Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności ekologicznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
§ 49
ObowiązujeRozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia .
Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 26 kwietnia 2023 r.
Załącznik nr 1 ODNOŚNE MINIMALNE WYMOGI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 70 UST. 3 LIT. B ROZPORZĄDZENIA 2021/2115, DOTYCZĄCE STOSOWANIA NAWOZÓW I ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN
ORAZ INNE ODPOWIEDNIE OBOWIĄZKOWE WYMOGI USTANOWIONE NA MOCY PRAWA KRAJOWEGO Współczynnik trwałości
Obszar, na Iloczyn Współ- uchybienia którym współczynczynnik
Wymogi Rodzaj uchybienia powinny być odwra- odwra- nika dotkliwości nieod- przestrzegane calna calna dotkliwości uchybienia wracal- krótko- długo- wymogi i trwałości na trwała trwała
I. WYMOGI DOTYCZĄCE STOSOWANIA NAWOZÓW
Niestosowanie w danym Stwierdzono Obszar objęty roku dawki zastosowanie zobowiązaniem nawozów naturalnych w danym roku w ramach wykorzystywanych dawki nawozów pakietów rolniczo zawierającej naturalnych więcej wykorzystywanych niż 170 kg azotu rolniczo
80 % 1,25 – – 100 % w czystym składniku zawierającej więcej na 1 ha użytków rolnych niż
– art. 105 ust. 1 ustawy 170 kg azotu z dnia 20 lipca 2017 r. – w czystym
Prawo wodne (Dz. U. składniku na 1 ha z 2024 r. poz. 1087, użytków z późn. zm.) rolnych
II. WYMOGI DOTYCZĄCE STOSOWANIA ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN
1. Przeciwdziałanie 1. Nie Obszar objęty zniesieniu środków przeciwdziałano zobowiązaniem ochrony roślin na zniesieniu środków w ramach obszary i obiekty ochrony roślin na pakietów niebędące celem obszary lub obiekty zabiegu niebędące celem z zastosowaniem tych zabiegu środków. Stosowanie z zastosowaniem środków ochrony roślin tych środków lub planuje się stwierdzono, że
20 % 1,25 – – 25 % z uwzględnieniem stosowanie okresu, w którym ludzie środków ochrony będą przebywać na roślin zaplanowano obszarze objętym bez uwzględnienia zabiegiem okresu, w którym
– art. 35 ust. 1 ustawy ludzie będą z dnia 8 marca 2013 r. przebywać na o środkach ochrony obszarze objętym roślin (Dz. U. z 2024 r. zabiegiem poz. 630)
2. Uwzględnienie 2. Stwierdzono, że Obszar objęty integrowanej ochrony nie uwzględniono zobowiązaniem roślin w przypadku integrowanej w ramach
20 % 1,25 – – 25 % stosowania środków ochrony roślin pakietów ochrony roślin oraz w przypadku wskazanie sposobu stosowania realizacji wymagań środków ochrony integrowanej ochrony roślin lub nie roślin w dokumentacji wskazano sposobu
(ewidencji zabiegów) realizacji wymagań przez podanie integrowanej przyczyny wykonania ochrony roślin zabiegu środkiem w dokumentacji ochrony roślin (ewidencji
– art. 35 ust. 3 ustawy zabiegów) przez z dnia 8 marca 2013 r. podanie przyczyny o środkach ochrony wykonania zabiegu roślin środkiem ochrony roślin
III. INNE ODPOWIEDNIE WYMOGI OBOWIĄZKOWE
Nieniszczenie, Stwierdzono Obszar całego nieuszkadzanie lub zniszczenie, gospodarstwa nieprzekształcanie uszkodzenie lub rolnego pomnika przyrody przekształcenie
(z wyjątkiem drzewa pomnika przyrody ustanowionego (z wyjątkiem pomnikiem przyrody), drzewa stanowiska ustanowionego dokumentacyjnego, pomnikiem użytku ekologicznego przyrody), lub zespołu stanowiska przyrodniczo- dokumentacyjnego,
29 % – – 1,75 50 % -krajobrazowego, jeżeli użytku taki zakaz został ekologicznego lub wprowadzony zespołu
– art. 45 ust. 1 pkt 1 przyrodniczo- ustawy z dnia -krajobrazowego,
16 kwietnia 2004 r. pomimo tego, że o ochronie przyrody zakaz ich
(Dz. U. z 2024 r. niszczenia, poz. 1478, z późn. zm.) uszkadzania lub przekształcania został wprowadzony
Załącznik nr 2 SZCZEGÓŁOWE WYMOGI DLA POSZCZEGÓLNYCH PAKIETÓW
1. Wymóg wspólny dla wszystkich pakietów wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia:
1) z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia, co najmniej 30 % zbioru uzyskanego z każdej uprawy lub roślin każdego gatunku uprawianych w ramach pakietów wymienionych w § 3 ust. 1:
a) pkt 1–6 rozporządzenia jest przeznaczone do przetwórstwa lub sprzedaży,
b) pkt 9 rozporządzenia, w przypadku uprawy roślin wymienionych w części I–VI tabeli załącznika nr 4 do rozporządzenia, jest przeznaczone do przetwórstwa lub sprzedaży,
2) z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w § 8 ust. 12 i 13 rozporządzenia, zbiór uzyskany w ramach pakietów wymienionych w § 3 ust. 1:
a) pkt 7 i 8 rozporządzenia jest przeznaczony do żywienia zwierząt lub sprzedaży,
b) pkt 9 rozporządzenia, w przypadku uprawy roślin wymienionych w części VII tabeli załącznika nr 4 do rozporządzenia oraz trwałych użytków zielonych, jest przeznaczony do żywienia zwierząt lub sprzedaży
– co jest potwierdzone w szczególności dokumentami, o których mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 (Dz. Urz. UE L 150 z 14.06.2018, str. 1, z późn. zm.) oraz w przepisach wydanych na podstawie tego rozporządzenia.
2. Wymóg dodatkowy dla:
1) Pakietu 1. Uprawy rolnicze, Pakietu 7. Uprawy paszowe na gruntach ornych w odniesieniu do gruntów, o których mowa w § 8 ust. 1, 12 i 13 rozporządzenia – powierzchnia upraw roślin:
a) bobowatych grubonasiennych lub gorczycy białej, lub gryki zwyczajnej uprawianych w plonie głównym w ramach pakietu wymienionego w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia oraz
b) bobowatych drobnonasiennych, traw lub ich mieszanek uprawianych w plonie głównym w ramach pakietu wymienionego w § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia
– jest w danym roku nie większa niż 25 % powierzchni gruntu objętego zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia;
2) Pakietu 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi w odniesieniu do gruntów, o których mowa w § 8 ust. 1, 12 i 13 rozporządzenia – powierzchnia upraw roślin:
a) bobowatych grubonasiennych lub gorczycy białej, lub gryki zwyczajnej uprawianych w plonie głównym w ramach pakietu wymienionego w § 3 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia oraz
b) bobowatych drobnonasiennych, traw lub ich mieszanek uprawianych w plonie głównym w ramach pakietu wymienionego w § 3 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia
– jest w danym roku nie większa niż 25 % powierzchni gruntu objętego zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia.
3. Wymóg dodatkowy dla Pakietu 1. Uprawy rolnicze, Pakietu 2. Uprawy warzywne, Pakietu 3. Uprawy zielarskie, Pakietu 5. Uprawy jagodowe, Pakietu 7. Uprawy paszowe na gruntach ornych – odpowiednio na gruntach w okresie konwersji lub na gruntach z zakończonym okresem konwersji, Pakietu 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi – uprawianie na gruntach ornych upraw lub roślin gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia lub w ramach danego pakietu, a w przypadku uprawy konopi włóknistych – uprawianie ich w celu uzyskania z tej uprawy nasion lub liści, lub kwiatostanów.
4. Wymóg dodatkowy dla Pakietu 1. Uprawy rolnicze, Pakietu 2. Uprawy warzywne, Pakietu 3. Uprawy zielarskie – odpowiednio na gruntach w okresie konwersji lub na gruntach z zakończonym okresem konwersji, Pakietu 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi – wytworzenie produktu ekologicznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1235) z uprawy lub roślin Wprowadzenie do wyliczenia ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 7 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 8. gatunków uprawianych na gruntach z zakończonym okresem konwersji lub produktu z upraw lub roślin gatunków uprawianych na gruntach w okresie konwersji, w ramach tych pakietów, a w przypadku:
1) uprawy wielogatunkowej, o której mowa w § 17 ust. 2 pkt 1 i pkt 4 lit. a rozporządzenia – wytworzenie tego produktu z każdej uprawy lub roślin każdego gatunku uprawianych w ramach takiej uprawy wielogatunkowej;
2) uprawy rośliny dwuletniej wymienionej w załączniku nr 4 do rozporządzenia – wytworzenie tego produktu w drugim roku uprawy rośliny dwuletniej.
