Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 czerwca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 lipca 2026 r.

Poz. 1009 1009

– 324 –

Załączniki do rozporządzenia

Ministra Edukacji z dnia 22

czerwca 2026 r. (Dz. U. poz. …)

Załącznik nr 1 PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTAŁCENIA W ZAWODACH SZKOLNICTWA PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY OGRODNICZEJ (OGR) BRANŻOWEGO PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY OGRODNICZEJ (OGR)

Załącznik zawiera podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego przyporządkowanych do branży ogrodniczej, określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego:

1) agroogrodnik;

2) asystent florystycznyI);

3) asystent ogrodniczyII);

4) florysta;

5) ogrodnik terenów zieleni;

6) technik agroogrodnictwa;

7) technik aranżacji florystycznych;

8) technik architektury krajobrazu i arborystyki.

– 325 –

AGROOGRODNIK 611313 KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

OGR.06. Wykonywanie prac i usług ogrodniczych

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie agroogrodnik powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.06. Wykonywanie prac i usług ogrodniczych:

1) wykonywania prac związanych z rozmnażaniem, uprawą i pielęgnacją roślin ogrodniczych;

2) wykonywania prac i usług związanych ze zbiorem, przechowywaniem i sprzedażą plonów ogrodniczych;

3) prowadzenia prac ogrodniczych z uwzględnieniem zasad gospodarki odpadami oraz retencjonowania wód opadowych;

4) prowadzenia i obsługi ciągnika rolniczego oraz maszyn stosowanych w ogrodnictwie. EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.06. Wykonywanie prac i usług ogrodniczych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

OGR.06. Wykonywanie prac i usług ogrodniczych

OGR.06.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje zagadnienia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) posługuje się terminologią dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

2) wymienia przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

3) określa warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy

2) opisuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy

– 326 –

4) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku

5) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy

6) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania

7) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

8) wymienia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

1) wymienia obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

2) wymienia obowiązki pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy, wynikające z przepisów prawa

4) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu wypadku przy pracy

5) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który zachorował na chorobę zawodową, wynikające z przepisów prawa

6) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu choroby zawodowej

1) wskazuje czynniki szkodliwe w środowisku pracy

2) identyfikuje zagrożenia związane z wykonywaniem zawodu

a) zatrucia środkami ochrony roślin i nawozami

b) urazy ciała spowodowane ostrymi narzędziami i elementami rotacyjnymi

– 327 –

maszyn ogrodniczych (np. skaleczenia przy szczepieniu, cięciu, koszeniu)

c) uczulenia, zapalenia skóry wywołane alergenami roślinnymi, pleśniami, mikroorganizmami chorobotwórczych (np. możliwość zakażenia tężcem)

d) uszkodzenia słuchu na skutek nadmiernego hałasu, którego źródłem są narzędzia, (np. kosiarki, ciągniki, siewniki)

e) udar słoneczny, odmrożenia, ostre i przewlekłe choroby układu oddechowego na skutek zmiennych warunków atmosferycznych podczas wykonywania prac na zewnątrz lub w pomieszczeniach (np. niska i wysoka temperatura w szklarniach i chłodniach, niskie stężenie tlenu, wysokie stężenie dwutlenku węgla)

3) opisuje skutki oddziaływania czynników fizycznych, chemicznych, biologicznych i psychofizycznych na organizm człowieka

4) organizuje stanowisko pracy 1) stosuje odpowiednie ustawienie maszyn i zgodnie z wymaganiami ergonomii i narzędzi zapobiegające wymuszonej, przepisami prawa dotyczącymi pochylonej pozycji ciała

bezpieczeństwa i higieny pracy, 2) wykorzystuje sprzęt do pracy na wysokości ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

zgodnie z aktualnymi przepisami prawa

3) wykorzystuje urządzenia pomocnicze, jak wózki, przenośniki rolkowe, ułatwiające ręczny transport ciężkich ładunków (np. worków z nawozami, podłożem, skrzynek z owocami)

5) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego OGR.06.2. Podstawy ogrodnictwa

– 328 –

4) przechowuje środki ochrony roślin w zamykanych na klucz specjalnych magazynach lub metalowych szafkach

5) prowadzi działania prewencyjne zapobiegające powstawaniu pożaru lub innego zagrożenia podczas wykonywania zadań zawodowych

6) dobiera i stosuje środki ochrony indywidualnej

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje grupy i gatunki roślin ogrodniczych uprawianych w gruncie i pod osłonami

2) charakteryzuje budowę, funkcjonowanie i rozwój roślin ogrodniczych

– 329 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje grupy roślin jednorocznych, dwuletnich, bylin, krzewinek, pnączy, krzewów, drzew

2) rozróżnia grupy użytkowe roślin ogrodniczych (np. warzywa, zioła, drzewa i krzewy owocowe, rośliny ozdobne)

3) rozróżnia fazy rozwojowe roślin w skali BBCH (Biologische Bundesanstalt, Bundessortenamt und Chemische Industrie)

4) opisuje wymagania uprawowe poszczególnych grup roślin ogrodniczych

5) wymienia właściwości odżywcze owoców i warzyw

6) opisuje kryteria jakości roślin ogrodniczych, owoców i warzyw: zdrowotność, wygląd zewnętrzny (wysokość, liczba pędów, obwód pnia), system korzeniowy, oznakowanie i etykietowanie

7) wymienia przepisy prawa unijnego i krajowego dotyczące produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych

8) opisuje wymagania jakościowe owoców i warzyw pod względem bezpieczeństwa żywności dla konsumenta (np. pozostałości środków ochrony roślin, zanieczyszczenia biologiczne, chemiczne, fizyczne)

1) opisuje budowę zewnętrzną roślin (np. korzeń, łodyga, liście, kwiaty, owoce, nasiona)

3) charakteryzuje narzędzia i maszyny stosowane do prac w ogrodnictwie

4) stosuje zasady gospodarki odpadami oraz retencjonowania wód opadowych

– 330 –

2) opisuje procesy fizjologiczne roślin (np. fotosynteza, oddychanie, transpiracja, gospodarka wodna)

3) określa wpływ światła, temperatury i wilgotności na wzrost i rozwój roślin ogrodniczych

4) rozróżnia sposoby rozmnażania roślin (np. generatywne (z nasion)) i wegetatywne (np. przez sadzonki, cebule, kłącza)

5) opisuje fazy rozwojowe roślin ogrodniczych (np. wzrost wegetatywny, kwitnienie, owocowanie)

1) rozróżnia narzędzia i maszyny do wykonywania prac ogrodniczych ręczne, mechaniczne i autonomiczne (np. łopaty, widły, grabie, sekatory, taczki, kosiarki, sadzarki, siewniki, opryskiwacze, roboty)

2) dobiera narzędzia i maszyny do rodzaju prac wykonywanych w ogrodnictwie (np. do uprawy gleby, do pielęgnacji roślin, do cięcia, do nawadniania, do stosowania środków ochrony roślin, do zbioru)

3) odczytuje instrukcje obsługi narzędzi i maszyn

1) stosuje przepisy dotyczące odpadów wytwarzanych w produkcji ogrodniczej

2) segreguje odpady (np. doniczki, folie, opakowania, w celu ułatwienia przetwarzania)

3) stosuje biodegradowalne opakowania, doniczki i folie

5) wykonuje czynności kontrolno- -obsługowe ciągników rolniczych i przyczep

6) stosuje przepisy prawa dotyczące ruchu drogowego w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii T

7) korzysta z usług instytucji i organizacji działających na rzecz wsi i rolnictwa

– 331 –

4) przetwarza roślinne odpady organiczne w celu ich wykorzystania jako nawóz organiczny

5) wyjaśnia pojęcie retencji wód powierzchniowych i roztopowych

6) wykorzystuje wodę opadową do nawadniania upraw ogrodniczych

1) wykonuje obsługę codzienną ciągnika rolniczego i przyczepy (np. sprawdzenie płynów eksploatacyjnych, stanu oświetlenia, stanu ogumienia i ciśnienia w oponach)

2) kontroluje sprawność układów i instalacji ciągnika rolniczego i przyczepy

3) przygotowuje ciągnik rolniczy do użytkowania

4) przyłącza i odłącza przyczepę

1) wyjaśnia ogólne zasady dotyczące ruchu ciągników rolniczych po drogach

2) stosuje zasady udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadku drogowym z udziałem ciągnika rolniczego

3) stosuje zasady ruchu drogowego określone znakami i sygnałami drogowymi podczas jazdy ciągnikiem rolniczym z przyczepą

4) wykonuje manewry w ruchu drogowym podczas jazdy ciągnikiem rolniczym z przyczepą wymagane do uzyskania prawa jazdy kategorii T

1) wymienia instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa

2) wyszukuje informacje udostępniane przez instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa

8) charakteryzuje zasady korzystania ze środków finansowych na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich

9) charakteryzuje zasady dobrej praktyki rolniczej i zasady wzajemnej zgodności w uprawach ogrodniczych

– 332 –

3) opisuje zakres usług oferowanych przez instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa w kontekście możliwości ich wykorzystania

4) wykorzystuje technologie cyfrowe (np. aplikacje pogodowe, systemy wspomagania podejmowania decyzji w ogrodnictwie) oferowane przez firmy oraz instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa

5) wymienia działania lub programy promujące rodzime produkty ogrodnicze

1) wymienia możliwości korzystania ze środków finansowych na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich

2) przygotowuje wnioski w ramach ubiegania się o środki finansowe na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich

3) przygotowuje wnioski w ramach ubiegania się o środki finansowe na pokrycie strat powstałych na skutek niekorzystnych zjawisk atmosferycznych

4) przygotowuje wnioski w ramach ubiegania się o środki dla osób rozpoczynających produkcję ogrodniczą

1) wymienia zasady dobrej praktyki rolniczej i zasady wzajemnej zgodności

2) podaje przykłady stosowania dobrej praktyki rolniczej w uprawach ogrodniczych, w tym w zakresie stosowania środków ochrony roślin, ochrony gleb i wód, porządku w gospodarstwach produkcyjnych

10) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 333 –

3) określa korzyści stosowania zasad dobrej praktyki rolniczej

4) opisuje zasady dobrej praktyki rolniczej dla ogrodnika

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicję i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

OGR.06.3. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją owoców Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje gatunki sadownicze oraz warunki ich uprawy

2) zakłada uprawy sadownicze

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia gatunki roślin sadowniczych z podziałem na ziarnkowe i pestkowe

2) rozróżnia sadownicze gatunki roślin jagodowych

3) wymienia czynniki klimatyczne wpływające na wzrost i rozwój roślin sadowniczych

4) wymienia warunki glebowe wpływające na wzrost i rozwój roślin sadowniczych

1) opisuje wady i zalety różnych terminów sadzenia roślin sadowniczych

2) określa terminy sadzenia dla poszczególnych gatunków roślin sadowniczych

3) dobiera gatunki roślin sadowniczych do ukształtowania terenu i warunków klimatyczno-glebowych oraz rynków zbytu

4) przygotowuje glebę do zakładania sadu i plantacji jagodowych

5) dobiera narzędzia i sprzęt do wykonania nasadzeń roślin sadowniczych

3) prowadzi uprawę roślin sadowniczych

– 334 –

6) sadzi rośliny sadownicze (np. drzewa owocowe, krzewy owocowe i truskawki)

7) rozróżnia konstrukcje wspierające i osłaniające uprawy sadownicze (np. rusztowanie do jabłoni, malin, winorośli, osłony przeciwgradowe i deszczowe dla upraw sadowniczych, osłony do truskawek, malin

8) zakłada konstrukcje wspierające uprawy sadownicze (np. rusztowanie do jabłoni, malin, winorośli)

1) rozróżnia produkcję owoców do konsumpcji i przetwórstwa (np. jabłek, wiśni i śliw)

2) opisuje zabiegi pielęgnacyjne w uprawach sadowniczych (np. formowanie, nawadnianie, nawożenie, ściółkowanie, okrywanie)

3) opisuje systemy nawadniania upraw sadowniczych (np. kroplowe, deszczownie, nadkoronowe, podkoronowe)

4) nawadnia rośliny sadownicze z uwzględnieniem retencjonowania wody (np. zbieranie wody opadowej i powtórne jej wykorzystanie)

5) wykonuje prace związane z retencjonowaniem wody

6) stosuje nawożenie doglebowe, dolistne i fertygację

7) stosuje zabiegi pielęgnacyjne w produkcji sadowniczej (np. ściółkowanie, koszenie murawy)

4) zakłada pasy kwietne w uprawach roślin sadowniczych

5) wykonuje cięcie roślin sadowniczych

6) zabezpiecza rośliny sadownicze przed mrozem i przymrozkami wiosennymi

– 335 –

8) prowadzi sterowaną uprawę roślin sadowniczych pod osłonami (np. truskawek, malin)

1) określa korzyści z założenia pasa kwietnego w uprawie sadowniczej

2) wybiera lokalizację dla pasa kwietnego przygotowuje glebę do wysiewu nasion

3) dobiera mieszankę nasion do warunków środowiskowych

4) określa termin wysiewu nasion

5) dokonuje wysiewu nasion ręcznie lub siewnikiem

6) pielęgnuje pas kwietny

1) rozróżnia rodzaje pędów i pąków występujących u roślin sadowniczych

2) rozróżnia rodzaje cięć roślin sadowniczych (np. cięcie formujące, cięcie prześwietlające, cięcie odmładzające, cięcie sanitarne)

3) dobiera narzędzia, maszyny lub sprzęt do formowania i cięcia roślin sadowniczych

4) wskazuje terminy cięcia drzew, krzewów owocowych i roślin jagodowych

5) wykonuje cięcie drzew i krzewów owocowych (np. jabłoni)

1) rozpoznaje rodzaje uszkodzeń powodowanych przez mróz i przymrozki

2) wymienia sposoby zabezpieczania roślin przed mrozem i przymrozkami wiosennymi

3) zapobiega wystąpieniu szkód wywołanych przez wiosenne przymrozki (np. deszczowanie, ogrzewanie powietrza)

4) okrywa rośliny (np. truskawki, czereśnie)

7) charakteryzuje choroby i szkodniki roślin sadowniczych oraz sposoby ich zwalczania

8) zapobiega występowaniu i zwalcza chwasty w uprawach roślin sadowniczych

9) wykonuje zbiór i przechowywanie owoców

– 336 –

1) rozróżnia choroby i szkodniki (np. jabłoni, śliw, porzeczek, truskawek)

2) rozróżnia metody zapobiegania oraz zwalczania chorób i szkodników występujących w uprawach sadowniczych

3) rozpoznaje objawy wystąpienia chorób i szkodników roślin sadowniczych

4) posługuje się programem ochrony roślin sadowniczych

5) dobiera metody i środki ochrony roślin do zapobiegania i zwalczania chorób i szkodników roślin sadowniczych

1) rozróżnia chwasty występujące w uprawach sadowniczych (np. jednoroczne, dwuletnie, wieloletnie)

2) rozpoznaje gatunki chwastów występujących w uprawach sadowniczych

3) stosuje metody zapobiegania występowaniu chwastów w uprawach sadowniczych (np. ściółkowanie, stosowanie roślin okrywowych)

4) stosuje sprzęt i środki ochrony roślin do zwalczania chwastów w uprawach sadowniczych

1) określa dojrzałość zbiorczą i przechowalniczą owoców (np. na podstawie oceny organoleptycznej, testu skrobiowego, badania jędrności miąższu owoców)

2) stosuje sprzęt do zbioru i transportu owoców

3) przeprowadza ręczny zbiór owoców

4) wymienia warunki przechowywania owoców (np. temperatura, wilgotność, dwutlenek węgla, tlen i etylen)

10) przygotowuje owoce do sprzedaży

11) wykorzystuje i obsługuje narzędzia, maszyny, urządzenia oraz pojazdy w produkcji sadowniczej

– 337 –

5) wymienia pomieszczenia stosowane do przechowywania owoców

6) wymienia wyposażenie techniczne pomieszczeń stosowanych do przechowywania owoców

7) monitoruje jakość owoców w czasie ich przechowywania

8) rozpoznaje choroby przechowalnicze owoców

1) opisuje czynności związane z przygotowaniem owoców do sprzedaży (np. sortowanie, kalibrowanie, układanie i pakowanie)

2) dobiera rodzaje opakowań do poszczególnych rodzajów owoców (np. pojemniki wielorazowego użytku, pojemniki z materiałów biodegradowalnych)

3) sortuje owoce

4) pakuje i etykietuje owoce oraz opakowania

1) stosuje narzędzia do prac w sadownictwie (np. szpadel, grabie, widły, sekator, piłę, taczki)

2) wykorzystuje maszyny do prac w sadownictwie (np. agregat uprawowy, kosiarka, opryskiwacz, rozsiewacz do nawozów)

3) stosuje maszyny i urządzenia do prac w sadownictwie (np. kombajn do zbioru owoców, ciągnik rolniczy z przyczepą, platformy)

4) przeprowadza konserwację narzędzi, maszyn i urządzeń (np. smarowanie, czyszczenie,

– 338 –

regulacja, wymiana zużytych elementów eksploatacyjnych, np. filtrów, uszczelek) OGR.06.4. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją warzyw i ziół

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje gatunki warzyw i ziół oraz warunki ich uprawy

2) stosuje zasady zmianowania i sąsiedztwa roślin w uprawach gruntowych warzywnych

3) charakteryzuje infrastrukturę oraz środki produkcji stosowane w uprawie warzyw i ziół

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia grupy warzyw liściowych, korzeniowych, kapustnych, cebulowych, psiankowatych, dyniowatych, rzepowatych, strączkowych

2) wymienia gatunki warzyw i ziół uprawianych w gruncie i pod osłonami

3) opisuje metody rozmnażania warzyw i ziół

4) określa wymagania klimatyczne, glebowe oraz zapotrzebowanie na wodę warzyw i ziół

1) wymienia cele zmianowania roślin

2) dobiera następstwo roślin po sobie

3) dobiera sąsiedztwo roślin z uwzględnieniem wzajemnego oddziaływania

4) wykonuje projekt płodozmianu warzyw

1) rozróżnia rodzaje infrastruktury do uprawy warzyw i ziół (np. tunele foliowe, szklarnie)

2) rozróżnia rodzaje podłoży organicznych i mineralnych oraz pojemników do produkcji warzyw i ziół

3) wymienia systemy nawadniania warzyw i ziół w uprawach gruntowych i pod osłonami (np. deszczownie, ramiona zraszające, nawadnianie kroplowe, podsiąkowe)

4) wymienia rodzaje nawozów i sposoby ich stosowania w uprawie warzyw i ziół w gruncie i pod osłonami (np. nawozy

4) charakteryzuje choroby, szkodniki i chwasty występujące w uprawie warzyw i ziół oraz metody ich zwalczania

5) wykonuje prace związane z uprawą warzyw w gruncie

– 339 –

organiczne, komposty, nawozy zielone, nawozy mineralne)

1) identyfikuje choroby, szkodniki i chwasty w uprawach warzyw i ziół

2) rozpoznaje objawy występowania chorób i szkodników warzyw i ziół

3) charakteryzuje zasady integrowanej ochrony warzyw i ziół przed agrofagami

4) opisuje metody zapobiegania występowaniu chorób, szkodników i chwastów w uprawie warzyw i ziół (np. płodozmian, metody agrotechniczne)

5) dobiera narzędzia i sprzęt do zwalczania chwastów w uprawie warzyw i ziół

6) opisuje biologiczne i fizyczne metody zwalczania agrofagów warzyw i ziół

7) dobiera środki ochrony roślin do zwalczania chwastów oraz chorób i szkodników warzyw i ziół

8) posługuje się programem ochrony warzyw

1) przygotowuje glebę do siewu nasion lub sadzenia rozsady

2) wysiewa nasiona warzyw do gruntu (np. marchew, pietruszka, cebula, szpinak, rzodkiewka)

3) wysiewa nasiona warzyw do pojemników i pielęgnuje rozsadę (np. kapusta, pomidor, papryka, brokuł)

4) sadzi rozsadę warzyw do gruntu

5) wykonuje zabiegi pielęgnacyjne w gruntowej uprawie warzyw

6) wykonuje ściółkowanie gleby

6) wykonuje prace związane z uprawą warzyw i ziół pod osłonami

– 340 –

7) stosuje okrywanie warzyw w celu przyspieszenia wzrostu i ochrony przed przymrozkami

8) nawozi i nawadnia warzywa z wykorzystaniem wody opadowej

9) prowadzi monitoring wzrostu oraz występowania chorób i szkodników warzyw

10) odchwaszcza ręcznie i mechanicznie uprawę warzyw

1) wymienia zalety uprawy warzyw i ziół w tunelach foliowych i szklarniach

2) rozróżnia gruntową i bezglebową uprawę warzyw pod osłonami (np. pomidora, ogórka)

3) wysiewa nasiona do kostek z wełny mineralnej i pielęgnuje rozsadę (np. pomidora, ogórka, sałaty)

4) sadzi rozsadę (np. pomidora, ogórka, sałaty na macie uprawowej)

5) stosuje fertygację warzyw w uprawie bezglebowej na matach uprawowych (np. pomidora, ogórka)

6) wykonuje prace pielęgnacyjne w uprawie pomidora i ogórka pod osłonami

7) wykorzystuje owady zapylające w uprawie pomidora w szklarni

8) przygotowuje podłoże do pojemnikowej uprawy ziół pod osłonami

9) wysiewa nasiona ziół do doniczek (np. bazylia, kolendra, tymianek)

10) nawadnia i nawozi zioła uprawiane w doniczkach

7) wykonuje zbiór warzyw

8) wykorzystuje i obsługuje narzędzia, maszyny, urządzenia oraz pojazdy w produkcji warzyw

9) przechowuje warzywa

– 341 –

11) prowadzi monitoring wzrostu oraz występowania chorób i szkodników w uprawie warzyw i ziół uprawianych pod osłonami

12) stosuje biologiczne metody zwalczania szkodników warzyw i ziół w uprawie pod osłonami (np. z wykorzystaniem naturalnych wrogów lub biopreparatów opartych na żywych organizmach)

1) określa dojrzałość zbiorczą warzyw

2) dobiera termin zbioru poszczególnych gatunków warzyw

3) dobiera sprzęt do zbioru i transportu uprawianego gatunku warzyw

4) obsługuje maszyny, urządzenia i pojazdy do zbioru i transportu warzyw

5) wykonuje ręczny zbiór warzyw

1) dobiera i stosuje narzędzia do prac ogrodniczych w produkcji warzyw (np. szpadel, grabie, grace, widły, motyki, taczki)

2) dobiera i stosuje maszyny i urządzenia do prac w produkcji warzyw (np. pług, agregat uprawowy, opryskiwacz precyzyjny, rozsiewacz do nawożenia precyzyjnego, siewnik, sadzarka, pielnik, kombajn do zbioru warzyw, platformy, przyczepy)

3) obsługuje pojazdy do prac ogrodniczych w produkcji warzyw (np. ciągnik rolniczy z przyczepą, wózek ogrodniczy)

4) konserwuje maszyny i urządzenia stosowane w produkcji warzyw

1) opisuje czynniki wpływające na jakość przechowywanych warzyw

– 342 –

2) wymienia rodzaje obiektów przechowalniczych

3) wymienia wyposażenie techniczne obiektów

przechowalniczych

4) dobiera sposób przechowywania do

wymagań gatunku warzyw

5) wymienia choroby przechowalnicze warzyw

6) umieszcza warzywa w przechowalni,

uwzględniając ich rodzaj (np. cebula,

kapusta, marchew)

OGR.06.5. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją roślin ozdobnych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje rośliny ozdobne

2) stosuje metody rozmnażania roślin ozdobnych

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia grupy roślin ozdobnych o różnym zastosowaniu (np. rabatowe i balkonowe, doniczkowe do dekoracji wnętrz, uprawiane na kwiat cięty, byliny)

2) rozróżnia gatunki roślin ozdobnych o różnych walorach dekoracyjnych i zastosowaniu

3) rozróżnia gatunki bylin w zależności od terminu kwitnienia

4) dobiera gatunki bylin do różnych warunków siedliskowych w ogrodach i terenach zieleni

5) wykorzystuje aplikacje i strony internetowe do rozpoznawania gatunków roślin ozdobnych

1) rozróżnia sposoby rozmnażania roślin ozdobnych poprzez wysiew nasion, sadzonki pędowe, podział roślin, cebule przybyszowe, bulwy, rozłogi, metodą kultur tkankowych (in vitro)

3) charakteryzuje infrastrukturę oraz środki produkcji stosowane w uprawie roślin ozdobnych

– 343 –

2) dobiera metody rozmnażania roślin ozdobnych do uprawianych gatunków

3) wykonuje rozmnażanie roślin ozdobnych poprzez wysiew nasion, sadzonki pędowe, podział roślin

4) pielęgnuje rozsadę i sadzonki roślin ozdobnych

1) rozróżnia rodzaje infrastruktury do uprawy roślin ozdobnych (np. tunele foliowe, szklarnie)

2) dobiera urządzenia do regulacji warunków świetlnych w uprawie roślin ozdobnych pod osłonami (np. doświetlanie, cieniowanie, zaciemnianie)

3) rozróżnia podłoża do uprawy roślin ozdobnych (np. organiczne, inertne)

4) dobiera pojemniki do uprawy poszczególnych gatunków roślin ozdobnych

5) rozróżnia systemy nawadniania roślin ozdobnych (np. kroplowe, podsiąkowe, zraszanie)

4) prowadzi uprawę roślin ozdobnych 1) charakteryzuje wymagania uprawowe roślin rabatowych, balkonowych, doniczkowych do dekoracji wnętrz oraz uprawianych na kwiat cięty (np. temperatura, światło, woda, podłoże)

2) rozróżnia sposoby uprawy roślin ozdobnych na stołach zalewowych i matach podsiąkowych

3) przygotowuje podłoże do uprawy roślin ozdobnych w doniczkach

4) sadzi i nawadnia rośliny ozdobne z wykorzystaniem wody opadowej

5) zakłada i pielęgnuje trawnik gazonowy

6) stosuje ochronę roślin ozdobnych przed chorobami i szkodnikami

7) stosuje nawożenie roślin ozdobnych

– 344 –

5) wykonuje zabiegi pielęgnacyjne w uprawie różnych gatunków roślin ozdobnych

1) przygotowuje teren pod założenie trawnika gazonowego

2) dobiera mieszankę nasion do warunków środowiskowych

3) wysiewa nasiona traw

4) wykonuje prace pielęgnacyjne (np. nawadnianie, nawożenie, koszenie, aeracja, wertykulacja)

1) identyfikuje choroby i szkodniki roślin ozdobnych

2) rozpoznaje objawy występowania chorób i szkodników roślin ozdobnych

3) opisuje metody ochrony roślin ozdobnych przed chorobami i szkodnikami

4) dobiera środki ochrony roślin do zwalczania chorób i szkodników roślin ozdobnych

5) posługuje się programem ochrony roślin ozdobnych

6) stosuje biologiczne metody zwalczania szkodników roślin ozdobnych w uprawie pod osłonami (np. z wykorzystaniem naturalnych wrogów lub biopreparatów opartych na żywych organizmach)

1) rozróżnia nawozy stosowane w uprawie roślin ozdobnych (np. nawozy o kontrolowanym działaniu, nawozy mineralne jedno- i wieloskładnikowe)

2) rozróżnia sposoby nawożenia roślin ozdobnych (podstawowe, pogłówne, dolistne)

– 345 –

3) określa potrzeby nawozowe roślin ozdobnych

4) dobiera dawki, terminy i sposoby stosowania nawozów w uprawie roślin ozdobnych

5) nawozi rośliny ozdobne nawozami o kontrolowanym działaniu, nawozami mineralnymi w formie płynnej lub stałej OGR.06.6. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją szkółkarską

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje gatunki drzew i krzewów ozdobnych

2) charakteryzuje metody rozmnażania drzew i krzewów

3) rozmnaża generatywnie drzewa i krzewy

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia gatunki drzew i krzewów iglastych

2) rozróżnia gatunki drzew i krzewów liściastych o ulistnieniu sezonowym

3) rozróżnia gatunki drzew i krzewów liściastych zimozielonych

4) rozróżnia gatunki pnączy

1) rozróżnia metody i określa terminy rozmnażania generatywnego i wegetatywnego drzew i krzewów

2) wymienia korzyści rozmnażania generatywnego i wegetatywnego drzew i krzewów

3) wymienia ograniczenia związane z rozmnażaniem generatywnym i wegetatywnym drzew i krzewów

4) stosuje terminologię szkółkarską (np. matecznik, odkład, okulizacja, podkładka, szczepienie, zraz)

1) wykonuje zbiór owoców lub szyszek i pozyskuje nasiona drzew i krzewów

2) wykonuje stratyfikację nasion drzew i krzewów

4) rozmnaża krzewy liściaste oraz iglaste przez sadzonkowanie

5) rozmnaża drzewa i krzewy liściaste przez szczepienie

6) charakteryzuje produkcję drzewek owocowych

– 346 –

3) przygotowuje podłoża do wysiewu i wysiewa nasiona drzew i krzewów

4) pikuje siewki drzew i krzewów

1) rozróżnia rodzaje sadzonek zielne, półzdrewniałe i zdrewniałe

2) sporządza sadzonki krzewów liściastych (np. żywotnika zachodniego) i krzewów liściastych (np. tawuły, pęcherznicy, borówki wysokiej, porzeczki)

3) przygotowuje podłoże do ukorzeniania sadzonek

4) ukorzenia sadzonki krzewów liściastych i iglastych

5) przesadza ukorzenione sadzonki

1) uzasadnia potrzebę szczepienia drzew i krzewów liściastych

2) rozróżnia podkładki do szczepienia drzew i krzewów liściastych

3) wykonuje rozmnażanie przez okulizację metodą na przystawkę (chip-budding) lub w literę T

4) wykonuje zimowe szczepienie „w ręku”, przez stosowanie (np. wierzb, jabłoni)

1) charakteryzuje rodzaje podkładek na przykładzie jabłoni

2) opisuje produkcję podkładek jabłoni rozmnażanych przez odkłady

3) opisuje produkcję drzewek owocowych szczepionych metodą „w ręku” zimą na przykładzie jabłoni

4) opisuje produkcję drzewek owocowych okulizowanych latem na przykładzie jabłoni

7) charakteryzuje czynniki mające wpływ na zakładanie szkółki pojemnikowej

8) charakteryzuje środki produkcji w szkółkach pojemnikowych

9) wykonuje prace w szkółce pojemnikowej

– 347 –

1) wymienia korzyści uprawy roślin w pojemnikach

2) rozróżnia rodzaje szkółek pod względem produkowanego asortymentu roślin iglastych, liściastych, wrzosowatych, róż, pnączy, drzew alejowych, bylin

3) opisuje wpływ czynników związanych z regionem kraju, ukształtowaniem terenu, rodzajem gleby oraz lokalizacją rynku zbytu na zakładanie i prowadzenie szkółki pojemnikowej

4) opisuje źródła wody wykorzystywane w produkcji szkółkarskiej pojemnikowej

1) rozróżnia rodzaje pojemników stosowanych w szkółkach pojemnikowych

2) rozróżnia podłoża stosowane w szkółkach pojemnikowych

3) wymienia systemy nawadniania roślin w szkółkach pojemnikowych

4) rozróżnia rodzaje nawozów stosowanych w szkółkach pojemnikowych

1) sadzi sadzonki lub przesadza rośliny do pojemników

2) podlewa rośliny w szkółce pojemnikowej

3) nawozi rośliny w szkółce pojemnikowej

4) monitoruje uprawy pod kątem występowania chorób i szkodników

5) stosuje zabezpieczenia przez chwastami lub wykonuje odchwaszczanie

6) zabezpiecza rośliny na zimę przed mrozem

7) rozstawia rośliny po zimie

8) rozróżnia cięcie rozkrzewiające, formujące i sanitarne

10) rozpoznaje szkodniki i choroby najczęściej występujące na roślinach w szkółkach pojemnikowych

11) charakteryzuje jakość materiału szkółkarskiego na podstawie zaleceń jakościowych dla ozdobnego materiału szkółkarskiego

12) przeprowadza prace ogrodnicze i zabiegi pielęgnacyjne w ogrodach i terenach zieleni

– 348 –

9) wykonuje cięcie rozkrzewiające roślin

1) rozróżnia szkodniki roślin w szkółkach pojemnikowych (np. przędziorki, czerwce, mszyce, opuchlaki, gąsienice zjadające liście i igły)

2) rozróżnia choroby roślin w szkółkach pojemnikowych (np. szarą pleśń, mączniaki, rdze, plamistości liści, choroby uwiądu)

3) korzysta ze strony internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, zwanej dalej „PIORiN”, w celu uzyskania informacji o agrofagach kwarantannowych

4) monitoruje rośliny na obecność chorób i szkodników

1) wymienia parametry jakościowe stosowane dla ozdobnego materiału szkółkarskiego

2) wyjaśnia na czym polega szkółkowanie roślin

3) wskazuje na jakiej wysokości określa się obwód pnia drzew produkowanych w szkółkach roślin ozdobnych

4) opisuje zależność między jakością materiału szkółkarskiego a jego ceną

5) ocenia materiał szkółkarski pod względem czystości odmianowej, zdrowotności, uszkodzeń mechanicznych, rozkrzewienia oraz proporcji między pniem, koroną i systemem korzeniowym

1) przygotowuje miejsce sadzenia roślin ozdobnych

2) sadzi rośliny ozdobne, podlewa i ściółkuje

13) wykorzystuje narzędzia, sprzęt, maszyny i urządzenia stosowane w produkcji szkółkarskiej

– 349 –

3) wymienia gatunki roślin wymagających cięcia wiosną ze względu na termin kwitnienia

4) wykonuje cięcie wiosenne krzewów (np. lawendy, tawuły japońskiej, róż rabatowych, wrzosów)

5) wymienia gatunki roślin iglastych oraz liściastych do zakładania żywopłotów

6) zakłada żywopłoty

7) wykonuje cięcie żywopłotów

1) stosuje narzędzia i sprzęt do rozmnażania roślin (np. sekatory, nożyce, noże okulizacyjne i szczepakowe, kuwety, wiadra)

2) rozróżnia maszyny i urządzenia do przygotowania gleby i podłoża (np. pługi, brony, kultywatory, glebogryzarki, agregaty uprawowe, sadzarki)

3) rozróżnia maszyny i urządzenia do sadzenia i wykopywania roślin (np. sadzarki, koparki do drzewek, wyorywacze szkółkarskie, przyczepy transportowe)

4) obsługuje maszyny, sprzęt i urządzenia do pielęgnacji roślin (np. motyki, grabie, opryskiwacze ręczne, opryskiwacze z osłoną, rozsiewacze nawozów, kosiarki i wykaszarki, urządzenia do cięcia i formowania)

5) wykonuje konserwacje narzędzi, sprzętu, maszyn i urządzeń stosowanych w produkcji szkółkarskiej

OGR.06.7. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje przepisy prawa dotyczące środków ochrony roślin

2) charakteryzuje środki ochrony roślin

– 350 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wskazuje wymagania w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania i stosowania, a także w zakresie doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin

2) określa warunki prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania

3) wskazuje zakres działania PIORiN w ramach nadzoru nad obrotem środkami ochrony roślin oraz ich stosowaniem

4) określa zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska wynikające ze stosowania podrobionych środków ochrony roślin

5) opisuje metody rozpoznawania podrobionych środków ochrony roślin

6) określa postępowanie ze środkami ochrony roślin przeterminowanymi i niepełnowartościowymi

7) wskazuje wymagania dotyczące sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin

8) dokumentuje zabiegi ochrony roślin oraz stosowanie wymagań integrowanej ochrony roślin

9) określa sposób postępowania w przypadku reklamacji środków ochrony roślin

1) opisuje skład środków ochrony roślin

– 351 –

2) wskazuje formy użytkowe środków ochrony roślin

3) wskazuje okres karencji i okres prewencji

4) opisuje środki ochrony roślin pod względem stwarzania przez nie zagrożeń dla zdrowia człowieka, pszczół i organizmów wodnych

5) wskazuje podział środków ochrony roślin:

a) ze względu na funkcję:

− roztoczobójcze (akarycydy)

− bakteriobójcze (bakteriocydy)

− grzybobójcze (fungicydy)

− chwastobójcze (herbicydy)

− owadobójcze (insektycydy)

− mięczakobójcze (moluskocydy)

− nicieniobójcze (nematocydy)

− regulatory wzrostu roślin

− odstraszające szkodniki (repelenty) − gryzoniobójcze (rodentycydy)

− przyciągające szkodniki (atraktanty) − kretobójcze (talpicydy)

− wirusobójcze (wirocydy)

b) ze względu na sposób oddziaływania na organizmy szkodliwe:

− kontaktowe

− żołądkowe

− inhalacyjne

− fungitoksyczne

− fungistatyczne

− desykujące

− inhibitujące wzrost i rozwój

c) ze względu na sposób zachowania

3) stosuje integrowaną ochronę roślin

– 352 –

się na roślinie:

− powierzchniowe

− wgłębne

− systemiczne

6) opisuje czynniki warunkujące skuteczne działanie środków ochrony roślin:

a) dobór środka ochrony roślin

b) termin przeprowadzenia zabiegu

c) dawka środka ochrony roślin

d) warunki atmosferyczne

e) łączne stosowanie agrochemikaliów

1) opisuje sposoby zwalczania i działanie organizmów szkodliwych, w tym:

a) organizmów chorobotwórczych, w tym organizmów wytwarzających mykotoksyny

b) chwastów

c) szkodników

2) opisuje metody ochrony roślin, w tym agrotechniczną, hodowlaną, mechaniczną, fizyczną, biologiczną, chemiczną oraz kwarantannę roślin

3) wyjaśnia podstawowe wymagania integrowanej ochrony roślin, integrowanej produkcji i rolnictwa ekologicznego, w tym:

a) ograniczanie występowania organizmów szkodliwych przez:

− właściwy płodozmian i agrotechnikę − stosowanie odmian odpornych i tolerancyjnych oraz materiału siewnego wytworzonego i poddanego ocenie zgodnie z

– 353 –

przepisami dotyczącymi nasiennictwa

− właściwe nawożenie i nawadnianie

− przestrzeganie zasad higieny fitosanitarnej

− ochronę i introdukcję organizmów pożytecznych, w szczególności pszczoły miodnej

b) planowanie zabiegów ochrony roślin w oparciu o:

− monitorowanie organizmów szkodliwych

− progi szkodliwości organizmów szkodliwych

− programy wspomagania decyzji w ochronie roślin

− doradztwo

c) przeciwdziałanie powstawaniu odporności organizmów szkodliwych na środki ochrony roślin

