§ 14

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

A. CZĘŚĆ STAŁA STAŻU PODYPLOMOWEGO

I. Program stażu cząstkowego w zakresie chorób wewnętrznych

1. Zapobieganie, rozpoznawanie i leczenie najczęściej występujących chorób wewnętrznych:

1) układu krążenia:

a) choroby niedokrwiennej serca, zawału mięśnia sercowego,

b) miażdżycy naczyń tętniczych, udarów mózgowych,

c) nadciśnienia tętniczego,

d) przewlekłej niewydolności krążenia,

e) podstawowych zaburzeń rytmu serca i przewodzenia,

f) serca płucnego,

g) wad serca,

h) zapalenia mięśnia sercowego,

i) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej;

2) układu oddechowego:

a) ostrego i przewlekłego zapalenia oskrzeli,

b) zapalenia płuc,

c) przewlekłej niewydolności oddechowej,

d) astmy oskrzelowej,

e) raka płuc,

f) gruźlicy;

3) układu moczowego:

a) niewydolności nerek - ostrej i przewlekłej,

b) ostrego i przewlekłego odmiedniczkowego zapalenia nerek,

c) ostrego i przewlekłego kłębkowego zapalenia nerek,

d) kamicy nerkowej,

e) zespołu nerczycowego,

f) raka nerki,

g) stanów zapalnych pęcherza i dróg moczowych;

4) układu trawiennego:

a) choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy,

b) raka żołądka,

c) zespołu złego wchłaniania,

d) swoistego i nieswoistego zapalenia jelit,

e) zespołu jelita nadwrażliwego,

f) raka jelita grubego,

g) kamicy pęcherzyka i dróg żółciowych,

h) zapalenia wątroby,

i) marskości wątroby,

j) ostrego i przewlekłego zapalenia trzustki,

k) raka trzustki,

l) chorób pasożytniczych przewodu pokarmowego;

5) układu krwiotwórczego:

a) niedokrwistości,

b) skaz krwotocznych,

c) białaczek,

d) ziarnicy złośliwej i chłoniaków nieziarniczych;

6) gruczołów wydzielania wewnętrznego:

a) cukrzycy,

b) chorób przysadki i podwzgórza,

c) nadczynności i niedoczynności tarczycy,

d) nadczynności i niedoczynności przytarczyc,

e) nadczynności i niedoczynności nadnerczy,

f) guzów rdzenia nadnerczy,

g) zaburzeń hormonalnych i metabolicznych okresu przekwitania u kobiet i mężczyzn;

7) zaburzeń metabolicznych:

a) otyłości i nadwagi,

b) hiperlipidemii,

c) osteoporozy;

8) układu ruchu.

2. Poznanie następujących problemów ogólnolekarskich z zakresu chorób wewnętrznych:

1) epidemiologii chorób wewnętrznych ze szczególnym uwzględnieniem tych, które są związane z wysoką umieralnością, powodują przewlekłe inwalidztwo lub są przyczyną wysokiej absencji chorobowej;

2) profilaktyki niektórych chorób układu krążenia i układu oddechowego;

3) wskazań i przeciwwskazań do zabiegów endoskopowych;

4) zasad antybiotykoterapii w najczęściej występujących chorobach wewnętrznych, wymagających stosowania antybiotyków oraz zasad zapobiegania antybiotykooporności drobnoustrojów;

5) zasad podejmowania decyzji diagnostycznych i terapeutycznych dotyczących najczęściej występujących chorób wewnętrznych.

3. Opanowanie następujących umiejętności i czynności:

1) wkłucia dożylnego i dotętniczego w celu podania leku lub pobrania krwi do badań, kaniulacji żył;

2) dożylnego przetaczania krwi i innych płynów;

3) badania EKG;

4) nakłucia opłucnej i otrzewnej;

5) cewnikowania pęcherza moczowego;

6) pobrania materiału do badań mikrobiologicznych;

7) płukania żołądka;

8) pomiaru i interpretacji wyników pomiaru ciśnienia tętniczego krwi, w tym pomiaru ciśnienia na kostce;

9) pomiaru glikemii.

1. Zapoznanie się z następującymi zasadami współczesnej transfuzjologii:

1) pobierania i przechowywania krwi oraz otrzymywania preparatów krwiopochodnych;

2) podstawami immunologii transfuzjologicznej;

3) zapobiegania potransfuzyjnym zakażeniom wirusowym;

4) podstawowymi zasadami racjonalnego leczenia krwią i jej preparatami;

5) powikłaniami poprzetoczeniowymi.

2. Poznanie praktyczne następujących umiejętności:

1) rejestrowania i kwalifikowania krwiodawców oraz zasad prowadzenia dokumentacji w tym zakresie;

2) metod pobierania krwi i osocza - konwencjonalnie i przy użyciu separatorów, poznanie zasad wytwarzania preparatów krwiopochodnych;

3) przeprowadzania badań immunologicznych, serologicznych - antygenów krwinek czerwonych i przeciwciał, próby zgodności krzyżowej;

4) wykrywania markerów wirusowych (HBV, HCV, HIV);

5) zasad kontroli jakości, przechowywania i dystrybucji krwi oraz j ej preparatów.

1) epidemiologia zakażeń HIV i AIDS;

2) podstawowe wiadomości o budowie wirusa HIV i wykrywaniu zakażeń;

3) wybrane zagadnienia HIV/AIDS w ujęciu nauk medycznych;

4) elementy poradnictwa i opieki medycznej nad kobietą zakażoną HIV lub chorą na AIDS;

5) poradnictwo przed testem i po teście;

6) strategia leczenia antyretrowirusowego zakażonych HIV i chorych na AIDS;

7) etyczne i prawne aspekty HIV i AIDS;

8) elementy komunikowania się w relacjach lekarz - pacjent zakażony HIV lub chory na AIDS;

9) diagnostyka i leczenie HCV.

II. Program stażu cząstkowego w zakresie pediatrii

1. Rozpoznawanie i postępowanie u noworodków w przypadkach wad rozwojowych, zaburzeń oddechowo-krążeniowych, wrodzonych oraz nabytych zakażeń i posocznicy noworodkowej, ostrych zaburzeń metabolicznych i neurologicznych, konfliktu serologicznego, choroby krwotocznej noworodków, chorób wymagających niezwłocznej interwencji chirurgicznej, dysplazji i zwichnięcia stawów biodrowych, niedoczynności tarczycy i zespołu alkoholowego.

2. Rozpoznawanie i leczenie u niemowląt chorób wywołanych zakażeniami bakteryjnymi i wirusowymi, w tym wirusowego zapalenia wątroby i AIDS, ostrych biegunek i ich powikłań, biegunek przewlekłych i stanów niedoborowych, chorób układu oddechowego, niedoczynności tarczycy, dysplazji stawów biodrowych, naglących chorób jamy brzusznej (wgłobienie), chorób przebiegających z drgawkami i innych stanów napadowych.

3. Rozpoznawanie i leczenie u dzieci powyżej 1. roku życia: skutków urazów i zatruć, zaburzeń rozwojowych, zaburzeń świadomości, chorób wywołanych czynnikami zakaźnymi - w tym chorób zakaźnych wieku dziecięcego, chorób przewodu pokarmowego, nerek i nadciśnienia tętniczego, chorób nowotworowych, reumatycznych, zaburzeń immunologicznych, niedoborów białkowo-energetycznych i witaminowych oraz chorób atopowych i reakcji anafilaktycznych, chorób z uzależnienia.

4. Poznanie kalendarza szczepień, zasad stosowania szczepionek i surowic, znajomość niepożądanych reakcji poszczepiennych i przeciwwskazań do szczepień.