5. Wymóg dodatkowy dla:
1) Pakietu 1. Uprawy rolnicze – odpowiednio na gruntach w okresie konwersji lub na gruntach z zakończonym okresem konwersji,
2) Pakietu 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi na gruntach, na których są uprawiane rośliny wymienione w części I tabeli załącznika nr 4 do rozporządzenia
– w przypadku prowadzenia uprawy: esparcety siewnej na materiał siewny, komonicy zwyczajnej na materiał siewny, koniczyny białej na materiał siewny, koniczyny białoróżowej na materiał siewny, koniczyny czerwonej na materiał siewny, koniczyny krwistoczerwonej na materiał siewny, koniczyny perskiej na materiał siewny, lucerny chmielowej (nerkowatej) na materiał siewny, lucerny mieszańcowej na materiał siewny, lucerny siewnej na materiał siewny, rzodkwi oleistej na materiał siewny, traw w siewie czystym z przeznaczeniem na materiał siewny, wyki kosmatej na materiał siewny i wyki siewnej na materiał siewny – poddanie materiału siewnego pochodzącego z tych upraw ocenie na podstawie przepisów o nasiennictwie; w przypadku uprawy dwuletniej i wieloletniej przestrzeganie wymogu nie jest wymagane w pierwszym roku prowadzenia tej uprawy.
6. Wymóg dodatkowy dla Pakietu 2. Uprawy warzywne – odpowiednio na gruntach w okresie konwersji lub na gruntach z zakończonym okresem konwersji, Pakietu 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi – w przypadku prowadzenia uprawy pomidorów:
1) do uprawy takiej może zostać wykorzystany wyłącznie materiał nasadzeniowy, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. g ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie (Dz. U. z 2021 r. poz. 129);
2) obsada roślin w ramach takiej uprawy wynosi nie mniej niż 20 000 szt./ha.
7. Wymogi dodatkowe dla Pakietu 4. Podstawowe uprawy sadownicze, Pakietu 5. Uprawy jagodowe, Pakietu 6. Ekstensywne uprawy sadownicze – odpowiednio na gruntach w okresie konwersji lub na gruntach z zakończonym okresem konwersji, Pakietu 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi na gruntach, na których są uprawiane rośliny wymienione w części IV–VI tabeli załącznika nr 4 do rozporządzenia:
1) w przypadku uprawy drzew w okresie owocowania lub na podkładkach karłowych lub półkarłowych, których uprawa jest prowadzona nie krócej niż rok, lub uprawy krzewów owocujących, ukorzenionych i spełniających minimalne wymagania dotyczące średnicy pędu:
a) coroczne wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych, w szczególności usuwanie odrostów i samosiewów, zgodnie ze wskazaniami doradcy rolniczego ze specjalizacją rolnośrodowiskową albo doradcy rolniczego ze specjalizacją rolnictwo ekologiczne, określonymi w planie działalności ekologicznej,
b) utrzymanie minimalnej obsady dla poszczególnych gatunków roślin, z tolerancją do 10 %,
c) uprawianie drzew owocowych w okresie owocowania lub krzewów owocujących gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia lub w ramach danego pakietu,
d) jest tyle drzew w okresie owocowania lub na podkładkach karłowych lub półkarłowych, ile jest wymagane do spełnienia minimalnej obsady drzew określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia, a uprawa tych drzew jest prowadzona nie krócej niż rok, przy czym w przypadku sadów mających nie mniej niż 12 lat – minimalna obsada drzew wynosi 125 drzew na hektar, a co najmniej 90 % tych drzew jest uprawianych nie krócej niż 12 lat; przy ustalaniu przestrzegania niniejszego wymogu uwzględnia się również drzewa, o których mowa w pkt 2, w przypadku uzupełnienia tymi drzewami tej obsady,
e) jest tyle krzewów owocujących, ukorzenionych, o średnicy pędu nie mniejszej niż:
– 4 mm, mierząc u nasady pędu – w przypadku krzewów jagodowych, z wyłączeniem borówki i żurawiny wielkoowocowej,
– 3 mm, mierząc pęd na wysokości 5 cm od jego nasady – w przypadku borówki wysokiej i borówki średniej,
– 2 mm, mierząc pęd na wysokości 5 cm od jego nasady – w przypadku borówki niskiej i borówki brusznicy,
– 1 mm, mierząc pęd na wysokości 5 cm od jego nasady – w przypadku żurawiny wielkoowocowej
– ile jest wymagane do spełnienia minimalnej obsady krzewów określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia; przy ustalaniu przestrzegania niniejszego wymogu uwzględnia się również krzewy, o których mowa w pkt 2, w przypadku uzupełnienia tymi krzewami tej obsady,
f) sady nie są prowadzone jako uprawa jednorzędowa,
g) posiadanie do roku poprzedzającego rok wytworzenia produktu rolnictwa ekologicznego z drzew i krzewów uprawianych na gruntach z zakończonym okresem konwersji lub produktu z drzew i krzewów uprawianych na gruntach w okresie konwersji, zgodnie z pkt 2 lit. l, dokumentu potwierdzającego jakość i liczbę materiału szkółkarskiego kategorii elitarny lub kategorii kwalifikowany lub materiału szkółkarskiego CAC, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie – w przypadku drzew i krzewów gatunków wymienionych w wykazie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 tej ustawy, jeżeli nimi uzupełniono minimalną obsadę, o której mowa w lit. d lub e, i są one odpowiednio drzewami niebędącymi w okresie owocowania lub niebędącymi na podkładkach karłowych lub półkarłowych, których uprawa jest prowadzona nie krócej niż rok, lub nie są krzewami owocującymi, ukorzenionymi i spełniającymi minimalne wymagania dotyczące średnicy pędu,
h) wytworzenie produktu ekologicznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej z drzew i krzewów uprawianych na gruntach z zakończonym okresem konwersji lub produktu z drzew i krzewów uprawianych na gruntach w okresie konwersji, a w przypadku uprawy wielogatunkowej, o której mowa w § 17 ust. 2 pkt 2, 3 oraz pkt 4 lit. b i c rozporządzenia – wytworzenie tego produktu z drzew i krzewów każdego z gatunków uprawianych w ramach takiej uprawy wielogatunkowej na gruntach w okresie konwersji lub na gruntach z zakończonym okresem konwersji;
2) w przypadku uprawy drzew niebędących w okresie owocowania lub niebędących na podkładkach karłowych lub półkarłowych, których uprawa jest prowadzona nie krócej niż rok, lub uprawy krzewów, które nie są krzewami owocującymi, ukorzenionymi i spełniającymi minimalne wymagania dotyczące średnicy pędu, które zostały nasadzone do dnia 31 lipca:
a) uprawianie drzew lub krzewów gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia lub w ramach danego pakietu,
b) utrzymanie minimalnej obsady dla poszczególnych gatunków roślin, z tolerancją do 10 %,
c) w przypadku drzew – do nasadzeń użyto materiału szkółkarskiego kategorii elitarny lub kategorii kwalifikowany lub materiału szkółkarskiego CAC, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie, które spełniają następujące minimalne wymagania jakościowe:
– wysokość drzewa wynosi nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej,
– średnica pnia wynosi nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania
– a uprawianych drzew jest tyle, ile jest wymagane do spełnienia minimalnej obsady drzew określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia,
d) w przypadku krzewów gatunków wymienionych w wykazie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie – do nasadzeń użyto materiału szkółkarskiego kategorii elitarny lub kategorii kwalifikowany lub materiału szkółkarskiego CAC, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie, które spełniają następujące minimalne wymagania jakościowe:
– krzewy jagodowe, z wyłączeniem borówki i żurawiny wielkoowocowej, mają mieć minimum jeden pęd o długości co najmniej 20 cm, mierząc od nasady do jego wierzchołka, albo dobrze wykształcone pąki nasadowe, a średnica pędu wynosi nie mniej niż 4 mm, mierząc u nasady pędu,
– borówka wysoka i borówka średnia mają mieć minimum jeden pęd o długości co najmniej 20 cm, mierząc pęd główny od nasady do jego wierzchołka, a średnica pędu wynosi nie mniej niż 3 mm, mierząc pęd na wysokości 5 cm od jego nasady,
– borówka niska, borówka brusznica i żurawina wielkoowocowa mają mieć minimum jeden pęd o długości co najmniej 10 cm, mierząc pęd główny od nasady do jego wierzchołka, średnica pędu wynosi nie mniej niż 2 mm, a w przypadku żurawiny wielkoowocowej – nie mniej niż 1 mm, mierząc pęd na wysokości 5 cm od jego nasady,
Wprowadzenie do wyliczenia ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 10 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4.