4) wyjaśnia zasady dobrej praktyki ochrony roślin

5) opisuje sposób zwalczania szkodników artykułów rolno-spożywczych

6) określa sposoby stosowania środków ochrony roślin w zależności od ich formy użytkowej: opryskiwanie, zaprawianie, rozsiewanie, podlewanie, gazowanie, zamgławianie, sublimowanie, zwabianie

7) opisuje sposoby stosowania środków ochrony roślin do dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji pomieszczeń i magazynów

4) charakteryzuje wpływ środków ochrony roślin na środowisko

– 354 –

8) przygotowuje opryskiwacz do pracy, w tym:

a) sprawdza stan techniczny poszczególnych urządzeń opryskiwacza

pod względem ich wpływu na jakość

wykonania zabiegu

b) kalibruje opryskiwacz

c) dobiera parametry pracy i reguluje

opryskiwacz

d) dobiera rozpylacze

9) zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas

zabiegu ochrony roślin oraz skażeniom

punktowym środkami ochrony roślin

10) określa sposoby informowania o

planowanych zabiegach z użyciem sprzętu

agrolotniczego

11) potwierdza sprawność techniczną sprzętu

przeznaczonego do stosowania środków

ochrony roślin

12) stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i

sadowniczy zgodnie z przepisami prawa

1) zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas

zabiegu ochrony roślin oraz skażeniom

punktowym środkami ochrony roślin

2) określa sposoby informowania o

planowanych zabiegach ochrony roślin z

użyciem sprzętu agrolotniczego

3) potwierdza sprawność techniczną sprzętu

przeznaczonego do stosowania środków

ochrony roślin

4) stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i

sadowniczy zgodnie z przepisami prawa

– 355 –

5) charakteryzuje zasady 1) określa zagrożenia dla zdrowia człowieka bezpieczeństwa i higieny pracy podczas obrotu środkami ochrony roślin oraz podczas sprzedaży i stosowania środków ochrony roślin

OGR.06.8. Język obcy zawodowy

ich konfekcjonowania i stosowania

2) opisuje drogi wchłaniania środków ochrony roślin do organizmu: doustną, skórną, oddechową i przez błonę śluzową

3) opisuje środki ochrony indywidualnej i zasady ich użycia

4) określa prawidłowe przechowywanie, pakowanie i transport środków ochrony roślin

5) opisuje zasady profilaktyki, w tym:

a) badania lekarskie

b) wyposażenie apteczki pierwszej pomocy

c) informacje o najbliższym podmiocie leczniczym oraz numerach telefonów do ośrodków toksykologicznych

6) wskazuje objawy zatrucia środkami ochrony roślin oraz opisuje pierwszą pomoc przy zatruciach tymi środkami lub w razie wystąpienia innych nagłych wypadków

7) charakteryzuje przepisy przeciwpożarowe i zasady postępowania w czasie pożaru, w tym:

a) przyczyny i rodzaje zagrożeń

b) drogi pożarowe

8) określa postępowanie w przypadku rozlania lub rozsypania środków ochrony roślin

9) opisuje zasady ochrony pracy kobiet i ochrony pracy młodocianych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy

– 356 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych –

– 357 –

1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę

2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

reaguje w języku obcym nowożytnym w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych)

b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

– 358 –

3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób

4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe

6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji

1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym

3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym

6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 359 –

4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

OGR.06.9. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie

2) planuje wykonanie zadania

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

– 360 –

1) omawia czynności realizowane w ramach

czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych

działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań,

w tym skutki prawne

2) wykazuje świadomość odpowiedzialności za

wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego

wykonywania czynności zawodowych na

stanowisku pracy, w tym posługiwania się

niebezpiecznymi substancjami i niewłaściwej eksploatacji maszyn i urządzeń

na stanowisku pracy

5) przewiduje skutki i sankcje dotyczące

niewłaściwego stosowania środków ochrony

roślin i nawozów

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne

sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i

ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania

problemów związanych z wykonywaniem

zadań zawodowych w nieprzewidywalnych

warunkach

1) rozpoznaje źródła stresu podczas

wykonywania zadań zawodowych

6) doskonali umiejętności zawodowe

– 361 –

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposobów radzenia sobie ze stresem

5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

6) określa skutki stresu

1) pozyskuje informacje zawodoznawcze dotyczące branży z różnych źródeł

2) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu

3) analizuje własne kompetencje

4) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

5) planuje drogę rozwoju zawodowego

6) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

7) stosuje zasady komunikacji 1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne interpersonalnej w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

8) stosuje metody i techniki 1) identyfikuje problemy, jakie mogą wystąpić rozwiązywania problemów w zespole realizującym zadanie

2) analizuje przyczyny problemów występujących w zespole realizującym zadania

3) opisuje techniki rozwiązywania problemów

9) współpracuje w zespole

– 362 –

4) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE AGROOGRODNIK

Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby umożliwić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz umożliwić przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji OGR.06. Wykonywanie prac i usług ogrodniczych

Pracownia ogrodnicza wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela z dostępem do internetu, pakietem programów biurowych i specjalistycznych oraz z projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną,

− stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wszystkie komputery podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, pakietem programów biurowych,

− filmy i prezentacje multimedialne z zakresu ogrodnictwa,

− atlasy i katalogi roślin ozdobnych (drzew, krzewów, bylin), owocowych i warzyw,

− atlasy chorób i szkodników roślin sadowniczych, warzywnych i ozdobnych,

− opracowania (książki, atlasy, broszury) na temat agrofagów roślin ogrodniczych (chorób, szkodników, chwastów),

– 363 –

− programy ochrony roślin (sadowniczych, warzywnych, ozdobnych),

− katalogi maszyn, urządzeń i narzędzi ogrodniczych,

− próbki podłoży do uprawy roślin (organicznych i mineralnych),

− próbki nawozów mineralnych,

− próbki ściółek i nakładek przeciwko chwastom,

− próbki foli, cieniówek, tkanin ogrodniczych i siatek,

− elementy systemów nawodnieniowych: kapilary, zraszacze, rury, złączki,

− nasiona wybranych gatunków roślin ogrodniczych,

− mieszanki nasion do zakładania pasów kwietnych,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Warsztaty szkolne wyposażone w:

− narzędzia ogrodnicze: szpadel, grabie, grace, widły, pazurki ogrodnicze, motyki, sekatory, noże, nożyce, szczepaki, okulizaki, piły, taczki, wózek do transportu roślin,

− urządzenia pomiarowe i diagnostyczne,

− przyrządy do wyznaczania dojrzałości zbiorczej, sortowania i kalibracji owoców i warzyw,

− pojemniki do produkcji ogrodniczej (doniczki, kontenery, wielodoniczki, skrzynki), opakowania,

− nasiona do zakładania upraw ogrodniczych, sadzonki, podkładki i zrazy do szczepienia roślin,

− tapenery, gumy, wiązadła mocujące, wężyki, spinacze i klipsy ogrodnicze, wosk do zabezpieczenia szczepień,

− szkolne gospodarstwo ogrodnicze wyposażone w:

− − ogród z wybranymi gatunkami roślin ozdobnych: drzew i krzewów ozdobnych, bylin, roślin dwuletnich,

− − sad i działkę do upraw polowych: siewu, pikowania i sadzenia roślin, pielęgnacji upraw ogrodniczych, zbioru owoców, warzyw, prowadzenia upraw jednorocznych, bylin, roślin drzewiastych, plantacji, przygotowywania produktów ogrodniczych do sprzedaży,

− − mateczniki roślin ogrodniczych do pobierania sadzonek, oczek, zrazów,

− − tunel foliowy wyposażony w stoły uprawowe, system nawodnieniowy,

– 364 –

− − podłoża ogrodnicze, nawozy,

− − zbiornik do gromadzenia wody opadowej,

− − kosiarkę, aerator, wertykulator.

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do:

− placu manewrowego,

− pojazdu silnikowego przeznaczonego do nauki jazdy,

− zbioru przepisów ruchu drogowego oraz pomocy dydaktycznych, właściwych ze względu na rodzaj prowadzonego szkolenia,

− maszyn, urządzeń i sprzętu ogrodniczego niezbędnego do wykonywania prac i usług ogrodniczych.

Zajęcia indywidualne z uczniem – nauka jazdy w zakresie kategorii T, zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami.

Uczeń jest przygotowywany do kierowania pojazdem silnikowym oraz do egzaminu państwowego na prawo jazdy odpowiedniej kategorii zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami.

Uczeń jest przygotowywany do uzyskania uprawnienia do prowadzenia doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin, w zakresie stosowania środków ochrony roślin zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (Dz. U. z 2026 r. poz.

624).

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE

OGR.06. Wykonywanie prac i usług ogrodniczych

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin OGR.06.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

30

OGR.06.2. Podstawy ogrodnictwa

90

OGR.06.3. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją

180

– 365 –

owoców

OGR.06.4. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją

180

warzyw i ziół

OGR.06.5. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją roślin

180

ozdobnych

OGR.06.6. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją

90

szkółkarską

OGR.06.7. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie

30

z zasadami integrowanej ochrony roślin

OGR.06.8. Język obcy zawodowy

30

Razem

810

OGR.06.9. Kompetencje personalne i społeczne

MOŻLIWOŚCI PODNOSZENIA KWALIFIKACJI W ZAWODZIE

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie agroogrodnik po potwierdzeniu kwalifikacji OGR.06. Wykonywanie prac i usług ogrodniczych może uzyskać dyplom zawodowy w zawodzie technik agroogrodnictwa po potwierdzeniu kwalifikacji OGR.11. Prowadzenie i zarządzanie produkcją ogrodniczą oraz uzyskaniu wykształcenia średniego lub średniego branżowego.

– 366 –

ASYSTENT FLORYSTYCZNY 962909 KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

OGR.07. Wykonywanie prostych prac florystycznych

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie asystent florystyczny powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.07. Wykonywanie prostych prac florystycznych:

1) przygotowania materiałów roślinnych i dekoracyjnych do wykonania kompozycji florystycznych;

2) wykonania prostych prac podczas przygotowania kompozycji z roślin ciętych, doniczkowych, suszonych i preparowanych;

3) prowadzenia prac porządkowych i przygotowanie kompozycji florystycznych do sprzedaży.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.07. Wykonywanie prostych prac florystycznych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

OGR.07. Wykonywanie prostych prac florystycznych

OGR.07.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy Efekty kształcenia

Uczeń:

1) opisuje prawa i obowiązki 1) pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny 2) pracy

3) Kryteria weryfikacji

Uczeń:

wymienia obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

wymienia obowiązki pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy, wynikające z przepisów prawa

2) opisuje skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka

3) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych

4) udziela pierwszej pomocy w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 367 –

4) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który zachorował na chorobę zawodową, wynikające z przepisów prawa

1) wymienia skutki oddziaływania czynników fizycznych i chemicznych na organizm człowieka

2) wymienia skutki oddziaływania czynników biologicznych na organizm człowieka, w tym alergenów roślinnych

3) wymienia skutki oddziaływania czynników psychofizycznych na organizm człowieka

4) opisuje skutki oddziaływania czynników niebezpiecznych i uciążliwych na organizm człowieka

1) rozróżnia środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych

2) dobiera środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanych prac

3) ocenia prawidłowość doboru środków ochrony indywidualnej i zbiorowej do wykonywanych zadań zawodowych

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

– 368 –

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

OGR.07.2. Podstawy prostych prac florystycznych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje budowę morfologiczną roślin

2) charakteryzuje grupy i gatunki roślin ozdobnych wykorzystywanych we florystyce

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje organy roślinne (kwiat, liść, owoce, pędy i korzenie)

2) rozróżnia rośliny zielne i zdrewniałe

3) opisuje budowę i funkcje kwiatów, liści i innych organów roślinnych

4) wymienia różne typy kwiatostanów i liści

1) rozpoznaje podstawowe gatunki roślin ozdobnych z podziałem na rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny oraz drzewa i krzewy

2) nazywa poszczególne gatunki roślin ozdobnych stosowane we florystyce

3) opisuje gatunki roślin ozdobnych ze względu na ich walory użytkowe i dekoracyjne (np.

3) charakteryzuje sposoby przedłużania trwałości roślin ciętych

4) charakteryzuje materiały nieroślinne używane we florystyce

– 369 –

kształt i barwę kwiatów, kwiatostanów, pędów i liści oraz owocostanów)

4) określa sezonowość występowania poszczególnych gatunków roślin wykorzystywanych we florystyce zgodnie z porami roku

5) wymienia rośliny doniczkowe przeznaczone do dekoracji wnętrz, oraz balkonów i tarasów wieloletnie (np. palmy, fikusy, storczyki i jednoroczne (np. pelargonie, surfinie, bakopa)

1) opisuje czynniki wpływające na trwałość kwiatów i zieleni ciętej (np. temperatura, światło, wilgotność powietrza, czystość wody i naczyń)

2) rozróżnia sposoby pielęgnacji kwiatów ciętych przedłużających ich trwałość (np. przycinanie łodyg i usuwanie dolnych liści, kolców i pędów bocznych)

3) określa warunki przechowywania i transportu materiału roślinnego mające wpływ na ich żywotność

4) opisuje zabiegi specjalne, w zależności od gatunku, przedłużające trwałość kwiatów ciętych

1) rozróżnia naczynia do wykonania kompozycji florystycznych (np. szklane, ceramiczne, wiklinowe)

2) opisuje materiały dekoracyjne stosowane w florystyce (np. wstążki, papier, galanteria florystyczna, tkaniny i kwiaty sztuczne)

3) opisuje materiały techniczne stosowane w florystyce (np. druty, gąbki florystyczne,

– 370 –

siatki druciane, kleje na gorąco i na zimno, pinholdery, candelholdery, taśmy florystyczne i ich rodzaje, plastelinę florystyczną, nabłyszczacze do liści)

4) opisuje środki techniczne wykonane z użyciem gąbki florystycznej (np. floret, mikrofon, garnet, tabledeco)

5) określa ekologiczne materiały nieroślinne i ich wpływ na środowisko

OGR.07.3. Wykonywanie prostych prac przy przygotowaniu kompozycji florystycznych z kwiatów ciętych, suszonych i utrwalonych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje narzędzia stosowane we florystyce

2) przygotowuje materiał roślinny, techniczny i dekoracyjny do wykonania kompozycji florystycznych

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje podstawowe narzędzia florystyczne (np. nóż florystyczny, sekator, nożyczki, obcęgi, klejarka na gorąco)

2) dobiera narzędzia i urządzenia do prac wykonywanych we florystyce

3) stosuje instrukcje obsługi narzędzi i urządzeń

4) określa sposoby bezpiecznego użytkowania, konserwacji i przechowywania narzędzi i urządzeń zgodnie z instrukcją użytkowania

1) przygotowuje materiał roślinny do wykonania kompozycji florystycznej (np. przez usuwanie liści, podcinanie pędów)

2) przygotowuje materiały dekoracyjne i techniczne oraz narzędzia do wykonywanej kompozycji florystycznej (np. papier, drut, pistolet do klejenia)

3) przygotowuje gąbkę florystyczną dla roślin żywych poprzez jej namoczenie

3) wykonuje proste prace podczas tworzenia bukietów wiązanych w ręku

4) wykonuje proste prace podczas przygotowania kompozycji florystycznych w naczyniach

– 371 –

4) rozróżnia cechy jakościowe materiałów stosowanych w kompozycjach florystycznych:

a) materiału roślinnego (np. świeżość trwałość zdrowotność)

b) materiałów technicznych i pomocniczych (np. funkcjonalność i przydatność, dobór odpowiedniego rodzaju gąbki, drutu lub typ wstążki)

1) przygotowuje materiał roślinny do wykonania bukietu wiązanego w ręku odpowiednio przycinając końcówki i oczyszczając z łodygi liści

2) przygotowuje materiał dekoracyjny

3) wiąże prosty bukiet wiązany w ręku pod nadzorem florysty

4) pakuje bukiet chroniąc go przed niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi

1) przygotowuje materiał roślinny przycinając końcówki i oczyszczając łodygi z liści

2) przygotowuje gąbkę florystyczną do wykonania kompozycji florystycznych w naczyniach

3) przygotowuje naczynia do wykonania kompozycji florystycznej zgodnie z projektem

4) wykonuje prostą kompozycję w naczyniu według wzoru posługując się techniką gąbki florystycznej

5) wykonuje proste kompozycje florystyczne w naczyniach według wzoru z roślin suszonych, utrwalonych i sztucznych

5) wykonuje proste prace w zakresie dekoracji ślubnych

6) przygotowuje elementy do kompozycji funeralnych

– 372 –

1) przygotowuje materiał roślinny wchodzący w skład kompozycji ślubnych poprzez przycinanie końcówek i oczyszczanie łodygi z liści

2) przygotowuje materiał dekoracyjny do wykonania kompozycji ślubnych (np. nawijanie koralików, klejenie płatków kwiatów klejem na zimno)

3) przygotowuje mikrofon do wykonania bukietu ślubnego

4) wykonuje prostą butonierkę zgodnie z projektem

5) wykonuje proste prace podczas przygotowania kompozycji na stół państwa młodych

6) przygotowuje i zabezpiecza gotowe wyroby ślubne do transportu

1) przygotowuje materiał roślinny, techniczny i dekoracyjny do wykonania kompozycji funeralnych (np. wieńca, wiązanki, kompozycji na lub pod urnę lub trumnę, wiązanki żałobnej)

2) przygotowuje floret do wykonania wiązanki pogrzebowej, uwzględniając odpowiednie namoczenie gąbki

3) wykonuje drutowanie łodyg materiałów roślinnych pod nadzorem florysty

4) wykonuje prosty układ roślinny na wybranym kształcie serca lub krzyża

7) wykonuje proste prace przy 1) przygotowuje materiał roślinny do tworzeniu dekoracji adwentowe i wykonania wianka adwentowego

bożonarodzeniowe 2) wykonuje prosty wianek techniką wicia

8) wykonuje proste prace przy kompozycjach roślinnych wiosennych i wielkanocnych

9) wykonuje proste prace dekoracje komunijne

– 373 –

3) przygotowuje materiał roślinny, techniczny i dekoracyjny do wykonania kompozycji bożonarodzeniowych

4) wykonuje proste prace przy dekoracji stołu bożonarodzeniowego z dobranego przez florystę materiału roślinnego

5) przygotowuje elementy do wykonania kompozycji bożonarodzeniowej z roślin suszonych, utrwalonych i sztucznych zgodnie z projektem

1) dobiera do kompozycji elementy dekoracyjne zgodnie z symboliką, tradycjami i aktualnymi trendami we florystyce

2) przygotowuje materiał roślinny do wykonania kompozycji, charakterystyczny dla tej pory roku (np. krokusy, hiacynty, narcyzy, tulipany, barwinek i bukszpan)

3) przygotowuje materiały dekoracyjne i techniczne do wykonania palmy wielkanocnej

4) wykonuje prostą palmę wielkanocną z wykorzystaniem materiału roślinnego zasuszonego i zielonego, stosując technikę wicia

1) przygotowuje materiał roślinny i dekoracyjny

2) wykonuje prostą dekorację świecy

3) wykonuje proste prace przy dekoracji stołu komunijnego

4) wykonuje proste prace przy montażu dekoracji komunijnej

10) wykonuje proste prace związane z przechowywaniem materiału roślinnego i kompozycji florystycznych

– 374 –

1) przygotowuje pojemniki do przechowywania materiału roślinnego i kompozycji florystycznych

2) ustawia rośliny doniczkowe w pomieszczeniach z dobrym dostępem światła i odpowiednią wilgotnością pod nadzorem florysty

3) ustawia rośliny i kompozycje z roślin suchych i utrwalonych w pomieszczeniach przewiewnych i z niską wilgotnością powietrza pod nadzorem florysty

4) wykonuje prace porządkowe w pomieszczeniach do przechowywania materiału roślinnego i kompozycji florystycznych

OGR.07.4. Wykonywanie prostych prac przy przygotowaniu kompozycji florystycznych z kwiatów doniczkowych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje warunki uprawowe roślin przeznaczonych do nasadzeń w pojemnikach wykorzystywanych do dekoracji wnętrz, balkonów i tarasów

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) określa zapotrzebowanie roślin doniczkowych na światło, temperaturę, wilgotność, dostępność wody i składników odżywczych

2) opisuje podłoża stosowane w uprawie roślin doniczkowych wykorzystywanych do dekoracji wnętrz, oraz balkonów i tarasów

3) wymienia zabiegi pielęgnacyjne w uprawie roślin doniczkowych we wnętrzach i otwartej przestrzeni (np. podlewanie, odchwaszczanie, przycinanie, zasilanie i ochrona przed chorobami i szkodnikami)

2) wykonuje prace przy nasadzeniach roślin doniczkowych

– 375 –

1) przygotowuje pojemniki drewniane i wiklinowe do nasadzeń roślin doniczkowych wykorzystywanych do dekoracji wykorzystywanych do dekoracji wnętrz, wnętrz, balkonów i tarasów balkonów i tarasów

2) wykonuje drenaż do nasadzeń roślin doniczkowych w skrzynkach, pojemnikach drewnianych i donicach ceramicznych

3) wykonuje nasadzenia roślin doniczkowych lub sezonowych w przygotowanych pojemnikach do dekoracji wnętrz, balkonów i tarasów

4) podlewa rośliny po nasadzeniach

5) stosuje materiały dekoracyjne do ściółkowania podłoża (np. mech, ozdobne kamienie)

3) wykonuje proste prace 1) umieszcza posadzone rośliny w pielęgnacyjne roślin doniczkowych odpowiednim miejscu, zgodnie z zaleceniem wykorzystywanych do dekoracji florysty

wnętrz, balkonów i tarasów

4) wykonuje kompozycje roślinne z roślin doniczkowych w pojemnikach

2) wykonuje zabiegi pielęgnacyjne (np. przycinanie pędów roślin balkonowych, usuwanie przekwitłych kwiatostanów, suchych liści)

3) stosuje podpory do roślin pnących

4) stosuje metody ekologiczne w ochronie roślin przed chorobami i szkodnikami: przygotowuje wywary i wyciągi z roślin (np. skrzypu, czosnku, gnojówki z pokrzywy)

5) sprawdza stan podłoża roślin doniczkowych i wykonuje podlewanie w razie potrzeby

1) przygotowuje pojemniki do wykonania kompozycji roślinnych, zgodnie z projektem

2) wykonuje proste nasadzenia roślin doniczkowych do dekoracji wnętrz

– 376 –

mieszkalnych i przemysłowych pod nadzorem florysty

3) wykonuje proste nasadzenia w pojemnikach roślin sezonowych (np. wrzosów, traw i chryzantem lub roślin cebulowych)

4) wykonuje prostą kompozycję florystyczną z roślin doniczkowych w koszu wiklinowym do wiosennej dekoracji stołu pod nadzorem florysty

5) wymienia zalecenia w celu pielęgnacji roślin doniczkowych (np. częstość podlewania, zraszania, nawożenia, ochrony)

OGR.07.5. Prowadzenie prac porządkowych oraz przygotowanie kompozycji florystycznych i asortymentu florystycznego do sprzedaży

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) wykonuje prace porządkowe w kwiaciarni

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wymienia pomieszczenia kwiaciarni (np. sala sprzedaży z dobrym oświetleniem, pracownia z kranem i zlewem, magazyn i chłodnia do przechowywania materiału roślinnego ciętego, pomieszczenie socjalne)

2) opisuje zasady obsługi chłodni do przechowywania roślin

3) utrzymuje ład i porządek w pomieszczeniach kwiaciarni

4) rozróżnia środki czystości stosowane w poszczególnych pomieszczeniach kwiaciarni

5) wykonuje prace związane z utrzymaniem czystości w kwiaciarni i na zewnątrz kwiaciarni (przed kwiaciarnią)

– 377 –

2) wykonuje proste prace podczas 1) przygotowuje rośliny cięte do prezentacji w przygotowania ekspozycji materiału roślinnego i asortymentu w kwiaciarni

3) przygotowuje materiał roślinny, bukiety i kompozycje florystyczne do sprzedaży

OGR.07.6. Język obcy zawodowy

kwiaciarni (np. przycina pędy, usuwa liście i kolce)

2) dobiera rodzaje pojemników do kwiatów ciętych i bukietów (np. wazony z przezroczystego szkła, odpowiednia wielkość i stabilność pojemnika)

3) opisuje rodzaje naczyń do ekspozycji roślin

4) eksponuje kwiaty doniczkowe w kwiaciarni zapewniając im dostęp do światła

5) wykonuje proste prace przy wykonywaniu ekspozycji roślinnych

6) porządkuje i eksponuje wstążki i papiery ozdobne potrzebne do pakowania kompozycji, prezentów i bukietów

1) rozróżnia opakowanie na materiał roślinny, bukiety i kompozycje florystyczne, przeznaczone do sprzedaży

2) przygotowuje opakowanie na materiał roślinny, bukiety i kompozycje florystyczne, przeznaczone do sprzedaży dla klienta, zgodnie z zaleceniami florysty

3) pakuje materiał roślinny, bukiety i kompozycje florystycznych dla klienta i do transportu, pod nadzorem florysty

4) przygotowuje rośliny doniczkowe do sprzedaży pod nadzorem florysty

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych) umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy

– 378 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu lub fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, email, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem – według wzoru)

– 379 –

1) pisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

OGR.07.7. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

2) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

3) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej

4) doskonali umiejętności zawodowe

– 380 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych, jako sposobów radzenia sobie ze stresem

1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

1) wymienia zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu

2) analizuje własne kompetencje

3) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

5) współpracuje w zespole

– 381 –

4) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ASYSTENT FLORYSTYCZNY

Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby zapewnić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz umożliwić przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji OGR.07. Wykonywanie prostych prac florystycznych

Pracownia materiałoznawstwa florystycznego wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela z dostępem do internetu i z pakietem programów biurowych, programów do komputerowego wspomagania projektowania, wizualizacji kompozycji florystycznych oraz kosztorysowania, ekran projekcyjny, skaner, drukarkę,

− materiał roślinny, taki jak: kwiaty i zieleń cięta, rośliny doniczkowe, rośliny utrwalone, − materiały dekoracyjne, podstawowe i pomocnicze środki techniczne, naczynia i pojemniki,

− próbki podłoży, próbki nawozów i materiałów do pielęgnacji roślin,

− sprzęt do pielęgnacji roślin, narzędzia i urządzenia florystyczne,

– 382 –

− statywy do bukietów ślubnych, urządzenia umożliwiające prezentację materiałów i wyrobów florystycznych,

− prasę do suszenia roślin, tablicę białą bezpyłową,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Pracownia florystyczna wyposażona w:

− stanowiska do wykonywania kompozycji i dekoracji roślinnych (jedno stanowisko dla jednego ucznia) wyposażone w materiał roślinny, podstawowe i pomocnicze środki techniczne, materiały dekoracyjne, narzędzia i urządzenia florystyczne (np. sekatory, noże florystyczne),

− pistolety do klejenia na gorąco i zimno, zraszacze, statyw florystyczny do wykonywania i prezentacji bukietów oraz wiązanek,

− lustro,

− środki umożliwiające eksponowanie kompozycji i dekoracji florystycznych,

− pojemniki na odpady organiczne i nieorganiczne,

− środki czystości (np. preparaty do czyszczenia podłóg, ceramiki sanitarnej, pojemników plastykowych szklanych, ceramicznych przeznaczonych do przechowywania i eksponowania materiału roślinnego),

− sprzęt do utrzymania porządku w kwiaciarni.

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE

OGR.07. Wykonywanie prostych prac florystycznych

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin

OGR.07.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

60

OGR.07.2. Podstawy prostych prac florystycznych

120

OGR.07.3. Wykonywanie prostych prac przy przygotowaniu

180

kompozycji florystycznych z kwiatów ciętych, suszonych i

utrwalonych

OGR.07.4. Wykonywanie prostych prac przy przygotowaniu

180

kompozycji florystycznych z kwiatów doniczkowych

– 383 – OGR.07.5. Prowadzenie prac porządkowych oraz przygotowanie

120 kompozycji florystycznych i asortymentu florystycznego do sprzedaży

OGR.07.6. Język obcy zawodowy

60 Razem

720 OGR.07.7. Kompetencje personalne i społeczne

OGR.07.8. Organizacja pracy małych zespołów

– 384 –

ASYSTENT OGRODNICZY 921404 KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

OGR.08. Wykonywanie prostych prac ogrodniczych

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie asystent ogrodniczy powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji: OGR.08. Wykonywanie prostych prac ogrodniczych:

1) wykonywania prostych prac związanych z rozmnażaniem, uprawą i pielęgnacją roślin ogrodniczych;

2) wykonywania prostych prac związanych ze zbiorem plonów ogrodniczych;

3) wykonywanie prac porządkowych i konserwacyjnych.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.08. Wykonywanie prostych prac ogrodniczych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

OGR.08. Wykonywanie prostych prac ogrodniczych

OGR.08.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje zagadnienia 1) związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną 2) środowiska i ergonomią

3)

4) Kryteria weryfikacji

Uczeń:

posługuje się terminologią dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska wymienia przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska opisuje działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku

opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy

2) opisuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy

– 385 –

5) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania

6) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

7) wymienia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

1) wymienia obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

2) wymienia obowiązki pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy, wynikające z przepisów prawa

4) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu wypadku przy pracy

5) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który zachorował na chorobę zawodową, wynikające z przepisów prawa

6) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu choroby zawodowej

1) wskazuje czynniki szkodliwe w środowisku pracy

2) identyfikuje zagrożenia związane z wykonywaniem zawodu

a) zatrucia środkami ochrony roślin i nawozami

b) urazy ciała spowodowane ostrymi narzędziami i elementami rotacyjnymi maszyn ogrodniczych (np. skaleczenia przy szczepieniu, cięciu, koszeniu)

c) uczulenia, zapalenia skóry wywołane alergenami roślinnymi, pleśniami,

4) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 386 –

mikroorganizmami chorobotwórczych (np. możliwość zakażenia tężcem)

d) uszkodzenia słuchu na skutek nadmiernego hałasu, którego źródłem są narzędzia (np. kosiarki, ciągniki, siewniki)

e) udar słoneczny, odmrożenia, ostre i przewlekłe choroby układu oddechowego na skutek zmiennych warunków atmosferycznych podczas wykonywania prac na zewnątrz lub w pomieszczeniach (np. niska i wysoka temperatura w szklarniach i chłodniach, niskie stężenie tlenu, wysokie stężenie dwutlenku węgla)

3) opisuje skutki oddziaływania czynników fizycznych, chemicznych, biologicznych i psychofizycznych na organizm człowieka

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

– 387 –

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

OGR.08.2. Podstawy prostych prac w ogrodnictwie

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje grupy i gatunki roślin Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wymienia grupy użytkowe roślin ogrodniczych uprawianych w ogrodniczych (np. warzywa, zioła, drzewa i gruncie i pod osłonami

2) charakteryzuje proste narzędzia i maszyny stosowane do prac w ogrodnictwie

krzewy owocowe, rośliny ozdobne)

2) wymienia gatunki roślin sadowniczych

z podziałem na ziarnkowe i pestkowe

3) wymienia sadownicze gatunki roślin

jagodowych

4) wymienia gatunki warzyw i ziół uprawianych

w gruncie i pod osłonami

5) rozróżnia grupy roślin ozdobnych o różnym

zastosowaniu (np. rabatowe i balkonowe,

doniczkowe do dekoracji wnętrz, uprawiane

na kwiat cięty, byliny)

6) wymienia wymagania uprawowe poszczególnych grup roślin ogrodniczych

1) rozróżnia narzędzia i maszyny do

wykonywania prac ogrodniczych: ręczne,

mechaniczne i autonomiczne (np. łopaty,

widły, grabie, sekatory, taczki, kosiarki,

sadzarki, siewniki, opryskiwacze, roboty)

2) dobiera narzędzia i maszyny do rodzaju prac

wykonywanych w ogrodnictwie (np. do

3) stosuje zasady gospodarki odpadami oraz retencjonowania wód opadowych

4) charakteryzuje obiekty infrastruktury gospodarstwa ogrodniczego

5) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 388 –

uprawy gleby, do pielęgnacji roślin, do cięcia, do nawadniania, do stosowania środków ochrony roślin, do zbioru)

3) odczytuje instrukcje obsługi narzędzi i maszyn

1) wymienia zasady segregacji odpadów

2) segreguje odpady (np. doniczki, folie, opakowania), w celu ułatwienia przetwarzania

3) stosuje biodegradowalne opakowania, doniczki i folie

4) przetwarza roślinne odpady organiczne w celu ich wykorzystania jako nawóz organiczny

5) wykorzystuje wodę opadową do nawadniania upraw ogrodniczych

1) wymienia obiekty infrastruktury ogrodniczej

2) rozróżnia obiekty do upraw pod osłonami

3) wymienia elementy wyposażenia obiektów do upraw pod osłonami

4) rozróżnia pomieszczenia i magazyny do przechowywania środków produkcji i narzędzi oraz sprzętu ogrodniczego

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicję i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

OGR.08.3. Wykonywanie prostych prac związanych z produkcją owoców Efekty kształcenia

Uczeń:

1) wykonuje prace pomocnicze przy zakładaniu upraw sadowniczych

2) prowadzi uprawę roślin sadowniczych

3) wykonuje cięcie roślin sadowniczych

– 389 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) przygotowuje glebę do zakładania sadu i plantacji jagodowych

2) dobiera narzędzia i sprzęt do wykonania nasadzeń roślin sadowniczych

3) sadzi rośliny sadownicze (np. drzewa owocowe, krzewy owocowe i truskawki)

4) rozróżnia konstrukcje wspierające i osłaniające uprawy sadownicze (np. rusztowanie do jabłoni, malin, winorośli, osłony przeciwgradowe i deszczowe dla upraw sadowniczych, osłony do truskawek, malin)

5) zakłada konstrukcje wspierające uprawy sadownicze (np. rusztowanie do jabłoni, malin, winorośli)

1) opisuje zabiegi pielęgnacyjne w uprawach sadowniczych (np. formowanie, nawadnianie, nawożenie, ściółkowanie, okrywanie)

2) podlewa rośliny sadownicze z uwzględnieniem retencjonowania wody (np. zbieranie wody opadowej i powtórne jej wykorzystanie)

3) stosuje nawożenie doglebowe

4) wykonuje zabiegi pielęgnacyjne w produkcji sadowniczej (np. ściółkowanie, koszenie murawy, nawożenie)

5) przeprowadza ręczny zbiór owoców

1) rozróżnia rodzaje pędów i pąków występujących u roślin sadowniczych

4) zapobiega występowaniu i zwalcza chwasty w uprawach sadowniczych

– 390 –

2) wymienia rodzaje cięć roślin sadowniczych, w tym: cięcie formujące, prześwietlające, cięcie odmładzające, cięcie sanitarne

3) rozróżnia narzędzia, maszyny, sprzęt do formowania i cięcia roślin sadowniczych

4) wykonuje cięcie drzew i krzewów owocowych (np. jabłoni, wiśni, malin)

1) rozpoznaje chwasty występujące w uprawach sadowniczych

2) ocenia stan zachwaszczenia upraw sadowniczych

3) wykonuje pielenie w uprawach sadowniczych z wykorzystaniem prostych narzędzi

4) rozkłada ściółki oraz tkaniny zapobiegające występowaniu chwastów w uprawach sadowniczych

OGR.08.4. Wykonywanie prostych prac związanych z uprawą warzyw, ziół i roślin ozdobnych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) wykonuje proste prace związane z uprawą warzyw w gruncie

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) przygotowuje glebę do siewu nasion lub sadzenia rozsady

2) wysiewa nasiona warzyw do gruntu (np. marchew, pietruszka, cebula, szpinak, rzodkiewka)

3) wysiewa nasiona warzyw do pojemników

4) pielęgnuje rozsadę (np. kapusta, pomidor, papryka, brokuł)

5) sadzi rozsadę warzyw do gruntu

2) wykonuje proste prace związane z uprawą warzyw i ziół pod osłonami

3) wykonuje proste prace związane z uprawą roślin ozdobnych w gruncie i pod osłonami

– 391 –

6) wykonuje zabiegi pielęgnacyjne w gruntowej uprawie warzyw (np. pielenie, podlewanie, ściółkowanie, nawożenie)

7) wykonuje okrywanie warzyw w celu przyspieszenia wzrostu i ochrony przed przymrozkami

8) wykonuje ręczny zbiór warzyw

1) rozróżnia gruntową i bezglebową uprawę warzyw pod osłonami (np. pomidora, ogórka)

2) wysiewa nasiona do kostek z wełny mineralnej i pielęgnuje rozsadę (np. pomidora, ogórka, sałaty)

3) sadzi rozsadę (np. pomidora, ogórka, sałaty) na macie uprawowej

3) wykonuje prace pielęgnacyjne w uprawie pomidora i ogórka pod osłonami (np. wiązanie, przycinanie)

5) wykonuje ręczny zbiór warzyw

6) przygotowuje podłoże do pojemnikowej uprawy ziół pod osłonami

7) wysiewa nasiona ziół do doniczek (np. bazylia, kolendra, tymianek)

8) podlewa i nawozi zioła uprawiane w doniczkach

1) wykonuje rozmnażanie roślin ozdobnych poprzez: wysiew nasion, sadzonki pędowe, podział roślin

2) pielęgnuje rozsadę i sadzonki roślin ozdobnych

3) przygotowuje podłoże do uprawy roślin ozdobnych w doniczkach

4) zakłada i pielęgnuje trawnik gazonowy

5) wykonuje prace porządkowe w gospodarstwie ogrodniczym

– 392 –

4) sadzi i podlewa rośliny ozdobne z wykorzystaniem wody opadowej

5) nawozi rośliny ozdobne

1) przygotowuje teren pod założenie trawnika gazonowego

2) dobiera mieszankę nasion do warunków środowiskowych

3) wysiewa nasiona traw

4) wykonuje prace pielęgnacyjne (np. nawadnianie i nawożenie, koszenie, aeracje, wertykulacje)

1) wykonuje prace porządkowe na terenie gospodarstwa i w budynkach

2) porządkuje stanowiska pracy

3) utrzymuje czystość w gospodarstwie ogrodniczym

4) czyści i myje wykorzystywane narzędzia i maszyny

5) zbiera i segreguje odpady w gospodarstwie ogrodniczym

6) odśnieża drogi komunikacyjne na terenie OGR.08.5. Wykonywanie prostych prac i usług związanych z produkcją szkółkarską Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje gatunki drzew i krzewów ozdobnych

2) rozmnaża generatywnie drzewa i krzewy

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia gatunki drzew i krzewów iglastych

2) rozróżnia gatunki drzew i krzewów liściastych o ulistnieniu sezonowym

3) rozróżnia gatunki drzew i krzewów liściastych zimozielonych

4) rozróżnia gatunki pnączy

1) wykonuje zbiór owoców lub szyszek i pozyskuje nasiona drzew i krzewów

3) rozmnaża krzewy liściaste oraz iglaste przez sadzonkowanie

4) wykonuje prace w szkółce pojemnikowej

5) wykonuje proste prace ogrodnicze i zabiegi pielęgnacyjne w ogrodach i terenach zieleni

OGR.08.6. Język obcy zawodowy

– 393 –

2) przygotowuje podłoża do wysiewu

3) wysiewa nasiona drzew i krzewów

4) pikuje siewki drzew i krzewów

1) sporządza sadzonki krzewów liściastych (np. żywotnika zachodniego) i krzewów liściastych (np. tawuły, pęcherznicy, borówki wysokiej, porzeczki)

2) przygotowuje podłoże do ukorzeniania sadzonek

3) ukorzenia sadzonki krzewów liściastych i iglastych

4) przesadza ukorzenione sadzonki

1) sadzi sadzonki lub przesadza rośliny do pojemników

2) podlewa rośliny w szkółce pojemnikowej

3) nawozi rośliny w szkółce pojemnikowej

4) wykonuje odchwaszczanie

5) zabezpiecza rośliny na zimę przed mrozem

6) rozstawia rośliny po zimie

7) wykonuje cięcie rozkrzewiające roślin

1) przygotowuje miejsce sadzenia roślin ozdobnych

2) sadzi rośliny ozdobne, podlewa i ściółkuje

3) wykonuje cięcie wiosenne krzewów (np. lawendy, tawuły japońskiej, róż rabatowych, wrzosów)

4) wykonuje cięcie żywopłotów

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy

– 394 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, email, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem – według wzoru)

– 395 –

1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

OGR.08.7. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

2) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

– 396 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie

1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne

2) wykazuje świadomość odpowiedzialności za wykonywaną pracę

3) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy, w tym posługiwania się niebezpiecznymi substancjami i niewłaściwej eksploatacji maszyn i urządzeń na stanowisku pracy

5) przewiduje skutki i sankcje dotyczące niewłaściwego stosowania środków ochrony roślin i nawozów

3) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

4) doskonali umiejętności zawodowe

– 397 –

1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

3) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposobów radzenia sobie ze stresem

4) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

1) pozyskuje informacje zawodoznawcze dotyczące branży z różnych źródeł

2) analizuje własne kompetencje

3) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

4) planuje drogę rozwoju zawodowego

5) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

5) stosuje zasady komunikacji 1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne interpersonalnej

6) współpracuje w zespole w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

– 398 –

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ASYSTENT OGRODNICZY

Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby umożliwić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz umożliwić przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji OGR.08. Wykonywanie prostych prac ogrodniczych

Pracownia ogrodnicza wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela z dostępem do internetu, pakietem programów biurowych i specjalistycznych oraz z projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną,

− próbki podłoży do uprawy roślin – organicznych i mineralnych,

− próbki nawozów mineralnych,

− atlasy i katalogi roślin ozdobnych (drzew, krzewów, bylin), owocowych i warzyw,

− opracowania (książki, atlasy, broszury) na temat agrofagów roślin ogrodniczych (chorób, szkodników, chwastów),

− filmy i prezentacje multimedialne z zakresu ogrodnictwa,

− nasiona wybranych gatunków warzyw i roślin ozdobnych,

− próbki ściółek i nakładek przeciwko chwastom, próbki podłoży ogrodniczych

− sadzonki wybranych gatunków roślin,

− próbki foli, cieniówek, tkanin ogrodniczych i siatek,

− elementy systemów nawodnieniowych: kapilary, zraszacze, rury, złączki,

− katalogi maszyn, urządzeń i narzędzi ogrodniczych,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Warsztaty szkolne wyposażone w:

− pojemniki do produkcji ogrodniczej (doniczki, kontenery, wielodoniczki, skrzynki), opakowania,

− nasiona i sadzonki do zakładania upraw,

– 399 –

− narzędzia ogrodnicze: szpadel, grabie, graca, widły, pazurki ogrodnicze, motyki, sekatory, noże, nożyce, piły, taczki, wózek gospodarczy, szczotki do prac porządkowych,

− kosiarkę, aerator, wertykulator.