5. Opanowanie następujących umiejętności i czynności:

1) postępowania z noworodkiem bezpośrednio po porodzie:

a) oceny noworodka na podstawie skali wg Apgar,

b) oceny dojrzałości noworodka,

c) resuscytacji noworodka;

2) testów przesiewowych u noworodka;

3) prowadzenia resuscytacji i udzielania pierwszej pomocy w stanach zagrożenia życia u dzieci;

4) rozpoznawania wad wrodzonych u noworodka i postępowania w przypadku ich stwierdzenia;

5) pielęgnacji i karmienia noworodka i niemowlęcia;

6) zbierania wywiadu od rodziny dziecka;

7) oceny stanu ogólnego niemowlęcia i dziecka starszego z uwzględnieniem badania otoskopowego i pomiaru ciśnienia krwi;

8) oceny rozwoju psychoruchowego i psychicznego niemowlęcia i dziecka starszego;

9) oceny rozwoju fizycznego i na siatkach centylowych niemowlęcia i dziecka starszego;

10) oceny dojrzałości płciowej;

11) badania neurologiczne niemowlęcia i dziecka starszego;

12) wkłucia dożylnego i pobrania krwi do badań u niemowlęcia i dziecka starszego;

13) pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego do badania przy podejrzeniu zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych;

14) pobrania materiałów do badań mikrobiologicznych;

15) założenia zgłębnika do żołądka lub odbytnicy i cewnika do pęcherza moczowego.

III. Program stażu cząstkowego w zakresie chirurgii ogólnej

1. Rozpoznawanie i postępowanie w przypadkach:

1) wstrząsu urazowego i hipowolemicznego;

2) obrażeń urazowych dotyczących:

a) ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego:

b) klatki piersiowej, w szczególności:

c) jamy brzusznej, w szczególności:

d) układu moczowo-płciowego,

e) kręgosłupa, w szczególności diagnozowanie i postępowanie z chorymi ze złamaniem kręgosłupa,

f) kończyn, w szczególności:

g) oparzeń i odmrożeń:

3) zakażeń w chirurgii:

a) we wstrząsie septycznym,

b) w ropnym zapaleniu skóry i tkanki podskórnej (ropień, czyrak, zastrzał, zanokcica),

c) w zakażeniach przyrannych (tężec, zgorzel gazowa, róża);

4) najczęstszych schorzeń chirurgicznych jamy brzusznej, dotyczących:

a) „ostrego brzucha”:

b) krwawienia do przewodu pokarmowego,

c) innych chorób przewodu pokarmowego:

5) schorzeń urologicznych:

a) kamicy nerkowej,

b) zatrzymania moczu,

c) wodniaka jądra,

d) przerostu prostaty,

e) raka prostaty;

6) chorób układu naczyniowego:

a) w urazach naczyń,

b) w ostrym nieurazowym niedokrwieniu kończyn (zator, zakrzepy),

c) w przewlekłym niedokrwieniu kończyn dolnych,

d) w tętniaku aorty,

e) w żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej, dotyczącej w szczególności kończyn dolnych,

f) w przewlekłej niewydolności układu żylnego kończyn dolnych.

2. Poznanie zasad wczesnego rozpoznawania i postępowania chirurgicznego w nowotworach sutka, przewodu pokarmowego, tarczycy i skóry.

3. Poznanie wskazań do stosowania i podstaw interpretacji niektórych metod diagnostycznych i leczenia zabiegowego w chirurgii:

1) diagnostyki radiologicznej i ultrasonograficznej;

2) tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego;

3) endoskopii, ze szczególnym uwzględnieniem gastroskopii, ECPW, rektoskopii, kolonoskopii, cystoskopii;

4) ogólnych zasad i możliwości chirurgii laparoskopowej.

4. Poznanie problemów ogólnochirurgicznych dotyczących:

1) zasad aseptyki i antyseptyki, profilaktyki zakażeń okołooperacyjnych;

2) profilaktyki tężca;

3) profilaktyki zakażeń wirusami hepatotropowymi i HIV;

4) zasad współczesnej antybiotykoterapii w schorzeniach chirurgicznych;

5) zasad przygotowania chorego do zabiegu operacyjnego w znieczuleniu ogólnym;

6) zasad współczesnej rehabilitacji około- i pooperacyjnej.

5. Opanowanie następujących umiejętności i czynności:

1) mycia chirurgicznego rąk i pola operacyjnego;

2) chirurgicznego opracowania i zeszycia niewielkich ran;

3) znieczulenia miejscowego;

4) założenia podstawowych opatrunków gipsowych i unieruchamiających;

5) postępowania w krwotoku zewnętrznym;

6) założenia zgłębnika nosowo-żołądkowego;

7) dożylnego przetaczania krwi i płynów infuzyjnych;

8) postępowania w oparzeniach;

9) badania per rectum i oceny gruczołu krokowego.

IV. Program stażu cząstkowego w zakresie intensywnej terapii oraz medycyny ratunkowej

IVa. Program stażu cząstkowego w zakresie intensywnej terapii

1. Ocena stanu chorego w okresie przedoperacyjnym - w zależności od rodzaju wskazań do zabiegu operacyjnego lub diagnostycznego.

2. Postępowanie z chorym w oddziale i na stanowisku intensywnej terapii - zagadnienia ogólne:

1) specyfika stanowiska intensywnej terapii;

2) specyfika postrzegania i oceny stanu ogólnego w intensywnej terapii;

3) specyfika diagnostyki różnicowej w intensywnej terapii;

4) chorobowość i śmiertelność związana z intensywną terapią;

5) podmiotowość chorego w intensywnej terapii;

6) społeczne, ekonomiczne i socjalne skutki intensywnej terapii;

7) miejsce intensywnej terapii w strukturze organizacyjnej szpitala;

8) kryteria przyjęć na odział intensywnej terapii.

3. Zagadnienia szczegółowe:

1) przepływ krwi;

2) transport tlenu;

3) techniki zapobiegania powikłaniom u chorego w stanie krytycznym;

4) dostępy naczyniowe;

5) monitorowanie dynamiki układu krążenia;

6) monitorowanie oddychania;

7) monitorowanie metabolizmu;

8) monitorowanie ośrodkowego układu nerwowego;

9) sedacja i analgosedacja na oddziale intensywnej terapii;

10) ostra niewydolność oddechowa;

11) wentylacja mechaniczna, w tym zasady działania i obsługa respiratora;

12) ostra niewydolność krążenia;

13) rodzaje i podział wstrząsu;

14) chory z urazem wielonarządowym;

15) stan po nagłym zatrzymaniu krążenia, fizjopatologia oraz postępowanie lecznicze (hipotermia terapeutyczna);

16) zakażenia na oddziale intensywnej terapii (sepsa, ciężka sepsa, wstrząs septyczny), Surviving Sepsis Compaign - pakiety resuscytacyjne i pakiety terapeutyczne;

17) płynoterapia;

18) leczenie preparatami krwi i preparatami krwiopochodnymi;

19) żywienie w intensywnej terapii;

20) pozaustrojowe techniki leczenia ostrej niewydolności nerek, wątroby, krążenia i oddychania;

21) systemy oceny stanu klinicznego chorego;

22) orzecznictwo w intensywnej terapii, w tym orzekanie o nieodwracalnym ustaniu czynności mózgu.

IVb. Program stażu cząstkowego w zakresie medycyny ratunkowej

1. Utrwalenie zasad zaawansowanej resuscytacji krążeniowo-oddechowej i prowadzenia terapii poresuscytacyjnej.

2. Utrwalenie zasad postępowania ratunkowego w urazach wielonarządowych, w szczególności:

1) wstępnej oceny chorego z mnogimi obrażeniami ciała;

2) podtrzymania funkcji życiowych chorego z mnogimi obrażeniami ciała;

3) praktycznego opanowania zasad transportu chorego z mnogimi obrażeniami ciała;

4) prowadzenia oceny wtórnej pacjenta z mnogimi obrażeniami ciała;

5) poznania zaawansowanych technik diagnostyki okołourazowej i zasad różnicowania diagnostycznego w urazach;

6) postępowania klinicznego we wstrząsie urazowym.