– truskawka ma mieć co najmniej dwa w pełni wykształcone liście albo średnicę korony o grubości nie mniejszej niż 4 mm,
– poziomka ma mieć co najmniej dwa w pełni wykształcone liście albo średnicę korony o grubości nie mniejszej niż 2 mm,
– winorośl ma mieć minimum jeden pęd o długości co najmniej 20 cm, mierząc od nasady do jego wierzchołka, a średnica pędu powinna wynosić nie mniej niż 4 mm, mierząc u nasady pędu
– a uprawianych krzewów jest tyle, ile jest wymagane do spełnienia minimalnej obsady krzewów określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia,
e) w przypadku krzewów gatunków niewymienionych w wykazie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie – do nasadzeń użyto materiału szkółkarskiego, który spełnia minimalne wymagania jakościowe określone w lit. d tiret pierwsze, a uprawianych krzewów jest tyle, ile jest wymagane do spełnienia minimalnej obsady krzewów określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia,
f) coroczne wykonywanie na plantacji zabiegów pielęgnacyjnych, w szczególności usuwanie odrostów i samosiewów, formowanie korony drzew lub przycięcie krzewów po posadzeniu w celu wzmocnienia pędów,
g) stosowanie nawozów i środków (dopuszczonych do stosowania w rolnictwie ekologicznym, zawierających N, P, K, Mg i Ca) w dawkach określonych w planie działalności ekologicznej z uwzględnieniem bilansu azotu i wyniku chemicznej analizy gleby, która została przeprowadzona nie wcześniej niż rok przed nasadzeniem plantacji sadowniczej,
h) zapobieganie chorobom i szkodnikom i ochrona przed nimi, w przypadku takiej konieczności, przy użyciu środków dopuszczonych do stosowania w rolnictwie ekologicznym, zgodnie ze wskazaniami doradcy rolniczego ze specjalizacją rolnośrodowiskową albo doradcy rolniczego ze specjalizacją rolnictwo ekologiczne określonymi w planie działalności ekologicznej,
i) zapobieganie zachwaszczeniu i usuwanie chwastów – utrzymanie gleby w postaci czarnego ugoru lub zadarnienie przez regularne koszenie lub stosowanie innych zabezpieczeń przed rozprzestrzenianiem się chwastów,
j) sady nie są prowadzone jako uprawa jednorzędowa,
k) posiadanie do roku poprzedzającego rok wytworzenia produktu rolnictwa ekologicznego z drzew i krzewów uprawianych na gruntach z zakończonym okresem konwersji lub produktu z drzew i krzewów uprawianych na gruntach w okresie konwersji, zgodnie z lit. l, dokumentu potwierdzającego jakość i liczbę materiału szkółkarskiego kategorii elitarny lub kategorii kwalifikowany lub materiału szkółkarskiego CAC, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie – w przypadku drzew i krzewów gatunków wymienionych w wykazie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 tej ustawy,
l) wytworzenie produktu rolnictwa ekologicznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej z drzew i krzewów uprawianych na gruntach z zakończonym okresem konwersji lub produktu z drzew i krzewów uprawianych na gruntach w okresie konwersji, a w przypadku uprawy wielogatunkowej, o której mowa w § 17 ust. 2 pkt 2, 3 oraz pkt 4 lit. b i c rozporządzenia – wytworzenie tego produktu z drzew i krzewów każdego z gatunków uprawianych w ramach takiej uprawy wielogatunkowej, od:
– drugiego roku od ich nasadzenia – w przypadku maliny, truskawki, poziomki i borówki brusznicy,
– czwartego roku od ich nasadzenia – w przypadku gruszy domowej, derenia jadalnego, rokitnika zwyczajnego, pigwy pospolitej, pigwowca japońskiego, róży dzikiej, róży jabłkowatej i róży pomarszczonej,
– trzeciego roku od ich nasadzenia – w przypadku innych drzew i krzewów niż wymienione w tiret pierwszym i drugim;
3) w przypadku drzew lub krzewów, o których mowa w pkt 2, które w trakcie realizacji zobowiązania ekologicznego stały się drzewami lub krzewami, o których mowa w pkt 1, stosuje się wymogi określone w pkt 2.
8. Wymogi dodatkowe dla Pakietu 7. Uprawy paszowe na gruntach ornych – odpowiednio na gruntach w okresie konwersji lub na gruntach z zakończonym okresem konwersji – w odniesieniu do gruntów, o których mowa w § 8 ust. 13 rozporządzenia, Pakietu 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi – w odniesieniu do gruntów, na których są uprawiane rośliny wymienione w części VII załącznika nr 4 do rozporządzenia, w pierwszym roku uprawy wieloletnich roślin bobowatych drobnonasiennych, wieloletnich traw lub ich mieszanek uprawianych w plonie głównym:
1) koszenie w terminie do dnia 31 lipca;
2) zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym zakaz pozostawiania rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z gruntów w okresie konwersji lub gruntów z zakończonym okresem konwersji lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi.
9. Wymogi dodatkowe dla Pakietu 8. Trwałe użytki zielone – odpowiednio na gruntach w okresie konwersji lub na gruntach z zakończonym okresem konwersji, Pakietu 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi – w odniesieniu do trwałych użytków zielonych objętych zobowiązaniem ekologicznym w ramach tych pakietów:
1) koszenie w terminie do dnia 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych, przy czym dopuszczalne jest wypasanie przez cały rok zwierząt wymienionych w ust. 2 pkt 1, 3, 5 i 9 załącznika nr 5 do rozporządzenia;
2) zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym zakaz pozostawiania rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z powierzchni w ramach tych pakietów lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi.
Załącznik nr 3 ELEMENTY ZAWARTE W PLANIE DZIAŁALNOŚCI EKOLOGICZNEJ
1. Część ogólna – dotyczy wszystkich pakietów i zawiera:
1) dane rolnika realizującego zobowiązanie ekologiczne oraz jego podpis;
2) dane doradcy rolniczego ze specjalizacją rolnośrodowiskową albo doradcy rolniczego ze specjalizacją rolnictwo ekologiczne, przy którego udziale został sporządzony plan działalności ekologicznej, oraz jego podpis;
3) czas realizacji zobowiązania ekologicznego;
4) oświadczenie rolnika o przekazaniu pełnych i prawdziwych danych niezbędnych do sporządzenia planu działalności ekologicznej;
5) nazwę jednostki certyfikującej, która objęła producenta systemem kontroli obejmującym kontrolę urzędową i inne czynności urzędowe, o których mowa w rozdziale VI rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007;
6) informacje o zakazach ustanowionych na obszarach chronionych;
7) datę sporządzenia planu działalności ekologicznej.
2. Część szczegółowa – dotyczy poszczególnych pakietów realizowanych w ramach zobowiązania ekologicznego i zawiera informacje niezbędne do prawidłowej realizacji zobowiązania ekologicznego, w tym informacje w zakresie:
1) obszarów położonych na działkach referencyjnych w ramach zobowiązania ekologicznego zlokalizowanych na określonych działkach ewidencyjnych i realizowanych na nich określonych pakietów ze wskazaniem roślin uprawnych uprawianych w ramach tych pakietów;
2) wymogów w ramach realizowanego zobowiązania ekologicznego, a w przypadku uprawy roślin, o których mowa w ust. 7 pkt 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia – również szczegółowy opis sposobu realizacji wymogów, o których mowa w ust. 7 pkt 2 lit. f–i załącznika nr 2 do rozporządzenia, wraz z uzasadnieniem takiego sposobu.
3. Załącznik do planu działalności ekologicznej zawiera oświadczenie doradcy rolniczego ze specjalizacją rolnośrodowiskową albo doradcy rolniczego ze specjalizacją rolnictwo ekologiczne, że wymogi realizowanego pakietu nie są sprzeczne z ustanowionymi dla danego obszaru Natura 2000 działaniami obligatoryjnymi określonymi w planie ochrony lub w planie zadań ochronnych – w przypadku pakietu wymienionego w § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia realizowanego na takim obszarze lub w przypadku pakietu wymienionego w § 3 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia realizowanego na trwałych użytkach zielonych.