Szkolne gospodarstwo ogrodnicze wyposażone w:

− działkę do prowadzenia upraw (np. siewu i sadzenia roślin, pielęgnacji roślin ogrodniczych, zbioru owoców, warzyw),

− ogród z wybranymi gatunkami roślin ozdobnych,

− tunel foliowy wyposażony w stoły uprawowe, system nawodnieniowy,

− podłoża ogrodnicze, nawozy,

− zbiorniki do gromadzenia wody opadowej.

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONYCH W ZAWODZIE

OGR.08. Wykonywanie prostych prac ogrodniczych

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin OGR.08.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

60

OGR.08.2. Podstawy prostych prac w ogrodnictwie

90

OGR.08.3. Wykonywanie prostych prac związanych z produkcją

150

owoców

OGR.08.4. Wykonywanie prostych prac związanych z uprawą warzyw,

180

ziół i roślin ozdobnych

OGR.08.5. Wykonywanie prostych prac i usług związanych z produkcją

90

szkółkarską

OGR.08.6. Język obcy zawodowy

60

Razem

630

OGR.08.7. Kompetencje personalne i społeczne

– 400 –

FLORYSTA 343203

KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

OGR. 09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie florysta powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych:

1) planowania i wykonania kompozycji z roślin ciętych, doniczkowych, suszonych i utrwalonych;

2) doboru materiałów roślinnych i dekoracyjnych do wykonania kompozycji florystycznych;

3) prowadzenia sprzedaży kompozycji florystycznych i asortymentu florystycznego.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

OGR.09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych

OGR.09.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje zagadnienia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) posługuje się terminologią dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

2) wymienia przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

3) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku

4) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy

2) opisuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy oraz sposoby im przeciwdziałania

– 401 –

5) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania

6) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

7) wymienia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

1) wymienia obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

2) wymienia obowiązki pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy, wynikające z przepisów prawa

4) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu wypadku przy pracy

5) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który zachorował na chorobę zawodową, wynikające z przepisów prawa

6) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu choroby zawodowej

1) opisuje skutki oddziaływania czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych i psychofizycznych na organizm człowieka

2) opisuje skutki oddziaływania czynników niebezpiecznych i uciążliwych na organizm człowieka

3) identyfikuje zagrożenia wynikające z niewłaściwego stosowania urządzeń i narzędzi na stanowisku pracy

4) opisuje działania ograniczające czynniki szkodliwe w środowisku pracy

5) stosuje środki ochrony indywidualnej

– 402 –

4) organizuje stanowisko pracy 1) określa warunki organizacji pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii zapewniające wymagany poziom ochrony oraz przepisami dotyczącymi zdrowia i życia przed zagrożeniami bezpieczeństwa i higieny pracy, występującymi w środowisku pracy

ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

5) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) określa zasady ergonomicznej organizacji pracy i stanowisk pracy

3) prowadzi działania prewencyjne zapobiegające powstawaniu pożaru lub innego zagrożenia podczas wykonywania zadań zawodowych

4) dobiera środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanych prac

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

– 403 –

OGR.09.2. Podstawy materiałoznawstwa roślinnego i nieroślinnego Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje budowę morfologiczną roślin

2) charakteryzuje procesy fizjologiczne roślin

3) charakteryzuje grupy i gatunki roślin ozdobnych wykorzystywanych we florystyce

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje podstawowe organy roślinne (kwiat, liść, owoce, pędy i korzenie)

2) rozróżnia rośliny zielne i zdrewniałe

3) opisuje budowę i funkcje kwiatów, liści i innych organów roślinnych

4) wymienia różne typy kwiatostanów i liści

1) wyjaśnia rolę tkanek roślinnych w procesach życiowych rośliny

2) wyjaśnia procesy fizjologiczne roślin zachodzące w roślinach podczas ich wzrostu i po zbiorze (np. fotosynteza, transpiracja, oddychanie, transport wody i soli mineralnych w roślinie)

3) rozpoznaje objawy fizjologicznego stresu roślin (np. więdniecie, przebarwienia, zahamowanie wzrostu) i wskazać możliwe przyczyny

4) określa wpływ czynników środowiska na wzrost i rozwój roślin (np. temperatury, światła, wilgotności, dostępności wody i składników odżywczych)

1) rozpoznaje gatunki roślin ozdobnych z podziałem na rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny oraz drzewa i krzewy

2) nazywa poszczególne gatunki roślin ozdobnych stosowane we florystyce używając nazwy polskiej i łacińskiej

4) charakteryzuje sposoby suszenia i utrwalania roślin ozdobnych

– 404 –

3) rozróżnia gatunki roślin wykorzystywanych we florystyce pochodzące z różnych stref klimatycznych

4) opisuje gatunki roślin ozdobnych ze względu na ich walory użytkowe i dekoracyjne (np. kształt i barwę kwiatów, kwiatostanów, pędów i liści oraz owocostanów)

5) opisuje przydatność gatunków roślin ozdobnych do kompozycji florystycznych: kwiaty cięte, zieleń cięta, krzewy i drzewa – kwitnące, ulistnione, owocujące, bezlistne

6) określa sezonowość występowania poszczególnych gatunków roślin wykorzystywanych we florystyce zgodnie z porami roku

7) wymienia rośliny doniczkowe przeznaczone do dekoracji wnętrz, oraz balkonów i tarasów (np. wieloletnie: palmy, fikusy, storczyki i jednoroczne: pelargonie, surfinie, bakopa)

1) rozpoznaje gatunki roślin ozdobnych przeznaczone do suszenia i utrwalania

2) rozróżnia metody suszenia roślin ozdobnych (np. zielarska, suszenie na siatce, zielnikowa)

3) opisuje sposób utrwalania roślin ozdobnych (np. utrwalanie pędów i liści w roztworze gliceryny, woskowanie)

4) określa termin oraz warunki atmosferyczne pozyskania roślin ozdobnych do suszenia i utrwalania

5) wskazuje fazę rozwoju roślin ozdobnych przeznaczonych do suszenia i utrwalania

6) wymienia warunki procesu suszenia i utrwalania roślin ozdobnych (np. zacienione

– 405 –

i przewiewne pomieszczenia do suszenia roślin)

5) charakteryzuje sposoby 1) opisuje czynniki wpływające na trwałość przedłużania trwałości kwiatów i zieleni ciętej oraz roślin doniczkowych

6) charakteryzuje materiały nieroślinne używane we florystyce

kwiatów i zieleni ciętej (np. temperatura, światło, wilgotność powietrza, czystość wody i naczyń)

2) rozróżnia sposoby pielęgnacji kwiatów ciętych przedłużających ich trwałość (np. przycinanie łodyg i usuwanie dolnych liści, kolców i pędów bocznych, kondycjonowanie przez dodatek środków chemicznych zawierających cytokininy – hormony roślinne)

3) wyjaśnia procesy zachodzące w ściętych pędach i łodygach roślin (np. blokada powietrzna, mechaniczna, fizjologiczna, biologiczna)

4) określa warunki przechowywania i transportu materiału roślinnego mające wpływ na ich żywotność

5) opisuje czynniki wpływające na trwałość roślin doniczkowych (np. światło, temperatura, wilgotność powietrza i podłoża, rodzaj i zasobność podłoża)

1) rozróżnia naczynia do wykonania kompozycji florystycznych (np. szklane, ceramiczne, wiklinowe)

2) opisuje materiały dekoracyjne stosowane w florystyce (np. wstążki, papier, galanteria florystyczna, tkaniny i kwiaty sztuczne)

3) opisuje materiały techniczne w florystyce (np. druty, gąbki florystyczne, siatki druciane, kleje na gorąco i na zimno,

7) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 406 –

pinholdery, candelholdery, taśmy florystyczne i ich rodzaje, plastelinę florystyczną, nabłyszczacze do liści, rafię naturalną i syntetyczną)

4) opisuje środki techniczne wykonane z użyciem gąbki florystycznej (np. floret, mikrofon, garnet, tabledeco)

5) opisuje właściwości techniczne i estetyczne materiałów nieroślinnych (np. trwałość, elastyczność, podatność na formowanie)

6) określa ekologiczne materiały nieroślinne i ich wpływ na środowisko

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicję i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

OGR.09.3. Planowanie kompozycji florystycznych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje ogólne zasady kompozycji

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje podstawowe elementy kompozycji (np. punkt, linia, płaszczyzna, bryła)

2) analizuje barwę, światło i cień, jako elementy budujące strukturę wizualną kompozycji

3) określa proporcje w kompozycjach florystycznych uwzględniając złoty podział odcinka

4) opisuje porządek kompozycji (np. uszeregowanie, stopniowanie i grupowanie elementów)

2) charakteryzuje techniki florystyczne

3) sporządza rysunki odręczne kompozycji florystycznych

– 407 –

5) opisuje rodzaje kompozycji ze względu na zarys i określa punkty zbiorcze i centralny punkt kompozycji

1) rozróżnia techniki florystyczne (np. technikę gąbki florystycznej, technikę wiązania w ręku, drutowania, wicia, klejenia, watowania, siatki drucianej, kreszowania)

2) dobiera techniki florystyczne do rodzaju kompozycji florystycznej (np. wicie wianka, klejenie klejem na gorąco roślin suszonych)

3) dobiera środki techniczne i materiały dekoracyjne wykorzystywane w poszczególnych technikach florystycznych, z uwzględnieniem zasady florystyki zrównoważonej (np. gąbki biodegradowalnej lub kenzanu)

4) podaje przykłady stosowania technik florystycznych w kompozycjach (np. bukiet spiralny, bukiety ślubne, wianki)

1) wykonuje odręczne rysunki przedstawiając kształt, układ i barwę kompozycji florystycznych, stosując oznaczenia odpowiadające materiałom wykorzystanym w kompozycji

2) uwzględnia proporcje, linie i formę w rysunku kompozycji florystycznej (np. trójkątną, kulistą, kaskadową)

3) posługuje się odpowiednimi technikami plastycznymi przy tworzeniu rysunku kompozycji florystycznej

4) wykonuje rysunki rzutu z boku, rzutu z góry i w perspektywie

4) charakteryzuje kompozycje roślinne w różnych epokach historycznych i współczesne

5) charakteryzuje bukiety wiązane w ręku

6) planuje kompozycje florystyczne w naczyniach

– 408 –

1) opisuje bukiety i kompozycje stosowane w różnych epokach historycznych (np. bukiet biedermeier, bukiet makartowski)

2) opisuje ikebanę − japońską sztukę układania kwiatów

3) opisuje materiał roślinny i nieroślinny wykorzystywany w kompozycjach w różnych epokach historycznych (np. owoce, pióra, naczynia)

4) opisuje współczesne style kompozycji florystycznych, ze względu na ułożenie roślin (np. dekoracyjny, wegetatywny, formalny i formalno-linearny)

1) opisuje materiał roślinny i dekoracyjny do wykonania bukietu wiązanego w ręku

2) rozróżnia typy bukietów ze względu: na:

a) sposób wiązania (np. spiralny, równoległy)

b) sposób układania materiału roślinnego (np. luźny, zwarty)

3) opisuje dobór barw w bukiecie (np. na zasadzie kontrastu lub zgodności barw)

4) opisuje bukiety ze względu na ich zastosowanie (np. ślubne, imieninowe, jubileuszowe)

1) opisuje materiał roślinny i dekoracyjny używany do wykonania kompozycji florystycznych w naczyniach

2) wybiera technikę wykonania kompozycji florystycznej w naczyniach (np. technikę gąbki florystycznej lub w kenzanie)

3) dobiera naczynia do projektowanej kompozycji florystycznej

7) planuje kompozycje ślubne

8) planuje kompozycje funeralne

– 409 –

4) projektuje kompozycję, uwzględniając jej przeznaczenie, miejsce ekspozycji i charakter wnętrza

5) ocenia wpływ procesu tworzenia kompozycji na środowisko naturalne

1) dobiera materiał roślinny i dekoracyjny do wykonania kompozycji ślubnej (np. bukiet ślubny, butonierka, korsarz, wianek na głowę, dekoracja stołu ślubnego) uwzględniając kolorystykę, styl, trwałość oraz sezonowość roślin

2) wybiera technikę wykonania bukietu ślubnego (np. wiązany w ręku, lub na mikrofonie)

3) projektuje kompozycje ślubne (np. bukiet ślubny, butonierka, dekoracja stołu ślubnego pary młodej) dostosowując projekt do charakteru panny młodej, tematu ślubu, preferencji klienta, aktualnych trendów (np. w stylu: klasycznym, rustykalnym, glamour, nowoczesnym)

1) opisuje zasady kompozycji funeralnych w kulturach i religiach

2) rozróżnia rodzaje kompozycji funeralnych (np. wieńce, wiązanki, kompozycje na urnę lub trumnę, wiązanka kondolencyjna)

3) dobiera gatunki roślin, materiałów dekoracyjnych i technicznych uwzględniając trwałość, kolorystykę kwiatów oraz wymogi religijne i kulturowe, oraz charakter ceremonii

4) projektuje kompozycje funeralną (np. wieńce, wiązanki, kompozycje na urnę lub

9) planuje dekoracje adwentowe i bożonarodzeniowe

10) planuje dekoracje roślinne wiosenne i wielkanocne

– 410 –

trumnę, wiązankę kondolencyjną), wybierając odpowiednią technikę wykonania (np. technikę gąbki florystycznej, drutowania, wicia)

1) opisuje historyczne i współczesne kompozycje adwentowe i bożonarodzeniowe (np. wieńce adwentowe, choinki, wianki, girlandy, dekoracja stołu)

2) dobiera materiały roślinne i dekoracyjne uwzględniając ich trwałość i charakter

3) dobiera techniki przy tworzeniu kompozycji adwentowych i bożonarodzeniowych (np. klejenie na gorąco, wicia, gąbki florystycznej)

4) projektuje dekoracje adwentowe i bożonarodzeniowe zgodnie z zasadami kompozycji uwzględniając miejsce ekspozycji oraz charakter wnętrza i przestrzeni zewnętrznej (np. wieniec adwentowy, kompozycja bożonarodzeniowa w naczyniu)

1) opisuje dekoracje wiosenne i wielkanocne uwzględniając symbolikę, tradycję i aktualne trendy we florystyce

2) dobiera charakterystyczny dla tej pory roku materiał roślinny (np. tulipany, narcyzy, hiacynty, barwinek i bukszpan)

3) dobiera do kompozycji elementy dekoracyjne zgodnie z symboliką, tradycjami i aktualnymi trendami we florystyce

4) projektuje kompozycje wiosenne i wielkanocne z zachowaniem zasad florystyki

– 411 –

i miejsca ekspozycji (np. kompozycja na stół wielkanocny, koszyczek wielkanocny)

11) planuje kompozycje komunijne 1) opisuje cechy kompozycji komunijnej (np. delikatna jasna kolorystyka, motywy religijne, np. hostia, kielich, krzyż, winorośl, chleb)

2) określa formy kompozycji komunijnej (np. wianek na głowę, dekoracja świecy, dekoracja stołu)

3) dobiera materiał roślinny i dekoracyjny uwzględniając symbolikę, trwałość i świeżość kwiatów

4) projektuje kompozycję komunijną (np. wianek na głowę, dekoracja świecy, dekoracja stołu) uwzględniając subtelność formy i jasną tonację barw

OGR.09.4. Wykonywanie kompozycji florystycznych z kwiatów ciętych, suszonych i utrwalonych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje narzędzia stosowane we florystyce

2) przygotowuje materiał roślinny, Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje podstawowe narzędzia florystyczne (np. nóż florystyczny, sekator, nożyczki, obcęgi, klejarka na gorąco)

2) dobiera narzędzia i urządzenia do prac wykonywanych we florystyce

3) stosuje instrukcje obsługi narzędzi i urządzeń

4) określa sposoby bezpiecznego użytkowania, konserwacji i przechowywania narzędzi i urządzeń zgodnie z instrukcją użytkowania

1) przygotowuje materiał do wykonania techniczny i dekoracyjny do kompozycji florystycznej (np. przez usuwanie liści, podcinanie pędów)

– 412 –

wykonania kompozycji 2) dobiera materiały dekoracyjne i techniczne florystycznych

3) wykonuje bukiet wiązany w ręku

4) wykonuje kompozycje florystyczne w naczyniach

oraz narzędzia do wykonywanej kompozycji

florystycznej

3) stosuje zasadę postępowania z gąbką

florystyczną dla roślin żywych i suchych

4) wymienia cechy jakościowe materiałów

stosowanych w kompozycjach florystycznych (np. wybarwienie kwiatów,

długość i sztywność łodyg)

5) ocenia jakość i przydatność materiałów do

wykonywanej kompozycji uwzględniając

dostępność roślin i ich sezonowość

1) przygotowuje materiał roślinny i

dekoracyjny do wykonania bukietu wiązanego w ręku odpowiednio przycinając

końcówki i oczyszczając z liści łodygi

2) opisuje sposoby wykonywania bukietów

wiązanych w ręku (np. spiralny, równoległy)

3) wykonuje bukiet techniką spiralną zwracając

uwagę na odpowiednią proporcję, kształt i

miejsce wiązania, uwzględniając wielkość,

tonację barw, układ materiału roślinnego (np.

luźny lub zwarty)

4) wykonuje bukiet techniką równoległego

układania łodyg, uwzględniając wielkość,

tonację barw, proporcje

1) przygotowuje materiał roślinny i

dekoracyjny do wykonania kompozycji

florystycznych w naczyniach w stylach:

dekoracyjnym, wegetatywnym, formalnym i

formalno-linearnym

2) przygotowuje naczynia do projektowanej

kompozycji florystycznej

5) wykonuje kompozycje ślubne

6) wykonuje kompozycje funeralne

– 413 –

3) wykonuje kompozycję dekoracyjną uwzględniając przeznaczenie, miejsce ekspozycji i charakter wnętrza

4) układa kwiaty cięte w koszu wiklinowym z okazji jubileuszu

5) wykonuje kompozycje w naczyniu posługując się techniką gąbki florystycznej

6) wykonuje kompozycje florystyczne w naczyniach z roślin suszonych, utrwalonych i sztucznych

1) przygotowuje materiał roślinny, techniczny i dekoracyjny do wykonania kompozycji ślubnych, uwzględniając kolorystykę roślin, trwałość i sezonowość roślin oraz styl (np. klasyczny, rustykalny, glamour, nowoczesny)

2) wykonuje bukiet ślubny wiązany w ręku w formie zwartej lub luźnej, zgodnie z projektem dostosowanym do charakteru panny młodej, tematu ślubu (np. w stylu: klasycznym, rustykalnym, glamour, nowoczesnym)

3) wykonuje bukiet ślubny na mikrofonie (np. w stylu biedermajer)

4) wykonuje butonierkę zgodnie z projektem dostosowanym do charakteru bukietu panny młodej, tematu ślubu (np. w stylu: klasycznym, rustykalnym, glamour, nowoczesnym)

5) wykonuje kompozycje na stół państwa młodych dostosowaną kolorystycznie i stylistycznie do tematu ślubu

1) przygotowuje materiał roślinny, techniczny i dekoracyjny wykonania kompozycji

7) wykonuje dekoracje adwentowe i bożonarodzeniowe

– 414 –

funeralnych (np. wieńca, wiązanki, kompozycji na lub pod urnę lub trumnę, wiązanki żałobnej) uwzględniając trwałość, symbolikę i kolorystykę kwiatów

2) wykonuje kompozycję na florecie, uwzględniając odpowiednie namoczenie gąbki, drutowanie wybranego materiału roślinnego, układanie łodyg roślin pod odpowiednim kątem i wbijanie ich na odpowiednią głębokość

3) wykonuje kompozycje żałobne na kształtkach z gąbki florystycznej typu ring, serce, krzyż

4) doradza klientowi wybór kompozycji funeralnych uwzględniający przekaz emocjonalny, tradycję i religię

1) wykonuje wieniec adwentowy klasyczny i awangardowy dobierając techniki przy jego tworzeniu (np. wicia, klejenia na gorąco, gąbki florystycznej)

2) przygotowuje materiał roślinny, techniczny i dekoracyjny do wykonania kompozycji bożonarodzeniowych

3) tworzy dekoracje stołu dobierając materiały roślinne, dekoracyjne i techniczne charakterystyczne dla Świat Bożego Narodzenia

4) wykonuje wianki, girlandy i dekoracje bożonarodzeniowe w naczyniu zgodnie z zasadami kompozycji uwzględniając miejsce ekspozycji oraz charakter wnętrza i przestrzeni zewnętrznej

8) wykonuje kompozycje roślinne wiosenne i wielkanocne

9) wykonuje dekoracje komunijne

– 415 –

5) sporządza kompozycję bożonarodzeniową z roślin suszonych, utrwalonych i sztucznych zapewniając jej trwałość i estetykę stosując odpowiednie techniki (np. gąbki florystycznej, drutowanie, klejenie, wiązanie w pęczki)

1) dobiera do kompozycji elementy dekoracyjne zgodnie z symboliką, tradycjami i aktualnymi trendami we florystyce

2) przygotowuje materiał roślinny do wykonania kompozycji, charakterystyczny dla tej pory roku (np. krokusy, hiacynty, narcyzy, tulipany, barwinek i bukszpan)

3) wykonuje kompozycję roślinną na stół wielkanocny uwzględniając symbolikę, tradycję

4) wykonuje palmę wielkanocną z wykorzystaniem materiału roślinnego zasuszonego i zielonego uwzględniając tradycje i zwyczaje regionu

1) przygotowuje materiał roślinny i dekoracyjny uwzględniając symbolikę, trwałość, świeżość i kwiatów

2) wykonuje wianek, opaskę i przypinkę na głowę i dekorację świecy z wykorzystaniem techniki wicia i klejenia na zimno

3) wykonuje dekorację stołu komunijnego uwzględniając subtelność formy i jasną tonację barw i symbolikę

4) stosuje materiał roślinny o drobnych kwiatach (np. gipsówka, konwalia, róża miniaturowa, goździk miniaturowy)

– 416 –

10) charakteryzuje warunki 1) opisuje wpływ warunków przechowywania przechowywania materiału roślinnego i kompozycji florystycznych

11) charakteryzuje sposoby pakowania i transportu roślin oraz kompozycji florystycznych

na trwałość materiału roślinnego i wyrobów florystycznych (np. temperatura, światło, wilgotność powietrza, dostęp do wody)

2) dobiera warunki i sposoby przechowywania materiału roślinnego w zależności od gatunku roślin (np. tulipany i piwonie przechowywane bez dostępu wody)

3) przygotowuje materiał i kompozycje florystyczne do przechowania zwracając uwagę na czystość pojemników i czas przechowywania

4) przechowuje rośliny doniczkowe w pomieszczeniach z dobrym dostępem światła i odpowiednią wilgotnością

5) przechowuje rośliny i kompozycje z roślin suchych i utrwalonych w pomieszczeniach przewiewnych i z niską wilgotnością powietrza

1) opisuje sposoby przygotowania roślin i kompozycji florystycznych do transportu

2) stosuje opakowania do transportu roślin i kompozycji florystycznych

3) dobiera sposób transportu do roślin oraz kompozycji florystycznych

4) dobiera opakowania do przewożenia roślin i kompozycji florystycznych

OGR.09.5. Wykonywanie kompozycji florystycznych z kwiatów doniczkowych

Efekty kształcenia Kryteria weryfikacji

Uczeń: Uczeń:

1) charakteryzuje rośliny doniczkowe 1) określa cechy morfologiczne roślin doniczkowych uprawianych ze względu na

2) charakteryzuje warunki uprawowe roślin przeznaczonych do nasadzeń w pojemnikach wykorzystywanych do dekoracji wnętrz, balkonów i tarasów

3) charakteryzuje choroby, szkodniki oraz zaburzenia fizjologiczne roślin doniczkowych

– 417 –

ozdobne kwiaty (np. storczyk, poinsecja,

cyklamen)

2) określa cechy morfologiczne roślin

doniczkowych uprawianych ze względu na

ozdobne liście (np. kroton, kalatea, paproć,

monstera, strelicja)

3) określa wymagania roślin doniczkowych ze

względu na pochodzenie z różnych stref

klimatycznych (np. kaktusów i sukulentów)

4) określa sposoby rozmnażania roślin

doniczkowych (np. generatywne,

wegetatywne (np. sadzonki, in vitro)

1) określa zapotrzebowanie roślin

doniczkowych na światło, temperaturę,

wilgotność, dostępność wody i składników

odżywczych

2) opisuje podłoża stosowane w uprawie roślin

doniczkowych wykorzystywanych do

dekoracji wnętrz, oraz balkonów i tarasów

3) wymienia nawozy i wskazuje ich właściwy

termin stosowania w uprawach

poszczególnych grup roślin doniczkowych

4) wymienia zabiegi pielęgnacyjne w uprawie

roślin doniczkowych we wnętrzach i otwartej

przestrzeni (np. podlewanie, odchwaszczanie, przycinanie)

1) rozróżnia podstawowe choroby i szkodniki

roślin doniczkowych (np. mączniak, szara

pleśń, przędziorek, mszyce, wciornastek,

tarcznik)

2) rozróżnia zaburzenia fizjologiczne roślin

doniczkowych związanych z ich rozwojem i

wzrostem

4) wykonuje nasadzenia i zabiegi pielęgnacyjne roślin doniczkowych wykorzystywanych do dekoracji wnętrz, balkonów i tarasów

– 418 –

3) rozróżnia sposoby stosowania środków ochrony roślin do zwalczania chorób i szkodników (np. doglebowe, dolistnie)

4) rozróżnia ekologiczne sposoby stosowane w ochronie roślin przed chorobami i szkodnikami: wywary i wyciągi z roślin (np. skrzypu, czosnku, gnojówki z pokrzywy), pułapki lepowe do odławiania szkodników

1) przygotowuje pojemniki drewniane i wiklinowe do nasadzeń

2) wykonuje drenaż do nasadzeń roślin doniczkowych w skrzynkach, pojemnikach drewnianych i donicach ceramicznych

3) umieszcza posadzone rośliny w odpowiednim pomieszczeniu uwzględniając ich tolerancje na brak lub nadmiar światła, wody i wilgotności

4) wykonuje zabiegi pielęgnacyjne (np. przycinanie pędów roślin balkonowych, usuwanie przekwitłych kwiatostanów, suchych liści)

5) stosuje podpory do roślin pnących

6) przycina rośliny doniczkowe w celu uformowania korony (np. oliwka, róża)

7) dobiera odpowiednie gatunki roślin balkonowych do miejsc ustawienia pojemników uwzględniając stanowisko ekspozycji: wschód, zachód, północ, południe

8) diagnozuje powstałe zaburzenie fizjologiczne we wzroście i rozwoju rośliny (np. nadmierne podlewanie lub jego brak,

5) wykonuje kompozycje roślinne z roślin doniczkowych w pojemnikach

– 419 –

brak składników mineralnych, niewłaściwe podłoże)

9) stosuje nawożenie zapewniające prawidłowy rozwój roślin

10) dobiera środki ochrony roślin do zwalczania chorób i szkodników (np. mączniak, szara pleśń, przędziorek, mszyce, wciornastek, tarcznik)

11) stosuje metody ekologiczne w ochronie roślin przed chorobami i szkodnikami

1) określa funkcjonalność i przeznaczenie kompozycji roślinnej wykonanej i zgodnie z dobrą praktyką, uwzględniając potrzeby klienta

2) dobiera pojemniki do rodzaju kwiatów doniczkowych uwzględniając charakter wnętrza i dopasowanie kompozycji do miejsca ekspozycji

3) dobiera gatunki roślin doniczkowych do nasadzeń w pomieszczeniach na stanowisku słonecznym, półcienistym i cienistym, uwzględniając wilgotność powietrza pomieszczeń (np. mieszkań, biur, holi, korytarzy)

4) wykonuje nasadzenia roślin balkonowych uwzględniając ich potrzeby glebowe, świetlne, pokrój i siłę wzrostu.

5) wykonuje nasadzenia z roślin sezonowych (np. wrzosów, traw i chryzantem lub roślin cebulowych)

6) wykonuje kompozycję florystyczną z roślin doniczkowych w koszu wiklinowym do wiosennej dekoracji stołu

– 420 –

7) wskazuje zalecenia dla klienta w celu pielęgnowania roślin doniczkowych i kompozycji florystycznych (np. częstość podlewania, zraszania, nawożenia, ochrony) OGR.09.6. Prowadzenie sprzedaży kompozycji florystycznych i asortymentu florystycznego Efekty kształcenia

Uczeń:

1) opisuje wyposażenie kwiaciarni

2) eksponuje materiał roślinny i asortyment w kwiaciarni

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady ergonomii przy ustalaniu wysokości lad i stołów roboczych

2) opisuje zasady obsługi chłodni do przechowywania roślin

3) rozróżnia rodzaje stojaków i ekspozytorów zgodnie z ich przeznaczeniem

4) wymienia pomieszczenia kwiaciarni (np. sala sprzedaży z dobrym oświetleniem, pracownia z kranem i zlewem, magazyn i chłodnia do przechowywania materiału roślinnego ciętego, pomieszczenie socjalne)

1) przygotowuje rośliny cięte do prezentacji w kwiaciarni (np. przycina pędy, usuwa liście i kolce)

2) opisuje rodzaje naczyń do ekspozycji roślin

3) dobiera rodzaje pojemników do kwiatów ciętych i bukietów (np. wazony z przezroczystego szkła, odpowiednia wielkość i stabilność pojemnika)

4) eksponuje kwiaty doniczkowe w kwiaciarni zapewniając im dostęp do światła

5) ustawia oświetlenie w kwiaciarni w celu podkreślenia walorów estetycznych i jakości materiału roślinnego

3) sprzedaje materiał roślinny, bukiety i kompozycje florystyczne

– 421 –

6) prezentuje naczynia do wykonania kompozycji florystycznych i nasadzeń roślinnych

7) eksponuje wstążki i papiery ozdobne potrzebne do pakowania kompozycji, prezentów i bukietów

8) uzasadnia potrzebę uwzględnienia w asortymencie kwiaciarni koszy wiklinowych i ozdobnych, pudełek do układania kwiatów (flower boxa)

9) wskazuje najbliższe hurtownie kwiatów i giełdy kwiatowe na których można zakupić materiał roślinny, dekoracyjny i techniczny

1) dobiera opakowanie na materiał roślinny, bukiety i kompozycje florystyczne, przeznaczone do sprzedaży dla klienta, zgodnie z trendami florystycznymi

2) przygotowuje bukiety i kompozycje florystyczne do sprzedaży

3) przekazuje zalecenia dla klienta dotyczące pielęgnacji kwiatów ciętych, bukietów i kompozycji florystycznych

4) dobiera sposób pakowania materiału roślinnego, bukietów i kompozycji florystycznych do transportu

5) przygotowuje rośliny doniczkowe do sprzedaży

6) przekazuje klientowi zalecenia co do uprawy i zabiegów pielęgnacyjnych w uprawie roślin doniczkowych

7) oblicza koszty zaproponowanego klientowi wyrobu florystycznego

8) obsługuje kasę fiskalną

4) buduje relację z klientem

OGR.09.7. Język obcy zawodowy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

– 422 –

1) rozpoznaje potrzeby klienta

2) posługuje się poprawnym nazewnictwem i terminologią stosowaną w florystyce

3) przedstawia klientowi aktualne trendy florystyczne

4) doradza klientowi w doborze materiału roślinnego, bukietu i kompozycji florystycznej

5) przyjmuje zamówienie od klienta na kompozycje florystyczną o odpowiednim kształcie, barwie i przeznaczeniu

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

– 423 –

2) rozumie proste wypowiedzi ustne 1) artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste 2) wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie 3) umożliwiającym realizację zadań zawodowych: 4)

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

układa informacje w określonym porządku w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, 1) spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym 2) nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: 3)

a) tworzy krótkie, proste, spójne 4) i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności 5) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

– 424 –

zawodowych (np. polecenie,

komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne

i logiczne wypowiedzi pisemne

dotyczące czynności

zawodowych (np. komunikat, e-

mail, instrukcję, wiadomość,

CV, list motywacyjny,

dokument związany

z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w 1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę

typowych sytuacjach związanych z 2) uzyskuje i przekazuje informacje realizacją zadań zawodowych – reaguje w języku obcym 3) nowożytnym w sposób zrozumiały, i wyjaśnienia

wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami adekwatnie do sytuacji innych osób komunikacyjnej, ustnie lub w formie 4) prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas 5) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

stosuje zwroty i formy grzecznościowe

rozmowy z innym 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji pracownikiem, klientem,

kontrahentem, w tym rozmowy

telefonicznej) w typowych

sytuacjach związanych

z wykonywaniem czynności

zawodowych

b) reaguje w formie prostego

tekstu pisanego (np. wiadomość,

formularz, e-mail, dokument

związany z wykonywanym

zawodem) w typowych

sytuacjach związanych z

wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 425 –

1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym

3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub w tym języku obcym nowożytnym

4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

OGR.09.8. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

2) planuje wykonanie zadania

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

– 426 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie

1) omawia czynności realizowane w ramach czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne

2) wykazuje świadomość odpowiedzialności za wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego i gospodarczego

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

6) doskonali umiejętności zawodowe

7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej

– 427 –

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów

1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposobów radzenia sobie ze stresem

5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

6) określa skutki stresu

1) pozyskuje informacje zawodoznawcze dotyczące branży z różnych źródeł

2) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu

3) analizuje własne kompetencje

4) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

5) planuje drogę rozwoju zawodowego

6) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

– 428 –

8) stosuje metody i techniki 1) identyfikuje problemy, jakie mogą wystąpić rozwiązywania problemów

9) współpracuje w zespole w zespole realizującym zadanie

2) analizuje przyczyny problemów występujących w zespole realizującym zadania

3) opisuje techniki rozwiązywania problemów

4) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE FLORYSTA

Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby zapewnić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz umożliwić przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji OGR.09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych

Pracownia projektowania wyrobów florystycznych wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela z dostępem do internetu i z pakietem programów biurowych, programów do komputerowego wspomagania projektowania, wizualizacji kompozycji florystycznych oraz kosztorysowania, ekran projekcyjny, skaner, drukarkę,

– 429 –

− stanowisko komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla dwóch uczniów) z dostępem do internetu, wyposażone w programy do komputerowego wspomagania projektowania, wizualizacji kompozycji florystycznych oraz kosztorysowania,

− stanowiska rysunkowo-malarskie (jedno stanowisko dla jednego ucznia), materiały, narzędzia rysunkowe i malarskie,

− plansze przedstawiające dekoracje wnętrz zabytkowych i współczesnych, albumy i katalogi z zakresu historii sztuki, historii dekoracji roślinnych, prezentacje multimedialne i filmy dydaktyczne dotyczące rodzajów i stylów kompozycji florystycznych, sposobów i technik wykonania kompozycji, plansze przedstawiające zasady łączenia barw oraz projektowania kompozycji, katalogi materiałów i wyrobów florystycznych, przykładowe cenniki materiału roślinnego i środków technicznych,

− projektor multimedialny,

− cyfrowy aparat fotograficzny

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Pracownia florystyczna wyposażona w:

− materiał roślinny, taki jak: kwiaty i zieleń cięta, rośliny doniczkowe, rośliny utrwalone, rośliny jednoroczne do nasadzeń sezonowych,

− naczynia i pojemniki (np. szklane, ceramiczne, wiklinowe),

− próbki podłoży, drenaży, próbki nawozów i materiałów do pielęgnacji roślin (np. odżywki do kwiatów ciętych, doniczkowych),

− sprzęt do pielęgnacji roślin (np. noże florystyczne, sekatory, zraszacze do oprysków), − statywy do bukietów ślubnych, urządzenia umożliwiające prezentację materiałów i wyrobów florystycznych,

− prasę do suszenia roślin,

− stanowiska do wykonywania kompozycji i dekoracji roślinnych (jedno stanowisko dla jednego ucznia) wyposażone w materiał roślinny (np. kwiaty i zieleń cięta, rośliny doniczkowe, rośliny utrwalone, rośliny jednoroczne do nasadzeń sezonowych),

− podstawowe i pomocnicze środki techniczne (np. druty, gąbki florystyczne, siatki druciane, kleje na gorąco i na zimno, pinholdery, candelholdery, taśmy florystyczne, plastelinę florystyczną, nabłyszczacze do liści), środki techniczne wykonane z użyciem gąbki florystycznej (np. floret, mikrofon, garnet, tabledeco),

– 430 –

− materiały dekoracyjne, np. wstążki, papier, galanteria florystyczna, tkaniny i kwiaty sztuczne,

− narzędzia i urządzenia florystyczne (np. nóż florystyczny, sekator, nożyczki, obcęgi, klejarka na gorąco, (pistolet), zraszacze do wody, statyw florystyczny do wykonywania i prezentacji bukietów oraz wiązanek),

− lustro,

− podłoża do nasadzeń roślin doniczkowych i sezonowych, drenaże, konewki do wody, − środki umożliwiające eksponowanie kompozycji i dekoracji florystycznych (np. stojaki ekspozycyjne metalowe, drewniane, postumenty i kolumny do prezentacji, regały modułowe),

− pojemniki na odpady organiczne i nieorganiczne.

