników krwi,

– kwalifikowanie dawców krwi,

– pobieranie krwi i jej składników oraz ich prepara-

Krew i jej składniki – zasady

2 tyka przy wykorzystaniu metod konwencjonalnych 1 otrzymywania i preparatyki i automatycznych,

– warunki i sposób przechowywania oraz transportu krwi i jej składników

Wskazania do zabiegu – wskazania do stosowania krwi i jej składników, przetoczenia krwi i jej – wskazania do stosowania produktów krwiopochod-

3 1 składników oraz stosowania nych: albuminy, immunoglobuliny oraz koncentra- produktów krwiopochodnych tów czynników krzepnięcia

Zasady bezpiecznego stosowania krwi i jej składników, w szczególności:

Bezpieczeństwo przetaczania – postępowanie przed, w trakcie i po zabiegu prze-

4 1 krwi i jej składników toczenia krwi i jej składników,

– sposób prowadzenia dokumentacji związanej z za- biegiem przetoczenia

– rodzaje niepożądanych reakcji i sposób postępowa-

Niepożądane zdarzenia nia w przypadku ich wystąpienia, i niepożądane reakcje

5 – czynniki chorobotwórcze przenoszone drogą krwi, 1 związane z zabiegiem

– rozpoznawanie i sposób zgłaszania niepożądanych przetoczenia u biorców krwi zdarzeń związanych z zabiegiem przetoczenia

– układy grupowe, w tym zapoznanie z procesem wykonania badania grupy krwi,

Immunologia

6 – przeciwciała odpornościowe, 1 transfuzjologiczna

– próba zgodności,

– dokumentowanie badań immunohematologicznych

Szkolenie praktyczne w formie instruktażu. Szkolenie ma na celu przedstawienie szczegółowej procedury przetoczenia krwi lub jej składników krok po kroku obrazującej dokładnie przebieg tego zabiegu przy użyciu np. filmów.

Liczba godzin szkoleniowych Lp. Zagadnienia Temat (1 godzina szkoleniowa = 45 minut)

– zasady pobierania próbek krwi do badań,

Postępowanie w związku

– zamawianie i odbiór krwi i jej składników z banku

1 z zabiegiem przetoczenia krwi 1 krwi, i jej składników

– przechowywanie krwi i jej składników,

– postępowanie z pojemnikami zawierającymi krew i jej składniki,

– kontrola krwi i jej składników przeznaczonych do zabiegu przetoczenia,

– identyfikacja biorcy krwi i kontrola dokumentacji w tym zakresie,

– wykonywanie i dokumentowanie zabiegów prze- toczenia krwi i jej składników,

– obserwacja biorcy krwi w trakcie i po zabiegu prze- toczenia krwi i jej składników,

– postępowanie w przypadku wystąpienia niepożąda- nych zdarzeń lub niepożądanych reakcji związanych z zabiegiem przetoczenia krwi i jej składników, w tym pobieranie próbek krwi do badań, jeżeli zda- rzenia lub reakcje wystąpią,

– postępowanie z resztkami poprzetoczeniowymi,

– wykonywanie krwioupustów i hemodilucji

Razem: 7

Załącznik nr 2

Załącznik nr 2 WZÓR

WZÓR

ZAŚWIADCZENIE O ODBYCIU SZKOLENIA I UZYSKANIU UPRAWNIEŃ

DO PRZETACZANIA KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW

……………………………………………………………………..

ZAŚWIADCZENIE NR ........../.......... O ODBYCIU SZKOLENIA

I UZYSKANIU UPRAWNIEŃ DO PRZETACZANIA KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW

DLA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH

SZKOLENIE PODSTAWOWE/UZUPEŁNIAJĄCE

Termin przeprowadzenia szkolenia ................................................................................................................ 1. Imię (imiona) i nazwisko

.......................................................................................................................................................................... 2. Numer prawa wykonywania zawodu .......................................................................................................... ………………………………………………………………….. data……………………

………………………………………............................................ data ……………………

Niepotrzebne skreślić.