Załącznik nr 4 WYKAZ ROŚLIN OBJĘTYCH PŁATNOŚCIAMI EKOLOGICZNYMI
Lp. Uprawa lub gatunek Nazwa łacińska gatunku Klasyfikacja dla potrzeb Klasyfikacja roślin rośliny uprawnej upraw w rolnictwie dla potrzeb ekologicznym: sprawozdawczości:
R – uprawy rolnicze UR – uprawy roczne W – uprawy warzywne UD – uprawy dwuletnie Z – uprawy roślin UW – uprawy zielarskich wieloletnie
S – podstawowe uprawy P – pozostałe sadownicze
Se – ekstensywne uprawy sadownicze
P – uprawy paszowe na gruntach ornych
I. Pakiet 1. Uprawy rolnicze oraz Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi
1 bobik Vicia faba var. minor. R UR
2 burak cukrowy Beta vulgaris ssp. R UR vulgaris, convar. crassa var. altissima Doll
3 chmiel Humulus lupulus L. R UW
4 ciecierzyca pospolita (Cicer arietinum L.) R UR
(w tym z rośliną podporową)
5 cykoria siewna Cichorium intybus L. R UR
6 dynia oleista Cucurbita pepo convar. R UR styriaca Grebensc.
7 esparceta siewna na Onobrychis viciifolia Scop. R UW materiał siewny
8 facelia błękitna Phacelia tanacetifolia Benth. R UR
9 gorczyca biała Sinapis alba L. R UR
10 gorczyca czarna Brassica nigra (L.) Koch R UR
11 gorczyca sarepska Brassica juncea (L.) Czern. R UR
12 groch siewny (w tym Pisum sativum L. (partim) R UR z rośliną podporową) w tym peluszka (w tym Pisum arvense L. z rośliną podporową)
13 gryka zwyczajna Fagopyrum esculentum R UR
Moench.
14 inne gatunki pszenic R UR
15 jęczmień jary Hordeum vulgare L. R UR
16 jęczmień ozimy Hordeum vulgare L. R UR
17 komonica zwyczajna na Lotus corniculatus L. R UW materiał siewny
18 komosa ryżowa Chenopodium quinoa Willd. R UR
19 koniczyna biała na materiał Trifolium repens L. R UW siewny
20 koniczyna białoróżowa na Trifolium hybridum L. R UW materiał siewny
21 koniczyna czerwona na Trifolium pratense L. R UW materiał siewny
22 koniczyna Trifolium incarnatum L. R UR krwistoczerwona na materiał siewny
23 koniczyna perska na Trifolium resupinatum L. R UR materiał siewny
24 konopie włókniste R UR
25 kukurydza na ziarno Zea mays L. R UR
26 len oleisty Linum usitatissimum L. R UR convar. mediterraneum
(Vavilov ex Ell.) Kulpa et
Danert
27 len włóknisty Linum usitatissimum L. R UR convar. usitatissimum
28 lnianka siewna (lnicznik) Camelina sativa (L.) Crantz R UR
29 lucerna chmielowa Medicago lupulina L. R UW
(nerkowata) na materiał siewny
30 lucerna mieszańcowa na Medicago x varia T. Martyn R UW materiał siewny
31 lucerna siewna na materiał Medicago sativa (L.) Crantz R UW siewny
32 łubin biały na nasiona Lupinus albus L. R UR
33 łubin wąskolistny na Lupinus angustifolius L. R UR nasiona
34 łubin żółty na nasiona Lupinus luteus L. R UR
35 mieszanka R UR strączkowo-zbożowa
36 mieszanka zbożowa R UR
37 nostrzyk biały Melilotus albus Medik L. R UR
38 nostrzyk biały Melilotus albus Medik L. R UD
39 ostropest plamisty Silybum marianum L. R UR
40 owies Avena sativa L. R UR
41 owies szorstki Avena strigosa Schreb. R UR
42 proso Panicum miliaceum L. R UR
43 pszenica zwyczajna jara Triticum aestivum L. emend. R UR
Fiori et Paol.
44 pszenica zwyczajna ozima Triticum aestivum L. emend. R UR
Fiori et Paol.
45 pszenica samopsza jara Triticum monococcum R UR
46 pszenica samopsza ozima Triticum monococcum R UR
47 pszenica płaskurka jara Triticum dicoccum R UR
48 pszenica płaskurka ozima Triticum dicoccum R UR
49 pszenica orkisz jara Triticum spelta R UR
50 pszenica orkisz ozima Triticum spelta R UR
51 pszenżyto jare x Triticosecale Wittm. R UR
52 pszenżyto ozime x Triticosecale Wittm. R UR
53 rzepak jary Brassica napus L. R UR
54 rzepak ozimy Brassica napus L. R UR
55 rzepik Brassica rapa var. typica Posp. R UR
56 rzodkiew oleista na Raphanus sativus var. R UR materiał siewny oleiformis Pers.
57 seradela uprawna na Ornithopus sativus Brot. R UR nasiona
58 słonecznik oleisty Helianthus annuus L. R UR
59 soja zwyczajna Glycine max (L.) Merrill R UR
60 szarłat z wyjątkiem Amaranthus spp. R UR
A. retroflexus
61 topinambur Helianthus tuberosus L. P UR
62 trawy w siewie czystym R UR z przeznaczeniem na materiał siewny
63 trawy w siewie czystym R UW z przeznaczeniem na materiał siewny
64 wyka kosmata na materiał Vicia villosa L. R UR siewny (w tym z rośliną podporową)
65 wyka kosmata na materiał Vicia villosa L. R UD siewny (w tym z rośliną podporową)
66 wyka siewna na materiał Vicia sativa L. R UR siewny (w tym z rośliną podporową)
67 żyto jare Secale cereale L. R UR
68 żyto ozime Secale cereale L. R UR
69 żyto krzyca Secale cereale var. multicaule R UR
Metzg. ex Alef.
70 żyto krzyca Secale cereale var. multicaule R UD
Metzg. ex Alef.
II. Pakiet 2. Uprawy warzywne oraz Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi
1 arbuz (kawon) Citrullus vulgaris (Thunb.) W UR
Matsum et Nakai
2 bób Vicia faba L. W UR
3 brokuł włoski Brassica oleracea var. italica W UR
Plenck
4 brukiew jadalna Brassica napus var. W UR napobrassica (L.) Rchb.
5 burak ćwikłowy Beta vulgaris ssp. W UR vulgaris convar. crassa var.
Conditiva Alef.
6 burak liściowy Beta vulgaris ssp. W UR vulgaris convar. vulgaris var. cicla L.
7 cebula szalotka Allium cepa grupa W UR aggregatum
8 cebula perłowa Allium ampeloprasum L. W UR
9 cebula siedmiolatka Allium fistulosum L. W UW
10 cebula zwyczajna Allium cepa L. W UR
11 chrzan pospolity Armoracia rusticana W UW
12 cukinia Cucurbita pepo var. giromontina W UR
13 cykoria endywia Cichorium endivia L. W UR
14 cykoria endywia Cichorium endivia L. W UD
15 cykoria warzywna Cichorium intybus var. W UR foliosum Hegi
16 czosnek Allium sativum L. W UR
17 dynia olbrzymia Cucurbita maxima Duch. W UR
18 dynia piżmowa Cucurbita moschata Duch. W UR
19 dynia zwyczajna Cucurbita pepo L. W UR
20 fasola wielokwiatowa Phaseolus coccineus L. W UR
21 fasola zwykła Phaseolus vulgaris L. W UR
22 groch cukrowy Pisum sativum var. W UR saccharatum
23 groch łuskowy Pisum sativum var. W UR pachylobum
24 jarmuż Brassica oleracea var. W UR acephala subvar. Sabellica L.
25 kalafior Brassica oleracea var. W UR botrytis L.
26 kalarepa Brassica oleracea var. W UR gongylodes L.
27 kapusta brukselska Brassica oleracea var. W UR gemmifera (DC.) Schwarz
28 kapusta chińska Brassica rapa var. chinensis W UR
29 kapusta głowiasta biała Brassica oleracea var. capitata W UR f. alba (L.) Duchesene
30 kapusta głowiasta Brassica oleracea var. capitata W UR czerwona f. rubra (L.) Duchesene
31 kapusta pekińska Brassica rapa var. pekinensis W UR
32 kapusta włoska Brassica oleracea var. italica W UR
Plenck
33 karczoch Cynara scolymus L. W UR
34 karczoch Cynara scolymus L. W UW
35 koper ogrodowy Anethum graveolens L. W UR
36 koper włoski Foeniculum vulgare Mill. W UR
37 koper włoski Foeniculum vulgare Mill. W UD
38 kukurydza cukrowa Zea mays var. saccharata W UR
(Sturtev.) Zhuk.