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE

OGR.09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin OGR.09.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

30

OGR.09.2. Podstawy materiałoznawstwa roślinnego i nieroślinnego

90

OGR.09.3. Planowanie kompozycji florystycznych

180

OGR.09.4. Wykonywanie kompozycji florystycznych z kwiatów

180

ciętych, suszonych i utrwalonych

OGR.09.5. Wykonywanie kompozycji florystycznych z kwiatów

120

doniczkowych

OGR.09.6. Prowadzenie sprzedaży kompozycji florystycznych i

60

asortymentu florystycznego

OGR.09.7. Język obcy zawodowy

30

Razem

690

OGR.09.7. Kompetencje personalne i społeczne

– 431 –

MOŻLIWOŚCI PODNOSZENIA KWALIFIKACJI W ZAWODZIE

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie florysta po potwierdzeniu kwalifikacji OGR.09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych może uzyskać dyplom zawodowy, w zawodzie technik aranżacji florystycznych po potwierdzeniu kwalifikacji OGR.12. Aranżowanie wnętrz i otwartej przestrzeni kompozycjami florystycznymi oraz uzyskaniu wykształcenia średniego lub średniego branżowego.

– 432 –

OGRODNIK TERENÓW ZIELENI 611306 KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

OGR.10. Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie ogrodnik terenów zieleni powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.10. Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni:

1) przygotowania terenu do realizacji nasadzeń i wysiewu roślin ozdobnych oraz traw;

2) dobierania roślin ozdobnych do stanowiska;

3) zakładania i pielęgnacji powierzchni trawiastych;

4) sadzenie i pielęgnacja roślin drzewiastych;

5) sadzenia i pielęgnowania roślin z uwzględnieniem wzrostu różnorodności biologicznej, gatunków rodzimych oraz gatunków cennych przyrodniczo.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.10. Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

OGR.10. Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni

OGR.10.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje zagadnienia 1) związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną 2) środowiska i ergonomią

3) Kryteria weryfikacji

Uczeń:

posługuje się terminologią dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska wymienia przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska określa warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy

2) opisuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) opisuje skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka

– 433 –

4) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku

5) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy

6) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania

7) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

8) wymienia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

1) wymienia obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

2) wymienia obowiązki pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy, wynikające z przepisów prawa

4) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu wypadku przy pracy

5) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który zachorował na chorobę zawodową, wynikające z przepisów prawa

6) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu choroby zawodowej

1) wskazuje skutki oddziaływania czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych na organizm człowieka

2) wskazuje skutki oddziaływania czynników psychofizycznych na organizm człowieka

3) opisuje skutki oddziaływania czynników niebezpiecznych i uciążliwych na organizm człowieka

4) dobiera środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych

5) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymogami ergonomii oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

6) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 434 –

4) wymienia zagrożenia związane z pracami wykorzystaniem sprzętu ciężkiego

1) rozróżnia środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych

2) dobiera odzież ochronną do rodzaju prac wykonywanych w zakresie zadań zawodowych

3) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej oraz odzież ochronną podczas wykonywania prac w zakresie zadań zawodowych

4) wymienia rodzaje zabezpieczeń tymczasowych i stałych stosowanych na terenie budowy (np. przy wykopach, nasypach, hałdach, wycince i pielęgnacji drzew)

1) określa kryteria ergonomicznej struktury przestrzennej stanowisk pracy

2) realizuje działania prewencyjne zapobiegające powstawaniu pożaru lub innego zagrożenia na stanowisku pracy

3) stosuje odpowiednie środki służące bioasekuracji

4) przygotowuje swoje stanowisko pracy pod względem bezpieczeństwa swojego i innych

5) zabezpiecza rośliny i infrastrukturę przed uszkodzeniem

6) dobiera rodzaje prac w zależności od uwarunkować pogodowych

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 435 –

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

OGR.10.2. Podstawy urządzania terenów zieleni

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) omawia przepisy prawa dotyczące urządzania terenów zieleni

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wymienia przepisy prawa krajowego, unijnego dotyczące urządzania terenów zieleni

2) wymienia prawa i obowiązki kierownika budowy dotyczące ochrony środowiska na podstawie przepisów wynikających z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2026 r. poz. 524, z późn. zm.)

2) charakteryzuje rośliny ozdobne stosowane w terenach zieleni

3) charakteryzuje zasady tworzenia roślinnych kompozycji przestrzennych

– 436 –

3) wymienia formy zagospodarowania terenu

wymagające zezwolenia lub zgłoszenia na

podstawie prawa wodnego

4) wymienia gatunki chronione i gatunki

inwazyjne na podstawie przepisów prawa o

ochronie środowiska i o ochronie przyrody

5) wymienia przepisy prawa miejscowego

dotyczące zagospodarowania terenu (np.

standardy, studium uwarunkowań i

zagospodarowania przestrzennego, miejscowy plan zagospodarowania

przestrzennego)

1) rozróżnia grupy roślin ozdobnych

jednorocznych, dwuletnich, bylin,

krzewinek, krzewów, drzew i pnączy

2) rozpoznaje i nazywa gatunki i odmiany roślin

ozdobnych wykorzystywanych w terenach

zieleni, stosując nazwę polską i łacińską,

zgodnie z załącznikiem nr 1 do podstawy

programowej kształcenia w niniejszym

zawodzie

3) wymienia parametry jakościowe materiału

szkółkarskiego określone w polskich

normach lub zaleceniach jakościowych

Związku Szkółkarzy Polskich

4) rozróżnia gatunki i odmiany roślin

ozdobnych pod względem pokroju, walorów

dekoracyjnych: pory kwitnienia, koloru

kwiatów, liści, pędów i kory

1) określa style kompozycji roślinnych pod

względem charakteru i układu (np.

rustykalny, nowoczesny, swobodny,

geometryczny, otwarty, zamknięty)

4) stosuje zasady rysunku odręcznego

5) charakteryzuje sposoby rozmnażania roślin ozdobnych stosowanych w terenach zieleni

6) charakteryzuje prace w terenach zieleni

– 437 –

2) rozróżnia podstawowe elementy kompozycji wnętrz krajobrazowych

3) rozróżnia czynniki kompozycji we wnętrzu krajobrazowym

4) określa funkcje roślin ozdobnych w terenach zieleni (np. biologiczna, techniczna, estetyczna, społeczna)

1) posługuje się przyborami i materiałami do wykonania rysunku odręcznego

2) stosuje różne techniki rysunkowe, szrafy

3) stosuje ogólne zasady rzutowania i wykonywania przekrojów

4) stosuje zasady perspektywy i proporcji

1) rozróżnia wegetatywne i generatywne sposoby rozmnażania roślin

2) wymienia metody rozmnażania wegetatywnego

3) dobiera metody rozmnażania wegetatywnego do gatunku roślin

4) wymienia zalety i wady różnych metod rozmnażania (np. in-vitro, okulizacja, szczepienie)

1) wymienia rodzaje prac w terenach zieleni

2) rozróżnia rodzaje sezonowych prac wykonywanych w terenach zieleni (np. wertykulacja, cięcia, okrywanie, nawożenie)

3) rozróżnia rodzaje prac wykonywanych w poszczególnych kompozycjach roślinnych (np. soliter, klomb, rabata, kwietnik, żywopłot)

4) określa rodzaje cięć drzew i krzewów:

a) sanitarne

b) prześwietlające

7) charakteryzuje nawożenie roślin w terenach zieleni

8) charakteryzuje agrofagi występujące w uprawie roślin ozdobnych stosowanych w terenach zieleni

– 438 –

c) korygujące

d) odtwarzające koronę

e) po przesadzeniu i posadzeniu

f) formujące

5) wymienia narzędzia i sprzęt używany do prac w terenach zieleni

1) określa rolę składników pokarmowych we wzroście i rozwoju roślin

2) rozpoznaje objawy niedoboru składników pokarmowych w roślinach

3) określa potrzeby nawozowe roślin

4) rozróżnia rodzaje nawozów

5) dobiera nawozy do roślin ozdobnych w terenach zieleni

1) rozróżnia choroby i szkodniki występujące w roślinnych obiektach architektury krajobrazu, zgodnie z załącznikiem nr 2 do podstawy programowej kształcenia w niniejszym zawodzie

2) określa objawy chorób oraz sposoby żerowania szkodników na roślinach ozdobnych

3) dobiera metody zwalczania agrofagów

4) posługuje się programem ochrony roślin ozdobnych

5) dobiera środki ochrony roślin do zwalczania agrofagów występujących w roślinnych obiektach architektury krajobrazu

6) stosuje zasady bezpieczeństwa i higieny pracy podczas używania środków ochrony roślin

9) wykonuje czynności kontrolnoobsługowe pojazdów samochodowych

10) stosuje przepisy prawa dotyczące ruchu drogowego w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B

11) wykonuje czynności związane z prowadzeniem i obsługą pojazdów samochodowych w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B

– 439 –

1) wyjaśnia wpływ stanu technicznego pojazdu samochodowego na bezpieczeństwo w ruchu drogowym

2) określa zakres czynności kontrolno- -obsługowych pojazdu samochodowego

3) interpretuje wskazania przyrządów kontrolno-pomiarowych pojazdów samochodowych

4) ocenia stan techniczny pojazdu samochodowego

1) wyjaśnia ogólne zasady ruchu drogowego

2) wyjaśnia zasady postępowania podczas kolizji i wypadku

3) stosuje zasady udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadku drogowym

4) określa i stosuje przepisy prawa dotyczące ruchu pojazdów samochodowych

5) stosuje przepisy ruchu drogowego podczas przejazdu przez skrzyżowania

6) stosuje przepisy ruchu drogowego dotyczące pierwszeństwa przejazdu

7) stosuje przepisy ruchu drogowego dotyczące włączania się do ruchu

8) stosuje dopuszczalne prędkości jazdy pojazdów samochodowych na poszczególnych kategoriach dróg

9) interpretuje znaczenie znaków drogowych

1) wykonuje czynności codziennej obsługi pojazdu samochodowego

2) interpretuje przepisy prawa dotyczące rejestracji pojazdu i badań technicznych

12) prowadzi pojazd samochodowy w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy B

13) wykonuje czynności związane z obsługą, przeglądami technicznymi oraz konserwacją pojazdów, maszyn i urządzeń ogrodniczych

– 440 –

3) przygotowuje miejsce pracy kierowcy zgodnie z zasadami ergonomii

4) stosuje zasady kierowania pojazdami samochodowymi w ruchu drogowym

5) interpretuje znaczenie nadawanych sygnałów drogowych

6) stosuje zasady bezpiecznego poruszania się w ruchu drogowym

1) wykonuje manewry związane z jazdą precyzyjną i parkowaniem pojazdu

2) prowadzi bezpiecznie pojazd w ruchu drogowym, stosując zasady techniki jazdy odpowiednio do warunków:

a) ruchu drogowego

b) atmosferycznych

c) natężenia ruchu

3) rusza pojazdem na wzniesieniu

4) stosuje zasady jazdy defensywnej

5) stosuje zasady optymalizacji zużycia paliwa

1) dobiera maszyny i urządzenia do prac wykonywanych w ogrodnictwie

2) stosuje się do zaleceń producenta maszyny lub urządzenia

3) dobiera materiały eksploatacyjne do maszyny lub urządzenia

4) wymienia rodzaje przeglądów technicznych

5) dobiera rodzaj przeglądu technicznego do czasu pracy maszyny lub urządzenia

6) dobiera sposób konserwacji maszyn i urządzeń

7) konserwuje maszyny i urządzenia

8) wykonuje obsługę codzienną ciągnika rolniczego i przyczepy

14) charakteryzuje zasady dobrej praktyki zawodowej

15) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 441 –

9) kontroluje sprawność układów i instalacji ciągnika rolniczego i przyczepy

10) przygotowuje maszyny i urządzenia do sezonu zimowego

1) wyjaśnia pojęcie strefa ochrony drzew (SOD)

2) wymienia zagrożenia dla roślin zielnych i zdrewniałych związane z pracami sprzętem ciężkim

3) stosuje zabiegi zabezpieczające teren przed zniszczeniem

4) dezynfekuje narzędzia przed przenoszeniem chorób i patogenów

5) wymienia zasady dobrej praktyki rolniczej i zasady wzajemnej zgodności

6) podaje przykłady stosowania dobrej praktyki rolniczej w uprawach ogrodniczych, w tym w zakresie stosowania środków ochrony roślin, ochrony gleb i wód, porządku w gospodarstwach produkcyjnych

7) określa korzyści stosowania zasad dobrej praktyki rolniczej

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicje i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy krajowej i normy międzynarodowej, w tym norm europejskich

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

OGR.10.3. Realizacja nasadzeń, wysiew roślin ozdobnych i powierzchni trawiastych oraz zabiegi pielęgnacyjne

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje rodzaje podłoży w urządzaniu terenów zieleni

2) przygotowuje podłoże i rośliny ozdobne do realizacji nasadzeń

3) wykonuje prace związane z sadzeniem i wysiewem roślin ozdobnych

– 442 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia podłoża stosowane w urządzaniu terenów zieleni

2) określa przydatność podłoży do nasadzeń roślin ozdobnych w terenach zieleni

3) określa klasyfikację bonitacyjną gruntów

4) dobiera substraty glebowe do nasadzeń w donicach, na utwardzonych powierzchniach architektonicznych (np. dachy, zbiorniki wodne, przejścia dla zwierząt nad drogami)

1) identyfikuje zanieczyszczenia terenu

2) usuwa zanieczyszczenia terenu biologiczne, fizyczne, mechaniczne i chemiczne

3) analizuje jakość podłoża na podstawie otrzymanych wyników badań

4) wykonuje zabiegi agrotechniczne gleby

5) zabezpiecza i transportuje rośliny ozdobne do nasadzeń

6) zabezpiecza istniejące rośliny na terenie inwestycji

1) odczytuje część graficzną dokumentacji projektowej dotyczącą nasadzeń roślin ozdobnych

2) wyznacza obszar nasadzeń i wysiewu zgodnie z projektem

3) wyznacza miejsca nasadzeń i wysiewu roślin ozdobnych

4) dobiera gatunki roślin ozdobnych do istniejących warunków gruntowych

5) dobiera gatunki roślin ozdobnych z uwzględnieniem ich sezonowości

4) pielęgnuje zielne rośliny ozdobne

5) zakłada powierzchnie trawiaste

– 443 –

6) przygotowuje rośliny ozdobne do nasadzeń

7) dobiera narzędzia i maszyny stosowane przy sadzeniu i siewie roślin ozdobnych

8) sadzi i sieje rośliny ozdobne zgodnie z projektem

1) rozpoznaje potrzeby pokarmowe roślin ozdobnych

2) monitoruje stan fitosanitarny roślin ozdobnych

3) wykonuje nawożenie roślin ozdobnych

4) wykonuje zabiegi fitosanitarne

5) stosuje uzupełniające dawki wody

6) serwisuje systemy nawadniania roślin ozdobnych

1) rozróżnia rodzaje powierzchni trawiastych (np. gazonowe, parkowe, łąkowe, murawy sportowe, na skarpach)

2) wyznacza obszar powierzchni trawiastych (np. gazonowych, parkowych, łąkowych, na skarpach)

3) przygotowuje podłoże pod wysiew powierzchni trawiastych takich jak: gazonowych, parkowych i na skarpach, poprzez (np. oczyszczanie podłoża z zanieczyszczeń fizycznych, odchwaszczanie, spulchnianie podłoża, nawożenie, plantowanie)

4) rozróżnia rodzaje siewu (np. ręczny, maszynowy, hydrosiew, maty nasienne)

5) rozróżnia narzędzia i maszyny stosowane przy siewie i pielęgnacji trawników z uwzględnieniem technologii autonomicznych

6) pielęgnuje powierzchnie trawiaste

– 444 –

6) dobiera narzędzia i maszyny stosowane przy siewie i pielęgnacji trawników

7) wysiewa nasiona traw stosując (np. siew ręczny, maty nasienne, siew mechaniczny)

8) wykonuje prace po wysiewie nasion (np. wałowanie, nawadnianie)

9) przygotowuje podłoże pod trawnik z rolki

10) układa trawnik z rolki

1) identyfikuje potrzeby nawozowe powierzchni trawiastych

2) wykonuje nawożenie powierzchni trawiastych

3) rozpoznaje agrofagi występujące na powierzchniach trawiastych

4) dobiera środki ochrony roślin do rodzaju zwalczanego zagrożenia

5) usuwa rośliny niepożądane na powierzchniach trawiastych

6) stosuje uzupełniające dawki wody

7) serwisuje systemy nawadniania powierzchni trawiastych

OGR.10.4. Sadzenie i pielęgnacja roślin drzewiastych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) stosuje normy i procedury oceny roślin drzewiastych

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia parametry materiałów szkółkarskich zgodnie z zaleceniami jakościowymi (np. obwód pnia, liczba szkółkowań, długość pędów, wielkość bryły korzeniowej lub pojemnika)

2) rozróżnia oznaczenie na etykietach roślin

2) wykonuje prace związane z sadzeniem i przesadzaniem roślin drzewiastych

– 445 –

3) dobiera rodzaj produkowanego materiału do terenów zieleni i pory sadzenia wg zaleceń jakościowych materiału szkółkarskiego

3) dobiera rośliny pod względem sposobu prowadzenia roślin w szkółce (np. drzewa szkółkowane i pojemnikowe)

4) ocenia jakość materiału szkółkarskiego na podstawie norm i zaleceń szkółkarskich

5) wymienia sposób przygotowania i transportu roślin zgodnie z zaleceniami jakościowymi materiału szkółkarskiego

1) dobiera metody sadzenia roślin drzewiastych balotowanych, z bryłą korzeniową i bez bryły do:

a) gatunku drzewa

b) warunków siedliskowych

c) pory roku

d) dostępności sadzonek

e) celu nasadzenia

2) przygotowuje rośliny do sadzania (np. przycina korzenie, rozluźnia bryłę korzeniową)

3) dobiera narzędzia i maszyny stosowane przy sadzeniu drzew, krzewów, krzewinek i pnączy ozdobnych

4) wykonuje nasadzenia żywopłotów, szpalerów, soliterów

5) stabilizuje drzewa po posadzeniu

6) ściółkuje misę po nasadzeniu

7) określa rodzaje zabezpieczeń przed zagęszczeniem bryły korzeniowej (np. pozioma osłona bryły korzeniowej, ogrodzenie, ściółka antykompresyjna)

3) wykonuje prace związane z instalacją specjalistycznych rozwiązań przy nowych nasadzeniach drzew

4) wykonuje prace związane z pielęgnacją roślin drzewiastych

– 446 –

8) określa sposoby przygotowania roślin drzewiastych do przesadzania

9) wykonuje zabezpieczenie drzew, krzewów, krzewinek i pnączy przed uszkodzeniem na terenie budowy

10) przesadza krzew iglasty i drzewo liściaste

11) zabezpiecza drzewo po przesadzeniu

1) rozróżnia rozwiązania stosowane przy nasadzeniach drzew w trudnych warunkach miejskich (np. mieszanka kamienno- -glebowa, system komórkowy, pomost korzeniowy)

2) przygotowuje dół nasadzeniowy odpowiedni do wybranej technologii

3) instaluje elementy antykompresyjne zgodnie z wymogami projektu

4) zabezpiecza drzewo na czas wykonywania prac instalacyjnych w obrębie pnia

5) montuje ekrany i membrany przeciwkorzeniowe

6) montuje podziemne systemy stabilizacji drzew

7) montuje systemy napowietrzająco- -nawadniające drzew

1) określa prace pielęgnacyjne drzew, krzewów, krzewinek i pnączy ozdobnych

2) sporządza harmonogramy prac pielęgnacyjnych drzew, krzewów, krzewinek i pnączy ozdobnych

3) dobiera narzędzia, maszyny i urządzenia, z uwzględnieniem nowoczesnych technologii, do wykonywania prac pielęgnacyjnych

4) wykonuje zabiegi fitosanitarne

– 447 –

5) wykonuje ciecia (np. żywopłotów, drzew soliterowych, drzew owocowych w terenach zieleni)

6) zabezpiecza rośliny drzewiaste przed przemarzaniem, zasoleniem

OGR.10.5. Sadzenie i pielęgnowanie roślin z uwzględnieniem wzrostu różnorodności biologicznej, gatunków rodzimych oraz gatunków cennych przyrodniczo

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) opisuje zasady różnorodności biologicznej w terenach zieleni

2) zakłada łąki kwietne

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wyjaśnia zasadę różnorodności gatunkowej (np. unikanie monokultur, dobór roślin rodzimego pochodzenia, wprowadzenie roślin miododajnych)

2) omawia zasadę łączności ekologicznej (np. tworzenie korytarzy ekologicznych, unikanie izolacji siedlisk)

3) opisuje strukturę przestrzenną sprzyjającą różnorodności biologicznej w terenach zieleni (np. zróżnicowania warstwowego, tworzenia mozaiki siedlisk)

4) opisuje zasady ochrony i wspierania siedlisk (np. zachowanie istniejących elementów naturalnych, wprowadzenie elementów siedliskowych, nieusuwanie całkowite martwego drewna, niska ingerencja, w tym ograniczenie koszenia, unikanie chemii)

1) rozróżnia rodzaje łąk kwietnych (np. miododajne, jednoroczne, wieloletnie)

2) wymienia korzyści zakładania łąk kwietnych

3) dobiera mieszanki nasion łąk kwietnych do stanowiska i rodzaju gleby

3) stosuje zasady pielęgnacji terenów zieleni sprzyjające rozwojowi różnorodności biologicznej

4) tworzy siedliska sprzyjające rozwojowi różnorodności biologicznej

– 448 –

4) przygotowuje podłoże pod założenie łąki kwietnej

5) rozróżnia metody zakładania łąk kwietnych (np. z istniejącego trawnika, z siewu nasion, z rozsady, z rolki)

6) wysiewa nasiona łąki kwietnej z użyciem roślin miododajnych

1) wykonuje zabiegi pielęgnacji powierzchni trawiastych z zachowaniem różnorodności biologicznej

2) zwiększa ilość materii organicznej poprzez stosowanie zasady „co wyrosło w ogrodzie, zostaje w ogrodzie”

3) stosuje naturalne środki ochrony roślin

4) wykorzystuje wtórnie biomasę (np. zrębki gałęzi, kompost, ziemię kompostową)

1) stosuje rodzime gatunki roślin do nasadzeń w terenach zieleni

2) dobiera gatunki roślin do siedliska

3) różnicuje gatunki roślin oraz struktury warstw roślinności by zapewnić różnorodność biologiczną

4) dobiera gatunki roślin pożytecznych dla zwierząt

5) rozpoznaje gatunki roślin inwazyjnych

6) rozpoznaje gatunki roślin cennych przyrodniczo

7) rozróżnia elementy stosowane w terenach zieleni sprzyjające rozwojowi różnorodności biologicznej (np. żwirowiska, niecki biocenotyczne, strefy buforowe, stosy kamienne, hibernakula, korytarze ekologiczne)

5) wykonuje prace związane z błękitno-zieloną infrastrukturą

– 449 –

8) wykorzystuje istniejące zasoby przyrodnicze w celu poprawy zwiększenia różnorodności biologicznej

9) wykonuje żwirowiska dla płazów i gadów

10) wykonuje ogrody preriowe lub ogrody permakultury

11) zakłada mikrostrefy na terenach antropogenicznie zmienionych (np. dla ptaków, drobnych ssaków, płazów, owadów, grzybów, porostów i mikrofauny glebowe)

12) montuje budki lęgowe dla ptaków

13) wykonuje schronienia dla jeży i jaszczurek oraz hotele dla owadów

1) wykonuje ogrody deszczowe

2) wymienia gatunki roślin odporne na okresowe zalewanie i suszę

3) wykonuje schemat techniczny niecki i zbiornika bioretencyjnego

4) zakłada niecki i zbiorniki bioretencyjne

5) buduje obiekty małej retencji wody

OGR.10.6. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje przepisy prawa dotyczące środków ochrony roślin Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wskazuje wymagania w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania i stosowania, a także w zakresie doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin

2) określa warunki prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania

2) charakteryzuje środki ochrony roślin

– 450 –

3) wskazuje zakres działania PIORiN w ramach nadzoru nad obrotem środkami ochrony roślin oraz ich stosowaniem

4) określa zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska wynikające ze stosowania podrobionych środków ochrony roślin

5) opisuje metody rozpoznawania podrobionych środków ochrony roślin

6) określa postępowanie ze środkami ochrony roślin przeterminowanymi i niepełnowartościowymi

7) wskazuje wymagania dotyczące sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin

8) dokumentuje zabiegi ochrony roślin oraz stosowanie wymagań integrowanej ochrony roślin

9) określa sposób postępowania w przypadku reklamacji środków ochrony roślin

1) opisuje skład środków ochrony roślin

2) wskazuje formy użytkowe środków ochrony roślin

3) wskazuje okres karencji i okres prewencji

4) opisuje środki ochrony roślin pod względem stwarzania przez nie zagrożeń dla zdrowia człowieka, pszczół i organizmów wodnych

5) wskazuje podział środków ochrony roślin:

a) ze względu na funkcję:

− roztoczobójcze (akarycydy)

− bakteriobójcze (bakteriocydy)

− grzybobójcze (fungicydy)

– 451 –

− chwastobójcze (herbicydy)

− owadobójcze (insektycydy)

− mięczakobójcze (moluskocydy)

− nicieniobójcze (nematocydy)

− regulatory wzrostu roślin

− odstraszające szkodniki (repelenty) − gryzoniobójcze (rodentycydy)

− przyciągające szkodniki (atraktanty) − kretobójcze (talpicydy)

− wirusobójcze (wirocydy)

b) ze względu na sposób oddziaływania na organizmy szkodliwe:

− kontaktowe

− żołądkowe

− inhalacyjne

− fungitoksyczne

− fungistatyczne

− desykujące

− inhibitujące wzrost i rozwój

c) ze względu na sposób zachowania

się na roślinie:

− powierzchniowe

− wgłębne

− systemiczne

6) opisuje czynniki warunkujące skuteczne działanie środków ochrony roślin:

a) dobór środka ochrony roślin

b) termin przeprowadzenia zabiegu

c) dawka środka ochrony roślin

d) warunki atmosferyczne

e) łączne stosowanie agrochemikaliów

3) stosuje integrowaną ochronę roślin

– 452 –

1) opisuje sposoby zwalczania i działanie organizmów szkodliwych, w tym:

a) organizmów chorobotwórczych, w tym organizmów wytwarzających mykotoksyny

b) chwastów

c) szkodników

2) opisuje metody ochrony roślin, w tym agrotechniczną, hodowlaną, mechaniczną, fizyczną, biologiczną, chemiczną oraz kwarantannę roślin

3) wyjaśnia podstawowe wymagania integrowanej ochrony roślin, integrowanej produkcji i rolnictwa ekologicznego, w tym:

a) ograniczanie występowania organizmów szkodliwych przez:

− właściwy płodozmian i agrotechnikę

− stosowanie odmian odpornych i tolerancyjnych oraz materiału siewnego wytworzonego i poddanego ocenie zgodnie z przepisami dotyczącymi nasiennictwa

− właściwe nawożenie i nawadnianie

− przestrzeganie zasad higieny fitosanitarnej

− ochronę i introdukcję organizmów pożytecznych, w szczególności pszczoły miodnej

b) planowanie zabiegów ochrony roślin w oparciu o:

– 453 –

− monitorowanie organizmów szkodliwych

− progi szkodliwości organizmów

szkodliwych

− programy wspomagania decyzji w

ochronie roślin

− doradztwo

c) przeciwdziałanie powstawaniu

odporności organizmów szkodliwych na

środki ochrony roślin

4) wyjaśnia zasady dobrej praktyki ochrony

roślin

5) opisuje sposób zwalczania szkodników

artykułów rolno-spożywczych

6) określa sposoby stosowania środków

ochrony roślin w zależności od ich formy

użytkowej: opryskiwanie, zaprawianie,

rozsiewanie, podlewanie, gazowanie,

zamgławianie, sublimowanie, zwabianie

7) opisuje sposoby stosowania środków

ochrony roślin do dezynfekcji, dezynsekcji i

deratyzacji pomieszczeń i magazynów

8) przygotowuje opryskiwacz do pracy, w tym:

a) sprawdza stan techniczny poszczególnych urządzeń opryskiwacza

pod względem ich wpływu na jakość

wykonania zabiegu

b) kalibruje opryskiwacz

c) dobiera parametry pracy i reguluje

opryskiwacz

d) dobiera rozpylacze

4) charakteryzuje wpływ środków ochrony roślin na środowisko

5) charakteryzuje zasady

– 454 –

9) zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas zabiegu ochrony roślin oraz skażeniom punktowym środkami ochrony roślin

10) określa sposoby informowania o planowanych zabiegach z użyciem sprzętu agrolotniczego

11) potwierdza sprawność techniczną sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin

12) stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i sadowniczy zgodnie z przepisami prawa

1) zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas zabiegu ochrony roślin oraz skażeniom punktowym środkami ochrony roślin

2) określa sposoby informowania o planowanych zabiegach ochrony roślin z użyciem sprzętu agrolotniczego

3) potwierdza sprawność techniczną sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin

4) stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i sadowniczy zgodnie z przepisami prawa

1) określa zagrożenia dla zdrowia człowieka bezpieczeństwa i higieny pracy podczas obrotu środkami ochrony roślin oraz podczas sprzedaży i stosowania środków ochrony roślin

ich konfekcjonowania i stosowania

2) opisuje drogi wchłaniania środków ochrony roślin do organizmu: doustną, skórną, oddechową i przez błonę śluzową

3) opisuje środki ochrony indywidualnej i zasady ich użycia

4) określa prawidłowe przechowywanie, pakowanie i transport środków ochrony roślin

OGR.10.7. Język obcy zawodowy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

– 455 –

5) opisuje zasady profilaktyki, w tym:

a) badania lekarskie

b) wyposażenie apteczki pierwszej pomocy

c) informacje o najbliższym podmiocie leczniczym oraz numerach telefonów do ośrodków toksykologicznych

6) wskazuje objawy zatrucia środkami ochrony roślin oraz opisuje pierwszą pomoc przy zatruciach tymi środkami lub w razie wystąpienia innych nagłych wypadków

7) charakteryzuje przepisy przeciwpożarowe i zasady postępowania w czasie pożaru, w tym:

a) przyczyny i rodzaje zagrożeń

b) drogi pożarowe

8) określa postępowanie w przypadku rozlania lub rozsypania środków ochrony roślin

9) opisuje zasady ochrony pracy kobiet i ochrony pracy młodocianych

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym

– 456 –

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku

1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, email, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych – reaguje w języku obcym nowożytnym w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

– 457 –

2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę

2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób

4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe

6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji

– 458 –

b) reaguje w formie prostego

tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym

1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym

3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym

4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 459 –

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

OGR.10.8. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

2) planuje wykonanie zadania

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie

1) omawia czynności realizowane w ramach czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne

2) wykazuje się odpowiedzialnością za wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

6) doskonali umiejętności zawodowe

– 460 –

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy, w tym posługiwania się niebezpiecznymi substancjami i niewłaściwej eksploatacji maszyn i urządzeń na stanowisku pracy

5) przewiduje skutki i sankcje dotyczące niewłaściwego stosowania środków ochrony roślin i nawozów

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych w nieprzewidywalnych warunkach

1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposobów radzenia sobie ze stresem

5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

6) określa skutki stresu

1) pozyskuje informacje zawodoznawcze dotyczące branży z różnych źródeł

2) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu

3) analizuje własne kompetencje

7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej

8) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów

9) współpracuje w zespole

– 461 –

4) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

5) planuje drogę rozwoju zawodowego

6) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

1) identyfikuje problemy, jakie mogą wystąpić w zespole realizującym zadanie

2) analizuje przyczyny problemów występujących w zespole realizującym zadania

3) opisuje techniki rozwiązywania problemów

4) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

– 462 –

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OGRODNIK TERENÓW ZIELENI

Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby umożliwić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji OGR.10. Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni:

Pracownia urządzania i pielęgnacji terenów zieleni wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych i specjalistycznych stosowanych w urządzaniu terenów zieleni oraz z urządzeniem wielofunkcyjnym, z projektorem multimedialnym lub monitorem interaktywnym,

− stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wszystkie komputery podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych i specjalistycznych stosowanych w urządzaniu terenów zieleni,

− modele, zdjęcia, filmy instruktażowe dotyczące urządzania, pielęgnacji i konserwacji terenów zieleni,

− instrukcje obsługi sprzętu ogrodniczego,

− zestaw przepisów prawa dotyczących urządzania, pielęgnacji i konserwacji terenów zieleni,

− katalogi roślin ozdobnych, chorób i szkodników roślin ozdobnych,

− plansze, zdjęcia, filmy dydaktyczne przedstawiające roślinność stosowaną na terenach zieleni,

− przykładowe strategie rozwoju terenów zieleni, dokumentacje projektowe, rysunki odręczne nasadzeń roślinnych na terenach zieleni,

− stanowisko do wykonywania rysunków odręcznych (jedno stanowisko dla jednego ucznia),

− pomoce dydaktyczne do kształtowania wyobraźni przestrzennej,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

– 463 –

Warsztaty szkolne wyposażone w:

− sprzęt mierniczy (taśmy miernicze, szpilki, dalmierz laserowy z funkcją pomiaru wysokości drzew, busole, niwelator laserowy, niwelator optyczny, węgielnice, tyczki geodezyjne, łaty niwelacyjne),

− maszyny i sprzęt ogrodniczy, narzędzia ogrodnicze (sekatory ręczne, akumulatorowe, teleskopowe, nożyce do żywopłotów ręczne, akumulatorowe, spalinowe, piły ręczne, akumulatorowe, spalinowe, teleskopowe, szpadle, grabie, motyki, szczotki ogrodowe, − opryskiwacz plecakowy,

− systemy nawadniające, sprzęt do podlewania,

− mikrosprzęt (np. glebogryzarka, kultywator, kosiarka akumulatorowa, kosa spalinowe lub elektryczna, podkaszarka, rębak do gałęzi, wertykulator, aerator, wiertnica).

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do:

− placu manewrowego,

− pojazdu silnikowego przeznaczonego do nauki jazdy,

− zbioru przepisów ruchu drogowego oraz pomocy dydaktycznych, właściwych ze względu na rodzaj prowadzonego szkolenia,

− mikrociągnika ogrodniczego lub nośnika narzędzi (miniładowarki) z wymiennym osprzętem (np. z kosiarką bijakową),

− kosiarki autonomicznej.

Zajęcia indywidualne z uczniem – nauka jazdy w zakresie kategorii B zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami.

Uczeń jest przygotowywany do kierowania pojazdem silnikowym oraz do egzaminu państwowego na prawo jazdy odpowiedniej kategorii zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami.

Uczeń jest przygotowywany do uzyskania uprawnienia do prowadzenia doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin, w zakresie stosowania środków ochrony roślin zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin.

– 464 –

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE

OGR.10. Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin OGR.10.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

30

OGR.10.2. Podstawy urządzania terenów zieleni

90

OGR.10.3. Realizacja nasadzeń, wysiew roślin ozdobnych i powierzchni

180

trawiastych oraz zabiegi pielęgnacyjne

OGR.10.4. Sadzenie i pielęgnacja roślin drzewiastych

180

OGR.10.5. Sadzenie i pielęgnowanie roślin z uwzględnieniem wzrostu

różnorodności biologicznej, gatunków rodzimych oraz gatunków

180

cennych przyrodniczo

OGR.10.6. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie z

30

zasadami integrowanej ochrony roślin

OGR.10.7 Język obcy zawodowy

30

Razem

720

OGR.10.8. Kompetencje personalne i społeczne

MOŻLIWOŚCI PODNOSZENIA KWALIFIKACJI W ZAWODZIE

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie po potwierdzeniu kwalifikacji OGR.10. Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni, może uzyskać dyplom zawodowy w zawodzie technik architektury krajobrazu i arborystyki po potwierdzeniu kwalifikacji OGR.13. Projektowanie terenów zieleni i realizacja prac związanych z budową i konserwacją obiektów architektury krajobrazu oraz uzyskaniu wykształcenia średniego lub średniego branżowego.