3. Poszerzenie umiejętności wykonywania segregacji medycznej śródszpitalnej w nagłym zagrożeniu zdrowia lub życia.

4. Poszerzenie umiejętności postępowania w nagłym zagrożeniu zdrowia lub życia pochodzenia wewnętrznego, takim jak:

1) nagłe zatrzymanie krążenia;

2) ostra niewydolność krążenia różnej etiologii;

3) ostra niewydolność oddechowa różnej etiologii;

4) wstrząs o różnej etiologii;

5) nagłe stany utraty przytomności;

6) ostre schorzenia brzuszne;

7) ostre schorzenia ciężarnych;

8) ostre stany drgawkowe.

5. Postępowanie w nagłych zagrożeniach zdrowia lub życia u dzieci.

6. Postępowanie ratunkowe w nagłych zagrożeniach zdrowia lub życia pochodzenia środowiskowego:

1) ostre zatrucia;

2) skażenia chemiczne;

3) uraz termiczny (oparzenie, udar cieplny, hipotermia);

4) utonięcia, uraz nurkowy;

5) porażenia elektryczne i rażenia piorunem;

6) pogryzienia, ukąszenia i użądlenia.

7. Opanowanie następujących lekarskich umiejętności leczenia ratunkowego:

1) z zakresu resuscytacji krążeniowo-oddechowej:

a) udrożnienia dróg oddechowych metodami bezprzyrządowymi,

b) intubacji dotchawiczej,

c) udrożnienia dróg oddechowych technikami alternatywnymi (np. maski krtaniowe, maski żelowe, rurki krtaniowe itp.),

d) udrożnienia dróg oddechowych technikami chirurgicznymi, w tym konikotomii i tracheotomii,

e) wspomagania oddechu i sztucznej wentylacji zastępczej,

f) defibrylacji elektrycznej i kardiowersji,

g) pośredniego masażu serca,

h) wykonania centralnego dostępu dożylnego,

i) resuscytacji płynowej,

j) odbarczenia odmy opłucnowej, w szczególności odmy prężnej;

2) z zakresu czynności ratunkowych w warunkach przedszpitalnych (medycznych czynności ratunkowych):

a) zabezpieczania rannego pacjenta w czasie wyjmowania z uszkodzonego pojazdu,

b) podtrzymywania funkcji życiowych na miejscu zdarzenia lub wypadku i w czasie transportu,

c) unieruchamiania kręgosłupa szyjnego i piersiowo-lędźwiowego,

d) unieruchamiania złamań na miejscu zdarzenia lub wypadku,

e) tamowania krwotoków;

3) monitorowania podstawowych funkcji życiowych w czasie transportu oraz na szpitalnym oddziale ratunkowym;

4) zaopatrywania ran powierzchownych;

5) zasad znieczuleń przewodowych i analgosedacji w szpitalnych procedurach ratunkowych;

6) zasad postępowania w porodzie nagłym.

8. Utrwalenie zasad organizacji medycyny ratunkowej oraz zasad organizacyjnych i funkcjonowania szpitalnych oddziałów ratunkowych, prowadzenia dokumentacji medycznej właściwej dla szpitalnego oddziału ratunkowego oraz realizacji szpitalnego planu zabezpieczenia katastrofy.

9. Poszerzenie umiejętności postępowania w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego w warunkach przedszpitalnych.

10. Zestaw przeciwwstrząsowy.

11. Poszerzenie umiejętności postępowania w zdarzeniach masowych i katastrofach, w tym w szczególności prowadzenia segregacji przedszpitalnej oraz organizacji i prowadzenia akcji ratunkowej.

12. Staż uzupełniony kursem podstawowych i zaawansowanych czynności ratunkowych (ALS/BLS).

V. Program stażu cząstkowego w zakresie medycyny rodzinnej

1. Profilaktyka, diagnostyka i leczenie ostrych schorzeń stanowiących częste przyczyny zgłoszeń pacjentów do poradni:

1) ostrych schorzeń infekcyjnych dróg oddechowych;

2) stanów zapalnych ucha środkowego i zaburzeń słuchu;

3) chorób zakaźnych;

4) chorób układu pokarmowego (w szczególności choroby refluksowej, kamicy żółciowej, zaburzeń trawienia, zespołu jelita drażliwego);

5) zakażeń układu moczowego;

6) chorób skóry (w szczególności zmian zakaźnych, znamion barwnikowych, zmian alergicznych);

7) chorób narządu wzroku (w szczególności zapaleń spojówek i powiek).

2. Profilaktyka, diagnostyka i leczenie przewlekłych schorzeń stanowiących częste przyczyny zgłoszeń pacjentów do poradni:

1) chorób sercowo-naczyniowych (w szczególności nadciśnienia tętniczego, miażdżycy tętnic, choroby niedokrwiennej serca, żylaków podudzi, żylaków odbytu);

2) cukrzycy;

3) chorób przewlekłych układu oddechowego (w szczególności POCHP i astmy oskrzelowej);

4) chorób układu ruchu (w szczególności choroby zwyrodnieniowej stawów);

5) chorób układu moczowego (w szczególności przerostu gruczołu krokowego, przewlekłej choroby nerek);

6) chorób nowotworowych (przede wszystkim w aspekcie realizacji programów profilaktycznych);

7) zaburzeń psychicznych (w szczególności depresji, zaburzeń snu i zaburzeń lękowych);

8) chorób układu nerwowego (w szczególności zawrotów głowy, zespołów bólowych kręgosłupa, neuropatii obwodowych);

9) chorób tarczycy (w szczególności niedoczynności tarczycy).

3. W zakresie aspektów prawnych i organizacyjnych poradni podstawowej opieki zdrowotnej:

1) prawa pacjenta;

2) organizacja świadczeń finansowanych ze środków publicznych;

3) umowa z Narodowym Funduszem Zdrowia o udzielanie świadczeń z zakresu POZ;

4) zasady prowadzenia dokumentacji medycznej;

5) zasady udostępniania dokumentacji medycznej;

6) orzekanie lekarskie w zakresie POZ:

a) zasady orzekania o niezdolności do pracy,

b) zasady orzekania do celów rentowych i orzekania o niepełnosprawności,

c) zasady refundacji leków i wyrobów medycznych;

7) postępowanie w przypadku podejrzenia przemocy w rodzinie;

8) ochrona danych osobowych i medycznych;

9) tajemnica lekarska;

10) zasady stwierdzania zgonu;

11) zasady współpracy z instytucjami zewnętrznymi;

12) postępowanie w przypadku podejrzenia choroby zakaźnej;

13) organizacja pracy zespołu POZ: współpraca z pielęgniarką i położną POZ oraz koordynacja opieki.

4. Opanowanie następujących umiejętności i czynności:

1) badania niemowlęcia i małego dziecka;

2) wykonania badania bilansowego dzieci w różnym wieku;

3) kwalifikacji do szczepień dzieci i dorosłych;

4) przeprowadzenia porady laktacyjnej;

5) przeprowadzenia całościowej oceny geriatrycznej;

6) przeprowadzenia porady profilaktycznej u pacjenta dorosłego;

7) przeprowadzenia porady edukacyjnej;

8) oceny klinicznej bólu z zastosowaniem standaryzowanych narzędzi;

9) badania stanu psychicznego z wykorzystaniem wystandaryzowanych skal i kwestionariuszy, mających zastosowanie w podstawowej opiece zdrowotnej;

10) podstawowego badania neurologicznego (badanie nerwów czaszkowych, badanie odruchów, badanie układu ruchu, objawy oponowe, badanie czucia);

11) badania otoskopowego;

12) wziernikowania nosa (rynoskopia przednia);

13) orientacyjnego badania ostrości wzroku;

14) orientacyjnego badania pola widzenia;

15) badania per rectum, w tym oceny gruczołu krokowego;

16) usuwania szwów i drenów;

17) usuwania woskowiny z ucha;

18) cewnikowania pęcherza moczowego;

19) zakładania opatrunków.