39 marchew jadalna Daucus carota L. W UR
40 oberżyna (bakłażan) Solanum melongena L. W UR
41 ogórek Cucumis sativus L. W UR
42 papryka Capsicum annuum L. W UR
43 pasternak Pastinaca sativa L. W UR
44 patison Cucurbita pepo var. W UR patissonina
45 pietruszka korzeniowa Petroselinum sativum ssp. W UR tuberosum
46 pietruszka naciowa Petroselinum sativum ssp. W UR crispum
47 pomidor Lycopersicon esculentum Mill. W UR
48 por Allium porrum L. W UR
49 rabarbar ogrodowy Rheum rhaponticum L. W UW
50 rokietta siewna (rukola) Eruca vesicaria (L.) Cav. W UR
51 roszponka (roszpunka) Valerianella olitoria (L.) W UR
Latter. Em. Betcke
52 rzepa jadalna Brassica campestris var. rapa W UR
53 rzodkiew Raphanus sativus var. niger W UR
Kerner
54 rzodkiewka Raphanus sativus var. sativus W UR
55 sałata zwyczajna Lactuca sativa L. W UR
56 seler korzeniowy Apium graveolens var. W UR
Rapaceum
57 seler naciowy Apium graveolens var. dulce W UR
58 soczewica jadalna Lens culinaris Medik. W UR
(w tym z rośliną podporową)
59 skorzonera Scorzonera hispanica L. W UR
60 szczaw Rumex acetosa L. W UW
61 szczypiorek Allium schoenoprasum L. W UW
62 szparag Asparagus officinalis L. W UW
63 szpinak zwyczajny Spinacia oleracea L. W UR
64 ziemniak Solanum tuberosum L. W UR
III. Pakiet 3. Uprawy zielarskie oraz Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi
1 arcydzięgiel litwor Archangelica officinalis L. Z UR
2 arcydzięgiel litwor Archangelica officinalis L. Z UD
3 babka lancetowata Plantago lanceolata L. Z UW
4 babka płesznik Plantago psyllium L. Z UR
5 bazylia pospolita Ocimum basilicum L. Z UR
6 bylica estragon Artemisia dracunculus L. Z UW
7 czarnuszka siewna Nigella sativa L. Z UR
8 cząber ogrodowy Satureja hortensis L. Z UR
9 czosnek niedźwiedzi Allium ursinum L. Z UW
10 drapacz lekarski Cnicus benedictus L. Z UR
11 dziurawiec zwyczajny Hypericum perforatum L. Z UW
12 hyzop lekarski Hyssopus officinalis L. Z UW
13 jeżówka purpurowa Echinacea purpurea Z UW
14 kminek zwyczajny Carum carvi L. Z UD
15 kolendra siewna Coriandrum sativum L. Z UR
16 kozieradka pospolita Trigonella foenum-graecum L. Z UR
17 kozłek lekarski Valeriana officinalis L. Z UR
18 kozłek lekarski Valeriana officinalis L. Z UD
19 krwawnik pospolity Achillea millefolium L. Z UW
20 lawenda wąskolistna Lavandula angustifolia Mill. Z UW
21 lebiodka pospolita Origanum vulgare L. Z UW
22 lubczyk ogrodowy Levisticum officinalis L. Z UW
23 majeranek ogrodowy Origanum majorana L. Z UR
24 malwa czarna Althea rosea (L.) Cav. Z UD
25 melisa lekarska Melissa officinalis L. Z UW
26 mięta kędzierzawa Mentha crispa L. Z UW
27 mięta pieprzowa Mentha piperita L. Z UW
28 mięta zielona Mentha spicata L. Z UW
29 mniszek lekarski Taraxacum officinalis L. Z UW
30 nagietek lekarski Calendula officinalis L. Z UR
31 nostrzyk żółty (lekarski) Melilotus officinalis (L.) Pall. Z UD
32 nostrzyk żółty (lekarski) Melilotus officinalis (L.) Pall. Z UW
33 ogórecznik lekarski Borago officinalis L. Z UR
34 prawoślaz lekarski Althaea officinalis L. Z UW
35 różeniec górski Rhodiola rosea L. Z UW
36 ruta zwyczajna Ruta graveolens L. Z UW
37 rumian rzymski Anthemis nobilis L. Z UW
(szlachetny)
38 rumianek pospolity Chamomilla recutita (L.) Z UR
Rauch.
39 rutwica lekarska Galega officinalis L. Z UW
40 rzewień dłoniasty Rheum palmatum L. Z UW
41 serdecznik pospolity Leonurus cardiaca L. Z UW
42 szałwia lekarska Salvia officinalis L. Z UW
43 szanta zwyczajna Marrubium vulgare L. Z UW
44 ślaz dziki Malva sylvestris L. Z UW
45 tymianek właściwy Thymus vulgaris L. Z UW
46 wiesiołek dwuletni Oenothera biennis L. Z UR
47 wiesiołek dwuletni Oenothera biennis L. Z UD
48 wiesiołek dziwny Oenothera Z UR paradoxa Hudziok
49 wiesiołek dziwny Oenothera Z UD paradoxa Hudziok
50 żeń-szeń prawdziwy Panax ginseng C.A. Mey Z UW
IV. Pakiet 4. Podstawowe uprawy sadownicze oraz Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi*
1 brzoskwinia i nektaryna S UW
2 czereśnia S UW
3 grusza domowa S UW
4 jabłoń domowa S UW
5 morela S UW
6 śliwa domowa S UW
7 winorośl S UW
8 wiśnia pospolita S UW
V. Pakiet 5. Uprawy jagodowe oraz Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi
1 agrest (porzeczka agrest) S UW
2 borówka wysoka i średnia S UW
3 jeżyna S UW
4 malina S UW
5 porzeczka S UW
6 poziomka S UW
7 truskawka S UW
VI. Pakiet 6. Ekstensywne uprawy sadownicze oraz Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi*
1 aktinidia ostrolistna Se UW
(minikiwi)
Część w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 6 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 11.
2 aronia czarnoowocowa Se UW
3 bez czarny Se UW
4 borówka brusznica Se UW
5 borówka niska Se UW
6 dereń jadalny Se UW
7 jagoda kamczacka Se UW
(suchodrzew jadalny)
8 pigwa pospolita Se UW
9 pigwowiec japoński Se UW
10 rokitnik zwyczajny Se UW
11 róża dzika Se UW
12 róża jabłkowata Se UW
13 róża pomarszczona Se UW
(wielkoowocowa)
14 śliwa japońska Se UW
15 świdośliwa Se UW
16 żurawina wielkoowocowa Se UW
VII. Pakiet 7. Uprawy paszowe na gruntach ornych oraz Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi
1 brukiew pastewna Brassica napus var. P UR napobrassica (L.) Rchb.
2 burak pastewny Beta vulgaris ssp. P UR vulgaris convar. crassa var. crassa Alef.
3 dynia pastewna Cucurbita pepo convar. Pepo P UR
4 esparceta siewna Onobrychis vicifolia Scop. P UW
5 groch siewny (w tym Pisum sativum L. (partim) P UR z rośliną podporową) w tym peluszka (w tym Pisum arvense L. z rośliną podporową)
6 jęczmień jary Hordeum vulgare L. P UR
7 jęczmień ozimy Hordeum vulgare L. P UR
8 kapusta pastewna Brassica oleracea convar. P UR acephala (DC.) Alef.