ZAŁĄCZNIK NR 1– WYKAZ GATUNKÓW I ODMIAN ROŚLIN

Nazwa polska Nazwa łacińska Roślina Rośliny jednoroczne

Aksamitka rozpierzchła

Aksamitka wąskolistna

Aksamitka wyniosła

Begonia stale kwitnąca

Celozja srebrzysta

Chaber bławatek

Cynia wytworna

Czarnuszka damasceńska

Gazania błyszcząca

Groszek pachnący

Irezyna herbsta

Kobea pnąca

Kocanki ogrodowe

Kosmos podwójnie pierzasty Lewkonia dwurożna (maciejka) Lewkonia letnia

Lobelia przylądkowa (stroiczka) Maczek kalifornijski

Mietelnik żakula (cyprysik letni) Nagietek lekarski

Nasturcja większa

Niecierpek balsamina

Niecierpek nowogwinejski Osteospermum eklonis

Petunia ogrodowa

– 465 –

rodzima Tagetes patula

Tagetes tenuifolia

Tagetes erecta

Begonia semperflorens

Celosia argentea

Centaurea cyanus R

Zinnia elegans

Nigella damascena

Gazania rigens

Lathyrus odoratus

Iresine herbstii

Cobaea scandens

Helichrysum bracteatum

Cosmos bipinnatus

Matthiola bicornis

Matthiola incana

Lobelia erinus

Eschscholzia californica

Kochia scoparia

Calendula officinalis

Tropaeolum majus

Impatiens balsamina

Impatiens hawkeri

Osteospermum ecklonis

Petunia x atkinsiana

Portulaka wielkokwiatowa

Powój trójbarwny

Rącznik pospolity

Rudbekia dwubarwna

Sanwitalia rozesłana

Scewola zwisająca

Słonecznik zwyczajny

Smagliczka nadmorska

Starzec popielny

Suchlin różowy (suchołuska)

Sutera wielkokwiatowa

Szałwia błyszcząca

Szarłat zwisły

Uczep rózgowaty

Werbena ogrodowa

Wilec purpurowy

Wyżlin większy (lwia paszcza)

Zatrwian wrębny

Żeniszek meksykański

Rośliny dwuletnie

Fiołek ogrodowy (bratek)

Goździk brodaty

Miesiącznica roczna (judaszowe srebrniki)

Naparstnica purpurowa

Niezapominajka leśna

Prawoślaz różowy (malwa)

– 466 –

Portulaca grandiflora

Convolvulus tricolor

Ricinus communis

Rudbeckia bicolor

Sanvitalia procumbens

Scaevola aemula

Helianthus annuus

Lobularia maritima

Senecio cineraria

Helipterum roseum R Sutera cordata

Salvia splendens

Amaranthus caudatus

Bidens ferulifolia

Verbena hybrida

Ipomoea purpurea

Antirrhinum majus

Limonium sinuatum

Ageratum houstonianum

Viola x wittrockiana

Dianthus barbatus

Lunaria annua

Digitalis purpurea

Myosotis sylvatica R Alcea rosea

Stokrotka trwała

Byliny zimujące w pomieszczeniu Agapant chiński

Bananowiec japoński

Begonia bulwiasta

Cordylina australijska

Dalia ogrodowa

Fuksja ułanka

Heliotrop peruwiański

Kocanki włochate

Koleus Blumego

Mieczyk ogrodowy

Paciorecznik ogrodowy

Pelargonia bluszczolistna

Pelargonia pasiasta

Pięknotka koreańska

Plektrantus koleusowaty

Strelicja królewska

Byliny zimujące w gruncie

Agawa

Aster krzaczasty

– 467 –

Bellis perennis R Agapanthus africanus

Musa basjoo

Begonia tuberhybrida

Cordyline australis

Dahlia hybrida

Fuchsia x hybrida

Heliotropium arborescens

Helichrysum petiolare

Coleus blumei

Gladiolus × hybridus

Canna x generalis

Pelargonium peltatum

Pelargonium zonale

Callicarpa dichotoma

Plectranthus forsteri

Strelitzia reginae

Agave

Symphyotrichum dumosum R Aster nowoangielski (marcinki Symphyotrichum novae-angliae nowoangielskie)

Bambus

Bergenia sercolistna (sercowata) Bodziszek korzeniasty

Brunnera wielkolistna

Bambusa

Bergenia cordifolia

Geranium macrorrhizum

Brunnera macrophylla R Bylica Schmidta

Ciemiernik biały

Czyściec wełnisty

Dąbrówka rozłogowa Dzielżan ogrodowy

Dzwonek karpacki

Fiołek wonny

Floks wiechowaty

Funkia ogrodowa

Funkia sina

Gajowiec żółty

Gaura Lindheimera

Gęsiówka kaukaska

Goździk postrzępiony Jeżówka purpurowa

Języczka pomarańczowa Juka karolińska

Karmnik ościsty

Kocimiętka Faassena Konwalia majowa

Kopytnik pospolity

Kosaciec syberyjski

Krwawnik wiązówkowaty Krwawnica pospolita Liatra kłosowa

Liliowiec ogrodowy Łubin trwały

– 468 –

Artemisia Schmidtiana

Helleborus niger

Stachys lanata

Ajuga reptans

Helenium x hybridum

Campanula carpatica

Viola odorata R Phlox paniculata

Hosta hybrida

Hosta sieboldiana

Lamium galeobdolon

Gaura lindheimeri

Arabis caucasica

Dianthus plumarius R Echinacea purpurea

Ligularia dentata

Yucca filamentosa

Sagina subulata R Nepeta x faassenii

Convallaria majalis R Asarum europaeum R Iris sibirica R Achillea filipendulina

Lythrum salicaria R Liatris spicata

Hemerocallis x hybrida

Lupinus polyphyllus

Łyszczec wiechowaty

Macierzanka piaskowa

Mak wschodni

Miechunka rozdęta

Miłek wiosenny

Orlik pospolity

Ostróżka ogrodowa

Parzydło leśne

Pełnik europejski

Perowskia łobodolistna

Pierwiosnek bezłodygowy Piwonia ogrodowa

Płomyk szydlasty

Płomyk wiechowaty

Przylaszczka pospolita

Przywrotnik ostroklapowy Pysznogłówka dwoista

Rodgersja kasztanowcolistna Rogownica kutnerowata Rojnik pajęczynowaty

Rozchodnik okazały

Rozchodnik ostry

Rudbekia błyskotliwa

Sadziec purpurowy

Sasanka zwyczajna

Serduszka piękna

Skalnica Arendsa

– 469 –

Gypsophila paniculata R Thymus serpyllum R Papaver orientale

Physalis alkekengi R Adonis vernalis R Aquilegia vulgaris R Delphinium x cultorum

Aruncus dioicus R Trollius europaeus R Perovskia atriplicifolia

Primula vulgaris

Paeonia hybrida

Phlox subulata

Phlox paniculata

Hepatica nobilis R Alchemilla mollis

Monarda didyma

Rodgersia aesculifolia

Cerastium tomentosum

Sempervivum arachnoideum

Sedum spectabile

Sedum acre R Rudbeckia fulgida

Eupatorium purpureum

Pulsatilla vulgaris R Dicentra formosa

Saxifraga × arendsi

Smagliczka skalna

Szałwia omszona

Tawułka Arendsa

Trytoma groniasta

Ubiorek wiecznie zielony Werbena patagońska

Zawilec mieszańcowy

Żagwin ogrodowy (zwyczajny) Żurawka ogrodowa

– 470 –

Alyssum saxatilis

Salvia nemorosa R Astilbe x arendsii

Kniphofia uvaria

Iberis sempervirens

Verbena bonariensis

Anemone x hybrida

Aubrieta x cultorum

Heuchera hybrida

Byliny stanowisk wodnych i przywodnych Grążel żółty

Grzybień ogrodowy (biały) Gunera olbrzymia, parzeplin Hiacynt wodny

Knieć błotna

Kosaciec żółty

Pałka wodna

Strzałka wodna

Tatarak zwyczajny

Żabiściek pływający

Krzewinki / półkrzewy

Barbula klandońska

Barwinek pospolity (mniejszy) Golteria rozesłana

Lawenda wąskolistna

Runianka japońska

Wrzos pospolity

Nuphar lutea R Nymphaea alba R Gunnera manicata

Eichhornia crassipes

Caltha palustris R Iris pseudacorus R Typha latifolia R Sagittaria sagittifolia R Acorus calamus

Hydrocharis morsus-ranae R Caryopteris clandonensis

Vinca minor R Gaultheria procumbens

Lavandula angustifolia

Pachysandra terminalis

Calluna vulgaris R Wrzosiec krwisty

Rośliny cebulowe

Cebulica syberyjska

Czosnek ozdobny

Kosaciec żyłkowany

Lilia królewska

Lilia tygrysia

Lilia złotogłów

Narcyz biały

Szachownica cesarska Szafirek drobnokwiatowy Szafran uprawny

Śnieżyczka przebiśnieg Tulipan ogrodowy

Zimowit jesienny

Trawy ozdobne

Hakonechloa smukła

Imperata cylindryczna Kostrzewa sina

Miskant chiński

Miskant olbrzymi

Ostnica cieniutka

Proso rózgowate

Rozplenica japońska

Trawa papasowa

Trzcinnik ostrokwiatowy

– 471 –

Erica carnea R Scilla siberica

Allium purpureum

Iris reticulata

Lilium regale

Lilium tigrinum (lancifolium)

Lilium martagon R Narcissus poeticus

Fritillaria imperialis

Muscari botryoides

Crocus sativus

Galanthus nivalis R Tulipa gesneriana

Colchicum autumnale R Hakonechloa macra

Imperata cylindrica „Red Baron”

Festuca glauca

Miscanthus sinensis

Miscanthus x giganteus

Stipa tenuissima „Pony Tails”

Panicum virgatum

Pennisetum alopecuroides

Cortaderia selloana

Calamagrostis acutiflora „Karl Foerster”

Trzęślica modra, t. jednokolankowa Turzyca ptasie łapki

Wydmuchrzyca piaskowa

Paprocie ogrodowe

Długosz królewski

Języcznik zwyczajny

Paprotka zwyczajna

Pióropusznik strusi

Rośliny zielarskie

Bazylia pospolita

Lebiodka pospolita (oregano)

Majeranek ogrodowy

Melisa lekarska

Mięta pieprzowa

Rozmaryn lekarski

Stewia, skupnia

Szałwia lekarska

Tymianek pospolity

Drzewa i krzewy iglaste

Araukaria wyniosła

Biota wschodnia ‘Aurea Nana’ Choina kanadyjska

Cis pospolity

Cyprysik groszkowy

Cyprysik Lawsona

Cyprysik nutkajski

– 472 –

Molinia caerulea R

Carex ornithopoda „Variegata” R

Leymus arenarius R

Osmunda regalis R

Phyllitis scolopendrium R

Polypodium vulgare R

Matteuccia struthiopteris R

Ocimum basilicum

Origanum vulgare R

Origanum majorana

Melissa officinalis

Mentha piperita R

Rosmarinus officinalis

Stewia rabaudiana

Salvia officinalis

Thymus vulgaris

Araucaria heterophylla

Platycladus orientalis „Aurea Nana”

Tsuga canadensis

Taxus baccata „Fastigiata”, „Fastigiata

Aurea”, „Rependens”

Chamaecyparis pisifera „Filifiera”,

„Filifiera Aurea”

Chamaecyparis lawsoniana „Columnaris”, „Globosa”

Chamaecyparis nootkatensis

Cypryśnik błotny

Daglezja zielona

Jałowiec chiński

Jałowiec łuskowaty

Jałowiec Pfitzera

Jałowiec płożący

Jałowiec pospolity

Jałowiec sabiński

Jałowiec skalny

Jodła jednobarwna

Jodła koreańska

Jodła pospolita

Metasekwoja chińska

Mikrobiota syberyjska

Miłorząb dwuklapowy (japoński) Modrzew europejski

Sosna czarna

Sosna górska, kosodrzewina Sosna himalajska

Sosna pospolita

Sosna wejmutka

Sosna żółta

Świerk biały

Świerk kaukaski

Świerk kłujący

Świerk pospolity

– 473 –

Taxodium distichum

Pseudotsuga menziesii

Juniperus chinensis „Stricta”

Juniperus squamata „Blue Carpet”

Juniperus x pfitzeriana „Aurea”

Juniperus horizontalis „Wiltonii”, „Blue Chip”

Juniperus communis „Hibernica”, „Depressa Aurea”, „Repanda”

Juniperus sabina „Tamariscifolia”

Juniperus scopulorum „Skyrocket”

Abies concolor

Abies koreana

Abies alba R Metasequoia glyptostroboides

Microbiota decussata

Ginkgo biloba

Larix decidua R Pinus nigra

Pinus mugo R Pinus wallichiana

Pinus sylvestris „Fastigiata”, „Watereri”

Pinus strobus

Pinus ponderosa

Picea glauca „Conica”

Picea orientalis

Picea pungens

Picea abies „Nidiformis”

Świerk serbski

Żywotnik olbrzymi

Żywotnik zachodni

Drzewa liściaste

Ambrowiec amerykański Bożodrzew gruczołkowaty Brzoza brodawkowata Brzoza pożyteczna

Buk pospolity

Dąb czerwony

Dąb szypułkowy

Dąb błotny

Figowiec pospolity

Glediczja trójcierniowa Głóg pośredni

Grab pospolity

Grujecznik japoński

Grusza drobnoowocowa Jabłoń purpurowa

Jarząb mączny

Jarząb pospolity

Jesion wyniosły ‘Nana’ Judaszowiec chiński

Judaszowiec kanadyjski

– 474 –

Picea omorika

Thuja plicata

Thuja occidentalis „Aurescens”, „Brabant”, „Danica”, „Globosa”, „Smaragd”

Liquidambar styraciflua

Ailanthus altissima

Betula pendula „Youngii”

Betula utilis „Doorenbos”

Fagus sylvatica „Purple Fountain”, „Dawyck Gold”

Quercus rubra

Quercus robur R Quercus palustris

Ficus carica

Gleditsia triacanthos

Crataegus x media „Paul’s Scarlet”

Carpinus betulus „Fastigiata”, „Pendula”

Cercidiphyllum japonicum

Pyrus calleryana „Chanticleer”

Malus x purpurea

Sorbus aria R Sorbus aucuparia „Fastigiata”, „Pendula”

Fraxinus excelsior „Nana”

Cercis chinensis

Cercis canadensis

Kasztan jadalny

Kasztanowiec czerwony

Kasztanowiec pospolity (biały) Surmia bignoniowa (zwyczajna) Klon jawor

Klon jesionolistny

Klon polny

Klon pospolity

Klon tatarski

Lipa drobnolistna

Lipa srebrzysta

Magnolia japońska

Morwa biała

Oliwka europejska

Olsza czarna

Orzech włoski

Platan klonolistny

Robinia akacjowa

Skrzydłorzech kaukaski

Sumak octowiec

Surmia bignoniowa (katalpa) Śliwa wiśniowa

Topola biała

Topola czarna

Topola osika

Topola Simona

– 475 –

Castanea sativa

Aesculus x carnea

Aesculus hippocastanum

Catalpa bignonioides

Acer pseudoplatanus R Acer negundo „Flamingo”

Acer campestre R Acer platanoides „Drummondii”, „Globosum”, „Golden Globe”

Acer tataricum

Tilia cordata R Tilia tomentosa „Brabant”

Magnolia kobus

Morus alba

Olea europaea

Alnus glutinosa R Juglans regia

Platanus x hispanica

Robinia psudoacacia „Tortuosa”, „Umbraculifera”

Pterocarya fraxinifolia

Rhus typhina „Dissecta”

Catalpa bignonioides „Nana”

Prunus cerasifera „Pissardii”, „Umbraculifera”

Populus alba R Populus nigra „Italica”

Populus tremula R Populus simonii

Tulipanowiec amerykański Wiąz górski

Wiąz holenderski

Wierzba babilońska

Wierzba płacząca

Wierzba siwa

Wiśnia osobliwa

Wiśnia piłkowana

Krzewy liściaste

Azalia pontyjska

Berberys Julianny

Berberys ottawski

Berberys Thunberga

Bez czarny

Budleja Davida

Bukszpan wieczniezielony Borówka

Czeremcha pospolita

Dereń biały

Dereń jadalny

Dereń kousa

Dereń rozłogowy

Forsycja pośrednia

– 476 –

Liriodendron tulipifera

Ulmus glabra „Camperdownii”

Ulmus x hollandica „Wredei”

Salix babylonica „Tortuosa”

Salix x sepulcralis „Chrysocoma”

Salix eleagnos „Angustifolia”

Prunus x eminens „Umbraculifera”

Prunus serrulata „Amanogawa”, „Kanzan”

Rhododendron luteum

Berberis julianae

Berberis x ottawensis „Superba”

Berberys thunbergii „Atropurpurea”, „Atropurpurrea Nana”, „Green Carpet”, „Erecta”

Sambucus nigra „Aurea”, „Eva”, „Gerda”, „Variegata”, „Laciniata”

Buddleja davidii

Buxus sempervirens

Vaccinium sp. R Prunus padus R Cornus alba „Elegantissima”, „Sibirica”

Cornus mas

Cornus kousa

Cornus sericea „Flaviramea”, „Kelseyi”

Forsythia x intermedia

Głogownik Frasera Hortensja bukietowa Hortensja krzewiasta Hortensja ogrodowa Irga błyszcząca

Irga Dammera

Irga pozioma

Irga szwedzka

Jaśminowiec wonny Kalina angielska

Kalina hordowina Kalina koralowa

Kalina sztywnolistna Karagana syberyjska Ketmia syryjska

Klon palmowy

Kruszyna pospolita Kuflik Leavis

Krzewuszka cudowna Laurowiśnia wschodnia Leszczyna pospolita Ligustr pospolity

Lilak Meyera

Lilak pospolity

Magnolia pośrednia Mahonia pospolita Migdałek trójklapowy

– 477 –

Photinia × fraseri

Hydrangea paniculata „Limelight”, „Kyushu”, „Pinky Winky”

Hydrangea arborescens „Anabelle”

Hydrangea macrophylla

Cotoneaster lucidus

Cotoneaster dammeri „Major”

Cotoneaster horizontalis

Cotoneaster suecicus „Coral Beauty”

Philadelphus coronarius

Viburnum x carlcephalum

Viburnum lantana R Viburnum opulus R Viburnum rhytidophyllum

Caragana arborescens

Hibiskus syriacus

Acer palmatum „Dissectum”, „Dissectum Nigrum”

Frangula alnus R Callistemon leavis

Weigela florida

Prunus laurocerasus

Corylus avellana „Contorta”

Ligustrum vulgare R Syringa meyeri „Palibin”

Syringa vulgaris

Magnolia x soulangeana

Mahonia aguifolium

Prunus triloba

Oczar pośredni

Ognik szkarłatny

Oleander pospolity

Oliwnik wąskolistny

Ostrokrzew kolczasty

Perełkowiec japoński

Perukowiec podolski

Pęcherznica kalinolistna

Pieris japoński

Pięciornik krzewiasty

Pigwowiec pośredni

Porzeczka alpejska

Rokitnik pospolity

Róża dzika

Róża pomarszczona

Różanecznik katawbijski

Skimia japońska

Suchodrzew chiński

Suchodrzew tatarski

Śnieguliczka Chenaulta

Śnieguliczka biała

Śnieguliczka Doorenbosa

Świdośliwa Lamarcka

Tamaryszek czteropręcikowy Tawuła brzozolistna

Tawuła Douglasa odm Menziesa Tawuła japońska

– 478 –

Hamamelis x intermedia

Pyracantha coccinea

Nerium oleander

Elaeagnus angustifolia

Ilex aquifolium

Sophora japonica

Cotinus coggygria „Royal Purple”

Physocarpus opulifolius „Diabolo”, „Luteus”

Pieris japonica

Potentilla fruticosa R Chaenomeles x superba

Ribes alpinum R Hippophae rhamnoides R Rosa canina R Rosa rugosa

Rhododendron catawbiense

Skimmia japonica

Lonicera pileata

Lonicera tatarica

Symphoricarpos x chenaultii

Symphoricarpos albus

Symphoricarpos x doorenbosii

Amelanchier lamarckii

Tamarix tetrandra

Spiraea betulifolia

Spiraea douglasii var.menziesii

Spiraea japonica „Golden Princess”, „Goldflame”, „Little princess”

Tawuła szara

Tawuła van Houtte’a

Trzmielina Fortune’a Trzmielina oskrzydlona Wawrzynek wilczełyko Wierzba całolistna

Wierzba purpurowa

Złotlin chiński

Złotokap pospolity

Żarnowiec miotlasty

Żylistek szorstki

Żurawina wielkoowocowa Pnącza

Aktinidia ostrolistna

Aktinidia pstrolistna

Bluszcz pospolity

Chmiel zwyczajny

Dławisz okrągłolistny Glicynia kwiecista

Hortensja pnąca

Kokornak wielkolistny Męczennica

Milin amerykański

Powojnik

Przywarka japońska

Rdestówka bucharska

– 479 –

Spiraea x cinerea „Grefsheim”

Spiraea x vanhouttei

Euonymus fortunei „Emerald’n Gold”, „Emerald’n Gaiety”, „Coloratus”

Euonymus alatus

Daphne mezereum R Salix integra „Hakuro-nishiki”, „Pendula”

Salix purpurea R Kerria japonica

Laburnum anagyroides

Cytisus scoparius R Deutzia scabra

Vaccinium macrocarpon

Actinidia arguta

Actinidia kolomikta

Hedera helix R Humulus lupulus R Celastrus orbiculatus

Wisteria floribunda

Hydrangea petiolaris

Aristolochia macrophylla

Passiflora

Campsis radicans

Clematis sp. R Schizophragma hydrangeoides

Fallopia baldschuanica (F. aubertii)

Wiciokrzew przewiercień Wilec ziemniaczany

Winobluszcz pięciolistkowy Winobluszcz trójklapowy Winorośl pachnąca

Winorośl właściwa

R- gatunki rodzime

– 480 –

Lonicera caprifolium

Ipomoea batatas

Parthenocissus quinquefolia Parthenocissus tricuspidata Vitis riparia

Vitis vinifera

ZAŁĄCZNIK NR 2 – CHOROBY I SZKODNIKI ROŚLIN OZDOBNYCH I. Choroby bakteryjne

− bakterioza

− bakteryjna plamistość liści

− guzowatość korzeni

− plamistość liści

− rak bakteryjny

− zaraza ogniowa

− kędzierzawość liści

II. Choroby grzybowe

− antraknoza

− czarna plamistość

− fytoftoroza

− mączniak prawdziwy

− mączniak rzekomy

− opieńka miodowa

− opieńkowa zgnilizna korzeni

− parch

− plamistość liści

− pleśń śniegowa

− rak pędów

− rdza

− srebrzystość liści

− szara pleśń

− werticilioza

− zamieranie pąków, pędów, liści − zgnilizna twardzikowa

− zgorzel siewek

− opadzina igieł

− czarcie kręgi (grzyby kapeluszowe) − fuzaryjne więdnięcie roślin

− septorioza (dalia, astrowate)

− gruzełek iglaków

III. Choroby wirusowe

− wirus mozaiki

− pstrość tulipana

− żółtaczka astra

IV. Szkodniki roślin ozdobnych:

− chrabąszcz majowy

− ćma bukszpanowa

− drutowce

− komarnica błotniarka

− krety

− miniarka jaskrówka

− miodówka bukszpanowa

− misecznik śliwowiec, ognikowiec

– 481 – − mszyca (burakowa, bluszczowa, azaliowa, różanecznikowa, kwaśnicowa, brzozowo srebrzysta, kalinowa, ligustrowa)

− nicienie

− nornice

− ogrodnica niszczylistka

− opuchlak truskawkowiec

− pędraki

− pordzewiacz azaliowy

− przędziorek bukszpanowy, chmielowiec, owocowiec

− szrotówek kasztanowcowiaczek

− ślimaki

– 482 – − śmietka

− turkuć podjadek

− wciornastek różówek, amerykański, zachodni − wzdymacz bukszpanowy

− zwójki: różaneczka

− czerwce: tarczniki, miseczniki, wełnowce − skoczek różany

− bruzdownica pędówka (róże)

− nimułka różana

− śluzownica różana i ciemna

− ziemiórki

− psowacz różany

− obnażacz różówka

− mączlik szklarniowy i ostroskrzydły

− poskprzypka liliowa

− dumek jałowcowy

− skoczogonki

− rolnice

− piętnówki

− pilśniowiece (szpeciele).

– 483 –

TECHNIK AGROOGRODNICTWA 314209 KWALIFIKACJE WYODRĘBNIONE W ZAWODZIE

OGR.06. Wykonywanie prac i usług ogrodniczych

OGR.11. Prowadzenie i zarządzanie produkcją ogrodniczą

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik agroogrodnictwa powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych:

1) w zakresie kwalifikacji OGR.06. Wykonywanie prac i usług ogrodniczych:

a) wykonywania prac związanych z rozmnażaniem, uprawą i pielęgnacją roślin ogrodniczych,

b) wykonywania prac i usług związanych ze zbiorem, przechowywaniem i sprzedażą plonów ogrodniczych,

c) prowadzenia prac ogrodniczych z uwzględnieniem zasad gospodarki odpadami oraz retencjonowania wód opadowych,

d) prowadzenia i obsługi ciągnika rolniczego oraz maszyn stosowanych w ogrodnictwie;

2) w zakresie kwalifikacji OGR.11. Prowadzenie i zarządzanie produkcją ogrodniczą:

a) zakładanie i prowadzenie upraw szkółkarskich,

b) zakładanie i prowadzenie upraw sadowniczych,

c) zakładanie i prowadzenie upraw warzywnych, zielarskich oraz grzybów jadalnych,

d) zakładanie i prowadzenie upraw roślin ozdobnych,

e) prowadzenie upraw w systemie rolnictwa ekologicznego,

f) prowadzenie działań marketingowych oraz sprzedaży produktów ogrodniczych. EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.06. Wykonywanie prac i usług ogrodniczych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

OGR.06. Wykonywanie prac i usług ogrodniczych

OGR.06.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje zagadnienia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią

2) opisuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

– 484 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) posługuje się terminologią dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

2) wymienia przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

3) określa warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy

4) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku

5) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy

6) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania

7) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

8) wymienia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

1) wymienia obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

2) wymienia obowiązki pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy, wynikające z przepisów prawa

4) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu wypadku przy pracy

3) określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy

– 485 –

5) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który zachorował na chorobę zawodową, wynikające z przepisów prawa

6) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu choroby zawodowej

1) wskazuje czynniki szkodliwe w środowisku pracy

2) identyfikuje zagrożenia związane z wykonywaniem zawodu

a) zatrucia środkami ochrony roślin i nawozami

b) urazy ciała spowodowane ostrymi narzędziami i elementami rotacyjnymi maszyn ogrodniczych (np. skaleczenia przy szczepieniu, cięciu, koszeniu)

c) uczulenia, zapalenia skóry wywołane alergenami roślinnymi, pleśniami, mikroorganizmami chorobotwórczych (np. możliwość zakażenia tężcem)

d) uszkodzenia słuchu na skutek nadmiernego hałasu, którego źródłem są narzędzia, (np. kosiarki, ciągniki, siewniki)

e) udar słoneczny, odmrożenia, ostre i przewlekłe choroby układu oddechowego na skutek zmiennych warunków atmosferycznych podczas wykonywania prac na zewnątrz lub w pomieszczeniach (np. niska i wysoka temperatura w szklarniach i chłodniach, niskie stężenie tlenu, wysokie stężenie dwutlenku węgla)

4) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii i przepisami prawa dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

5) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 486 –

3) opisuje skutki oddziaływania czynników fizycznych, chemicznych, biologicznych i psychofizycznych na organizm człowieka

1) stosuje odpowiednie ustawienie maszyn i narzędzi zapobiegające wymuszonej, pochylonej pozycji ciała

2) wykorzystuje sprzęt do pracy na wysokości zgodnie z aktualnymi przepisami prawa

3) wykorzystuje urządzenia pomocnicze, jak wózki, przenośniki rolkowe, ułatwiające ręczny transport ciężkich ładunków (np. worków z nawozami, podłożem, skrzynek z owocami)

4) przechowuje środki ochrony roślin w zamykanych na klucz specjalnych magazynach lub metalowych szafkach

5) prowadzi działania prewencyjne zapobiegające powstawaniu pożaru lub innego zagrożenia podczas wykonywania zadań zawodowych

6) dobiera i stosuje środki ochrony indywidualnej

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

OGR.06.2. Podstawy ogrodnictwa

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje grupy i gatunki roślin

– 487 –

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje grupy roślin jednorocznych, ogrodniczych uprawianych w dwuletnich, bylin, krzewinek, pnączy,

gruncie i pod osłonami krzewów, drzew

2) rozróżnia grupy użytkowe roślin

ogrodniczych (np. warzywa, zioła, drzewa i

krzewy owocowe, rośliny ozdobne)

3) rozróżnia fazy rozwojowe roślin w skali

BBCH (Biologische Bundesanstalt, Bundessortenamt und Chemische Industrie)

4) opisuje wymagania uprawowe poszczególnych grup roślin ogrodniczych

5) wymienia właściwości odżywcze owoców i

warzyw

6) opisuje kryteria jakości roślin ogrodniczych,

owoców i warzyw: zdrowotność, wygląd

zewnętrzny (wysokość, liczba pędów, obwód

pnia), system korzeniowy, oznakowanie

i etykietowanie

2) charakteryzuje budowę, funkcjonowanie i rozwój roślin ogrodniczych

3) charakteryzuje narzędzia i maszyny stosowane do prac w ogrodnictwie

– 488 –

7) wymienia przepisy prawa unijnego i krajowego dotyczące produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych

8) opisuje wymagania jakościowe owoców i warzyw pod względem bezpieczeństwa żywności dla konsumenta (np. pozostałości środków ochrony roślin, zanieczyszczenia biologiczne, chemiczne, fizyczne)

1) opisuje budowę zewnętrzną roślin (korzeń, łodyga, liście, kwiaty, owoce, nasiona)

2) opisuje procesy fizjologiczne roślin (np. fotosynteza, oddychanie, transpiracja, gospodarka wodna)

3) określa wpływ światła, temperatury i wilgotności na wzrost i rozwój roślin ogrodniczych

4) rozróżnia sposoby rozmnażania roślin (np. generatywne (z nasion)) i wegetatywne (np. przez sadzonki, cebule, kłącza)

5) opisuje fazy rozwojowe roślin ogrodniczych (wzrost wegetatywny, kwitnienie, owocowanie)

1) rozróżnia narzędzia i maszyny do wykonywania prac ogrodniczych ręczne, mechaniczne i autonomiczne (np. łopaty, widły, grabie, sekatory, taczki, kosiarki, sadzarki, siewniki, opryskiwacze, roboty)

2) dobiera narzędzia i maszyny do rodzaju prac wykonywanych w ogrodnictwie (do uprawy gleby, do pielęgnacji roślin, do cięcia, do nawadniania, do stosowania środków ochrony roślin, do zbioru)

4) stosuje zasady gospodarki odpadami oraz retencjonowania wód opadowych

5) wykonuje czynności kontrolno- -obsługowe ciągników rolniczych i przyczep

6) stosuje przepisy prawa dotyczące ruchu drogowego w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii T

– 489 –

3) odczytuje instrukcje obsługi narzędzi i maszyn

1) stosuje przepisy dotyczące odpadów wytwarzanych w produkcji ogrodniczej

2) segreguje odpady (np. doniczki, folie, opakowania, w celu ułatwienia przetwarzania)

3) stosuje biodegradowalne opakowania, doniczki i folie

4) przetwarza roślinne odpady organiczne w celu ich wykorzystania jako nawóz organiczny

5) wyjaśnia pojęcie retencji wód powierzchniowych i roztopowych

6) wykorzystuje wodę opadową do nawadniania upraw ogrodniczych

1) wykonuje obsługę codzienną ciągnika rolniczego i przyczepy (np. sprawdzenie płynów eksploatacyjnych, stanu oświetlenia, stanu ogumienia i ciśnienia w oponach)

2) kontroluje sprawność układów i instalacji ciągnika rolniczego i przyczepy

3) przygotowuje ciągnik rolniczy do użytkowania

4) przyłącza i odłącza przyczepę

1) wyjaśnia ogólne zasady dotyczące ruchu ciągników rolniczych po drogach

2) stosuje zasady udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadku drogowym z udziałem ciągnika rolniczego

3) stosuje zasady ruchu drogowego określone znakami i sygnałami drogowymi podczas jazdy ciągnikiem rolniczym z przyczepą

7) korzysta z usług instytucji i organizacji działających na rzecz wsi i rolnictwa

8) charakteryzuje zasady korzystania ze środków finansowych na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich

– 490 –

4) wykonuje manewry w ruchu drogowym podczas jazdy ciągnikiem rolniczym z przyczepą wymagane do uzyskania prawa jazdy kategorii T

1) wymienia instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa

2) wyszukuje informacje udostępniane przez instytucje i organizacje działające na rzec z wsi i rolnictwa

3) opisuje zakres usług oferowanych przez instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa w kontekście możliwości ich wykorzystania

4) wykorzystuje technologie cyfrowe (np. aplikacje pogodowe, systemy wspomagania podejmowania decyzji w ogrodnictwie) oferowane przez firmy oraz instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa

5) wymienia działania lub programy promujące rodzime produkty ogrodnicze

1) wymienia możliwości korzystania ze środków finansowych na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich

2) przygotowuje wnioski w ramach ubiegania się o środki finansowe na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich

3) przygotowuje wnioski w ramach ubiegania się o środki finansowe na pokrycie strat powstałych na skutek niekorzystnych zjawisk atmosferycznych

9) charakteryzuje zasady dobrej praktyki rolniczej i zasady wzajemnej zgodności w uprawach ogrodniczych

10) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 491 –

4) przygotowuje wnioski w ramach ubiegania się o środki dla osób rozpoczynających produkcję ogrodniczą

1) wymienia zasady dobrej praktyki rolniczej i zasady wzajemnej zgodności

2) podaje przykłady stosowania dobrej praktyki rolniczej w uprawach ogrodniczych, w tym w zakresie stosowania środków ochrony roślin, ochrony gleb i wód, porządku w gospodarstwach produkcyjnych

3) określa korzyści stosowania zasad dobrej praktyki rolniczej

4) opisuje zasady dobrej praktyki rolniczej dla ogrodnika

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicję i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

OGR.06.3. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją owoców Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje gatunki sadownicze oraz warunki ich uprawy

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia gatunki roślin sadowniczych z podziałem na ziarnkowe i pestkowe

2) rozróżnia sadownicze gatunki roślin jagodowych

3) wymienia czynniki klimatyczne wpływające na wzrost i rozwój roślin sadowniczych

4) wymienia warunki glebowe wpływające na wzrost i rozwój roślin sadowniczych

2) zakłada uprawy sadownicze

3) prowadzi uprawę roślin sadowniczych

– 492 –

1) opisuje wady i zalety różnych terminów sadzenia roślin sadowniczych

2) określa terminy sadzenia dla poszczególnych gatunków roślin sadowniczych

3) dobiera gatunki roślin sadowniczych do ukształtowania terenu i warunków klimatyczno-glebowych oraz rynków zbytu

4) przygotowuje glebę do zakładania sadu i plantacji jagodowych

5) dobiera narzędzia i sprzęt do wykonania nasadzeń roślin sadowniczych

6) sadzi rośliny sadownicze (np. drzewa owocowe, krzewy owocowe i truskawki)

7) rozróżnia konstrukcje wspierające i osłaniające uprawy sadownicze (np. rusztowanie do jabłoni, malin, winorośli, osłony przeciwgradowe i deszczowe dla upraw sadowniczych, osłony do truskawek, malin

8) zakłada konstrukcje wspierające uprawy sadownicze (np. rusztowanie do jabłoni, malin, winorośli)

1) rozróżnia produkcję owoców do konsumpcji i przetwórstwa (np. jabłek, wiśni i śliw)

2) opisuje zabiegi pielęgnacyjne w uprawach sadowniczych (np. formowanie, nawadnianie, nawożenie, ściółkowanie, okrywanie)

3) opisuje systemy nawadniania upraw sadowniczych (np. kroplowe, deszczownie, nadkoronowe, podkoronowe)

4) nawadnia rośliny sadownicze z uwzględnieniem retencjonowania wody (np.