VI. Program szkolenia w zakresie profilaktyki onkologicznej

1. Rakotwórcze czynniki ryzyka wewnątrzpochodne i zewnątrzpochodne.

2. Stany przednowotworowe.

3. Stan przednowotworowy a zmiana przednowotworowa.

4. Sposoby wykrywania zmian o charakterze przednowotworowym.

5. Zasady profilaktyki onkologicznej.

6. Samobadanie pacjenta.

7. Programy profilaktyki onkologicznej.

VII. Program szkolenia w zakresie leczenia bólu

1. Definicja i patomechanizm bólu przewlekłego.

2. Klasyfikacja bólu.

3. Ocena kliniczna chorego z bólem.

4. Ocena nasilenia bólu (ilościowa) - skale bólowe.

5. Charakterystyka bólu (ocena jakościowa) - kwestionariusze i inne narzędzia oceny jakościowej.

6. Ocena skuteczności leczenia bólu przewlekłego.

7. Ocena kliniczna chorego z bólem przewlekłym.

8. Farmakoterapia bólu.

9. Niefarmakologiczne metody kontroli bólu.

10. Skutki niewłaściwej kontroli bólu.

VIII. Program szkolenia w zakresie orzecznictwa lekarskiego

1. Rodzaje świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz warunki nabywania do nich uprawnień.

2. Zasady i tryb przyznawania oraz ustalania wysokości i wypłaty świadczeń.

3. Zasady i tryb orzekania o:

1) czasowej niezdolności do pracy;

2) potrzebie rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej;

3) okolicznościach uzasadniających przyznanie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego;

4) celowości przekwalifikowania zawodowego;

5) niezdolności do pracy zarobkowej;

6) niezdolności do samodzielnej egzystencji;

7) procentowym uszczerbku na zdrowiu;

8) niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym;

9) niepełnosprawności.

4. Zasady prowadzenia dokumentacji medycznej związanej z orzekaniem w sprawach, o których mowa w ust. 3.

IX. Program szkolenia w zakresie prawa medycznego i bioetyki

IXa. Program szkolenia w zakresie prawa medycznego

1. Zasady sprawowania opieki zdrowotnej w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Zasady wykonywania działalności leczniczej:

1) świadczenia zdrowotne;

2) podmioty lecznicze - rejestracja, zasady działania, szpitale kliniczne, nadzór;

3) dokumentacja medyczna;

4) nadzór specjalistyczny;

5) działalność lecznicza lekarza, lekarza dentysty w formie wykonywania praktyki zawodowej.

3. Zasady wykonywania zawodu lekarza:

1) definicja zawodu lekarza;

2) prawo wykonywania zawodu;

3) uprawnienia zawodowe lekarza;

4) kwalifikacje zawodowe;

5) ustawiczne doskonalenie zawodowe;

6) eksperyment medyczny;

7) dokumentacja medyczna;

8) lekarz a prawa pacjenta;

9) stwierdzenie zgonu i ustalenie przyczyn zgonu.

4. Zasady powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, w szczególności:

1) prawa i obowiązki osoby ubezpieczonej i lekarza ubezpieczenia zdrowotnego;

2) organizacja udzielania i zakres świadczeń z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego;

3) dokumentacja związana z udzielaniem świadczeń z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego.

5. Zasady działania samorządów reprezentujących zawody zaufania publicznego w ochronie zdrowia, w tym w szczególności:

1) zadania izb lekarskich;

2) prawa i obowiązki członków samorządu lekarskiego;

3) organizacja i działanie organów izb lekarskich i zjazdów lekarzy;

4) odpowiedzialność zawodowa lekarzy - postępowanie wyjaśniające przed rzecznikiem odpowiedzialności zawodowej, postępowanie przed sądem lekarskim;

5) inne samorządy zawodowe funkcjonujące w ochronie zdrowia - farmaceutów, pielęgniarek i położnych, diagnostów laboratoryjnych, ich zadania i struktura.

6. Inne uregulowania prawne dotyczące postępowania lekarza, w szczególności dotyczące:

1) sztucznej prokreacji;

2) przeszczepiania narządów i tkanek;

3) przerywania ciąży;

4) zabiegów estetycznych;

5) leczenia paliatywnego i stanów terminalnych;

6) chorób psychicznych;

7) niektórych chorób zakaźnych;

8) przeciwdziałania i leczenia uzależnień.

7. Zasady wypisywania recept na leki i wyroby medyczne oraz zleceń na przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i lecznicze środki techniczne.

8. Odpowiedzialność prawna lekarza - karna, cywilna i zawodowa:

1) pojęcie wykroczenia zawodowego, naruszenia dóbr osobistych, szkody, winy, odszkodowania i zadośćuczynienia;

2) ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej lekarza, grupowej praktyki lekarskiej, innych podmiotów wykonujących działalność leczniczą.

IXb. Program szkolenia w zakresie bioetyki

1. Przysięga i przykazanie Hipokratesa, „Powszechna Deklaracja Praw Człowieka”, „Deklaracja helsińska” i „Deklaracja tokijska”, polskie kodeksy etyki lekarskiej -przedwojenny „Kodeks izb lekarskich”, Zbiór zasad etyczno-deontologicznych polskiego lekarza, KEL.

2. „Konwencja o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej w dziedzinie zastosowania biologii i medycyny”.

3. Etyczne aspekty eksperymentów medycznych - eksperyment leczniczy i badawczy, etyczne zasady prowadzenia eksperymentu medycznego. Etyczne aspekty pobierania tkanek i narządów do transplantacji.

4. Etyczne aspekty relacji lekarz - pacjent - autonomia i godność pacjenta, informacja i zgoda pacjenta, tajemnica lekarska, lojalność wobec pacjenta, prawo lekarza do odmowy leczenia.

5. Prokreacja ludzka - aspekty etyczne działań lekarskich związane z ludzką prokreacją w świetle KEL. Problemy etyczne wspomaganej prokreacji. Problem klonowania ludzi w świetle KEL i „Konwencji o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej w dziedzinie zastosowania biologii i medycyny”.

6. Problemy etyczne dotyczące racjonowania metod leczenia i alokacji środków finansowych. Równość w dostępie do świadczeń zdrowotnych.

7. Etyczne aspekty walki z bólem. Etyczne aspekty leczenia paliatywnego. Leczenie hospicyjne z punktu widzenia etyki.

8. Etyczna problematyka związana z reanimacją i uporczywą terapią - wartość i jakość życia ludzkiego. Wskazania do reanimacji w świetle KEL, kryteria śmierci, pojęcie stanu terminalnego. Problem moralnego prawa odstąpienia od reanimacji i uporczywej terapii.

9. Etyczne aspekty problemu umierania. Problem godności umierania. Problem eutanazji w świetle medycyny hipokratejskiej.

10. Cnoty i ideały w życiu zawodowym lekarza. Pojęcie godności zawodu lekarza. Wzorce postaw godnych naśladowania. Wybrane dane z historii medycyny w zakresie pojęć bioetycznych. Kazusy w bioetyce.

X. Program szkolenia w zakresie zdrowia publicznego i profilaktyki dotyczącej szczepień ochronnych

Xa. Program szkolenia w zakresie zdrowia publicznego

1. Wprowadzenie do zagadnień zdrowia publicznego:

1) ochrona zdrowia a zdrowie publiczne, geneza, przedmiot zdrowia publicznego jako dyscypliny naukowej i działalności praktycznej;

2) wielosektorowość i multidyscyplinarność ochrony zdrowia, prozdrowotna polityka publiczna w państwach wysokorozwiniętych;

3) aktualne problemy zdrowia publicznego w Rzeczypospolitej Polskiej i Unii Europejskiej.