9 komonica zwyczajna Lotus corniculatus L. P UW
10 koniczyna biała Trifolium repens L. P UW
11 koniczyna białoróżowa Trifolium hybridum L. P UW
12 koniczyna czerwona Trifolium pratense L. P UW
13 koniczyna Trifolium incarnatum L. P UR krwistoczerwona
14 koniczyna perska Trifolium resupinatum L. P UR
15 kukurydza Zea mays L. P UR
16 lędźwian Lathyrus L. P UR
17 lucerna chmielowa Medicago lupulina L. P UW
(nerkowata)
18 lucerna mieszańcowa Medicago x varia T. Martyn P UW
19 lucerna sierpowata Medicago falcata L. P UW
20 lucerna siewna Medicago sativa (L.) Crantz P UW
21 łąka przemienna** P UW
22 marchew pastewna Daucus carota L. P UR
23 mieszanka jednoroczna P UR traw
24 mieszanka jednoroczna P UR traw z bobowatymi drobnonasiennymi
25 mieszanka strączkowo- P UR
-zbożowa
26 mieszanka strączkowo- P UR
-gorczycowa
27 mieszanka strączkowa P UR
28 mieszanka strączkowo- P UR
-słonecznikowa
29 mieszanka zbożowa P UR
30 mieszanka wieloletnia traw P UW
31 mieszanka wieloletnia traw P UW z bobowatymi drobnonasiennymi
32 owies Avena sativa L. P UR
33 owies nagi Avena nuda L. P UR
34 pastwisko przemienne** P UW
35 pszenica zwyczajna jara Triticum aestivum L. emend. P UR
Fiori et Paol.
36 pszenica zwyczajna ozima Triticum aestivum L. emend. P UR
Fiori et Paol.
37 pszenica samopsza jara Triticum monococcum P UR
38 pszenica samopsza ozima Triticum monococcum P UR
39 pszenica płaskurka jara Triticum dicoccum P UR
40 pszenica płaskurka ozima Triticum dicoccum P UR
41 pszenica orkisz jary Triticum spelta P UR
42 pszenica orkisz ozimy Triticum spelta P UR
43 pszenżyto jare x Triticosecale Wittm. P UR
44 pszenżyto ozime x Triticosecale Wittm. P UR
45 rzepa pastewna Brassica rapa subsp. rapa P UR
46 rzodkiew oleista Raphanus sativus var. P UR oleiformis Pers.
47 rutwica wschodnia Galega orientalis Lam. P UW
48 seradela uprawna Ornithopus sativus Brot. P UR
49 słonecznik pastewny Helianthus annuus L. P UR
50 sorgo Sorghum spp. P UR
51 topinambur Helianthus tuberosus L. P UR
52 wyka kosmata (w tym Vicia villosa L. P UR z rośliną podporową)
53 wyka kosmata (w tym Vicia villosa L. P UD z rośliną podporową)
54 wyka siewna (w tym Vicia sativa L. P UR z rośliną podporową)
55 żyto jare Secale cereale L. P UR
56 żyto ozime Secale cereale L. P UR
57 żyto krzyca Secale cereale var. multicaule P UR
Metzg. ex Alef.
58 żyto krzyca Secale cereale var. multicaule P UD
Metzg. ex Alef.
* Nazwy botaniczne roślin odnoszą się do odmian roślin uprawnych.
** Łąka przemienna i pastwisko przemienne – uprawa traw lub innych upraw zielnych na gruntach ornych objętych płodozmianem w okresie krótszym niż pięć lat.
Załącznik nr 5 WYKAZ ZWIERZĄT, KTÓRYCH POSIADANIE STANOWI WARUNEK PRZYZNANIA PŁATNOŚCI
EKOLOGICZNYCH W RAMACH NIEKTÓRYCH PAKIETÓW
1. Zwierzęta, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznych w ramach Pakietu 7. Uprawy paszowe na gruntach ornych, Pakietu 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi – w odniesieniu do gruntów, na których są uprawiane rośliny wymienione w części VII tabeli załącznika nr 4 do rozporządzenia i Pakietu 10. Premia za zrównoważoną produkcję roślinno-zwierzęcą:
1) alpaki (Vicugna pacos);
2) bydło domowe (Bos taurus) oraz bawoły domowe (Bubalus bubalis);
3) daniele (Dama dama);
4) gęsi (Anserinae);
5) indyki (Meleagris gallopavo);
6) jelenie szlachetne (Cervus elaphus);
7) kaczki (Anatidae);
8) konie (Equus caballus);
9) kozy (Capra hircus);
10) króliki (Oryctolagus cuniculus f. domesticus);
11) kury (Gallus gallus domesticus);
12) lamy (Lama glama);
13) muły (Equus mule);
14) osły (Equus asinus);
15) owce (Ovis aries);
16) perlice (Numididae);
17) przepiórki japońskie (Coturnix japonica);
18) strusie afrykańskie (Struthio camelus);
19) świnie (Sus scrofa f. domestica).
2. Zwierzęta, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznych w ramach Pakietu 8. Trwałe użytki zielone i Pakietu 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi – w odniesieniu do trwałych użytków zielonych objętych zobowiązaniem ekologicznym w ramach Pakietu 9:
1) alpaki (Vicugna pacos);
2) bydło domowe (Bos taurus) oraz bawoły domowe (Bubalus bubalis);
3) daniele (Dama dama);
4) gęsi (Anserinae);
5) jelenie szlachetne (Cervus elaphus);
6) konie (Equus caballus);
7) kozy (Capra hircus);
8) króliki (Oryctolagus cuniculus f. domesticus);
9) lamy (Lama glama);
10) muły (Equus mule);
11) osły (Equus asinus);
12) owce (Ovis aries).
Załącznik nr 6 WSPÓŁCZYNNIK PRZELICZANIA ZWIERZĄT NA DJP NA POTRZEBY SPEŁNIANIA WARUNKU
POSIADANIA ZWIERZĄT I PRZYZNAWANIA PŁATNOŚCI EKOLOGICZNYCH W RAMACH PAKIETU 7. UPRAWY PASZOWE NA GRUNTACH ORNYCH, PAKIETU 8. TRWAŁE UŻYTKI ZIELONE, PAKIETU 9. MAŁE GOSPODARSTWA Z UPRAWAMI EKOLOGICZNYMI – W ODNIESIENIU DO GRUNTÓW, NA KTÓRYCH SĄ UPRAWIANE ROŚLINY WYMIENIONE W CZĘŚCI VII TABELI ZAŁĄCZNIKA NR 4 DO ROZPORZĄDZENIA, ORAZ TRWAŁYCH UŻYTKÓW ZIELONYCH OBJĘTYCH ZOBOWIĄZANIEM W RAMACH TEGO PAKIETU – ORAZ W RAMACH PAKIETU 10. PREMIA ZA ZRÓWNOWAŻONĄ PRODUKCJĘ ROŚLINNO-ZWIERZĘCĄ Lp. Rodzaj zwierząt Współczynnik przeliczania zwierząt na DJP
Konie ras dużych / Konie pozostałe
1 Ogiery, klacze, wałachy
1,2
2 Źrebaki powyżej 2 lat
1
3 Źrebaki powyżej 1 roku do 2 lat
0,8
4 Źrebaki powyżej 6 miesięcy do 1 roku
0,5
5 Źrebięta do 6 miesięcy
0,3
Konie ras małych (m.in. hucuł, konik polski)
6 Ogiery, klacze, wałachy
0,6
7 Źrebaki powyżej 2 lat
0,5
8 Źrebaki powyżej 1 roku do 2 lat
0,35
9 Źrebaki powyżej 6 miesięcy do 1 roku
0,2
10 Źrebięta do 6 miesięcy
0,12
Bydło oraz bawoły domowe
11 Buhaje
1,4
12 Krowy
1
13 Jałówki cielne
1
14 Jałówki powyżej 1 roku
0,8
15 Jałówki powyżej 6 miesięcy do 1 roku
0,3
16 Opasy powyżej 1 roku
0,9
17 Opasy powyżej 6 miesięcy do 1 roku
0,36
18 Cielęta do 6 miesięcy
0,15
Kozy
19 Kozy matki
0,15
20 Koźlęta do 3,5 miesięcy
0,05
21 Koźlęta powyżej 3,5 miesięcy do 1,5 roku
0,08
22 Pozostałe kozy
0,1
Świnie
23 Świnie
0,1
Owce
24 Owce powyżej 1,5 roku
0,1
25 Tryki powyżej 1,5 roku
0,12
26 Jagnięta do 3,5 miesięcy
0,05
27 Tryczki
0,08
28 Maciorki
0,1
Drób
29 Kury, kaczki
0,004
30 Gęsi
0,008
31 Indyki
0,032
32 Perlice
0,003
33 Przepiórki japońskie
0,0003
Muły
34 Muł powyżej 2 lat
0,6
35 Muł powyżej 1 roku do 2 lat
0,3
36 Muł do 1 roku
0,1
Osły
37 Osioł powyżej 2 lat
0,5
38 Osioł powyżej 1 roku do 2 lat
0,25
39 Osioł do 1 roku
0,07
Alpaki
40 Samice powyżej 1 roku
0,11
41 Samce powyżej 1 roku
0,12
42 Młode powyżej 6 miesiąca do 1 roku
0,05
43 Cielęta/cria do 6 miesięcy
0,03
Lamy
44 Samice powyżej 1 roku
0,20
45 Samce powyżej 1 roku
0,19
46 Młode powyżej 6 miesiąca do 1 roku
0,12
47 Cielęta/cria do 6 miesięcy
0,05
Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 11 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4.