4) zakłada pasy kwietne w uprawach roślin sadowniczych

5) wykonuje cięcie roślin sadowniczych

– 493 –

zbieranie wody opadowej i powtórne jej wykorzystanie)

5) wykonuje prace związane z retencjonowaniem wody

6) stosuje nawożenie doglebowe, dolistne i fertygację

7) stosuje zabiegi pielęgnacyjne w produkcji sadowniczej (np. ściółkowanie, koszenie murawy)

8) prowadzi sterowaną uprawę roślin sadowniczych pod osłonami (np. truskawek, malin)

1) określa korzyści z założenia pasa kwietnego w uprawie sadowniczej

2) wybiera lokalizację dla pasa kwietnego przygotowuje glebę do wysiewu nasion

3) dobiera mieszankę nasion do warunków środowiskowych

4) określa termin wysiewu nasion

5) dokonuje wysiewu nasion ręcznie lub siewnikiem

6) pielęgnuje pas kwietny

1) rozróżnia rodzaje pędów i pąków występujących u roślin sadowniczych

2) rozróżnia rodzaje cięć roślin sadowniczych (np. cięcie formujące, cięcie prześwietlające, cięcie odmładzające, cięcie sanitarne)

3) dobiera narzędzia, maszyny lub sprzęt do formowania i cięcia roślin sadowniczych

4) wskazuje terminy cięcia drzew, krzewów owocowych i roślin jagodowych

5) wykonuje cięcie drzew i krzewów owocowych (np. jabłoni)

6) zabezpiecza rośliny sadownicze przed mrozem i przymrozkami wiosennymi

7) charakteryzuje choroby i szkodniki roślin sadowniczych oraz sposoby ich zwalczania

8) zapobiega występowaniu i zwalcza chwasty w uprawach roślin sadowniczych

– 494 –

1) rozpoznaje rodzaje uszkodzeń powodowanych przez mróz i przymrozki

2) wymienia sposoby zabezpieczania roślin przed mrozem i przymrozkami wiosennymi

3) zapobiega wystąpieniu szkód wywołanych przez wiosenne przymrozki (np. deszczowanie, ogrzewanie powietrza)

4) okrywa rośliny (np. truskawki, czereśnie)

1) rozróżnia choroby i szkodniki (np. jabłoni, śliw, porzeczek, truskawek)

2) rozróżnia metody zapobiegania oraz zwalczania chorób i szkodników występujących w uprawach sadowniczych

3) rozpoznaje objawy wystąpienia chorób i szkodników roślin sadowniczych

4) posługuje się programem ochrony roślin sadowniczych

5) dobiera metody i środki ochrony roślin do zapobiegania i zwalczania chorób i szkodników roślin sadowniczych

1) rozróżnia chwasty występujące w uprawach sadowniczych (np. jednoroczne, dwuletnie, wieloletnie)

2) rozpoznaje gatunki chwastów występujących w uprawach sadowniczych

3) stosuje metody zapobiegania występowaniu chwastów w uprawach sadowniczych (np. ściółkowanie, stosowanie roślin okrywowych)

4) stosuje sprzęt i środki ochrony roślin do zwalczania chwastów w uprawach sadowniczych

9) wykonuje zbiór i przechowywanie owoców

10) przygotowuje owoce do sprzedaży

11) wykorzystuje i obsługuje narzędzia, maszyny, urządzenia oraz pojazdy w produkcji sadowniczej

– 495 –

1) określa dojrzałość zbiorczą i przechowalniczą owoców (np. na podstawie oceny organoleptycznej, testu skrobiowego, badania jędrności miąższu owoców)

2) stosuje sprzęt do zbioru i transportu owoców

3) przeprowadza ręczny zbiór owoców

4) wymienia warunki przechowywania owoców (np. temperatura, wilgotność, dwutlenek węgla, tlen i etylen)

5) wymienia pomieszczenia stosowane do przechowywania owoców

6) wymienia wyposażenie techniczne pomieszczeń stosowanych do przechowywania owoców

7) monitoruje jakość owoców w czasie ich przechowywania

8) rozpoznaje choroby przechowalnicze owoców

1) opisuje czynności związane z przygotowaniem owoców do sprzedaży (np. sortowanie, kalibrowanie, układanie i pakowanie)

2) dobiera rodzaje opakowań do poszczególnych rodzajów owoców (np. pojemniki wielorazowego użytku, pojemniki z materiałów biodegradowalnych)

3) sortuje owoce

4) pakuje i etykietuje owoce oraz opakowania

1) stosuje narzędzia do prac w sadownictwie (np. szpadel, grabie, widły, sekator, piłę, taczki)

2) wykorzystuje maszyny do prac w sadownictwie (np. agregat uprawowy,

– 496 –

kosiarka, opryskiwacz, rozsiewacz do nawozów)

3) stosuje maszyny i urządzenia do prac w sadownictwie (np. kombajn do zbioru owoców, ciągnik rolniczy z przyczepą, platformy)

4) przeprowadza konserwację narzędzi, maszyn i urządzeń (np. smarowanie, czyszczenie, regulacja, wymiana zużytych elementów eksploatacyjnych (np. filtrów, uszczelek))

OGR.06.4. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją warzyw i ziół

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje gatunki warzyw i ziół oraz warunki ich uprawy

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia grupy warzyw liściowych, korzeniowych, kapustnych, cebulowych, psiankowatych, dyniowatych, rzepowatych, strączkowych

2) wymienia gatunki warzyw i ziół uprawianych w gruncie i pod osłonami

3) opisuje metody rozmnażania warzyw i ziół

4) określa wymagania klimatyczne, glebowe oraz zapotrzebowanie na wodę warzyw i ziół

2) stosuje zasady zmianowania 1) wymienia cele zmianowania roślin i sąsiedztwa roślin w uprawach gruntowych warzywnych

3) charakteryzuje infrastrukturę oraz środki produkcji stosowane w uprawie warzyw i ziół

2) dobiera następstwo roślin po sobie

3) dobiera sąsiedztwo roślin z uwzględnieniem wzajemnego oddziaływania

4) wykonuje projekt płodozmianu warzyw

1) rozróżnia rodzaje infrastruktury do uprawy warzyw i ziół (np. tunele foliowe, szklarnie)

2) rozróżnia rodzaje podłoży organicznych i mineralnych oraz pojemników do produkcji warzyw i ziół

4) charakteryzuje choroby, szkodniki i chwasty występujące w uprawie warzyw i ziół oraz metody ich zwalczania

5) wykonuje prace związane z uprawą warzyw w gruncie

– 497 –

3) wymienia systemy nawadniania warzyw i ziół w uprawach gruntowych i pod osłonami (np. deszczownie, ramiona zraszające, nawadnianie kroplowe, podsiąkowe)

4) wymienia rodzaje nawozów i sposoby ich stosowania w uprawie warzyw i ziół w gruncie i pod osłonami (np. nawozy organiczne, komposty, nawozy zielone, nawozy mineralne)

1) identyfikuje choroby, szkodniki i chwasty w uprawach warzyw i ziół

2) rozpoznaje objawy występowania chorób i szkodników warzyw i ziół

3) charakteryzuje zasady integrowanej ochrony warzyw i ziół przed agrofagami

4) opisuje metody zapobiegania występowaniu chorób, szkodników i chwastów w uprawie warzyw i ziół (np. płodozmian, metody agrotechniczne)

5) dobiera narzędzia i sprzęt do zwalczania chwastów w uprawie warzyw i ziół

6) opisuje biologiczne i fizyczne metody zwalczania agrofagów warzyw i ziół

7) dobiera środki ochrony roślin do zwalczania chwastów oraz chorób i szkodników warzyw i ziół

8) posługuje się programem ochrony warzyw

1) przygotowuje glebę do siewu nasion lub sadzenia rozsady

2) wysiewa nasiona warzyw do gruntu (np. marchew, pietruszka, cebula, szpinak, rzodkiewka)

6) wykonuje prace związane z uprawą warzyw i ziół pod osłonami

– 498 –

3) wysiewa nasiona warzyw do pojemników i pielęgnuje rozsadę (np. kapusta, pomidor, papryka, brokuł)

4) sadzi rozsadę warzyw do gruntu

5) wykonuje zabiegi pielęgnacyjne w gruntowej uprawie warzyw

6) wykonuje ściółkowanie gleby

7) stosuje okrywanie warzyw w celu przyspieszenia wzrostu i ochrony przed przymrozkami

8) nawozi i nawadnia warzywa z wykorzystaniem wody opadowej

9) prowadzi monitoring wzrostu oraz występowania chorób i szkodników warzyw

10) odchwaszcza ręcznie i mechanicznie uprawę warzyw

1) wymienia zalety uprawy warzyw i ziół w tunelach foliowych i szklarniach

2) rozróżnia gruntową i bezglebową uprawę warzyw pod osłonami (np. pomidora, ogórka)

3) wysiewa nasiona do kostek z wełny mineralnej i pielęgnuje rozsadę (np. pomidora, ogórka, sałaty)

4) sadzi rozsadę (np. pomidora, ogórka, sałaty na macie uprawowej)

5) stosuje fertygację warzyw w uprawie bezglebowej na matach uprawowych (np. pomidora, ogórka)

6) wykonuje prace pielęgnacyjne w uprawie pomidora i ogórka pod osłonami

7) wykorzystuje owady zapylające w uprawie pomidora w szklarni

7) wykonuje zbiór warzyw

8) wykorzystuje i obsługuje narzędzia, maszyny, urządzenia oraz pojazdy w produkcji warzyw

– 499 –

8) przygotowuje podłoże do pojemnikowej uprawy ziół pod osłonami

9) wysiewa nasiona ziół do doniczek (np. bazylia, kolendra, tymianek)

10) nawadnia i nawozi zioła uprawiane w doniczkach

11) prowadzi monitoring wzrostu oraz występowania chorób i szkodników w uprawie warzyw i ziół uprawianych pod osłonami

12) stosuje biologiczne metody zwalczania szkodników warzyw i ziół w uprawie pod osłonami (np. z wykorzystaniem naturalnych wrogów lub biopreparatów opartych na żywych organizmach)

1) określa dojrzałość zbiorczą warzyw

2) dobiera termin zbioru poszczególnych gatunków warzyw

3) dobiera sprzęt do zbioru i transportu uprawianego gatunku warzyw

4) obsługuje maszyny, urządzenia i pojazdy do zbioru i transportu warzyw

5) wykonuje ręczny zbiór warzyw

1) dobiera i stosuje narzędzia do prac ogrodniczych w produkcji warzyw (np. szpadel, grabie, grace, widły, motyki, taczki)

2) dobiera i stosuje maszyny i urządzenia do prac w produkcji warzyw (np. pług, agregat uprawowy, opryskiwacz precyzyjny, rozsiewacz do nawożenia precyzyjnego, siewnik, sadzarka, pielnik, kombajn do zbioru warzyw, platformy, przyczepy)

9) przechowuje warzywa

– 500 –

3) obsługuje pojazdy do prac ogrodniczych w produkcji warzyw (np. ciągnik rolniczy z przyczepą, wózek ogrodniczy)

4) konserwuje maszyny i urządzenia stosowane w produkcji warzyw

1) opisuje czynniki wpływające na jakość przechowywanych warzyw

2) wymienia rodzaje obiektów przechowalniczych

3) wymienia wyposażenie techniczne obiektów przechowalniczych

4) dobiera sposób przechowywania do wymagań gatunku warzyw

5) wymienia choroby przechowalnicze warzyw

6) umieszcza warzywa w przechowalni, uwzględniając ich rodzaj (np. cebula, kapusta, marchew)

OGR.06.5. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją roślin ozdobnych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje rośliny ozdobne Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia grupy roślin ozdobnych o różnym zastosowaniu (np. rabatowe i balkonowe, doniczkowe do dekoracji wnętrz, uprawiane na kwiat cięty, byliny)

2) rozróżnia gatunki roślin ozdobnych o różnych walorach dekoracyjnych i zastosowaniu

3) rozróżnia gatunki bylin w zależności od terminu kwitnienia

4) dobiera gatunki bylin do różnych warunków siedliskowych w ogrodach i terenach zieleni

2) stosuje metody rozmnażania roślin ozdobnych

3) charakteryzuje infrastrukturę oraz środki produkcji stosowane w uprawie roślin ozdobnych

– 501 –

5) wykorzystuje aplikacje i strony internetowe do rozpoznawania gatunków roślin ozdobnych

1) rozróżnia sposoby rozmnażania roślin ozdobnych poprzez wysiew nasion, sadzonki pędowe, podział roślin, cebule przybyszowe, bulwy, rozłogi, metodą kultur tkankowych (in vitro)

2) dobiera metody rozmnażania roślin ozdobnych do uprawianych gatunków

3) wykonuje rozmnażanie roślin ozdobnych poprzez wysiew nasion, sadzonki pędowe, podział roślin

4) pielęgnuje rozsadę i sadzonki roślin ozdobnych

1) rozróżnia rodzaje infrastruktury do uprawy roślin ozdobnych (np. tunele foliowe, szklarnie)

2) dobiera urządzenia do regulacji warunków świetlnych w uprawie roślin ozdobnych pod osłonami (np. doświetlanie, cieniowanie, zaciemnianie)

3) rozróżnia podłoża do uprawy roślin ozdobnych (np. organiczne, inertne)

4) dobiera pojemniki do uprawy poszczególnych gatunków roślin ozdobnych

5) rozróżnia systemy nawadniania roślin ozdobnych (np. kroplowe, podsiąkowe, zraszanie)

4) prowadzi uprawę roślin ozdobnych 1) charakteryzuje wymagania uprawowe roślin rabatowych, balkonowych, doniczkowych do dekoracji wnętrz oraz uprawianych na kwiat

5) zakłada i pielęgnuje trawnik gazonowy

6) stosuje ochronę roślin ozdobnych przed chorobami i szkodnikami

– 502 –

cięty (np. temperatura, światło, woda, podłoże)

2) rozróżnia sposoby uprawy roślin ozdobnych na stołach zalewowych i matach podsiąkowych

3) przygotowuje podłoże do uprawy roślin ozdobnych w doniczkach

4) sadzi i nawadnia rośliny ozdobne z wykorzystaniem wody opadowej

5) wykonuje zabiegi pielęgnacyjne w uprawie różnych gatunków roślin ozdobnych

1) przygotowuje teren pod założenie trawnika gazonowego

2) dobiera mieszankę nasion do warunków środowiskowych

3) wysiewa nasiona traw

4) wykonuje prace pielęgnacyjne (np. nawadnianie, nawożenie, koszenie, aeracja, wertykulacja)

1) identyfikuje choroby i szkodniki roślin ozdobnych

2) rozpoznaje objawy występowania chorób i szkodników roślin ozdobnych

3) opisuje metody ochrony roślin ozdobnych przed chorobami i szkodnikami

4) dobiera środki ochrony roślin do zwalczania chorób i szkodników roślin ozdobnych

5) posługuje się programem ochrony roślin ozdobnych

6) stosuje biologiczne metody zwalczania szkodników roślin ozdobnych w uprawie pod osłonami (np. z wykorzystaniem naturalnych

7) stosuje nawożenie roślin ozdobnych

– 503 –

wrogów lub biopreparatów opartych na żywych organizmach)

1) rozróżnia nawozy stosowane w uprawie roślin ozdobnych (np. nawozy o kontrolowanym działaniu, nawozy mineralne jedno- i wieloskładnikowe)

2) rozróżnia sposoby nawożenia roślin ozdobnych (podstawowe, pogłówne, dolistne)

3) określa potrzeby nawozowe roślin ozdobnych

4) dobiera dawki, terminy i sposoby stosowania nawozów w uprawie roślin ozdobnych

5) nawozi rośliny ozdobne nawozami o kontrolowanym działaniu, nawozami mineralnymi w formie płynnej lub stałej

OGR.06.6. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją szkółkarską Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje gatunki drzew i krzewów ozdobnych

2) charakteryzuje metody rozmnażania drzew i krzewów

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia gatunki drzew i krzewów iglastych

2) rozróżnia gatunki drzew i krzewów liściastych o ulistnieniu sezonowym

3) rozróżnia gatunki drzew i krzewów liściastych zimozielonych

4) rozróżnia gatunki pnączy

1) rozróżnia metody i określa terminy rozmnażania generatywnego i wegetatywnego drzew i krzewów

2) wymienia korzyści rozmnażania generatywnego i wegetatywnego drzew i krzewów

3) rozmnaża generatywnie drzewa i krzewy

4) rozmnaża krzewy liściaste oraz iglaste przez sadzonkowanie

5) rozmnaża drzewa i krzewy liściaste przez szczepienie

– 504 –

3) wymienia ograniczenia związane z rozmnażaniem generatywnym i wegetatywnym drzew i krzewów

4) stosuje terminologię szkółkarską (np. matecznik, odkład, okulizacja, podkładka, szczepienie, zraz)

1) wykonuje zbiór owoców lub szyszek i pozyskuje nasiona drzew i krzewów

2) wykonuje stratyfikację nasion drzew i krzewów

3) przygotowuje podłoża do wysiewu i wysiewa nasiona drzew i krzewów

4) pikuje siewki drzew i krzewów

1) rozróżnia rodzaje sadzonek zielne, półzdrewniałe i zdrewniałe

2) sporządza sadzonki krzewów liściastych (np. żywotnika zachodniego i krzewów liściastych (np. tawuły, pęcherznicy, borówki wysokiej, porzeczki)

3) przygotowuje podłoże do ukorzeniania sadzonek

4) ukorzenia sadzonki krzewów liściastych i iglastych

5) przesadza ukorzenione sadzonki

1) uzasadnia potrzebę szczepienia drzew i krzewów liściastych

2) rozróżnia podkładki do szczepienia drzew i krzewów liściastych

3) wykonuje rozmnażanie przez okulizację metodą na przystawkę (chip-budding) lub w literę T

4) wykonuje zimowe szczepienie „w ręku”, przez stosowanie (np. wierzb, jabłoni)

6) charakteryzuje produkcję drzewek owocowych

7) charakteryzuje czynniki mające wpływ na zakładanie szkółki pojemnikowej

8) charakteryzuje środki produkcji w szkółkach pojemnikowych

9) wykonuje prace w szkółce pojemnikowej

– 505 –

1) charakteryzuje rodzaje podkładek na przykładzie jabłoni

2) opisuje produkcję podkładek jabłoni rozmnażanych przez odkłady

3) opisuje produkcję drzewek owocowych szczepionych metodą „w ręku” zimą na przykładzie jabłoni

4) opisuje produkcję drzewek owocowych okulizowanych latem na przykładzie jabłoni

1) wymienia korzyści uprawy roślin w pojemnikach

2) rozróżnia rodzaje szkółek pod względem produkowanego asortymentu roślin iglastych, liściastych, wrzosowatych, róż, pnączy, drzew alejowych, bylin

3) opisuje wpływ czynników związanych z regionem kraju, ukształtowaniem terenu, rodzajem gleby oraz lokalizacją rynku zbytu na zakładanie i prowadzenie szkółki pojemnikowej

4) opisuje źródła wody wykorzystywane w produkcji szkółkarskiej pojemnikowej

1) rozróżnia rodzaje pojemników stosowanych w szkółkach pojemnikowych

2) rozróżnia podłoża stosowane w szkółkach pojemnikowych

3) wymienia systemy nawadniania roślin w szkółkach pojemnikowych

4) rozróżnia rodzaje nawozów stosowanych w szkółkach pojemnikowych

1) sadzi sadzonki lub przesadza rośliny do pojemników

2) podlewa rośliny w szkółce pojemnikowej

10) rozpoznaje szkodniki i choroby najczęściej występujące na roślinach w szkółkach pojemnikowych

11) charakteryzuje jakość materiału szkółkarskiego na podstawie zaleceń jakościowych dla ozdobnego materiału szkółkarskiego

– 506 –

3) nawozi rośliny w szkółce pojemnikowej

4) monitoruje uprawy pod kątem występowania chorób i szkodników

5) stosuje zabezpieczenia przez chwastami lub wykonuje odchwaszczanie

6) zabezpiecza rośliny na zimę przed mrozem

7) rozstawia rośliny po zimie

8) rozróżnia cięcie rozkrzewiające, formujące i sanitarne

9) wykonuje cięcie rozkrzewiające roślin

1) rozróżnia szkodniki roślin w szkółkach pojemnikowych (np. przędziorki, czerwce, mszyce, opuchlaki, gąsienice zjadające liście i igły)

2) rozróżnia choroby roślin w szkółkach pojemnikowych (np. szarą pleśń, mączniaki, rdze, plamistości liści, choroby uwiądu)

3) korzysta ze strony internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, zwanej dalej „PIORiN”, w celu uzyskania informacji o agrofagach kwarantannowych

4) monitoruje rośliny na obecność chorób i szkodników

1) wymienia parametry jakościowe stosowane dla ozdobnego materiału szkółkarskiego

2) wyjaśnia na czym polega szkółkowanie roślin

3) wskazuje na jakiej wysokości określa się obwód pnia drzew produkowanych w szkółkach roślin ozdobnych

4) opisuje zależność między jakością materiału szkółkarskiego a jego ceną

12) przeprowadza prace ogrodnicze i zabiegi pielęgnacyjne w ogrodach i terenach zieleni

13) wykorzystuje narzędzia, sprzęt, maszyny i urządzenia stosowane w produkcji szkółkarskiej

– 507 –

5) ocenia materiał szkółkarski pod względem czystości odmianowej, zdrowotności, uszkodzeń mechanicznych, rozkrzewienia oraz proporcji między pniem, koroną i systemem korzeniowym

1) przygotowuje miejsce sadzenia roślin ozdobnych

2) sadzi rośliny ozdobne, podlewa i ściółkuje

3) wymienia gatunki roślin wymagających cięcia wiosną ze względu na termin kwitnienia

4) wykonuje cięcie wiosenne krzewów (np. lawendy, tawuły japońskiej, róż rabatowych, wrzosów)

5) wymienia gatunki roślin iglastych oraz liściastych do zakładania żywopłotów

6) zakłada żywopłoty

7) wykonuje cięcie żywopłotów

1) stosuje narzędzia i sprzęt do rozmnażania roślin (np. sekatory, nożyce, noże okulizacyjne i szczepakowe, kuwety, wiadra)

2) rozróżnia maszyny i urządzenia do przygotowania gleby i podłoża (np. pługi, brony, kultywatory, glebogryzarki, agregaty uprawowe, sadzarki)

3) rozróżnia maszyny i urządzenia do sadzenia i wykopywania roślin (np. sadzarki, koparki do drzewek, wyorywacze szkółkarskie, przyczepy transportowe)

4) obsługuje maszyny, sprzęt i urządzenia do pielęgnacji roślin (np. motyki, grabie, opryskiwacze ręczne, opryskiwacze z osłoną,

– 508 –

rozsiewacze nawozów, kosiarki i wykaszarki, urządzenia do cięcia i formowania)

5) wykonuje konserwacje narzędzi, sprzętu, maszyn i urządzeń stosowanych w produkcji szkółkarskiej

OGR.06.7. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje przepisy prawa dotyczące środków ochrony roślin Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wskazuje wymagania w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania i stosowania, a także w zakresie doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin

2) określa warunki prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania

3) wskazuje zakres działania PIORiN w ramach nadzoru nad obrotem środkami ochrony roślin oraz ich stosowaniem

4) określa zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska wynikające ze stosowania podrobionych środków ochrony roślin

5) opisuje metody rozpoznawania podrobionych środków ochrony roślin

6) określa postępowanie ze środkami ochrony roślin przeterminowanymi i niepełnowartościowymi

7) wskazuje wymagania dotyczące sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin

2) charakteryzuje środki ochrony roślin

– 509 –

8) dokumentuje zabiegi ochrony roślin oraz stosowanie wymagań integrowanej ochrony roślin

9) określa sposób postępowania w przypadku reklamacji środków ochrony roślin

1) opisuje skład środków ochrony roślin

2) wskazuje formy użytkowe środków ochrony roślin

3) wskazuje okres karencji i okres prewencji

4) opisuje środki ochrony roślin pod względem stwarzania przez nie zagrożeń dla zdrowia człowieka, pszczół i organizmów wodnych

5) wskazuje podział środków ochrony roślin:

a) ze względu na funkcję:

− roztoczobójcze (akarycydy)

− bakteriobójcze (bakteriocydy)

− grzybobójcze (fungicydy)

− chwastobójcze (herbicydy)

− owadobójcze (insektycydy)

− mięczakobójcze (moluskocydy)

− nicieniobójcze (nematocydy)

− regulatory wzrostu roślin

− odstraszające szkodniki (repelenty) − gryzoniobójcze (rodentycydy)

− przyciągające szkodniki (atraktanty) − kretobójcze (talpicydy)

− wirusobójcze (wirocydy)

b) ze względu na sposób oddziaływania na organizmy szkodliwe:

− kontaktowe

− żołądkowe

− inhalacyjne

3) stosuje integrowaną ochronę roślin

– 510 –

− fungitoksyczne

− fungistatyczne

− desykujące

− inhibitujące wzrost i rozwój

c) ze względu na sposób zachowania się na roślinie:

− powierzchniowe

− wgłębne

− systemiczne

6) opisuje czynniki warunkujące skuteczne działanie środków ochrony roślin:

a) dobór środka ochrony roślin

b) termin przeprowadzenia zabiegu

c) dawka środka ochrony roślin

d) warunki atmosferyczne

e) łączne stosowanie agrochemikaliów

1) opisuje sposoby zwalczania i działanie organizmów szkodliwych, w tym:

a) organizmów chorobotwórczych, w tym organizmów wytwarzających mykotoksyny

b) chwastów

c) szkodników

2) opisuje metody ochrony roślin, w tym agrotechniczną, hodowlaną, mechaniczną, fizyczną, biologiczną, chemiczną oraz kwarantannę roślin

3) wyjaśnia podstawowe wymagania integrowanej ochrony roślin, integrowanej produkcji i rolnictwa ekologicznego, w tym:

a) ograniczanie występowania organizmów szkodliwych przez:

– 511 –

− właściwy płodozmian i agrotechnikę − stosowanie odmian odpornych i tolerancyjnych oraz materiału siewnego wytworzonego i poddanego ocenie zgodnie z przepisami dotyczącymi nasiennictwa

− właściwe nawożenie i nawadnianie − przestrzeganie zasad higieny fitosanitarnej

− ochronę i introdukcję organizmów pożytecznych, w szczególności pszczoły miodnej

b) planowanie zabiegów ochrony roślin w oparciu o:

− monitorowanie organizmów szkodliwych

− progi szkodliwości organizmów szkodliwych

− programy wspomagania decyzji w ochronie roślin

− doradztwo

c) przeciwdziałanie powstawaniu odporności organizmów szkodliwych na środki ochrony roślin

4) wyjaśnia zasady dobrej praktyki ochrony roślin

5) opisuje sposób zwalczania szkodników artykułów rolno-spożywczych

6) określa sposoby stosowania środków ochrony roślin w zależności od ich formy użytkowej: opryskiwanie, zaprawianie,

4) charakteryzuje wpływ środków ochrony roślin na środowisko

– 512 –

rozsiewanie, podlewanie, gazowanie, zamgławianie, sublimowanie, zwabianie

7) opisuje sposoby stosowania środków ochrony roślin do dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji pomieszczeń i magazynów

8) przygotowuje opryskiwacz do pracy, w tym:

a) sprawdza stan techniczny poszczególnych urządzeń opryskiwacza pod względem ich wpływu na jakość wykonania zabiegu

b) kalibruje opryskiwacz

c) dobiera parametry pracy i reguluje opryskiwacz

d) dobiera rozpylacze

9) zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas zabiegu ochrony roślin oraz skażeniom punktowym środkami ochrony roślin

10) określa sposoby informowania o planowanych zabiegach z użyciem sprzętu agrolotniczego

11) potwierdza sprawność techniczną sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin

12) stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i sadowniczy zgodnie z przepisami prawa

1) zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas zabiegu ochrony roślin oraz skażeniom punktowym środkami ochrony roślin

2) określa sposoby informowania o planowanych zabiegach ochrony roślin z użyciem sprzętu agrolotniczego

5) charakteryzuje zasady bezpieczeństwa i higieny pracy podczas sprzedaży i stosowania środków ochrony roślin

– 513 –

3) potwierdza sprawność techniczną sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin

4) stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i sadowniczy zgodnie z przepisami prawa

1) określa zagrożenia dla zdrowia człowieka podczas obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania i stosowania

2) opisuje drogi wchłaniania środków ochrony roślin do organizmu: doustną, skórną, oddechową i przez błonę śluzową

3) opisuje środki ochrony indywidualnej i zasady ich użycia

4) określa prawidłowe przechowywanie, pakowanie i transport środków ochrony roślin

5) opisuje zasady profilaktyki, w tym:

a) badania lekarskie

b) wyposażenie apteczki pierwszej pomocy

c) informacje o najbliższym podmiocie leczniczym oraz numerach telefonów do ośrodków toksykologicznych

6) wskazuje objawy zatrucia środkami ochrony roślin oraz opisuje pierwszą pomoc przy zatruciach tymi środkami lub w razie wystąpienia innych nagłych wypadków

7) charakteryzuje przepisy przeciwpożarowe i zasady postępowania w czasie pożaru, w tym:

a) przyczyny i rodzaje zagrożeń

b) drogi pożarowe

8) określa postępowanie w przypadku rozlania lub rozsypania środków ochrony roślin

OGR.06.8. Język obcy zawodowy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

– 514 –

9) opisuje zasady ochrony pracy kobiet i ochrony pracy młodocianych

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności

– 515 – zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, 1) spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym 2) nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: 3)

a) tworzy krótkie, proste, spójne 4) i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności 5) zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, email, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

– 516 –

4) uczestniczy w rozmowie w 1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych – reaguje w języku obcym nowożytnym w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych)

b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób

4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe

6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji

1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym

6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 517 –

3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym

4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

OGR.06.9. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

2) planuje wykonanie zadania

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

– 518 –

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie

1) omawia czynności realizowane w ramach czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne

2) wykazuje świadomość odpowiedzialności za wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy, w tym posługiwania się niebezpiecznymi substancjami i niewłaściwej eksploatacji maszyn i urządzeń na stanowisku pracy

5) przewiduje skutki i sankcje dotyczące niewłaściwego stosowania środków ochrony roślin i nawozów

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

6) doskonali umiejętności zawodowe

7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej

8) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów

– 519 –

zadań zawodowych w nieprzewidywalnych warunkach

1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposobów radzenia sobie ze stresem

5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

6) określa skutki stresu

1) pozyskuje informacje zawodoznawcze dotyczące branży z różnych źródeł

2) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu

3) analizuje własne kompetencje

4) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

5) planuje drogę rozwoju zawodowego

6) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

1) identyfikuje problemy, jakie mogą wystąpić w zespole realizującym zadanie

9) współpracuje w zespole

– 520 –

2) analizuje przyczyny problemów występujących w zespole realizującym

zadania

3) opisuje techniki rozwiązywania problemów

4) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody

i techniki rozwiązywania problemu

1) pracuje w zespole, ponosząc

odpowiedzialność za wspólnie realizowane

zadania

2) przestrzega podziału ról, zadań i

odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań

zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania,

uwzględniając stanowisko wypracowane

wspólnie z innymi członkami zespołu

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.11. Prowadzenie i zarządzanie produkcją ogrodniczą jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

OGR.11. Prowadzenie i zarządzanie produkcją ogrodniczą

OGR.11.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wskazuje czynniki szkodliwe w środowisku pracy

2) identyfikuje zagrożenia związane z wykonywaniem zawodu

a) zatrucia środkami ochrony roślin i nawozami

b) urazy ciała spowodowane ostrymi narzędziami i elementami rotacyjnymi

– 521 –

maszyn ogrodniczych (np. skaleczenia przy szczepieniu, cięciu, koszeniu)

c) uczulenia, zapalenia skóry wywołane alergenami roślinnymi, pleśniami, mikroorganizmami chorobotwórczych np. możliwość zakażenia tężcem

d) uszkodzenia słuchu na skutek nadmiernego hałasu, którego źródłem są narzędzia (np. kosiarki, ciągniki, siewniki)

e) udar słoneczny, odmrożenia, ostre i przewlekłe choroby układu oddechowego na skutek zmiennych warunków atmosferycznych podczas wykonywania prac na zewnątrz lub w pomieszczeniach (np. niska i wysoka temperatura w szklarniach i chłodniach, niskie stężenie tlenu, wysokie stężenie dwutlenku węgla)

3) opisuje skutki oddziaływania czynników fizycznych, chemicznych, biologicznych i psychofizycznych na organizm człowieka

2) organizuje stanowisko pracy 1) stosuje odpowiednie ustawienie maszyn i zgodnie z wymaganiami ergonomii i narzędzi zapobiegające wymuszonej, przepisami prawa dotyczącymi pochylonej pozycji ciała

bezpieczeństwa i higieny pracy, 2) wykorzystuje sprzęt do pracy na wysokości ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

zgodnie z aktualnymi przepisami prawa

3) wykorzystuje urządzenia pomocnicze (np. wózki, przenośniki rolkowe, ułatwiające ręczny transport ciężkich ładunków (np. worków z nawozami, podłożem, skrzynek z owocami)

3) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego OGR.11.2. Podstawy ogrodnictwa

– 522 –

4) przechowuje środki ochrony roślin w zamykanych na klucz specjalnych magazynach lub metalowych szafkach

5) prowadzi działania prewencyjne zapobiegające powstawaniu pożaru lub innego zagrożenia podczas wykonywania zadań zawodowych

6) dobiera i stosuje środki ochrony indywidualnej

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje grupy i gatunki roślin ogrodniczych uprawianych w gruncie i pod osłonami

2) charakteryzuje budowę, funkcjonowanie i rozwój roślin ogrodniczych

– 523 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje grupy roślin jednorocznych, dwuletnich, bylin, krzewinek, pnączy, krzewów, drzew

2) rozróżnia grupy użytkowe roślin ogrodniczych (np. warzywa, zioła, drzewa i krzewy owocowe, rośliny ozdobne)

3) rozróżnia fazy rozwojowe roślin w skali BBCH (Biologische Bundesanstalt, Bundessortenamt und Chemische Industrie)

4) opisuje wymagania uprawowe poszczególnych grup roślin ogrodniczych

5) wymienia właściwości odżywcze owoców i warzyw

6) opisuje kryteria jakości roślin ogrodniczych, owoców i warzyw (np. zdrowotność, wygląd zewnętrzny, tj. wysokość, liczba pędów, obwód pnia, system korzeniowy, oznakowanie i etykietowanie)

7) wymienia przepisy prawa unijnego i krajowego dotyczące produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych

8) opisuje wymagania jakościowe owoców i warzyw pod względem bezpieczeństwa żywności dla konsumenta (np. pozostałości środków ochrony roślin, zanieczyszczenia biologiczne, chemiczne, fizyczne)

1) opisuje budowę zewnętrzną roślin (korzeń, łodyga, liście, kwiaty, owoce, nasiona)

3) charakteryzuje narzędzia i maszyny stosowane do prac w ogrodnictwie

4) stosuje zasady gospodarki odpadami oraz retencjonowania wód opadowych

– 524 –

2) opisuje procesy fizjologiczne roślin (np.

fotosynteza, oddychanie, transpiracja, gospodarka wodna)

3) określa wpływ światła, temperatury i

wilgotności na wzrost i rozwój roślin

ogrodniczych

4) rozróżnia sposoby rozmnażania roślin (np.

generatywne (z nasion)) i wegetatywne (np.

przez sadzonki, cebule, kłącza)

5) opisuje fazy rozwojowe roślin ogrodniczych

(wzrost wegetatywny, kwitnienie, owocowanie)

1) rozróżnia narzędzia i maszyny do

wykonywania prac ogrodniczych: ręczne,

mechaniczne i autonomiczne (np. łopaty,

widły, grabie, sekatory, taczki, kosiarki,

sadzarki, siewniki, opryskiwacze, roboty)

2) dobiera narzędzia i maszyny do rodzaju prac

wykonywanych w ogrodnictwie (do uprawy gleby, do pielęgnacji roślin, do cięcia, do

nawadniania, do stosowania środków

ochrony roślin, do zbioru)

3) odczytuje instrukcje obsługi narzędzi i

maszyn

1) stosuje przepisy dotyczące odpadów

wytwarzanych w produkcji ogrodniczej

2) segreguje odpady (np. doniczki, folie, opakowania, w celu ułatwienia

przetwarzania)

3) stosuje biodegradowalne opakowania,

doniczki i folie

5) wykonuje czynności kontrolno- -obsługowe ciągników rolniczych i przyczep

6) stosuje przepisy prawa dotyczące ruchu drogowego w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii T

7) korzysta z usług instytucji i organizacji działających na rzecz wsi i rolnictwa

– 525 –

4) przetwarza roślinne odpady organiczne w celu ich wykorzystania jako nawóz organiczny

5) wyjaśnia pojęcie retencji wód powierzchniowych i roztopowych

6) wykorzystuje wodę opadową do nawadniania upraw ogrodniczych

1) wykonuje obsługę codzienną ciągnika rolniczego i przyczepy (np. sprawdzenie płynów eksploatacyjnych, stanu oświetlenia, stanu ogumienia i ciśnienia w oponach)

2) kontroluje sprawność układów i instalacji ciągnika rolniczego i przyczepy

3) przygotowuje ciągnik rolniczy do użytkowania

4) przyłącza i odłącza przyczepę

1) wyjaśnia ogólne zasady dotyczące ruchu ciągników rolniczych po drogach

2) stosuje zasady udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadku drogowym z udziałem ciągnika rolniczego

3) stosuje zasady ruchu drogowego określone znakami i sygnałami drogowymi podczas jazdy ciągnikiem rolniczym z przyczepą

4) wykonuje manewry w ruchu drogowym podczas jazdy ciągnikiem rolniczym z przyczepą wymagane do uzyskania prawa jazdy kategorii T

1) wymienia instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa

2) wyszukuje informacje udostępniane przez instytucje i organizacje działające na rzec z wsi i rolnictwa

8) charakteryzuje zasady korzystania ze środków finansowych na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich

9) charakteryzuje zasady dobrej praktyki rolniczej i zasady wzajemnej zgodności w uprawach ogrodniczych

– 526 –

3) opisuje zakres usług oferowanych przez instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa w kontekście możliwości ich wykorzystania

4) wykorzystuje technologie cyfrowe (np. aplikacje pogodowe, systemy wspomagania podejmowania decyzji w ogrodnictwie oferowane przez firmy oraz instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa)

5) wymienia działania lub programy promujące rodzime produkty ogrodnicze

1) wymienia możliwości korzystania ze środków finansowych na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich

2) przygotowuje wnioski w ramach ubiegania się o środki finansowe na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich

3) przygotowuje wnioski w ramach ubiegania się o środki finansowe na pokrycie strat powstałych na skutek niekorzystnych zjawisk atmosferycznych

4) przygotowuje wnioski w ramach ubiegania się o środki dla osób rozpoczynających produkcję ogrodniczą

1) wymienia zasady dobrej praktyki rolniczej i zasady wzajemnej zgodności

2) podaje przykłady stosowania dobrej praktyki rolniczej w uprawach ogrodniczych, w tym w zakresie stosowania środków ochrony roślin, ochrony gleb i wód, porządku w gospodarstwach produkcyjnych

10) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 527 –

3) określa korzyści stosowania zasad dobrej praktyki rolniczej

4) opisuje zasady dobrej praktyki rolniczej dla ogrodnika

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicję i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

OGR.11.3. Planowanie i organizowanie prac związanych z produkcją owoców z uwzględnieniem produkcji ekologicznej Efekty kształcenia

Uczeń:

1) planuje i sprawuje nadzór nad pracami w zakładaniu upraw sadowniczych

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) dobiera gatunki oraz odmiany roślin sadowniczych do uprawy uwzględniając warunki klimatyczno-glebowe i rynki zbytu

2) ustala płodozmian dla poszczególnych gatunków (np. jabłoni, porzeczek, truskawek)

3) planuje terminy sadzenia poszczególnych gatunków sadowniczych

4) oblicza liczbę roślin sadowniczych na określoną powierzchnię do sadzenia

5) planuje wybór stanowiska i nadzoruje przygotowanie gleby do sadzenia roślin sadowniczych

6) planuje i nadzoruje wykonanie rusztowania wspierającego i osłaniającego dla gatunków sadowniczych (np. jabłoń, czereśnia, malina, winorośl)

– 528 –

7) nadzoruje i kontroluje sadzenie roślin sadowniczych

2) planuje i sprawuje nadzór nad 1) planuje cykl produkcji gatunków pracami w produkcji owoców

3) organizuje i nadzoruje nawożenie i ochronę roślin sadowniczych

sadowniczych (np. jabłoń, grusza, wiśnia, czereśnia, śliwa, porzeczka, malina, borówki wysoka, truskawka)

2) organizuje i sprawuje nadzór nad pracami agrotechnicznymi i pielęgnacyjnymi w uprawie roślin sadowniczych

3) monitoruje zdrowotność roślin i wdraża działania fitosanitarne

4) planuje zabezpieczanie roślin sadowniczych przed przymrozkami

5) planuje regulowanie wzrostu i owocowania roślin sadowniczych (np. ograniczanie wzrostu pędów, przerzedzanie kwiatów i zawiązków owoców)

6) prowadzi ewidencję zabiegów agrotechnicznych

1) monitoruje stan zdrowia roślin sadowniczych i wdraża działania fitosanitarne

2) planuje i sprawuje nadzór nad nawożeniem gatunków sadowniczych (doglebowe, dolistne, fertygacja)

3) planuje i sprawuje nadzór na ochroną roślin przed agrofagami

4) prowadzi ewidencję zabiegów ochrony roślin przed agrofagami

4) planuje i nadzoruje zwalczanie 1) identyfikuje gatunki chwastów występujące chwastów w uprawach w uprawach sadowniczych

sadowniczych 2) planuje dobór metod zapobiegania występowaniu chwastów w uprawach

5) planuje oraz nadzoruje formowanie i cięcie roślin sadowniczych

6) stosuje ekologiczną uprawę roślin sadowniczych

– 529 –

sadowniczych (np. ściółkowanie, stosowanie roślin okrywowych, stosowanie herbicydów)

3) dobiera sprzęt i środki ochrony roślin do zwalczania chwastów w uprawach sadowniczych

4) ocenia skuteczność zwalczania chwastów w uprawach sadowniczych

1) planuje terminy formowania i cięcia roślin sadowniczych

2) dobiera narzędzia oraz sprzęt do formowania i cięcia roślin sadowniczych

3) nadzoruje poszczególne etapy formowania roślin sadowniczych (np. naginanie i podwiązywanie pędów)

4) kontroluje jakość cięcia roślin sadowniczych

1) opisuje korzyści ekologicznej uprawy roślin sadowniczych

2) wymienia zasady ekologicznej uprawy roślin sadowniczych na podstawie ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz. U. z 2023 r. poz.