2. Organizacja i ekonomika zdrowia:

1) systemy ochrony zdrowia na świecie - podstawowe modele organizacji i finansowania, transformacje systemów - ich przyczyny, kierunki i cele zmian;

2) zasady organizacji i finansowania systemu opieki zdrowotnej w Rzeczypospolitej Polskiej;

3) instytucje zdrowia publicznego w Rzeczypospolitej Polskiej: Państwowa Inspekcja Sanitarna, Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, Krajowe Centrum do Spraw AIDS, zadania własne samorządu terytorialnego oraz administracji centralnej: organizacja, zadania, instrumenty działania;

4) wspólnotowe i międzynarodowe regulacje prawne ochrony zdrowia;

5) podstawowe pojęcia ekonomii zdrowia: popyt i podaż świadczeń zdrowotnych, odmienności rynku świadczeń zdrowotnych od innych towarów i usług, asymetria informacji i pełnomocnictwo, koncepcje potrzeby zdrowotnej, równość i sprawiedliwość społeczna oraz efektywność jako kryterium optymalnej alokacji zasobów, koszty bezpośrednie i pośrednie choroby, koszty terapii i następstw choroby;

6) ocena technologii medycznych jako narzędzie podejmowania decyzji alokacji publicznych środków na opiekę zdrowotną;

7) zasady funkcjonowania systemu refundacji leków w Rzeczypospolitej Polskiej: cele i narzędzia polityki lekowej państwa a regulacje Unii Europejskiej;

8) wskaźniki stanu zdrowia i funkcjonowania opieki zdrowotnej w krajach OECD.

3. Zdrowie ludności i jego ocena:

1) pojęcie zdrowia i choroby - przegląd wybranych koncepcji teoretycznych;

2) społeczne i ekonomiczne determinanty zdrowia;

3) podstawowe pojęcia epidemiologii, mierniki rozpowszechnienia zjawisk zdrowotnych w populacji;

4) epidemiologia jako narzędzie zdrowia publicznego: źródła informacji o sytuacji zdrowotnej oraz określanie potrzeb zdrowotnych ludności;

5) sytuacja zdrowotna w Rzeczypospolitej Polskiej na tle Europy i świata;

6) procesy demograficzne a planowanie celów systemu ochrony zdrowia;

7) epidemiologia wybranych chorób zakaźnych: zakażenia wewnątrzszpitalne w Rzeczypospolitej Polskiej i w Europie.

4. Promocja i profilaktyka zdrowotna:

1) podstawowe definicje: profilaktyka, promocja zdrowia, edukacja zdrowotna;

2) geneza, kierunki działania i strategie promocji zdrowia;

3) rola edukacji pacjenta w systemie opieki zdrowotnej;

4) zasady Evidence Based Public Health;

5) programy zdrowotne jako narzędzie profilaktyki i promocji zdrowia (w szczególności: Narodowy Program Zdrowia, Narodowa Strategia Onkologiczna, Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego, przegląd programów samorządowych).

5. Wybrane dylematy etyczne zdrowia publicznego: równość dostępu do świadczeń a efektywność systemu opieki zdrowotnej, wysoka jakość świadczeń a efektywność systemu opieki zdrowotnej, wszechstronność a równość w dostępie do świadczeń, pluralizm światopoglądowy a działania władz publicznych w obszarze zdrowia publicznego, wyrównywanie nierówności zdrowotnych, refundacja kosztów leczenia i leków, finansowanie procedur o wysokiej kosztochłonności, finansowanie leczenia chorób rzadkich.

6. Rola lekarza w zdrowiu publicznym: lekarskie standardy etyczne i ich związek ze zdrowiem publicznym, lekarz w promocji i profilaktyce zdrowotnej, konflikty interesów pracowników ochrony zdrowia.

Xb. Program szkolenia w zakresie profilaktyki dotyczącej szczepień ochronnych

1) ogólne zasady wykonywania szczepień;

2) organizacja punktu szczepień;

3) rodzaje szczepionek;

4) transport i przechowywanie szczepionek;

5) szczepienia obowiązkowe i zalecane;

6) kalendarz szczepień;

7) szczepienia podróżnych;

8) bezwzględne i względne przeciwwskazania do szczepienia;

9) niepożądane odczyny poszczepienne;

10) rozmowa z pacjentami na temat szczepień;

11) ruchy antyszczepionkowe.

XI. Program szkolenia w zakresie komunikacji z pacjentem i zespołem terapeutycznym oraz przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu

1. Komunikacja z pacjentem - przepisy prawne.

2. Bariery komunikacyjne i ich przełamywanie.

3. Zrozumiała komunikacja werbalna i niewerbalna oraz jej wpływ na postępy w leczeniu.

4. Komunikacja w trudnych sytuacjach związanych z przekazywaniem niepomyślnych informacji.

5. Utrzymanie komunikacji i dążenie do porozumienia w sytuacjach konfliktowych.

6. Źródła i przyczyny wypalenia zawodowego.

7. Zasady postępowania i radzenie sobie z wypaleniem zawodowym.

8. Profilaktyka wypalenia zawodowego.

9. Wpływ wypalenia zawodowego na pracownika.

B. CZĘŚĆ PERSONALIZOWANA STAŻU PODYPLOMOWEGO

XII. Program części personalizowanej stażu podyplomowego

XIIa. Program stażu w niezabiegowych dziedzinach medycyny

1. Epidemiologia najczęstszych chorób występujących w danej dziedzinie medycyny.

2. Wskazania i przeciwwskazania do leczenia w najczęściej występujących chorobach.

3. Poznanie metod diagnostycznych i terapeutycznych zgodnych z aktualną wiedzą medyczną.

4. Zasady podejmowania decyzji diagnostycznych i terapeutycznych dotyczących najczęściej występujących chorób.

5. Poznanie problemów ogólnolekarskich związanych z leczeniem chorób.

XIIb. Program stażu w zabiegowych dziedzinach medycyny

1. Poznanie wskazań i podstaw interpretacji stosowania niektórych metod diagnostycznych i leczenia zabiegowego.

2. Zapoznanie się z postępowaniem przedoperacyjnym, opieką śródoperacyjną i postępowaniem pooperacyjnym.

3. Poznanie problemów związanych z wykonywanymi procedurami zabiegowymi.

4. Zapoznanie się z podstawowymi umiejętnościami i czynnościami związanymi z leczeniem zabiegowym w ramach danej dziedziny zabiegowej.

XIIc. Program stażu w dziedzinach medycyny realizowanych w ramach katedr i zakładów teoretycznych

1. Zapoznanie się z tematyką naukową i dydaktyczną.

2. Zapoznanie się z miernikami wykorzystywanymi do badań i ich interpretacją.

3. Poznanie procesów analitycznych towarzyszących realizowanym zadaniom.

4. Poznanie zasad formułowania materiałów, programów i innych dokumentów końcowych związanych z działalnością naukową i dydaktyczną.

I. Program stażu cząstkowego w zakresie stomatologii zachowawczej z endodoncją

1. Poznanie zasad:

1) organizacji promocji zdrowia jamy ustnej wśród społeczności lokalnej (mieszkańców wsi, gminy, dzielnicy), na której terenie funkcjonuje praktyka lub poradnia;

2) organizacji i metod pracy indywidualnej praktyki lekarsko-dentystycznej lub poradni, w szczególności:

a) organizacji pracy gabinetu (ruch pacjentów, rejestracja, dokumentacja, sprawozdawczość, zasady wypisywania recept i skierowań na badanie diagnostyczne oraz na konsultacje specjalistyczne),

b) ergonomii pracy lekarza dentysty, pracy z asystentką na cztery ręce,

c) współdziałania z lekarzami i innymi pracownikami ochrony zdrowia,

d) metodologii zawierania kontraktów.

2. Rozpoznawanie, zapobieganie i leczenie:

1) próchnicy zębów;

2) zapaleń miazgi;

3) martwicy i zgorzeli miazgi oraz chorób tkanek okołowierzchołkowych zęba;

4) uszkodzeń tkanek zębów niepróchnicowego pochodzenia.