Jelenie szlachetne
48 Byki
0,42
49 Łanie
0,24
50 Pozostałe
0,1
Daniele
51 Byki
0,22
52 Łanie
0,13
53 Pozostałe
0,06
Inne
54 Króliki
0,007
55 Strusie afrykańskie
0,2
Załącznik nr 7 MINIMALNA OBSADA DRZEW, KRZEWÓW I NIEKTÓRYCH UPRAW JAGODOWYCH W RAMACH PAKIETU 4. PODSTAWOWE UPRAWY SADOWNICZE, PAKIETU 5. UPRAWY JAGODOWE, PAKIETU 6. EKSTENSYWNE UPRAWY SADOWNICZE I PAKIETU 9. MAŁE GOSPODARSTWA Z UPRAWAMI EKOLOGICZNYMI Lp. Uprawa lub gatunek rośliny uprawnej Minimalna obsada szt./ha
I. Pakiet 4. Podstawowe uprawy sadownicze i Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi
1 brzoskwinia i nektaryna
600
2 czereśnia
500
3 grusza domowa
600
4 jabłoń domowa
800
5 morela
500
6 śliwa domowa
600
7 winorośl
1500
8 wiśnia pospolita
800
II. Pakiet 5. Uprawy jagodowe i Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi
1 agrest (porzeczka agrest)
2000
2 borówka wysoka i średnia
2500
3 jeżyna
2500
4 malina
4000
5 porzeczka
2000
6 poziomka
30 000
7 truskawka
30 000
III. Pakiet 6. Ekstensywne uprawy sadownicze i Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi
1 aktinidia ostrolistna (minikiwi)
700
2 aronia czarnoowocowa
1500
3 bez czarny
600
4 borówka brusznica
20 000
5 borówka niska
4000
6 dereń jadalny
600
7 jagoda kamczacka (suchodrzew jadalny)
3000
8 pigwa pospolita
800
9 pigwowiec japoński
2500
Część w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 7 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 11.
10 rokitnik zwyczajny
700
11 róża dzika
1000
12 róża jabłkowata
1000
13 róża pomarszczona (wielkoowocowa)
2000
14 śliwa japońska
600
15 świdośliwa
2900
16 żurawina wielkoowocowa
100 000
Załącznik nr 8 WYSOKOŚĆ STAWEK PŁATNOŚCI EKOLOGICZNYCH
Stawki płatności dla gruntów dla gruntów Lp. Pakiety rolnictwa ekologicznego w okresie z zakończonym konwersji okresem konwersji (w zł/ha) (w zł/ha) 1 Pakiet 1. Uprawy rolnicze 1697 1571
2 Pakiet 2. Uprawy warzywne 3021 2391
3 Pakiet 3. Uprawy zielarskie 1856 1856
4 Pakiet 4. Podstawowe uprawy sadownicze 3105 1961
5 Pakiet 5. Uprawy jagodowe 2495 2213
6 Pakiet 6. Ekstensywne uprawy sadownicze 1326 1326
7 Pakiet 7. Uprawy paszowe na gruntach ornych 1638 1504
8 Pakiet 8. Trwałe użytki zielone 1043 1043
9 Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi 1640 1640
10 Pakiet 10 Premia za zrównoważoną produkcję roślinno-zwierzęcą 573 573
Załącznik nr 9 KWOTA PRZEZNACZONA NA CZĘŚCIOWĄ REKOMPENSATĘ KOSZTÓW TRANSAKCYJNYCH
PONIESIONYCH Z TYTUŁU KONTROLI GOSPODARSTWA
Wysokość kwoty przeznaczonej na częściową rekompensatę kosztów
Powierzchnia obszaru zatwierdzonego transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa
(w zł na gospodarstwo) do 5 ha 900 powyżej 5 ha do 10 ha 1000 powyżej 10 ha do 20 ha 1100 powyżej 20 ha do 50 ha 1300 powyżej 50 ha do 100 ha 1400 powyżej 100 ha 1500
Załącznik nr 10 WYSOKOŚĆ WSPÓŁCZYNNIKÓW DOTKLIWOŚCI UCHYBIENIA ORAZ WSPÓŁCZYNNIKÓW TRWAŁOŚCI UCHYBIENIA STOSOWANYCH DO DOKONYWANIA ZMNIEJSZEŃ PŁATNOŚCI EKOLOGICZNYCH Rodzaj uchybienia Współczynnik Współczynnik trwałości uchybienia Iloczyn dotkliwości współczynnika odwracalna odwracalna nieodwracalna uchybienia dotkliwości krótkotrwała długotrwała i trwałości
I. Wszystkie pakiety
Nieodpowiednie przeznaczenie 17 % – – 1,75 30 % zbioru
II. Pakiet 1. Uprawy rolnicze, Pakiet 2. Uprawy warzywne, Pakiet 3. Uprawy zielarskie, Pakiet 4. Podstawowe uprawy sadownicze, Pakiet 5. Uprawy jagodowe, Pakiet 6. Ekstensywne uprawy sadownicze, Pakiet 7. Uprawy paszowe na gruntach ornych, Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi
Uprawianie upraw lub roślin 80 % 1,25 – – 100 % gatunków niewymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia w ramach danego pakietu – w przypadku pakietów wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1–7 i 9 rozporządzenia
Uprawianie konopi włóknistych 80 % 1,25 – – 100 % w innym celu niż uzyskanie z tej uprawy nasion lub liści, lub kwiatostanów
III. Pakiet 1. Uprawy rolnicze, Pakiet 2. Uprawy warzywne, Pakiet 3. Uprawy zielarskie, Pakiet 4. Podstawowe uprawy sadownicze, Pakiet 5. Uprawy jagodowe, Pakiet 6. Ekstensywne uprawy sadownicze, Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi
Niewytworzenie produktu 80 % 1,25 – – 100 % ekologicznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej z upraw lub roślin gatunków uprawianych na gruntach z zakończonym okresem konwersji lub produktu z upraw lub roślin gatunków uprawianych na gruntach w okresie konwersji na danej powierzchni zadeklarowanej w ramach zobowiązania ekologicznego, a w przypadku:
1) uprawy wielogatunkowej, o której mowa w § 17 ust. 2 rozporządzenia – niewytworzenie tego produktu co najmniej z jednej uprawy lub roślin jednego gatunku uprawianych w ramach takiej uprawy wielogatunkowej na danej powierzchni zadeklarowanej w ramach zobowiązania ekologicznego;
2) uprawy rośliny dwuletniej wymienionej w załączniku nr 4 do rozporządzenia – niewytworzenie tego produktu w drugim roku uprawy rośliny dwuletniej uprawianej na danej powierzchni zadeklarowanej w ramach zobowiązania ekologicznego
IV. Pakiet 1. Uprawy rolnicze, Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi
W przypadku uprawy roślin, 80 % 1,25 – – 100 % o których mowa w części wspólnej w ust. 5 załącznika nr 2 do rozporządzenia – materiał siewny pochodzący z tych upraw nie został poddany ocenie na podstawie przepisów o nasiennictwie
V. Pakiet 2. Uprawy warzywne, Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi
Roślin pomidorów, o których 67 % – 1,5 – 100 % mowa w ust. 6 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia, jest mniej, niż jest wymagane
VI. Pakiet 1. Uprawy rolnicze, Pakiet 7. Uprawy paszowe na gruntach ornych
Powierzchnia upraw roślin, 20 % 1,25 – – 25 % o których mowa w § 8 ust. 1, 12 i 13 rozporządzenia, zajmuje w danym roku więcej niż 25 % powierzchni gruntu objętego zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, ale mniej niż 35 % tej powierzchni
Powierzchnia upraw roślin, 30 % 1,25 – – 38 % o których mowa w § 8 ust. 1, 12 i 13 rozporządzenia, zajmuje w danym roku co najmniej
35 % powierzchni gruntu objętego zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, ale mniej niż 45 % tej powierzchni
Powierzchnia upraw roślin, 40 % 1,25 – – 50 % o których mowa w § 8 ust. 1, 12 i 13 rozporządzenia, zajmuje w danym roku co najmniej 45 % powierzchni gruntu objętego zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, ale mniej niż 55 % tej powierzchni
Powierzchnia upraw roślin, 80 % 1,25 – – 100 % o których mowa w § 8 ust. 1, 12 i 13 rozporządzenia, zajmuje w danym roku co najmniej 55 % powierzchni gruntu objętego zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia
VII. Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi
Powierzchnia upraw roślin, 20 % 1,25 – – 25 % o których mowa w § 8 ust. 1,