1235)

3) dobiera odpowiednie odmiany roślin sadowniczych odpornych lub tolerancyjnych na choroby i szkodniki

4) prowadzi monitorowanie organizmów szkodliwych w uprawach sadowniczych

5) zapobiega i zwalcza choroby i szkodniki zgodnie z zasadami ekologicznej uprawy

6) stosuje nawozy zielone oraz naturalne (np. kompost, obornik z gospodarstw ekologicznych)

OGR.11.4. Planowanie i organizowanie prac związanych z produkcją warzyw i ziół oraz

– 530 –

grzybów jadalnych z uwzględnieniem produkcji ekologicznej Efekty kształcenia

Uczeń:

1) planuje prace ogrodnicze w produkcji warzyw pod osłonami

2) planuje prace ogrodnicze w produkcji ziół pod osłonami

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) planuje cykl produkcji warzyw pod osłonami (np. pomidora, ogórka, papryki)

2) określa optymalne warunki uprawy warzyw uprawianych w szklarniach (pomidora, ogórka, papryki) (np. temperatura dnia i nocy, światło, wilgotność)

3) ustala skład pożywki do uprawy hydroponicznej warzyw w wełnie mineralnej (np. pomidora, ogórka w wełnie mineralnej)

4) oblicza ilość nawozów do przygotowania pożywki o określonym składzie (np. z wykorzystaniem aplikacji i serwisów internetowych)

5) rozpoznaje objawy niedoboru składników mineralnych na roślinach warzywnych

1) planuje cykl produkcji ziół pod osłonami (np. bazylii, tymianku, mięty, kolendry, lubczyku)

2) określa optymalne warunki uprawy ziół w szklarni (bazylii, tymianku, mięty) (np. temperatura dnia i nocy, nasłonecznienie, wilgotność)

3) ustala skład pożywki dla ziół (np. bazylii, tymianku, mięty) uprawianych w doniczkach w podłożu torfowym oraz ustala częstotliwość stosowania pożywki

4) oblicza ilość nawozów do przygotowania pożywki o określonym składzie (np. z wykorzystaniem aplikacji i serwisów internetowych)

– 531 –

5) rozpoznaje objawy niedoboru składników mineralnych na ziołach

3) planuje prace ogrodnicze w 1) dobiera gatunki roślin warzywnych do produkcji polowej warzyw warunków glebowych i klimatycznych

2) planuje cykl produkcji warzyw uprawianych w gruncie (np. pomidor, ogórek, marchew, pietruszka, cebula, szpinak, cukinia, kapusta)

3) ustala płodozmian w produkcji polowej warzyw

4) ustala dawki nawozów oraz sposób nawadniania warzyw w uprawie polowej (np. pomidor, ogórek, marchew, pietruszka, cebula, szpinak, cukinia, kapusta)

4) organizuje i nadzoruje prace 1) koordynuje prace zespołu pracowników

związane z produkcją warzyw i ziół

5) charakteryzuje technologie uprawy grzybów jadalnych

2) organizuje i nadzoruje prace agrotechniczne i pielęgnacyjne w uprawie warzyw i ziół

3) prowadzi ewidencję upraw i zabiegów agrotechnicznych

4) kontroluje jakość warzyw i ziół na wszystkich etapach produkcji

5) kontroluje jakość rozsady warzyw i ziół

1) rozpoznaje gatunki uprawnych grzybów jadalnych

2) opisuje etapy produkcji pieczarek w halach uprawowych (np. przerastanie podłoża i okrywy grzybnią, inicjacja owocowania, wzrost owocników pieczarki)

3) opisuje zasady przygotowania podłoża pieczarkowego

4) opisuje warunki klimatyczne w hali uprawowej w poszczególnych etapach produkcji pieczarek (np. temperatura, wilgotność, dwutlenek węgla)

6) organizuje i nadzoruje ochronę warzyw i ziół przed agrofagami

7) planuje i organizuje przechowywanie oraz przygotowanie do sprzedaży warzyw i ziół

8) stosuje metody ekologicznej uprawy warzyw i ziół

– 532 –

5) rozróżnia agrofagi występujące w uprawie pieczarek

6) opisuje zasady fitosanitarne w produkcji pieczarek

7) opisuje warunki przechowywania pieczarek

1) monitoruje stan zdrowia warzyw i ziół uprawianych w gruncie i pod osłonami

2) wdraża działania fitosanitarne

3) organizuje i sprawuje nadzór nad stosowaniem środków ochrony roślin

4) prowadzi ewidencję zabiegów środkami ochrony roślin

1) określa warunki przechowywania poszczególnych grup warzyw i ziół: liściowych, korzeniowych, kapustnych, cebulowych, psiankowatych, dyniowatych, rzepowatych, strączkowych

2) określa czas przechowywania poszczególnych gatunków warzyw i ziół

3) dobiera opakowania do rodzajów warzyw i ziół

4) organizuje przygotowanie do sprzedaży warzyw i ziół

1) opisuje korzyści ekologicznej uprawy warzyw i ziół

2) wskazuje przepisy prawa dotyczące produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych

3) wymienia zasady ekologicznej uprawy warzyw i ziół

4) stosuje ekologiczne metody nawożenia warzyw i ziół oraz ochrony przed agrofagami

– 533 –

5) planuje płodozmian w ekologicznej uprawie warzyw

6) dobiera sposoby ekologicznej uprawy warzyw i ziół do warunków gospodarstwa OGR.11.5. Planowanie i organizowanie prac związanych z produkcją roślin ozdobnych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) planuje prace ogrodnicze w produkcji roślin ozdobnych pod osłonami

2) planuje prace ogrodnicze w produkcji bylin

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) planuje cykl produkcji roślin ozdobnych uprawianych na kwiat cięty pod osłonami (np. chryzantemy, goździki)

2) planuje cykl produkcji roślin ozdobnych uprawianych w doniczkach pod osłonami (np. chryzantemy, poinsecje)

3) określa optymalne warunki uprawy pod osłonami roślin ozdobnych (np. chryzantemy, poinsecje, goździki)

4) planuje sterowaną uprawę roślin ozdobnych pod osłonami (np. chryzantemy, poinsecji), tj. ustala termin sadzenia, rozpoczęcia sterowania kwitnieniem – skracania lub wydłużania dnia zgodnie z reakcją odmian

1) rozróżnia gatunki bylin o różnych walorach dekoracyjnych, porach kwitnienia i wymaganiach siedliskowych

2) planuje cykl produkcji bylin, tj. ustala termin rozmnażania przez sadzonki, przesadzania do pojemników, wykonywania prac pielęgnacyjnych, przygotowania roślin do sprzedaży

3) dobiera pojemniki i podłoża do ukorzeniania i dalszej uprawy bylin

3) planuje prace ogrodnicze w produkcji cebul ozdobnych roślin cebulowych

4) planuje prace ogrodnicze podczas pędzenia ozdobnych roślin cebulowych

– 534 –

4) dobiera system nawadniania w zależności od wielkości pojemnika i wymagań poszczególnych gatunków bylin (np. deszczownia, system kroplowy)

5) dobiera nawozy, ustala dawki i sposób ich aplikacji

1) opisuje wymagania klimatyczne i glebowe ozdobnych roślin cebulowych (tulipana, narcyza) (np. temperatura, opady atmosferyczne, rodzaj gleby, poziom wody gruntowej)

2) ustala płodozmian dla ozdobnych roślin cebulowych (np. tulipana, narcyza)

3) planuje cykl produkcji cebul tulipana

4) ustala dawki i terminy stosowania nawozów dla ozdobnych roślin cebulowych (np. tulipana, narcyza)

1) dobiera odmiany ozdobnych roślin cebulowych do pędzenia (np. tulipana, narcyza)

2) rozróżnia metody pędzenia tulipanów metodą standardową +9˚C i +5˚C

3) planuje proces pędzenia tulipanów na określony termin kwitnienia (np. ustala temperaturę chłodzenia oraz terminy sadzenia i przenoszenia cebul do szklarni)

4) określa warunki wzrostu tulipanów lub innych ozdobnych roślin cebulowych podczas pędzenia w szklani (np. temperatura, wilgotność)

5) określa wpływ zbyt krótkiego lub zbyt długiego okresu chłodzenia cebul tulipana na jakość produkowanych kwiatów

– 535 –

5) organizuje i nadzoruje prace 1) organizuje i sprawuje nadzór nad pracami związane z uprawą i produkcją roślin ozdobnych

6) organizuje i nadzoruje ochronę roślin ozdobnych przed agrofagami agrotechnicznymi i pielęgnacyjnymi podczas produkcji roślin ozdobnych pod osłonami (np. chryzantemy, poinsecji, goździków)

2) organizuje i sprawuje nadzór nad pracami agrotechnicznymi i pielęgnacyjnymi w uprawie bylin

3) organizuje i sprawuje nadzór nad pracami agrotechnicznymi i pielęgnacyjnymi podczas pędzenia roślin cebulowych w szklarni

4) organizuje i sprawuje nadzór nad pracami agrotechnicznymi i pielęgnacyjnymi w produkcji cebul (np. tulipana, narcyza)

5) prowadzi ewidencję upraw i zabiegów agrotechnicznych

6) kontroluje jakość roślin ozdobnych na wszystkich etapach rozmnażania i produkcji

1) monitoruje stan zdrowia roślin ozdobnych uprawianych w gruncie i pod osłonami

2) wdraża działania fitosanitarne

3) organizuje i sprawuje nadzór nad stosowaniem środków ochrony roślin

4) prowadzi ewidencję zabiegów środkami ochrony roślin

7) organizuje i nadzoruje 1) organizuje przygotowanie roślin ozdobnych przygotowanie roślin ozdobnych do do sprzedaży w zależności od odbiorcy i sprzedaży asortymentu (np. kwiaty cięte, rośliny doniczkowe, cebule roślin ozdobnych)

2) dobiera opakowania dla poszczególnych gatunków roślin ozdobnych (np. kwiatów ciętych, roślin doniczkowych, cebul roślin ozdobnych)

– 536 –

3) etykietuje materiał roślinny przeznaczony do sprzedaży

4) kontroluje jakość roślin ozdobnych przeznaczonych do sprzedaży

OGR.11.6. Planowanie i organizowanie prac związanych z produkcją szkółkarską

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad ochrony prawnej odmian roślin

2) planuje produkcję szkółkarską

3) charakteryzuje produkcję ekologiczną materiału szkółkarskiego roślin owocowych Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) omawia ochronę prawną odmian roślin

2) wymienia ograniczenia, jakim podlegają odmiany chronione wyłącznym prawem hodowcy w zakresie rozmnażania, oferowania do sprzedaży, używania do hodowli kolejnych odmian

3) sprawdza status prawny odmian roślin w bazach Wspólnotowego Urzędu Ochrony Odmiany Roślin (CPVO) lub Centralnego Ośrodku Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU)

4) prowadzi dokumentację potwierdzającą pochodzenie materiału roślinnego

1) określa asortyment oraz wielkość produkcji drzew i krzewów ozdobnych i owocowych

2) określa długość cyklu produkcji drzew i krzewów ozdobnych i owocowych

3) określa zapotrzebowanie na środki produkcji, (np. doniczki, podłoża, nawozy)

4) szacuje zapotrzebowanie na wodę w produkcji szkółkarskiej

1) określa korzyści ekologicznego materiału szkółkarskiego

2) opisuje zasady produkcji ekologicznej materiału szkółkarskiego

4) organizuje i nadzoruje produkcję szkółkarską

5) planuje i nadzoruje rozmnażanie roślin iglastych przez szczepienie

6) określa zasady paszportowania roślin

– 537 –

3) dobiera odmiany do produkcji ekologicznej

4) określa zasady zgłoszenia produkcji ekologicznej materiału szkółkarskiego do jednostki certyfikującej z uwzględnieniem przepisów prawa

1) planuje zakup nasion, sadzonek, podkładek, zrazów, młodego materiału szkółkarskiego do produkcji

2) sporządza harmonogram prac (np. siewu, sadzonkowania, szczepienia, sadzenia, przesadzania, cięcia, nawożenia, wykopywania, zabezpieczania roślin przed mrozem, zimowania)

3) kontroluje warunki uprawy roślin w szkółce w zakresie doboru podłoża, nawożenia, nawadniania

4) planuje cięcie rozkrzewiające uprawianych roślin

5) prowadzi obserwacje upraw na obecność szkodników i chorób

1) dobiera podkładki stosowane do szczepienia odmian: jodeł, modrzewi, sosen, świerków i żywotników

2) planuje i kontroluje przygotowanie podkładek i zrazów do szczepienia roślin iglastych

3) szczepi rośliny iglaste metodą na przystawkę boczną

4) kontroluje temperaturę i wilgotność w czasie zrastania się zrazu z podkładką

1) wskazuje przepisy prawa określające zasady paszportowania roślin

7) organizuje ewidencję i dokumentację produkcji szkółkarskiej

8) kontroluje jakość produkowanego materiału szkółkarskiego

– 538 –

2) określa formę paszportu i zawarte w nim informacje

3) określa warunki uzyskania zezwolenia na wydawanie paszportów roślin

4) określa konsekwencje naruszenia przepisów dotyczących paszportowania roślin

1) planuje system identyfikowalności roślin produkowanych w szkółce

2) planuje i dokumentuje zakup materiału roślinnego (np. sadzonek, podkładek, zrazów)

3) planuje i dokumentuje informacje w zakresie przemieszczania i sprzedaży produkowanych roślin

4) ewidencjonuje wystawione paszporty

5) ewidencjonuje stosowanie środków ochrony roślin

6) prowadzi i dokumentuje monitoring na obecność organizmów kwarantannowych

1) rozróżnia klasy materiału szkółkarskiego: elitarny, kwalifikowany i standardowy

2) prowadzi wizualną kontrolę jakości materiału szkółkarskiego (np. ocenia system korzeniowy, liczbę pędów, wysokość i grubość pnia)

3) etykietuje materiał roślinny przeznaczony do sprzedaży

4) ocenia zdrowotność materiału przeznaczonego do sprzedaży

OGR.11.7. Zarządzanie produkcją ogrodniczą Efekty kształcenia

Uczeń:

1) identyfikuje obowiązki formalnoprawne związane z zakładaniem i prowadzeniem produkcji ogrodniczej

– 539 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) przygotowuje wniosek o wpis do Ewidencji Producentów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanej dalej „ARiRM”

2) przygotowuje wniosek o płatności bezpośrednie i inne formy pomocy ARiMR

3) określa zasady rejestracji w PIORiN jako podmiot profesjonalny zgodnie z przepisami prawa

4) określa czy i jakie pozwolenia budowlane są wymagane przy budowie infrastruktury ogrodniczej (np. stawianiu tuneli foliowych, szklarni, wiaty, przechowalni)

5) określa przesłanki do wpisania producentów ogrodniczych do Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami

6) rozróżnia statusy podatkowe producentów ogrodniczych (np. rolnika ryczałtowego (zwolnionego z VAT), rolnika – czynnego podatnika VAT, rolnika prowadzącego działalność gospodarczą, rolnika prowadzącego działy specjalne produkcji rolnej)

7) rozróżnia formy zatrudnienia pracowników w produkcji ogrodniczej (np. umowa o pracę, umowa zlecenie, umowa o pomocy przy zbiorach) oraz obowiązki związane ze zgłoszeniem zatrudnienia pracowników

2) stosuje wymogi prawne związane z prowadzeniem upraw ogrodniczych

3) sporządza biznesplan dla gospodarstwa ogrodniczego

4) opracowuje plan działań

– 540 –

1) określa zapotrzebowanie na wodę w uprawach ogrodniczych

2) uzasadnia potrzebę zyskania pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z przepisami prawa

3) planuje nawożenie azotowe:

a) prowadzi ewidencję zabiegów nawożenia

b) wskazuje dozwoloną dawkę stosowania N / ha

c) określa terminy, temperaturę powietrza

4) określa sankcje związane z naruszeniem przepisów o nawożeniu (zakazy i kary)

5) prowadzi elektroniczną ewidencję stosowania środków ochrony roślin zgodnie z przepisami prawa

6) identyfikuje szkolenia dla użytkowników profesjonalnych uprawniające do zakupu i stosowania środków ochrony roślin

7) stosuje przepisy ochrony przed agrofagami kwarantannowymi

1) opisuje strukturę biznesplanu

2) określa założenia niezbędne do opracowania biznesplanu

3) szacuje koszty związane z rozpoczęciem produkcji ogrodniczej

4) przygotowuje przykładowy biznesplan

1) wymienia cele działań marketingowych

marketingowych gospodarstwa 2) analizuje rynki zbytu i grupy odbiorców (np. ogrodniczego rynki hurtowe, sklepy, kooperatywy)

3) określa rodzaje działań promocyjnych i kanałów marketingowych

4) określa znaczenie marki produktu i gospodarstwa ogrodniczego

5) charakteryzuje rolnictwo cyfrowe w produkcji ogrodniczej

– 541 –

1) opisuje przykłady zastosowania rolnictwa

cyfrowego w produkcji ogrodniczej:

a) mapowanie upraw ogrodniczych do

precyzyjnego nawożenia, nawadniania

i stosowania środków ochrony roślin

b) optymalizacja zużycia wody poprzez

automatyczne systemy nawadniania

dostosowane do potrzeb roślin

i warunków pogodowych

c) monitorowanie stanu zdrowia roślin oraz

detekcja chorób i szkodników

d) przewidywanie plonowania z wykorzystaniem algorytmów uczenia

maszynowego w oparciu o dane bieżące

i historyczne

2) wymienia autonomiczne maszyny

i urządzenia sterowane komputerowo

w produkcji ogrodniczej (np. kombajny,

opryskiwacze, siewniki, kosiarki)

3) wymienia korzyści zastosowania rolnictwa

cyfrowego w produkcji ogrodniczej

4) wymienia zagrożenia związane

z wykorzystaniem rolnictwa cyfrowego

w produkcji ogrodniczej

6) stosuje zasady rolnictwa 1) wyjaśnia pojęcia z zakresu rolnictwa ekologicznego ekologicznego

2) określa cechy rolnictwa ekologicznego

3) wyjaśnia różnice między rolnictwem ekologicznym a konwencjonalnym

4) przedstawia sposoby organizowania produkcji w gospodarstwie ekologicznym

OGR.11.7. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje przepisy prawa dotyczące środków ochrony roślin

2) charakteryzuje środki ochrony roślin

– 542 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wskazuje wymagania w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania i stosowania, a także w zakresie doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin

2) określa warunki prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania

3) wskazuje zakres działania PIORiN w ramach nadzoru nad obrotem środkami ochrony roślin oraz ich stosowaniem

4) określa zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska wynikające ze stosowania podrobionych środków ochrony roślin

5) opisuje metody rozpoznawania podrobionych środków ochrony roślin

6) określa postępowanie ze środkami ochrony roślin przeterminowanymi i niepełnowartościowymi

7) wskazuje wymagania dotyczące sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin

8) dokumentuje zabiegi ochrony roślin oraz stosowanie wymagań integrowanej ochrony roślin

9) określa sposób postępowania w przypadku reklamacji środków ochrony roślin

1) opisuje skład środków ochrony roślin

– 543 –

2) wskazuje formy użytkowe środków ochrony roślin

3) wskazuje okres karencji i okres prewencji

4) opisuje środki ochrony roślin pod względem stwarzania przez nie zagrożeń dla zdrowia człowieka, pszczół i organizmów wodnych

5) wskazuje podział środków ochrony roślin:

a) ze względu na funkcję:

− roztoczobójcze (akarycydy)

− bakteriobójcze (bakteriocydy)

− grzybobójcze (fungicydy)

− chwastobójcze (herbicydy)

− owadobójcze (insektycydy)

− mięczakobójcze (moluskocydy)

− nicieniobójcze (nematocydy)

− regulatory wzrostu roślin

− odstraszające szkodniki (repelenty) − gryzoniobójcze (rodentycydy)

− przyciągające szkodniki (atraktanty) − kretobójcze (talpicydy)

− wirusobójcze (wirocydy)

b) ze względu na sposób oddziaływania na organizmy szkodliwe:

− kontaktowe

− żołądkowe

− inhalacyjne

− fungitoksyczne

− fungistatyczne

− desykujące

− inhibitujące wzrost i rozwój

c) ze względu na sposób zachowania

3) stosuje integrowaną ochronę roślin

– 544 –

się na roślinie:

− powierzchniowe

− wgłębne

− systemiczne

6) opisuje czynniki warunkujące skuteczne działanie środków ochrony roślin:

a) dobór środka ochrony roślin

b) termin przeprowadzenia zabiegu

c) dawka środka ochrony roślin

d) warunki atmosferyczne

e) łączne stosowanie agrochemikaliów

1) opisuje sposoby zwalczania i działanie organizmów szkodliwych, w tym:

a) organizmów chorobotwórczych, w tym organizmów wytwarzających mykotoksyny

b) chwastów

c) szkodników

2) opisuje metody ochrony roślin, w tym agrotechniczną, hodowlaną, mechaniczną, fizyczną, biologiczną, chemiczną oraz kwarantannę roślin

3) wyjaśnia podstawowe wymagania integrowanej ochrony roślin, integrowanej produkcji i rolnictwa ekologicznego, w tym:

a) ograniczanie występowania organizmów szkodliwych przez:

− właściwy płodozmian i agrotechnikę − stosowanie odmian odpornych i tolerancyjnych oraz materiału siewnego wytworzonego i poddanego ocenie zgodnie z

– 545 –

przepisami dotyczącymi nasiennictwa

− właściwe nawożenie i nawadnianie

− przestrzeganie zasad higieny fitosanitarnej

− ochronę i introdukcję organizmów pożytecznych, w szczególności pszczoły miodnej

b) planowanie zabiegów ochrony roślin w oparciu o:

− monitorowanie organizmów szkodliwych

− progi szkodliwości organizmów szkodliwych

− programy wspomagania decyzji w ochronie roślin

− doradztwo

c) przeciwdziałanie powstawaniu odporności organizmów szkodliwych na środki ochrony roślin

4) wyjaśnia zasady dobrej praktyki ochrony roślin

5) opisuje sposób zwalczania szkodników artykułów rolno-spożywczych

6) określa sposoby stosowania środków ochrony roślin w zależności od ich formy użytkowej: opryskiwanie, zaprawianie, rozsiewanie, podlewanie, gazowanie, zamgławianie, sublimowanie, zwabianie

7) opisuje sposoby stosowania środków ochrony roślin do dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji pomieszczeń i magazynów

4) charakteryzuje wpływ środków ochrony roślin na środowisko

– 546 –

8) przygotowuje opryskiwacz do pracy, w tym:

a) sprawdza stan techniczny poszczególnych urządzeń opryskiwacza

pod względem ich wpływu na jakość

wykonania zabiegu

b) kalibruje opryskiwacz

c) dobiera parametry pracy i reguluje

opryskiwacz

d) dobiera rozpylacze

9) zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas

zabiegu ochrony roślin oraz skażeniom

punktowym środkami ochrony roślin

10) określa sposoby informowania o

planowanych zabiegach z użyciem sprzętu

agrolotniczego

11) potwierdza sprawność techniczną sprzętu

przeznaczonego do stosowania środków

ochrony roślin

12) stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i

sadowniczy zgodnie z przepisami prawa

1) zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas

zabiegu ochrony roślin oraz skażeniom

punktowym środkami ochrony roślin

2) określa sposoby informowania o

planowanych zabiegach ochrony roślin z

użyciem sprzętu agrolotniczego

3) potwierdza sprawność techniczną sprzętu

przeznaczonego do stosowania środków

ochrony roślin

4) stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i

sadowniczy zgodnie z przepisami prawa

– 547 –

5) charakteryzuje zasady 1) określa zagrożenia dla zdrowia człowieka bezpieczeństwa i higieny pracy podczas obrotu środkami ochrony roślin oraz podczas sprzedaży i stosowania środków ochrony roślin

OGR.11.8. Język obcy zawodowy

ich konfekcjonowania i stosowania

2) opisuje drogi wchłaniania środków ochrony roślin do organizmu: doustną, skórną, oddechową i przez błonę śluzową

3) opisuje środki ochrony indywidualnej i zasady ich użycia

4) określa prawidłowe przechowywanie, pakowanie i transport środków ochrony roślin

5) opisuje zasady profilaktyki, w tym:

a) badania lekarskie

b) wyposażenie apteczki pierwszej pomocy

c) informacje o najbliższym podmiocie leczniczym oraz numerach telefonów do ośrodków toksykologicznych

6) wskazuje objawy zatrucia środkami ochrony roślin oraz opisuje pierwszą pomoc przy zatruciach tymi środkami lub w razie wystąpienia innych nagłych wypadków

7) charakteryzuje przepisy przeciwpożarowe i zasady postępowania w czasie pożaru, w tym:

a) przyczyny i rodzaje zagrożeń

b) drogi pożarowe

8) określa postępowanie w przypadku rozlania lub rozsypania środków ochrony roślin

9) opisuje zasady ochrony pracy kobiet i ochrony pracy młodocianych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy

– 548 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, email, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych –

– 549 –

1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę

2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

reaguje w języku obcym nowożytnym w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

– 550 –

3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób

4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe

6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji

1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym

3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym

6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 551 –

4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

OGR.11.9. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie

2) planuje wykonanie zadania

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

– 552 –

1) omawia czynności realizowane w ramach

czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych

działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań,

w tym skutki prawne

2) wykazuje się odpowiedzialnością za

wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego

wykonywania czynności zawodowych na

stanowisku pracy, w tym posługiwania się

niebezpiecznymi substancjami i niewłaściwej eksploatacji maszyn i urządzeń

na stanowisku pracy

5) przewiduje skutki i sankcje dotyczące

niewłaściwego stosowania środków ochrony

roślin i nawozów

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne

sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i

ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania

problemów związanych z wykonywaniem

zadań zawodowych w nieprzewidywalnych

warunkach

1) rozpoznaje źródła stresu podczas

wykonywania zadań zawodowych

6) doskonali umiejętności zawodowe

– 553 –

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposobów radzenia sobie ze stresem

5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

6) określa skutki stresu

1) pozyskuje informacje zawodoznawcze dotyczące branży z różnych źródeł

2) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu

3) analizuje własne kompetencje

4) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

5) planuje drogę rozwoju zawodowego

6) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

7) stosuje zasady komunikacji 1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne interpersonalnej w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

8) stosuje metody i techniki 1) identyfikuje problemy, jakie mogą wystąpić rozwiązywania problemów w zespole realizującym zadanie

2) analizuje przyczyny problemów występujących w zespole realizującym zadania

3) opisuje techniki rozwiązywania problemów

9) współpracuje w zespole

– 554 –

4) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

OGR.11.10. Organizacja pracy małych zespołów Efekty kształcenia

Uczeń:

1) organizuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań

2) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) określa strukturę grupy

2) przygotowuje zadania zespołu do realizacji

3) planuje realizację zadań zapobiegających zagrożeniom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

4) szacuje czas potrzebny na realizację określonego zadania

5) komunikuje się ze współpracownikami

6) wskazuje wzorce prawidłowej współpracy w grupie

7) przydziela zadania członkom zespołu zgodnie z harmonogramem planowanych prac

1) ustala kolejność wykonywania zadań zgodnie z harmonogramem prac

2) formułuje zasady wzajemnej pomocy

3) ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań

4) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakości pracy

– 555 –

3) koordynuje realizację zadań zapobiegających zagrożeniom bezpieczeństwa i zadań na rzecz ochrony zdrowia

4) wydaje dyspozycje osobom wykonującym poszczególne zadania

5) monitoruje proces wykonywania zadań

6) opracowuje dokumentację dotyczącą realizacji zadania według panujących standardów

1) kontroluje efekty pracy zespołu

2) ocenia pracę poszczególnych członków w zakresie zgodności z warunkami technicznymi odbioru prac

3) udziela wskazówek w celu prawidłowego wykonania przydzielonych zadań

1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych warunków i jakości pracy

2) proponuje rozwiązania techniczne i organizacyjne mające na celu poprawę warunków i jakości pracy

3) proponuje usprawnienia na stanowisku pracy

4) opracowuje procedurę wdrażania zaproponowanych zmian na stanowisku pracy

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK AGROOGRODNICTWA

Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby umożliwić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz umożliwić przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

– 556 –

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji OGR.06. Wykonywanie prac i usług ogrodniczych

Pracownia ogrodnicza wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela z dostępem do internetu, pakietem programów biurowych i specjalistycznych oraz z projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną,

− stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wszystkie komputery podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, pakietem programów biurowych,

− filmy i prezentacje multimedialne z zakresu ogrodnictwa,

− atlasy i katalogi roślin ozdobnych (drzew, krzewów, bylin), owocowych i warzyw,

− atlasy chorób i szkodników roślin sadowniczych, warzywnych i ozdobnych,

− opracowania (książki, atlasy, broszury) na temat agrofagów roślin ogrodniczych (chorób, szkodników, chwastów),

− programy ochrony roślin (sadowniczych, warzywnych, ozdobnych),

− katalogi maszyn, urządzeń i narzędzi ogrodniczych,

− próbki podłoży do uprawy roślin (organicznych i mineralnych),

− próbki nawozów mineralnych,

− próbki ściółek i nakładek przeciwko chwastom,

− próbki foli, cieniówek, tkanin ogrodniczych i siatek,

− elementy systemów nawodnieniowych: kapilary, zraszacze, rury, złączki,

− nasiona wybranych gatunków roślin ogrodniczych,

− mieszanki nasion do zakładania pasów kwietnych,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Warsztaty szkolne wyposażone w:

− narzędzia ogrodnicze: szpadel, grabie, grace, widły, pazurki ogrodnicze, motyki, sekatory, noże, nożyce, szczepaki, okulizaki, piły, taczki, wózek do transportu roślin,

− urządzenia pomiarowe i diagnostyczne,

− przyrządy do wyznaczania dojrzałości zbiorczej, sortowania i kalibracji owoców i warzyw,

– 557 –

− pojemniki do produkcji ogrodniczej (doniczki, kontenery, wielodoniczki, skrzynki), opakowania,

− nasiona do zakładania upraw ogrodniczych, sadzonki, podkładki i zrazy do szczepienia roślin,

− tapenery, gumy, wiązadła mocujące, wężyki, spinacze i klipsy ogrodnicze, wosk do zabezpieczenia szczepień.

Szkolne gospodarstwo ogrodnicze wyposażone w:

− ogród z wybranymi gatunkami roślin ozdobnych: drzew i krzewów ozdobnych, bylin, roślin dwuletnich,

− sad i działkę do upraw polowych: siewu, pikowania i sadzenia roślin, pielęgnacji upraw ogrodniczych, zbioru owoców, warzyw, prowadzenia upraw jednorocznych, bylin, roślin drzewiastych, plantacji, przygotowywania produktów ogrodniczych do sprzedaży,

− mateczniki roślin ogrodniczych do pobierania sadzonek, oczek, zrazów,

− tunel foliowy wyposażony w stoły uprawowe, system nawodnieniowy,

− podłoża ogrodnicze, nawozy,

− zbiornik do gromadzenia wody opadowej,

− kosiarkę, aerator, wertykulator.

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do:

− placu manewrowego,

− pojazdu silnikowego przeznaczonego do nauki jazdy,

− zbioru przepisów ruchu drogowego oraz pomocy dydaktycznych, właściwych ze względu na rodzaj prowadzonego szkolenia,

− maszyn, urządzeń i sprzętu ogrodniczego niezbędnego do wykonywania prac i usług ogrodniczych.

Zajęcia indywidualne z uczniem – nauka jazdy w zakresie kategorii T, zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami.

Uczeń jest przygotowywany do kierowania pojazdem silnikowym oraz do egzaminu państwowego na prawo jazdy odpowiedniej kategorii zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami.

– 558 –

Uczeń jest przygotowywany do uzyskania uprawnienia do prowadzenia doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin, w zakresie stosowania środków ochrony roślin zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji OGR.11. Prowadzenie i zarządzanie produkcją ogrodniczą

Pracownia prowadzenia i zarządzania produkcją ogrodniczą wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela z dostępem do internetu, pakietem programów biurowych i specjalistycznych oraz z projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną,

− stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wszystkie komputery podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, pakietem programów biurowych i specjalistycznych,

− filmy i prezentacje multimedialne z zakresu ogrodnictwa,

− atlasy i katalogi roślin ozdobnych (drzew, krzewów, bylin), owocowych i warzyw, opracowania na temat agrofagów roślin ogrodniczych (chorób, szkodników, chwastów), − programy ochrony roślin (sadowniczych, warzywnych, ozdobnych),

− wybrane nasiona roślin ogrodniczych, podkładek generatywnych i wegetatywnych,

− foldery o technologii uprawy roślin warzywnych, katalogi roślin warzywnych, przyprawowych i grzybów jadalnych, czasopisma branżowe, broszury,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia,

Warsztaty szkolne wyposażone w:

− narzędzia ogrodnicze: szpadel, grabie, grace, widły, pazurki ogrodnicze, motyki, taczki, wózek gospodarczy,

− szczepaki, okulizaki, sekatory, piły, nożyce, noże,

− urządzenia pomiarowe i diagnostyczne,

− przyrządy do wyznaczania dojrzałości zbiorczej, sortowania i kalibracji owoców i warzyw,

− pojemniki do produkcji ogrodniczej (doniczki, kontenery, wielodoniczki, skrzynki), opakowania,

− podkładki i zrazy do szczepienia, sadzonki,

– 559 –

− wiązadła, wosk do zabezpieczenia szczepień,

− nasiona do zakładania upraw ogrodniczych,

− tapenery, gumy, wiązadła mocujące, wężyki, spinacze i klipsy ogrodnicze.

Szkolne gospodarstwo ogrodnicze wyposażone w:

− ogród z wybranymi gatunkami roślin ozdobnych: drzew i krzewów ozdobnych, bylin, roślin dwuletnich,

− działkę do upraw polowych: siewu, pikowania i sadzenia roślin, pielęgnacji upraw ogrodniczych, zbioru owoców, warzyw, prowadzenia upraw jednorocznych, bylin, roślin drzewiastych, plantacji wieloletnich,

− mateczniki roślin ogrodniczych do pobierania sadzonek, oczek, zrazów,

− tunel foliowy wyposażony w stoły uprawowe, system nawodnieniowy,

− podłoża ogrodnicze, nawozy,

− zbiorniki do gromadzenia wody opadowej.

Miejsce realizacji praktyk zawodowych: gospodarstwa i przedsiębiorstwa ogrodnicze, szkółki roślin ozdobnych i owocowych, centra i sklepy ogrodnicze, spółdzielnie ogrodnicze, skupy owoców i warzyw, inne podmioty stanowiące potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół prowadzących kształcenie w zawodzie lub branżowe centrum umiejętności w dziedzinie ogrodnictwo.

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 8 tygodni (280 godzin), a w przypadku branżowej szkoły II stopnia – 4 tygodnie (140 godzin), z tym że w przypadku realizacji praktyk w branżowym centrum umiejętności ich wymiar zrealizowany w tym centrum nie może przekroczyć 50 % łącznego wymiaru praktyk.

Uczeń jest przygotowywany do uzyskania uprawnienia do prowadzenia doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin, w zakresie stosowania środków ochrony roślin zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin.