3. Opanowanie następujących umiejętności i czynności:

1) diagnozowania i oceny aktywności zmian próchnicowych w zębach stałych, zlokalizowanych na różnych powierzchniach, z uwzględnieniem użycia nowoczesnych metod detekcji;

2) planowania postępowania profilaktyczno-leczniczego próchnicy, z uwzględnieniem indywidualnych czynników ryzyka choroby;

3) postępowania diagnostycznego w przypadku bólu zębów o niejasnej lokalizacji;

4) nieinwazyjnego i inwazyjnego leczenia zmian próchnicowych z uwzględnieniem użycia metod oszczędzających twarde tkanki zęba i odpowiednich materiałów stomatologicznych;

5) postępowania profilaktycznego i leczenia ubytków niepróchnicowego pochodzenia zmineralizowanych tkanek zęba (nadżerki nietypowe, ubytki typu abrazyjnego, erozje);

6) postępowania diagnostycznego i leczniczego w przypadku chorób miazgi i tkanek okołowierzchołkowych (ekstyrpacja miazgi w znieczuleniu, biomechaniczne opracowanie kanałów korzeniowych, wypełnienie kanałów korzeniowych ćwiekami gutaperkowymi z użyciem różnych metod kondensacji, leczenie endodontyczne zębów z nieprawidłowościami anatomicznymi dotyczącymi liczby i przebiegu kanałów korzeniowych);

7) diagnostyki i postępowania leczniczego w przypadku pourazowych uszkodzeń zębów stałych;

8) stosowania diagnostyki radiologicznej wewnątrzustnej i zewnątrzustnej oraz innych metod obrazowania;

9) diagnozowania i usuwania przebarwień zębów;

10) prowadzenia instruktażu higieny jamy ustnej i motywacji chorego oraz oceny uzyskanych efektów;

11) stosowania profesjonalnych metod profilaktyki próchnicy i zapaleń dziąseł (profesjonalne usuwanie kamienia nazębnego, mechaniczne usuwanie płytki nazębnej, stosowanie lakierów i żeli fluorkowych, stosowanie lakierów chlorheksydynowych i uszczelniaczy bruzd);

12) planowania i oceny efektów edukacji prozdrowotnej w różnych grupach populacji.

II. Program stażu cząstkowego w zakresie stomatologii dziecięcej

1. Poznanie zasad:

1) adaptacji dziecka do zabiegów dentystycznych;

2) postępowania z dziećmi specjalnej troski.

2. Rozpoznawanie, zapobieganie i leczenie:

1) próchnicy w uzębieniu mlecznym;

2) próchnicy w uzębieniu stałym;

3) chorób miazgi zębów mlecznych oraz zębów stałych w różnych stadiach rozwoju zębów;

4) chorób przyzębia i błony śluzowej jamy ustnej w wieku rozwojowym.

3. Postępowanie w pourazowym uszkodzeniu zębów mlecznych, a także zębów stałych z niezakończonym oraz zakończonym rozwojem korzenia (diagnostyka kliniczna i radiologiczna, uwarunkowania procedur leczniczych, badania kontrolne z oceną rozwoju korzenia).

4. Opanowanie następujących umiejętności i czynności:

1) oceny wieku zębowego;

2) diagnozowania zaburzeń oraz wad rozwojowych w uzębieniu mlecznym i stałym;

3) diagnozowania próchnicy w zębach mlecznych i stałych wraz z oceną aktywności oraz indywidualnych czynników ryzyka choroby próchnicowej;

4) planowania i wykonywania profesjonalnych zabiegów profilaktycznych w zębach mlecznych i stałych;

5) leczenia próchnicy w zębach mlecznych i stałych wraz z oszczędzającymi metodami opracowania ubytków oraz zastosowaniem właściwych materiałów do wypełnień;

6) postępowania leczniczego w chorobach miazgi zębów mlecznych;

7) leczenia chorób miazgi w zębach stałych z niezakończonym oraz zakończonym rozwojem korzenia;

8) postępowania w pourazowych uszkodzeniach zębów stałych z niezakończonym oraz zakończonym rozwojem korzeni;

9) wykonywania zabiegów endodontycznych;

10) zastosowania oraz interpretacji badań radiologicznych zewnątrzustnych i wewnątrzustnych.

III. Program stażu cząstkowego w zakresie chirurgii stomatologicznej

1. Opanowanie zasad:

1) znieczulenia miejscowego powierzchniowego, nasiękowego i przewodowego;

2) usuwania zębów u dzieci i dorosłych;

3) dłutowania i separacji korzeni zębów;

4) diagnostyki i postępowania w zapaleniu tkanek jamy ustnej, twarzy i szyi;

5) współczesnej antybiotykoterapii w leczeniu zapaleń tkanek jamy ustnej, twarzy i szyi;

6) profilaktyki onkologicznej, zasad rozpoznawania choroby nowotworowej i podstawowych metod diagnostycznych;

7) profilaktyki zakażeń wirusami hepatotropowymi i HIV w chirurgii stomatologicznej;

8) pierwszej pomocy w pourazowych obrażeniach zębów i czaszki twarzowej.

2. Rozpoznawanie, różnicowanie i zasady leczenia:

1) torbieli;

2) chorób stawu skroniowo-żuchwowego;

3) wczesnych i późnych powikłań po usunięciu zębów;

4) nerwobóli.

3. Opanowanie następujących umiejętności i czynności:

1) zastosowania badań radiologicznych i ultrasonograficznych w chirurgii stomatologicznej;

2) znieczulenia nasiękowego i przewodowego zewnątrzustnego i wewnątrzustnego w zakresie części twarzowej czaszki;

3) wykonania ekstrakcji zębów jednokorzeniowych i wielokorzeniowych;

4) wykonania zabiegu chirurgicznego zaopatrzenia zębodołu po ekstrakcji zębów;

5) wykonania odbarczenia przez nacięcie ropni zębopochodnych wewnątrzustnych.

IV. Program stażu cząstkowego w zakresie protetyki stomatologicznej

1. Poznanie zasad:

1) diagnostyki i planowania leczenia protetycznego w prostych przypadkach klinicznych;

2) współpracy lekarza z pracownią techniczną;

3) leczenia prostych przypadków klinicznych z zastosowaniem protez stałych (wkładów koronowych i koronowo-korzeniowych i lanych koron protetycznych) oraz protez ruchomych, częściowych i całkowitych;

4) wykonania uzupełnień tymczasowych;

5) naprawy uszkodzonych uzupełnień protetycznych.

2. Opanowanie umiejętności i czynności klinicznych niezbędnych podczas zastosowania klinicznego wkładów koronowych i koronowo-korzeniowych, koron lanych oraz protez częściowych i całkowitych, jak również naprawy wyżej wymienionych protez.

V. Program stażu cząstkowego w zakresie periodontologii i chorób błony śluzowej

1. Poznanie:

1) zasad diagnozowania, zapobiegania i leczenia zapaleń przyzębia;

2) sposobów kontroli miejscowych czynników przyczynowych chorób przyzębia;

3) zasad oceny wyników leczenia podstawowego w chorobach przyzębia;

4) podstawowej tematyki dotyczącej stanów przedrakowych, nowotworów jamy ustnej oraz zmian związanych z zakażeniem wirusem Sars-CoV-2.

2. Postępowanie diagnostyczne i lecznicze w chorobach błony śluzowej jamy ustnej o etiologii bakteryjnej, wirusowej, grzybiczej, kontaktowej i innej.

3. Opanowanie następujących umiejętności:

1) oceny stanu klinicznego i radiologicznego przyzębia (głębokość kieszonek, stopień rozchwiania zębów, zaawansowanie choroby w okolicy międzykorzeniowej zębów, krwawienie z kieszonki dziąsłowej, obecność płytki bakteryjnej, interpretacja obrazów radiologicznych przyzębia);

2) metod motywacji i instruktażu higieny u osób z zaawansowanym zapaleniem przyzębia;

3) wykonania skalingu naddziąsłowego i poddziąsłowego u osób z zapaleniem przyzębia o umiarkowanym zaawansowaniu;

4) korekty innych miejscowych czynników etiologicznych zapaleń dziąseł i przyzębia;

5) interpretacji wyników badań laboratoryjnych.

4. Szkolenie z zakresu bezpieczeństwa pacjenta, w tym profilaktyki zakażeń HIV, diagnostyki i leczenia AIDS, diagnostyki i leczenia HCV - (5 godzin wykładów):

1) epidemiologia zakażeń HIV i AIDS;

2) podstawowe wiadomości o budowie wirusa HIV i wykrywaniu zakażeń;

3) wybrane zagadnienia HIV/AIDS w ujęciu nauk medycznych;

4) elementy poradnictwa i opieki medycznej nad kobietą zakażoną HIV lub chorą na AIDS;

5) poradnictwo przed testem i po teście;

6) strategia leczenia antyretrowirusowego zakażonych HIV i chorych na AIDS;

7) etyczne i prawne aspekty HIV i AIDS;

8) elementy komunikowania się w relacjach lekarz - pacjent zakażony HIV i chory na AIDS;

9) diagnostyka i leczenie HCV.