12 i 13 rozporządzenia, zajmuje w danym roku więcej niż 25 % powierzchni gruntu, na którym są uprawiane rośliny wymienione w części I–III, V i VII tabeli załącznika nr 4 do rozporządzenia, objętego zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, ale mniej niż 35 % tej powierzchni
Powierzchnia upraw roślin, 30 % 1,25 – – 38 % o których mowa w § 8 ust. 1,
12 i 13 rozporządzenia, zajmuje w danym roku co najmniej 35 % powierzchni gruntu, na którym są uprawiane rośliny wymienione w części I–III, V i VII tabeli załącznika nr 4 do rozporządzenia, objętego zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, ale mniej niż 45 % tej powierzchni
Powierzchnia upraw roślin, 40 % 1,25 – – 50 % o których mowa w § 8 ust. 1,
12 i 13 rozporządzenia, zajmuje w danym roku co najmniej 45 % powierzchni gruntu, na którym są uprawiane rośliny wymienione w części
I–III, V i VII tabeli załącznika nr 4 do rozporządzenia, objętego zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, ale mniej niż 55 % tej powierzchni
Powierzchnia upraw roślin, 80 % 1,25 – – 100 % o których mowa w § 8 ust. 1,
12 i 13 rozporządzenia, zajmuje w danym roku co najmniej 55 % powierzchni gruntu, na którym są uprawiane rośliny wymienione w części I–III, V i VII tabeli załącznika nr 4 do rozporządzenia, objętego zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia
VIII. Pakiet 4. Podstawowe uprawy sadownicze, Pakiet 5. Uprawy jagodowe, Pakiet 6. Ekstensywne uprawy sadownicze, Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi – w odniesieniu do gruntów, na których są uprawiane rośliny wymienione w części IV–VI tabeli załącznika nr 4 do rozporządzenia – w przypadku uprawy drzew w okresie owocowania lub na podkładkach karłowych lub półkarłowych, których uprawa jest prowadzona nie krócej niż rok, lub uprawy krzewów owocujących, ukorzenionych i spełniających minimalne wymagania dotyczące średnicy pędu
Niewykonanie któregokolwiek 10 % 1,25 – – 13 % z zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych, w szczególności nieusunięcie odrostów i samosiewów, lub wykonanie ich niezgodnie ze wskazaniami doradcy rolniczego ze specjalizacją rolnośrodowiskową albo doradcy rolniczego ze specjalizacją rolnictwo ekologiczne określonymi w planie działalności ekologicznej
Drzew w okresie owocowania 20 % – 1,5 – 30 % lub na podkładkach karłowych lub półkarłowych, których uprawa jest prowadzona nie krócej niż rok, jest mniej, niż jest wymagane, o więcej niż 10 %, ale nie więcej niż o 20 %
Drzew w okresie owocowania 67 % – 1,5 – 100 % lub na podkładkach karłowych lub półkarłowych, których uprawa jest prowadzona nie krócej niż rok, jest mniej, niż jest wymagane, o więcej niż
20 %
Krzewów owocujących, 20 % – 1,5 – 30 % ukorzenionych i spełniających minimalne wymagania dotyczące średnicy pędu jest mniej, niż jest wymagane, o więcej niż 10 %, ale nie więcej niż o 20 %
Krzewów owocujących, 67 % – 1,5 – 100 % ukorzenionych i spełniających minimalne wymagania dotyczące średnicy pędu jest mniej, niż jest wymagane, o więcej niż 20 %
Sady są prowadzone jako 57 % – – 1,75 100 % uprawa jednorzędowa
IX. Pakiet 4. Podstawowe uprawy sadownicze, Pakiet 5. Uprawy jagodowe, Pakiet 6. Ekstensywne uprawy sadownicze, Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi – w odniesieniu do gruntów, na których są uprawiane rośliny wymienione w części IV–VI tabeli załącznika nr 4 do rozporządzenia – w przypadku uprawy drzew niebędących w okresie owocowania lub niebędących na podkładkach karłowych lub półkarłowych, których uprawa jest prowadzona nie krócej niż rok, lub uprawy krzewów, które nie są krzewami owocującymi, ukorzenionymi i spełniającymi minimalne wymagania dotyczące średnicy pędu
Drzew, o których mowa w ust. 7 20 % – 1,5 – 30 % pkt 2 lit. c załącznika nr 2 do rozporządzenia, jest mniej, niż jest wymagane, o więcej niż
10 %, ale nie więcej niż o 20 %
Drzew, o których mowa w ust. 7 67 % – 1,5 – 100 % pkt 2 lit. c załącznika nr 2 do rozporządzenia, jest mniej, niż jest wymagane, o więcej niż
20 %
Krzewów, o których mowa 20 % – 1,5 – 30 % w ust. 7 pkt 2 lit. d załącznika nr 2 do rozporządzenia, jest mniej, niż jest wymagane, o więcej niż 10 %, ale nie więcej niż o 20 %
Krzewów, o których mowa 67 % – 1,5 – 100 % w ust. 7 pkt 2 lit. d załącznika nr 2 do rozporządzenia, jest mniej, niż jest wymagane, o więcej niż 20 %
Niewykonanie któregokolwiek 10 % 1,25 – – 13 % z zabiegów pielęgnacyjnych, w szczególności nieusunięcie odrostów i samosiewów, nieuformowanie korony drzew lub nieprzycięcie krzewów po posadzeniu w celu wzmocnienia pędów
Niestosowanie nawozów 10 % 1,25 – – 13 % i środków (dopuszczonych do stosowania w rolnictwie ekologicznym, zawierających
N, P, K, Mg i Ca) w dawkach określonych w planie działalności ekologicznej z uwzględnieniem bilansu azotu i wyniku chemicznej analizy gleby, która została przeprowadzona nie wcześniej niż rok przed nasadzeniem plantacji sadowniczej
Niewykonanie działań 10 % 1,25 – – 13 % zapobiegających chorobom i szkodnikom i chroniących przed nimi, mimo że była taka konieczność, przy użyciu środków dopuszczonych do stosowania w rolnictwie ekologicznym lub wykonanie tych działań niezgodnie ze wskazaniami doradcy rolniczego ze specjalizacją rolnośrodowiskową albo doradcy rolniczego ze specjalizacją rolnictwo ekologiczne określonymi w planie działalności ekologicznej
Niezapobieganie zachwaszczeniu 10 % 1,25 – – 13 % lub nieusuwanie chwastów – gleba nie jest utrzymywana w postaci czarnego ugoru lub nie występuje zadarnienie przez regularne koszenie, lub nie są stosowane inne zabezpieczenia przed rozprzestrzenianiem się chwastów
Sady są prowadzone jako 57 % – – 1,75 100 % uprawa jednorzędowa
X. Pakiet 7. Uprawy paszowe na gruntach ornych, Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi – w odniesieniu do gruntów, na których są uprawiane rośliny wymienione w części VII tabeli załącznika nr 4 do rozporządzenia
Niewykoszenie lub wykoszenie 10 % 1,25 – – 13 % w nieodpowiednim terminie
Niezłożenie skoszonej biomasy 10 % 1,25 – – 13 % w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie, lub pozostawienie rozdrobnionej biomasy
XI. Pakiet 8. Trwałe użytki zielone, Pakiet 9. Małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi – w odniesieniu do trwałych użytków zielonych objętych zobowiązaniem ekologicznym w ramach tego pakietu
Niewykoszenie lub 10 % 1,25 – – 13 % niewypasanie trwałych użytków zielonych lub wykoszenie lub wypasanie w nieodpowiednim terminie
Niezłożenie skoszonej biomasy 10 % 1,25 – – 13 % na łące w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie, lub pozostawienie rozdrobnionej biomasy
Treść według tekstu jednolitego
Ustawa była zmieniana. Obecne brzmienie ogłoszono jako tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 102, 24 stycznia 2025.
Po ogłoszeniu tego tekstu ustawę zmieniono jeszcze 2 razy. Tych zmian poniższa treść nie zawiera — sprawdź akty zmieniające na stronie ustawy.
Lexeva pokazuje treść przepisu, nie udziela porad prawnych. Moc prawną ma wyłącznie tekst ogłoszony w dzienniku urzędowym.