VI. Program stażu cząstkowego w zakresie ortodoncji

1. Ocena wskazań do zapobiegania lub leczenia ortodontycznego, w tym: informacja dla pacjenta o wskazaniach do leczenia, stosowanych metodach, czasie rozpoczęcia leczenia, okresie trwania leczenia oraz o ograniczeniach.

2. Zasady współczesnego postępowania profilaktycznego.

3. Opanowanie następujących czynności i umiejętności:

1) postępowania diagnostycznego w nabytych wadach zgryzu:

a) badania klinicznego z oceną czynności narządów jamy ustnej,

b) określenia wskazań do zlecenia badań dodatkowych, w tym rentgenogramów;

2) wykonania modeli diagnostycznych, ustalenia wzorca zgryzu nawykowego, pośredniej oceny zgryzu na podstawie modeli;

3) analizy rentgenogramów: ortopantomograficznych i odległościowych bocznych głowy;

4) leczenia w okresie uzębienia mlecznego i mieszanego z użyciem standardowych aparatów lub protez ortodontycznych;

5) asystowania podczas leczenia wad zgryzu;

6) wykonania procedur niezbędnych do naprawy zdejmowanego aparatu ortodontycznego w przypadku uszkodzenia;

7) zdjęcia elementów stałego aparatu ortodontycznego w przypadku uszkodzenia.

VII. Program szkolenia w zakresie profilaktyki onkologicznej

1. Rakotwórcze czynniki ryzyka w jamie ustnej wewnątrzpochodne i zewnątrzpochodne.

2. Stany przednowotworowe błony śluzowej jamy ustnej.

3. Stan przednowotworowy a zmiana przednowotworowa.

4. Sposoby wykrywania zmian o charakterze przednowotworowym.

5. Zasady profilaktyki onkologicznej w stomatologii.

6. Samobadanie pacjenta.

7. Programy profilaktyki onkologicznej.

VIII. Program szkolenia w zakresie leczenia bólu

1. Definicja i patomechanizm bólu przewlekłego.

2. Klasyfikacja bólu.

3. Ocena kliniczna chorego z bólem.

4. Ocena nasilenia bólu (ilościowa) - skale bólowe.

5. Charakterystyka bólu (ocena jakościowa) - kwestionariusze i inne narzędzia oceny jakościowej.

6. Ocena skuteczności leczenia bólu przewlekłego.

7. Ocena kliniczna chorego z bólem przewlekłym.

8. Farmakoterapia bólu.

9. Niefarmakologiczne metody kontroli bólu.

10. Skutki niewłaściwej kontroli bólu.

IX. Program szkolenia w zakresie orzecznictwa lekarskiego

1. Rodzaje świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz warunki nabywania do nich uprawnień.

2. Zasady i tryb przyznawania oraz ustalania wysokości i wypłaty świadczeń.

3. Zasady i tryb orzekania o:

1) czasowej niezdolności do pracy;

2) potrzebie rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej;

3) okolicznościach uzasadniających przyznanie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego;

4) celowości przekwalifikowania zawodowego;

5) niezdolności do pracy zarobkowej;

6) niezdolności do samodzielnej egzystencji;

7) procentowym uszczerbku na zdrowiu;

8) niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym;

9) niepełnosprawności.

4. Zasady prowadzenia dokumentacji medycznej związanej z orzekaniem w sprawach, o których mowa w ust. 3.

X. Program szkolenia w zakresie prawa medycznego i bioetyki

Xa. Program szkolenia w zakresie prawa medycznego

1. Zasady sprawowania opieki zdrowotnej w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Zasady wykonywania działalności leczniczej:

1) świadczenia zdrowotne;

2) podmioty lecznicze - rejestracja, zasady działania, szpitale kliniczne, nadzór;

3) dokumentacja medyczna;

4) nadzór specjalistyczny;

5) działalność lecznicza lekarza, lekarza dentysty - w formie wykonywania praktyki zawodowej.

3. Zasady wykonywania zawodu lekarza dentysty:

1) definicja zawodu lekarza dentysty;

2) prawo wykonywania zawodu;

3) uprawnienia zawodowe lekarza dentysty;

4) kwalifikacje zawodowe;

5) ustawiczne doskonalenie zawodowe;

6) eksperyment medyczny;

7) dokumentacja medyczna;

8) lekarz a prawa pacjenta;

9) stwierdzenie zgonu i ustalenie przyczyn zgonu.

4. Zasady powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, w szczególności:

1) prawa i obowiązki osoby ubezpieczonej i lekarza ubezpieczenia zdrowotnego;

2) organizacja udzielania i zakres świadczeń z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego;

3) dokumentacja związana z udzielaniem świadczeń z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego.

5. Zasady działania samorządów reprezentujących zawody zaufania publicznego w ochronie zdrowia, w tym w szczególności:

1) zadania izb lekarskich;

2) prawa i obowiązki członków samorządu lekarskiego;

3) organizacja i działanie organów izb lekarskich i zjazdów lekarzy;

4) odpowiedzialność zawodowa lekarzy dentystów - postępowanie wyjaśniające przed rzecznikiem odpowiedzialności zawodowej, postępowanie przed sądem lekarskim;

5) inne samorządy zawodowe funkcjonujące w ochronie zdrowia - farmaceutów, pielęgniarek i położnych, diagnostów laboratoryjnych, ich zadania i struktura.

6. Inne uregulowania prawne dotyczące postępowania lekarza dentysty, w szczególności dotyczące:

1) przeszczepiania narządów i tkanek;

2) zabiegów estetycznych;

3) chorób psychicznych;

4) niektórych chorób zakaźnych.

7. Zasady wypisywania recept na leki i wyroby medyczne oraz zleceń na przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i lecznicze środki techniczne.

8. Odpowiedzialność prawna lekarza dentysty - karna, cywilna i zawodowa:

1) pojęcie wykroczenia zawodowego, naruszenia dóbr osobistych, szkody, winy, odszkodowania i zadośćuczynienia;

2) ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej lekarza dentysty, grupowej praktyki lekarskiej, innych podmiotów wykonujących działalność leczniczą.

Xb. Program szkolenia w zakresie bioetyki

1. Przysięga i przykazanie Hipokratesa, „Powszechna Deklaracja Praw Człowieka”, „Deklaracja helsińska” i „Deklaracja tokijska”, polskie kodeksy etyki lekarskiej -przedwojenny „Kodeks izb lekarskich”, Zbiór zasad etyczno-deontologicznych polskiego lekarza, KEL.

2. „Konwencja o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej w dziedzinie zastosowania biologii i medycyny”.

3. Etyczne aspekty eksperymentów medycznych - eksperyment leczniczy i badawczy, etyczne zasady prowadzenia eksperymentu medycznego. Etyczne aspekty pobierania tkanek i narządów do transplantacji.

4. Etyczne aspekty relacji lekarz dentysta - pacjent - autonomia i godność pacjenta, informacja i zgoda pacjenta, tajemnica lekarska, lojalność wobec pacjenta, prawo lekarza do odmowy leczenia.

5. Problemy etyczne dotyczące racjonowania metod leczenia i alokacji środków finansowych. Równość w dostępie do świadczeń zdrowotnych.

6. Etyczne aspekty walki z bólem.

7. Etyczna problematyka związana z reanimacją i uporczywą terapią - wartość i jakość życia ludzkiego. Wskazania do reanimacji w świetle KEL, kryteria śmierci, pojęcie stanu terminalnego. Problem moralnego prawa odstąpienia od reanimacji i uporczywej terapii.

8. Etyczne aspekty problemu umierania. Problem godności umierania. Problem eutanazji w świetle medycyny hipokratejskiej.

9. Cnoty i ideały w życiu zawodowym lekarza dentysty. Pojęcie godności zawodu lekarza dentysty. Wzorce postaw godnych naśladowania. Wybrane dane z historii medycyny w zakresie pojęć bioetycznych. Kazusy w bioetyce.

XI. Program szkolenia w zakresie zdrowia publicznego i profilaktyki dotyczącej szczepień ochronnych

XIa. Program szkolenia w zakresie zdrowia publicznego

1. Wprowadzenie do zagadnień zdrowia publicznego:

1) ochrona zdrowia a zdrowie publiczne, geneza, przedmiot zdrowia publicznego jako dyscypliny naukowej i działalności praktycznej;

2) wielosektorowość i multidyscyplinarność ochrony zdrowia, prozdrowotna polityka publiczna w państwach wysokorozwiniętych;

3) aktualne problemy zdrowia publicznego w Rzeczypospolitej Polskiej i Unii Europejskiej.

2. Organizacja i ekonomika zdrowia:

1) systemy ochrony zdrowia na świecie - podstawowe modele organizacji i finansowania, transformacje systemów - ich przyczyny, kierunki i cele zmian;

2) zasady organizacji i finansowania systemu opieki zdrowotnej w Rzeczypospolitej Polskiej;

3) instytucje zdrowia publicznego w Rzeczypospolitej Polskiej: Państwowa Inspekcja Sanitarna, Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, Krajowe Centrum do Spraw AIDS, zadania własne samorządu terytorialnego oraz administracji centralnej: organizacja, zadania, instrumenty działania;

4) wspólnotowe i międzynarodowe regulacje prawne ochrony zdrowia;

5) podstawowe pojęcia ekonomii zdrowia: popyt i podaż świadczeń zdrowotnych, odmienności rynku świadczeń zdrowotnych od innych towarów i usług, asymetria informacji i pełnomocnictwo, koncepcje potrzeby zdrowotnej, równość i sprawiedliwość społeczna oraz efektywność jako kryterium optymalnej alokacji zasobów, koszty bezpośrednie i pośrednie choroby, koszty terapii i następstw choroby;

6) ocena technologii medycznych jako narzędzie podejmowania decyzji alokacji publicznych środków na opiekę zdrowotną;

7) zasady funkcjonowania systemu refundacji leków w Rzeczypospolitej Polskiej, cele i narzędzia polityki lekowej państwa a regulacje wspólnotowe;

8) wskaźniki stanu zdrowia i funkcjonowania opieki zdrowotnej w krajach OECD.

3. Zdrowie ludności i jego ocena:

1) pojęcie zdrowia i choroby - przegląd wybranych koncepcji teoretycznych;

2) społeczne i ekonomiczne determinanty zdrowia;

3) podstawowe pojęcia epidemiologii, mierniki rozpowszechnienia zjawisk zdrowotnych w populacji;

4) epidemiologia jako narzędzie zdrowia publicznego: źródła informacji o sytuacji zdrowotnej oraz określanie potrzeb zdrowotnych ludności;

5) sytuacja zdrowotna w Rzeczypospolitej Polskiej na tle Europy i świata;

6) procesy demograficzne a planowanie celów systemu ochrony zdrowia;

7) epidemiologia wybranych chorób zakaźnych: zakażenia wewnątrzszpitalne w Rzeczypospolitej Polskiej i w Europie.

4. Promocja i profilaktyka zdrowotna:

1) podstawowe definicje: profilaktyka, promocja zdrowia, edukacja zdrowotna;

2) geneza, kierunki działania i strategie promocji zdrowia;

3) rola edukacji pacjenta w systemie opieki zdrowotnej;

4) zasady Evidence Based Public Health;

5) programy zdrowotne jako narzędzie profilaktyki i promocji zdrowia (w szczególności: Narodowy Program Zdrowia, Narodowa Strategia Onkologiczna, Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego, przegląd programów samorządowych).

5. Wybrane dylematy etyczne zdrowia publicznego: równość dostępu do świadczeń a efektywność systemu opieki zdrowotnej, wysoka jakość świadczeń a efektywność systemu opieki zdrowotnej, wszechstronność a równość w dostępie do świadczeń, pluralizm światopoglądowy a działania władz publicznych w obszarze zdrowia publicznego, wyrównywanie nierówności zdrowotnych, refundacja kosztów leczenia i leków, finansowanie procedur o wysokiej kosztochłonności, finansowanie leczenia chorób rzadkich.

6. Rola lekarza dentysty w zdrowiu publicznym: lekarskie standardy etyczne i ich związek ze zdrowiem publicznym, lekarz dentysta w promocji i profilaktyce zdrowotnej, konflikty interesów pracowników ochrony zdrowia.

XIb. Program szkolenia w zakresie profilaktyki dotyczącej szczepień ochronnych

1. Ogólne zasady wykonywania szczepień.

2. Organizacja punktu szczepień.

3. Rodzaje szczepionek.

4. Transport i przechowywanie szczepionek.

5. Szczepienia obowiązkowe i zalecane.

6. Kalendarz szczepień.

7. Szczepienia podróżnych.

8. Bezwzględne i względne przeciwwskazania do szczepienia.

9. Niepożądane odczyny poszczepienne.

10. Rozmowa z pacjentami na temat szczepień.

11. Ruchy antyszczepionkowe.

XII. Program szkolenia w zakresie komunikacji z pacjentem i zespołem terapeutycznym

1. Komunikacja z pacjentem - przepisy prawne.

2. Bariery komunikacyjne i ich przełamywanie.

3. Zrozumiała komunikacja werbalna i niewerbalna oraz jej wpływ na postępy w leczeniu.

4. Komunikacja w trudnych sytuacjach związanych z przekazywaniem niepomyślnych informacji.

5. Rola i zadania zespołu terapeutycznego.

6. Utrzymanie komunikacji i dążenie do porozumienia w sytuacjach konfliktowych.

7. Źródła i przyczyny wypalenia zawodowego.

8. Zasady postępowania i radzenie sobie z wypaleniem zawodowym.

9. Profilaktyka wypalenia zawodowego.

10. Wpływ wypalenia zawodowego na pracownika.

XIII. Program kursu w zakresie medycyny ratunkowej

1. Wprowadzenie do medycyny ratunkowej, mechanizmy powstawania bólu oraz metody kontroli bólu przewlekłego:

1) założenia organizacyjne i zadania medycyny ratunkowej we współczesnych systemach ochrony zdrowia, w tym podstawy prawne działania medycyny ratunkowej w Rzeczypospolitej Polskiej;

2) epidemiologia nagłych zagrożeń zdrowia i życia;

3) segregacja medyczna;

4) ocena funkcji życiowych pacjenta.

2. Zaawansowana resuscytacja krążeniowo-oddechowa:

1) epidemiologia, klinika i diagnostyka nagłego zatrzymania krążenia;

2) podstawy zaawansowanej resuscytacji oddechowej u dorosłych: ratunkowa drożność dróg oddechowych, techniki prowadzenia oddechu zastępczego;

3) podstawy zaawansowanej resuscytacji krążenia u dorosłych: techniki bezprzyrządowego wspomagania krążenia;

4) ratunkowe dostępy donaczyniowe;

5) farmakoterapia nagłego zatrzymania krążenia;

6) epidemiologia i klinika nagłych zatrzymań krążenia u dzieci, odrębności anatomiczno--fizjologicznych wieku dziecięcego;

7) specyfika zaawansowanej resuscytacji krążeniowo-oddechowej noworodków, niemowląt i dzieci: drożność dróg oddechowych, wentylacja zastępcza;

8) współczesne zalecenia i algorytmy prowadzenia resuscytacji krążeniowo-oddechowej: zespół resuscytacyjny - jego zadania i monitorowanie skuteczności;

9) resuscytacja krążeniowo-oddechowa w sytuacjach szczególnych: wstrząs anafilaktyczny, wstrząs kardiogenny, wstrząs septyczny, resuscytacja ciężarnych, podtopienie, hipotermia, porażenie prądem lub piorunem, ostry zespół wieńcowy, udar mózgowy.

3. Zestaw przeciwwstrząsowy.