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONYCH W ZAWODZIE

OGR.06. Wykonywanie prac i usług ogrodniczych

– 560 –

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin OGR.06.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

30 OGR.06.2. Podstawy ogrodnictwa

90 OGR.06.3. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją owoców

180 OGR.06.4. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją warzyw

180 i ziół

OGR.06.5. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją roślin

180 ozdobnych

OGR.06.6. Wykonywanie prac i usług związanych z produkcją

90 szkółkarską

OGR.06.7. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie

30 z zasadami integrowanej ochrony roślin

OGR.06.8. Język obcy zawodowy

30 Razem

810 OGR.06.9. Kompetencje personalne i społeczne

OGR.11. Prowadzenie i zarządzanie produkcją ogrodniczą

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin OGR.11.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy OGR.11.2. Podstawy ogrodnictwa

30 90 OGR.11.3. Planowanie i organizowanie prac związanych z produkcją

90 owoców z uwzględnieniem produkcji ekologicznej

OGR.11.4. Planowanie i organizowanie prac związanych z produkcją

warzyw i ziół oraz grzybów jadalnych z uwzględnieniem produkcji 90 ekologicznej

OGR.11.5. Planowanie i organizowanie prac związanych z produkcją

90 roślin ozdobnych

OGR.11.6. Planowanie i organizowanie prac związanych z produkcją

60 szkółkarską

– 561 –

OGR.11.7. Zarządzanie produkcją ogrodniczą

60 OGR.11.8. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie

z zasadami integrowanej ochrony roślin OGR.11.9. Język obcy zawodowy

30 30 Razem OGR.11.10. Kompetencje personalne i społeczne OGR.11.11. Organizacja pracy małych zespołów 450+90 +30

– 562 –

TECHNIK ARANŻACJI FLORYSTYCZNYCH 343207 KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

OGR. 09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych

OGR.12. Aranżowanie wnętrz i otwartej przestrzeni kompozycjami florystycznymi

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik aranżacji florystycznych powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych

1) w zakresie kwalifikacji OGR.09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych:

a) planowania i wykonania kompozycji z roślin ciętych, doniczkowych, suszonych i utrwalonych,

b) doboru materiałów roślinnych i dekoracyjnych do wykonania kompozycji florystycznych,

c) prowadzenia sprzedaży kompozycji florystycznych i asortymentu florystycznego;

2) zakresie kwalifikacji OGR.12. Aranżowanie wnętrz i otwartej przestrzeni kompozycjami florystycznymi:

a) aranżowania przestrzeni z uwzględnieniem zasad estetyki, funkcjonalności i potrzeb klienta,

b) projektowania i wykonywanie dekoracji roślinnej wnętrz i przestrzeni otwartych,

c) projektowania i wykonania specjalistycznych kompozycji florystycznych,

d) stosowania zasad zrównoważonego rozwoju w doborze materiałów roślinnych i dekoracyjnych,

e) zakładania i prowadzenia działalności florystycznej.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

OGR.09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych

OGR.09.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje zagadnienia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią

2) opisuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

– 563 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) posługuje się terminologią dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

2) wymienia przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

3) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku

4) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy

5) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania

6) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

7) wymienia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

1) wymienia obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

2) wymienia obowiązki pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy, wynikające z przepisów prawa

4) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu wypadku przy pracy

5) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który zachorował na chorobę zawodową, wynikające z przepisów prawa

3) określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy oraz sposoby im przeciwdziałania

4) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

5) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 564 –

6) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu choroby zawodowej

1) opisuje skutki oddziaływania czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych i psychofizycznych na organizm człowieka

2) opisuje skutki oddziaływania czynników niebezpiecznych i uciążliwych na organizm człowieka

3) identyfikuje zagrożenia wynikające z niewłaściwego stosowania urządzeń i narzędzi na stanowisku pracy

4) opisuje działania ograniczające czynniki szkodliwe w środowisku pracy

5) stosuje środki ochrony indywidualnej

1) określa warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy

2) określa zasady ergonomicznej organizacji pracy i stanowisk pracy

3) prowadzi działania prewencyjne zapobiegające powstawaniu pożaru lub innego zagrożenia podczas wykonywania zadań zawodowych

4) dobiera środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanych prac

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

– 565 –

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

OGR.09.2. Podstawy materiałoznawstwa roślinnego i nieroślinnego

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje budowę morfologiczną roślin

2) charakteryzuje procesy fizjologiczne roślin

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje podstawowe organy roślinne (kwiat, liść, owoce, pędy i korzenie)

2) rozróżnia rośliny zielne i zdrewniałe

3) opisuje budowę i funkcje kwiatów, liści i innych organów roślinnych

4) wymienia różne typy kwiatostanów i liści

1) wyjaśnia rolę tkanek roślinnych w procesach życiowych rośliny

2) wyjaśnia procesy fizjologiczne roślin zachodzące w roślinach podczas ich wzrostu i po zbiorze (np. fotosynteza, transpiracja, oddychanie, transport wody i soli mineralnych w roślinie)

3) rozpoznaje objawy fizjologicznego stresu roślin (np. więdniecie, przebarwienia,

3) charakteryzuje grupy i gatunki roślin ozdobnych wykorzystywanych we florystyce

4) charakteryzuje sposoby suszenia i utrwalania roślin ozdobnych

– 566 –

zahamowanie wzrostu) i wskazać możliwe przyczyny

4) określa wpływ czynników środowiska na wzrost i rozwój roślin (np. temperatury, światła, wilgotności, dostępności wody i składników odżywczych)

1) rozpoznaje gatunki roślin ozdobnych z podziałem na rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny oraz drzewa i krzewy

2) nazywa poszczególne gatunki roślin ozdobnych stosowane we florystyce używając nazwy polskiej i łacińskiej

3) rozróżnia gatunki roślin wykorzystywanych we florystyce pochodzące z różnych stref klimatycznych

4) opisuje gatunki roślin ozdobnych ze względu na ich walory użytkowe i dekoracyjne (np. kształt i barwę kwiatów, kwiatostanów, pędów i liści oraz owocostanów)

5) opisuje przydatność gatunków roślin ozdobnych do kompozycji florystycznych: kwiaty cięte, zieleń cięta, krzewy i drzewa – kwitnące, ulistnione, owocujące, bezlistne

6) określa sezonowość występowania poszczególnych gatunków roślin wykorzystywanych we florystyce zgodnie z porami roku

7) wymienia rośliny doniczkowe przeznaczone do dekoracji wnętrz, oraz balkonów i tarasów (np. wieloletnie: palmy, fikusy, storczyki i jednoroczne: pelargonie, surfinie, bakopa)

1) rozpoznaje gatunki roślin ozdobnych przeznaczone do suszenia i utrwalania

5) charakteryzuje sposoby przedłużania trwałości kwiatów i zieleni ciętej oraz roślin doniczkowych

– 567 –

2) rozróżnia metody suszenia roślin ozdobnych (np. zielarska, suszenie na siatce, zielnikowa)

3) opisuje sposób utrwalania roślin ozdobnych (np. utrwalanie pędów i liści w roztworze gliceryny, woskowanie)

4) określa termin oraz warunki atmosferyczne pozyskania roślin ozdobnych do suszenia i utrwalania

5) wskazuje fazę rozwoju roślin ozdobnych przeznaczonych do suszenia i utrwalania

6) wymienia warunki procesu suszenia i utrwalania roślin ozdobnych (np. zacienione i przewiewne pomieszczenia do suszenia roślin)

1) opisuje czynniki wpływające na trwałość kwiatów i zieleni ciętej (np. temperatura, światło, wilgotność powietrza, czystość wody i naczyń)

2) rozróżnia sposoby pielęgnacji kwiatów ciętych przedłużających ich trwałość (np. przycinanie łodyg i usuwanie dolnych liści, kolców i pędów bocznych, kondycjonowanie przez dodatek środków chemicznych zawierających cytokininy – hormony roślinne)

3) wyjaśnia procesy zachodzące w ściętych pędach i łodygach roślin (np. blokada powietrzna, mechaniczna, fizjologiczna, biologiczna)

4) określa warunki przechowywania i transportu materiału roślinnego mające wpływ na ich żywotność

6) charakteryzuje materiały nieroślinne używane we florystyce

7) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 568 –

5) opisuje czynniki wpływające na trwałość roślin doniczkowych (np. światło, temperatura, wilgotność powietrza i podłoża, rodzaj i zasobność podłoża)

1) rozróżnia naczynia do wykonania kompozycji florystycznych (np. szklane, ceramiczne, wiklinowe)

2) opisuje materiały dekoracyjne stosowane w florystyce (np. wstążki, papier, galanteria florystyczna, tkaniny i kwiaty sztuczne)

3) opisuje materiały techniczne w florystyce (np. druty, gąbki florystyczne, siatki druciane, kleje na gorąco i na zimno, pinholdery, candelholdery, taśmy florystyczne i ich rodzaje, plastelinę florystyczną, nabłyszczacze do liści, rafię naturalną i syntetyczną)

4) opisuje środki techniczne wykonane z użyciem gąbki florystycznej (np. floret, mikrofon, garnet, tabledeco)

5) opisuje właściwości techniczne i estetyczne materiałów nieroślinnych (np. trwałość, elastyczność, podatność na formowanie)

6) określa ekologiczne materiały nieroślinne i ich wpływ na środowisko

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicję i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

OGR.09.3. Planowanie kompozycji florystycznych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje ogólne zasady kompozycji

2) charakteryzuje techniki florystyczne

– 569 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje podstawowe elementy kompozycji (np. punkt, linia, płaszczyzna, bryła)

2) analizuje barwę, światło i cień, jako elementy budujące strukturę wizualną kompozycji

3) określa proporcje w kompozycjach florystycznych uwzględniając złoty podział odcinka

4) opisuje porządek kompozycji (np. uszeregowanie, stopniowanie i grupowanie elementów)

5) opisuje rodzaje kompozycji ze względu na zarys i określa punkty zbiorcze i centralny punkt kompozycji

1) rozróżnia techniki florystyczne (np. technikę gąbki florystycznej, technikę wiązania w ręku, drutowania, wicia, klejenia, watowania, siatki drucianej, kreszowania)

2) dobiera techniki florystyczne do rodzaju kompozycji florystycznej (np. wicie wianka, klejenie klejem na gorąco roślin suszonych)

3) dobiera środki techniczne i materiały dekoracyjne wykorzystywane w poszczególnych technikach florystycznych, z uwzględnieniem zasady florystyki zrównoważonej (np. gąbki biodegradowalnej lub kenzanu)

4) podaje przykłady stosowania technik florystycznych w kompozycjach (np. bukiet spiralny, bukiety ślubne, wianki)

3) sporządza rysunki odręczne kompozycji florystycznych

4) charakteryzuje kompozycje roślinne w różnych epokach historycznych i współczesne

5) charakteryzuje bukiety wiązane w ręku

– 570 –

1) wykonuje odręczne rysunki przedstawiając kształt, układ i barwę kompozycji florystycznych, stosując oznaczenia odpowiadające materiałom wykorzystanym w kompozycji

2) uwzględnia proporcje, linie i formę w rysunku kompozycji florystycznej (np. trójkątną, kulistą, kaskadową)

3) posługuje się odpowiednimi technikami plastycznymi przy tworzeniu rysunku kompozycji florystycznej

4) wykonuje rysunki rzutu z boku, rzutu z góry i w perspektywie

1) opisuje bukiety i kompozycje stosowane w różnych epokach historycznych (np. bukiet biedermeier, bukiet makartowski)

2) opisuje ikebanę − japońską sztukę układania kwiatów

3) opisuje materiał roślinny i nieroślinny wykorzystywany w kompozycjach w różnych epokach historycznych (np. owoce, pióra, naczynia)

4) opisuje współczesne style kompozycji florystycznych, ze względu na ułożenie roślin (np. dekoracyjny, wegetatywny, formalny i formalno-linearny)

1) opisuje materiał roślinny i dekoracyjny do wykonania bukietu wiązanego w ręku

2) rozróżnia typy bukietów ze względu: na:

a) sposób wiązania (np. spiralny, równoległy)

b) sposób układania materiału roślinnego (np. luźny, zwarty)

6) planuje kompozycje florystyczne w naczyniach

7) planuje kompozycje ślubne

– 571 –

3) opisuje dobór barw w bukiecie (np. na zasadzie kontrastu lub zgodności barw)

4) opisuje bukiety ze względu na ich zastosowanie (np. ślubne, imieninowe, jubileuszowe)

1) opisuje materiał roślinny i dekoracyjny używany do wykonania kompozycji florystycznych w naczyniach

2) wybiera technikę wykonania kompozycji florystycznej w naczyniach (np. technikę gąbki florystycznej lub w kenzanie)

3) dobiera naczynia do projektowanej kompozycji florystycznej

4) projektuje kompozycję, uwzględniając jej przeznaczenie, miejsce ekspozycji i charakter wnętrza

5) ocenia wpływ procesu tworzenia kompozycji na środowisko naturalne

1) dobiera materiał roślinny i dekoracyjny do wykonania kompozycji ślubnej (np. bukiet ślubny, butonierka, korsarz, wianek na głowę, dekoracja stołu ślubnego) uwzględniając kolorystykę, styl, trwałość oraz sezonowość roślin

2) wybiera technikę wykonania bukietu ślubnego (np. wiązany w ręku, lub na mikrofonie)

3) projektuje kompozycje ślubne (np. bukiet ślubny, butonierka, dekoracja stołu ślubnego pary młodej) dostosowując projekt do charakteru panny młodej, tematu ślubu, preferencji klienta, aktualnych trendów (np.

– 572 –

w stylu: klasycznym, rustykalnym, glamour, nowoczesnym)

8) planuje kompozycje funeralne 1) opisuje zasady kompozycji funeralnych w kulturach i religiach

2) rozróżnia rodzaje kompozycji funeralnych (np. wieńce, wiązanki, kompozycje na urnę lub trumnę, wiązanka kondolencyjna)

3) dobiera gatunki roślin, materiałów dekoracyjnych i technicznych uwzględniając trwałość, kolorystykę kwiatów oraz wymogi religijne i kulturowe, oraz charakter ceremonii

4) projektuje kompozycje funeralną (np. wieńce, wiązanki, kompozycje na urnę lub trumnę, wiązankę kondolencyjną), wybierając odpowiednią technikę wykonania (np. technikę gąbki florystycznej, drutowania, wicia)

9) planuje dekoracje adwentowe i 1) opisuje historyczne i współczesne bożonarodzeniowe kompozycje adwentowe i bożonarodzeniowe (np. wieńce adwentowe, choinki, wianki, girlandy, dekoracja stołu)

2) dobiera materiały roślinne i dekoracyjne uwzględniając ich trwałość i charakter

3) dobiera techniki przy tworzeniu kompozycji adwentowych i bożonarodzeniowych (np. klejenie na gorąco, wicia, gąbki florystycznej)

4) projektuje dekoracje adwentowe i bożonarodzeniowe zgodnie z zasadami kompozycji uwzględniając miejsce ekspozycji oraz charakter wnętrza i przestrzeni zewnętrznej (np. wieniec

10) planuje dekoracje roślinne wiosenne i wielkanocne

11) planuje kompozycje komunijne

– 573 –

adwentowy, kompozycja bożonarodzeniowa w naczyniu)

1) opisuje dekoracje wiosenne i wielkanocne uwzględniając symbolikę, tradycję i aktualne trendy we florystyce

2) dobiera charakterystyczny dla tej pory roku materiał roślinny (np. tulipany, narcyzy, hiacynty, barwinek i bukszpan)

3) dobiera do kompozycji elementy dekoracyjne zgodnie z symboliką, tradycjami i aktualnymi trendami we florystyce

4) projektuje kompozycje wiosenne i wielkanocne z zachowaniem zasad florystyki i miejsca ekspozycji (np. kompozycja na stół wielkanocny, koszyczek wielkanocny)

1) opisuje cechy kompozycji komunijnej (np. delikatna jasna kolorystyka, motywy religijne (hostia, kielich, krzyż, winorośl, chleb)

2) określa formy kompozycji komunijnej (np. wianek na głowę, dekoracja świecy, dekoracja stołu)

3) dobiera materiał roślinny i dekoracyjny uwzględniając symbolikę, trwałość i świeżość kwiatów

4) projektuje kompozycję komunijną (np. wianek na głowę, dekoracja świecy, dekoracja stołu) uwzględniając subtelność formy i jasną tonację barw

OGR.09.4. Wykonywanie kompozycji florystycznych z kwiatów ciętych, suszonych i utrwalonych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje narzędzia stosowane we florystyce

2) przygotowuje materiał roślinny, techniczny i dekoracyjny do wykonania kompozycji florystycznych

3) wykonuje bukiet wiązany w ręku

– 574 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje podstawowe narzędzia florystyczne (np. nóż florystyczny, sekator, nożyczki, obcęgi, klejarka na gorąco)

2) dobiera narzędzia i urządzenia do prac wykonywanych we florystyce

3) stosuje instrukcje obsługi narzędzi i urządzeń

4) określa sposoby bezpiecznego użytkowania, konserwacji i przechowywania narzędzi i urządzeń zgodnie z instrukcją użytkowania

1) przygotowuje materiał do wykonania kompozycji florystycznej (np. przez usuwanie liści, podcinanie pędów)

2) dobiera materiały dekoracyjne i techniczne oraz narzędzia do wykonywanej kompozycji florystycznej

3) stosuje zasadę postępowania z gąbką florystyczną dla roślin żywych i suchych

4) wymienia cechy jakościowe materiałów stosowanych w kompozycjach florystycznych (np. wybarwienie kwiatów, długość i sztywność łodyg)

5) ocenia jakość i przydatność materiałów do wykonywanej kompozycji uwzględniając dostępność roślin i ich sezonowość

1) przygotowuje materiał roślinny i dekoracyjny do wykonania bukietu wiązanego w ręku odpowiednio przycinając końcówki i oczyszczając z liści łodygi

2) opisuje sposoby wykonywania bukietów wiązanych w ręku (np. spiralny, równoległy)

4) wykonuje kompozycje florystyczne w naczyniach

5) wykonuje kompozycje ślubne

– 575 –

3) wykonuje bukiet techniką spiralną zwracając uwagę na odpowiednią proporcję, kształt i miejsce wiązania, uwzględniając wielkość, tonację barw, układ materiału roślinnego (np. luźny lub zwarty)

4) wykonuje bukiet techniką równoległego układania łodyg, uwzględniając wielkość, tonację barw, proporcje

1) przygotowuje materiał roślinny i dekoracyjny do wykonania kompozycji florystycznych w naczyniach w stylach: dekoracyjnym, wegetatywnym, formalnym i formalno-linearnym

2) przygotowuje naczynia do projektowanej kompozycji florystycznej

3) wykonuje kompozycję dekoracyjną uwzględniając przeznaczenie, miejsce ekspozycji i charakter wnętrza

4) układa kwiaty cięte w koszu wiklinowym z okazji jubileuszu

5) wykonuje kompozycje w naczyniu posługując się techniką gąbki florystycznej

6) wykonuje kompozycje florystyczne w naczyniach z roślin suszonych, utrwalonych i sztucznych

1) przygotowuje materiał roślinny, techniczny i dekoracyjny do wykonania kompozycji ślubnych, uwzględniając kolorystykę roślin, trwałość i sezonowość roślin oraz styl (np. klasyczny, rustykalny, glamour, nowoczesny)

2) wykonuje bukiet ślubny wiązany w ręku w formie zwartej lub luźnej, zgodnie z projektem dostosowanym do charakteru

6) wykonuje kompozycje funeralne

7) wykonuje dekoracje adwentowe i bożonarodzeniowe

– 576 –

panny młodej, tematu ślubu (np. w stylu: klasycznym, rustykalnym, glamour, nowoczesnym)

3) wykonuje bukiet ślubny na mikrofonie (np. w stylu biedermajer)

4) wykonuje butonierkę zgodnie z projektem dostosowanym do charakteru bukietu panny młodej, tematu ślubu (np. w stylu: klasycznym, rustykalnym, glamour, nowoczesnym)

5) wykonuje kompozycje na stół państwa młodych dostosowaną kolorystycznie i stylistycznie do tematu ślubu

1) przygotowuje materiał roślinny, techniczny i dekoracyjny wykonania kompozycji funeralnych (np. wieńca, wiązanki, kompozycji na lub pod urnę lub trumnę, wiązanki żałobnej) uwzględniając trwałość, symbolikę i kolorystykę kwiatów

2) wykonuje kompozycję na florecie, uwzględniając odpowiednie namoczenie gąbki, drutowanie wybranego materiału roślinnego, układanie łodyg roślin pod odpowiednim kątem i wbijanie ich na odpowiednia głębokość

3) wykonuje kompozycje żałobne na kształtkach z gąbki florystycznej typu ring, serce, krzyż

4) doradza klientowi wybór kompozycji funeralnych uwzględniający przekaz emocjonalny, tradycję i religię

1) wykonuje wieniec adwentowy klasyczny i awangardowy dobierając techniki przy jego

8) wykonuje kompozycje roślinne wiosenne i wielkanocne

– 577 –

tworzeniu (np. wicia, klejenia na gorąco, gąbki florystycznej)

2) przygotowuje materiał roślinny, techniczny i dekoracyjny do wykonania kompozycji bożonarodzeniowych

3) tworzy dekoracje stołu dobierając materiały roślinne, dekoracyjne i techniczne charakterystyczne dla Świąt Bożego Narodzenia

4) wykonuje wianki, girlandy i dekoracje bożonarodzeniowe w naczyniu zgodnie z zasadami kompozycji uwzględniając miejsce ekspozycji oraz charakter wnętrza i przestrzeni zewnętrznej

5) sporządza kompozycję bożonarodzeniową z roślin suszonych, utrwalonych i sztucznych zapewniając jej trwałość i estetykę stosując odpowiednie techniki (np. gąbki florystycznej, drutowanie, klejenie, wiązanie w pęczki)

1) dobiera do kompozycji elementy dekoracyjne zgodnie z symboliką, tradycjami i aktualnymi trendami we florystyce

2) przygotowuje materiał roślinny do wykonania kompozycji, charakterystyczny dla tej pory roku (np. krokusy, hiacynty, narcyzy, tulipany, barwinek i bukszpan)

3) wykonuje kompozycję roślinną na stół wielkanocny uwzględniając symbolikę, tradycję

4) wykonuje palmę wielkanocną z wykorzystaniem materiału roślinnego

9) wykonuje dekoracje komunijne

10) charakteryzuje warunki przechowywania materiału roślinnego i kompozycji florystycznych

– 578 –

zasuszonego i zielonego uwzględniając tradycje i zwyczaje regionu

1) przygotowuje materiał roślinny i dekoracyjny uwzględniając symbolikę, trwałość, świeżość i kwiatów

2) wykonuje wianek, opaskę i przypinkę na głowę i dekorację świecy z wykorzystaniem techniki wicia i klejenia na zimno

3) wykonuje dekorację stołu komunijnego uwzględniając subtelność formy i jasną tonację barw i symbolikę

4) stosuje materiał roślinny o drobnych kwiatach (np. gipsówka, konwalia, róża miniaturowa, goździk miniaturowy)

1) opisuje wpływ warunków przechowywania na trwałość materiału roślinnego i wyrobów florystycznych (np. temperatura, światło, wilgotność powietrza, dostęp do wody)

2) dobiera warunki i sposoby przechowywania materiału roślinnego w zależności od gatunku roślin (np. tulipany i piwonie przechowywane bez dostępu wody)

3) przygotowuje materiał i kompozycje florystyczne do przechowania zwracając uwagę na czystość pojemników i czas przechowywania

4) przechowuje rośliny doniczkowe w pomieszczeniach z dobrym dostępem światła i odpowiednią wilgotnością

5) przechowuje rośliny i kompozycje z roślin suchych i utrwalonych w pomieszczeniach przewiewnych i z niską wilgotnością powietrza

11) charakteryzuje sposoby pakowania i transportu roślin oraz kompozycji florystycznych

– 579 –

1) opisuje sposoby przygotowania roślin i kompozycji florystycznych do transportu

2) stosuje opakowania do transportu roślin i kompozycji florystycznych

3) dobiera sposób transportu do roślin oraz kompozycji florystycznych

4) dobiera opakowania do przewożenia roślin i kompozycji florystycznych

OGR.09.5. Wykonywanie kompozycji florystycznych z kwiatów doniczkowych

Efekty kształcenia Kryteria weryfikacji

Uczeń: Uczeń:

1) charakteryzuje rośliny doniczkowe 1) określa cechy morfologiczne roślin

2) charakteryzuje warunki uprawowe roślin przeznaczonych do nasadzeń w pojemnikach wykorzystywanych do dekoracji wnętrz, balkonów i tarasów

doniczkowych uprawianych ze względu na ozdobne kwiaty (np. storczyk, poinsecja, cyklamen)

2) określa cechy morfologiczne roślin doniczkowych uprawianych ze względu na ozdobne liście (np. kroton, kalatea, paproć, monstera, strelicja)

3) określa wymagania roślin doniczkowych ze względu na pochodzenie z różnych stref klimatycznych (np. kaktusów i sukulentów)

4) określa sposoby rozmnażania roślin doniczkowych (np. generatywne, wegetatywne (np. sadzonki, in vitro)

1) określa zapotrzebowanie roślin doniczkowych na światło, temperaturę, wilgotność, dostępność wody i składników odżywczych

2) opisuje podłoża stosowane w uprawie roślin doniczkowych wykorzystywanych do dekoracji wnętrz, oraz balkonów i tarasów

3) charakteryzuje choroby, szkodniki oraz zaburzenia fizjologiczne roślin doniczkowych

4) wykonuje nasadzenia i zabiegi pielęgnacyjne roślin doniczkowych wykorzystywanych do dekoracji wnętrz, balkonów i tarasów

– 580 –

3) wymienia nawozy i wskazuje ich właściwy termin stosowania w uprawach poszczególnych grup roślin doniczkowych

4) wymienia zabiegi pielęgnacyjne w uprawie roślin doniczkowych we wnętrzach i otwartej przestrzeni (np. podlewanie, odchwaszczanie, przycinanie)

1) rozróżnia podstawowe choroby i szkodniki roślin doniczkowych (np. mączniak, szara pleśń, przędziorek, mszyce, wciornastek, tarcznik)

2) rozróżnia zaburzenia fizjologiczne roślin doniczkowych związanych z ich rozwojem i wzrostem

3) rozróżnia sposoby stosowania środków ochrony roślin do zwalczania chorób i szkodników (np. doglebowe, dolistnie)

4) rozróżnia ekologiczne sposoby stosowane w ochronie roślin przed chorobami i szkodnikami: wywary i wyciągi z roślin (np. skrzypu, czosnku, gnojówki z pokrzywy), pułapki lepowe do odławiania szkodników

1) przygotowuje pojemniki drewniane i wiklinowe do nasadzeń

2) wykonuje drenaż do nasadzeń roślin doniczkowych w skrzynkach, pojemnikach drewnianych i donicach ceramicznych

3) umieszcza posadzone rośliny w odpowiednim pomieszczeniu uwzględniając ich tolerancje na brak lub nadmiar światła, wody i wilgotności

4) wykonuje zabiegi pielęgnacyjne (np. przycinanie pędów roślin balkonowych,

5) wykonuje kompozycje roślinne z roślin doniczkowych w pojemnikach

– 581 –

usuwanie przekwitłych kwiatostanów, suchych liści)

5) stosuje podpory do roślin pnących

6) przycina rośliny doniczkowe w celu uformowania korony (np. oliwka, róża)

7) dobiera odpowiednie gatunki roślin balkonowych do miejsc ustawienia pojemników uwzględniając stanowisko ekspozycji: wschód, zachód, północ, południe

8) diagnozuje powstałe zaburzenie fizjologiczne we wzroście i rozwoju rośliny (np. nadmierne podlewanie lub jego brak, brak składników mineralnych, niewłaściwe podłoże)

9) stosuje nawożenie zapewniające prawidłowy rozwój roślin

10) dobiera środki ochrony roślin do zwalczania chorób i szkodników (np. mączniak, szara pleśń, przędziorek, mszyce, wciornastek, tarcznik)

11) stosuje metody ekologiczne w ochronie roślin przed chorobami i szkodnikami

1) określa funkcjonalność i przeznaczenie kompozycji roślinnej wykonanej i zgodnie z dobrą praktyką, uwzględniając potrzeby klienta

2) dobiera pojemniki do rodzaju kwiatów doniczkowych uwzględniając charakter wnętrza i dopasowanie kompozycji do miejsca ekspozycji

3) dobiera gatunki roślin doniczkowych do nasadzeń w pomieszczeniach na stanowisku

– 582 –

słonecznym, półcienistym i cienistym, uwzględniając wilgotność powietrza pomieszczeń (np. mieszkań, biur, holi, korytarzy)

4) wykonuje nasadzenia roślin balkonowych uwzględniając ich potrzeby glebowe, świetlne, pokrój i siłę wzrostu.

5) wykonuje nasadzenia z roślin sezonowych (np. wrzosów, traw i chryzantem lub roślin cebulowych)

6) wykonuje kompozycję florystyczną z roślin doniczkowych w koszu wiklinowym do wiosennej dekoracji stołu

7) wskazuje zalecenia dla klienta w celu pielęgnowania roślin doniczkowych i kompozycji florystycznych (np. częstość podlewania, zraszania, nawożenia, ochrony) OGR.09.6. Prowadzenie sprzedaży kompozycji florystycznych i asortymentu florystycznego Efekty kształcenia

Uczeń:

1) opisuje wyposażenie kwiaciarni Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady ergonomii przy ustalaniu wysokości lad i stołów roboczych

2) opisuje zasady obsługi chłodni do przechowywania roślin

3) rozróżnia rodzaje stojaków i ekspozytorów zgodnie z ich przeznaczeniem

4) wymienia pomieszczenia kwiaciarni (np. sala sprzedaży z dobrym oświetleniem, pracownia z kranem i zlewem, magazyn i chłodnia do przechowywania materiału roślinnego ciętego, pomieszczenie socjalne)

2) eksponuje materiał roślinny i asortyment w kwiaciarni

3) sprzedaje materiał roślinny, bukiety i kompozycje florystyczne

– 583 –

1) przygotowuje rośliny cięte do prezentacji w kwiaciarni (np. przycina pędy, usuwa liście i kolce)

2) opisuje rodzaje naczyń do ekspozycji roślin

3) dobiera rodzaje pojemników do kwiatów ciętych i bukietów (np. wazony z przezroczystego szkła, odpowiednia wielkość i stabilność pojemnika)

4) eksponuje kwiaty doniczkowe w kwiaciarni zapewniając im dostęp do światła

5) ustawia oświetlenie w kwiaciarni w celu podkreślenia walorów estetycznych i jakości materiału roślinnego

6) prezentuje naczynia do wykonania kompozycji florystycznych i nasadzeń roślinnych

7) eksponuje wstążki i papiery ozdobne potrzebne do pakowania kompozycji, prezentów i bukietów

8) uzasadnia potrzebę uwzględnienia w asortymencie kwiaciarni koszy wiklinowych i ozdobnych, pudełek do układania kwiatów (flower boxa)

9) wskazuje najbliższe hurtownie kwiatów i giełdy kwiatowe na których można zakupić materiał roślinny, dekoracyjny i techniczny

1) dobiera opakowanie na materiał roślinny, bukiety i kompozycje florystyczne, przeznaczone do sprzedaży dla klienta, zgodnie z trendami florystycznymi

2) przygotowuje bukiety i kompozycje florystyczne do sprzedaży

4) buduje relację z klientem

OGR.09.7. Język obcy zawodowy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem

– 584 –

3) przekazuje zalecenia dla klienta dotyczące pielęgnacji kwiatów ciętych, bukietów i kompozycji florystycznych

4) dobiera sposób pakowania materiału roślinnego, bukietów i kompozycji florystycznych do transportu

5) przygotowuje rośliny doniczkowe do sprzedaży

6) przekazuje klientowi zalecenia co do uprawy i zabiegów pielęgnacyjnych w uprawie roślin doniczkowych

7) oblicza koszty zaproponowanego klientowi wyrobu florystycznego

8) obsługuje kasę fiskalną

1) rozpoznaje potrzeby klienta

2) posługuje się poprawnym nazewnictwem i terminologią stosowaną w florystyce

3) przedstawia klientowi aktualne trendy florystyczne

4) doradza klientowi w doborze materiału roślinnego, bukietu i kompozycji florystycznej

5) przyjmuje zamówienie od klienta na kompozycje florystyczną o odpowiednim kształcie, barwie i przeznaczeniu

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności

– 585 –

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku

– 586 – zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, 1) spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym 2) nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: 3)

a) tworzy krótkie, proste, spójne 4) i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności 5) zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, email, instrukcję, wiadomość, opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w 1) typowych sytuacjach związanych z 2) realizacją zadań zawodowych – reaguje w języku obcym 3) nowożytnym w sposób zrozumiały, rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę

uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami adekwatnie do sytuacji innych osób komunikacyjnej, ustnie lub w formie 4) prostego tekstu:

5) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

stosuje zwroty i formy grzecznościowe

– 587 –

a) reaguje ustnie (np. podczas 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji rozmowy z innym

pracownikiem, klientem,

kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub 1) pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

2)

3)

4)

6) wykorzystuje strategie służące 1) doskonaleniu własnych przekazuje w języku obcym nowożytnym

informacje zawarte w materiałach

wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

przekazuje w języku polskim informacje

sformułowane w języku obcym nowożytnym

przekazuje w języku obcym nowożytnym

informacje sformułowane w języku polskim

lub w tym języku obcym nowożytnym

przedstawia publicznie w języku obcym

nowożytnym wcześniej opracowany materiał

(np. prezentację)

korzysta ze słownika dwujęzycznego

i jednojęzycznego

umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 588 –

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

OGR.09.8. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

2) planuje wykonanie zadania

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie

1) omawia czynności realizowane w ramach czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

6) doskonali umiejętności zawodowe

– 589 –

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne

2) wykazuje świadomość odpowiedzialności za wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów

1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposobów radzenia sobie ze stresem

5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

6) określa skutki stresu

1) pozyskuje informacje zawodoznawcze dotyczące branży z różnych źródeł

2) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu

7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej

8) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów

9) współpracuje w zespole

– 590 –

3) analizuje własne kompetencje

4) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

5) planuje drogę rozwoju zawodowego

6) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

1) identyfikuje problemy, jakie mogą wystąpić w zespole realizującym zadanie

2) analizuje przyczyny problemów występujących w zespole realizującym zadania

3) opisuje techniki rozwiązywania problemów

4) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.12. Aranżowanie wnętrz i

– 591 –

otwartej przestrzeni kompozycjami florystycznymi jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

OGR.12. Aranżowanie wnętrz i otwartej przestrzeni kompozycjami florystycznymi

OGR.12.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje zagadnienia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią

2) opisuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) posługuje się terminologią dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

2) wymienia przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

3) określa warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy

4) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku

5) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy

6) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania

7) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

8) wymienia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

1) wymienia obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

2) wymienia obowiązki pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) opisuje skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka

4) stosuje środki techniczne ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych

– 592 –

3) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy, wynikające z przepisów prawa

4) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu wypadku przy pracy

5) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który zachorował na chorobę zawodową, wynikające z przepisów prawa

6) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu choroby zawodowej

1) wymienia skutki oddziaływania czynników fizycznych na organizm człowieka (np. hałas, prąd elektryczny, oparzenia)

2) wymienia skutki oddziaływania czynników chemicznych na organizm człowieka (np. opary lakierów i farb, klejów)

3) wymienia skutki oddziaływania czynników biologicznych na organizm człowieka, w tym alergenów roślinnych

4) wymienia skutki oddziaływania czynników psychofizycznych na organizm człowieka

5) opisuje skutki oddziaływania czynników niebezpiecznych i uciążliwych na organizm człowieka

1) rozróżnia środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych (np. rękawice ochronne, obuwie i odzież ochronna – fartuchy)

2) dobiera środki ochrony indywidualnej i do rodzaju wykonywanych prac

3) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych

5) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

6) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 593 –

4) ocenia prawidłowość doboru środków ochrony indywidualnej i zbiorowej do wykonywanych zadań zawodowych

1) określa zasady ergonomicznej organizacji pracy i stanowisk pracy

2) określa metody eliminacji niebezpiecznych źródeł i szkodliwych czynników występujących w procesach pracy

3) organizuje wybrane stanowisko pracy zgodnie z wymogami ergonomii oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

4) reaguje w przypadku zagrożenia pożarowego zgodnie z zasadami ochrony przeciwpożarowej

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

– 594 –

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

OGR.12.2. Podstawy materiałoznawstwa roślinnego i nieroślinnego

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje budowę morfologiczną roślin

2) charakteryzuje procesy fizjologiczne roślin

3) charakteryzuje grupy i gatunki roślin ozdobnych wykorzystywanych we florystyce

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje podstawowe organy roślinne (kwiat, liść, owoce, pędy i korzenie)

2) rozróżnia rośliny zielne i zdrewniałe

3) opisuje budowę i funkcje kwiatów, liści i innych organów roślinnych

4) wymienia różne typy kwiatostanów i liści

1) wyjaśnia rolę tkanek roślinnych w procesach życiowych rośliny

2) wyjaśnia procesy fizjologiczne roślin zachodzące w roślinach podczas ich wzrostu i po zbiorze (np. fotosynteza, transpiracja, oddychanie, transport wody i soli mineralnych w roślinie)

3) rozpoznaje objawy fizjologicznego stresu roślin (np. więdniecie, przebarwienia, zahamowanie wzrostu) i wskazuje możliwe przyczyny

4) określa wpływ czynników środowiska na wzrost i rozwój roślin (np. temperatury, światła, wilgotności, dostępności wody i składników odżywczych)

1) rozpoznaje gatunki roślin ozdobnych z podziałem na rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny oraz drzewa i krzewy

4) charakteryzuje sposoby suszenia i utrwalania roślin ozdobnych

– 595 –

2) nazywa poszczególne gatunki roślin ozdobnych stosowane we florystyce używając nazwy polskiej i łacińskiej

3) rozróżnia gatunki roślin wykorzystywanych we florystyce pochodzące z różnych stref klimatycznych

4) opisuje gatunki roślin ozdobnych ze względu na ich walory użytkowe i dekoracyjne (np. kształt i barwę kwiatów, kwiatostanów, pędów i liści oraz owocostanów)

5) opisuje przydatność gatunków roślin ozdobnych do kompozycji florystycznych: kwiaty cięte, zieleń cięta, krzewy i drzewa – kwitnące, ulistnione, owocujące, bezlistne

6) określa sezonowość występowania poszczególnych gatunków roślin wykorzystywanych we florystyce zgodnie z porami roku

7) wymienia rośliny doniczkowe przeznaczone do dekoracji wnętrz, oraz balkonów i tarasów (np. wieloletnie: palmy, fikusy, storczyki i jednoroczne: pelargonie, surfinie, bakopa)

1) rozpoznaje gatunki roślin ozdobnych przeznaczone do suszenia i utrwalania

2) rozróżnia metody suszenia roślin ozdobnych (np. zielarska, suszenie na siatce, zielnikowa)

3) opisuje sposób utrwalania roślin ozdobnych (np. utrwalanie pędów i liści w roztworze gliceryny, woskowanie)

4) określa termin oraz warunki atmosferyczne pozyskania roślin ozdobnych do suszenia i utrwalania

5) charakteryzuje sposoby przedłużania trwałości kwiatów i zieleni ciętej oraz roślin doniczkowych

6) charakteryzuje materiały nieroślinne używane we florystyce

– 596 –

5) wskazuje fazę rozwoju roślin ozdobnych przeznaczonych do suszenia i utrwalania

6) wymienia warunki procesu suszenia i utrwalania roślin ozdobnych (np. zacienione i przewiewne pomieszczenia do suszenia roślin)

1) opisuje czynniki wpływające na trwałość kwiatów i zieleni ciętej (np. temperatura, światło, wilgotność powietrza, czystość wody i naczyń)

2) rozróżnia sposoby pielęgnacji kwiatów ciętych przedłużających ich trwałość (np. przycinanie łodyg i usuwanie dolnych liści, kolców i pędów bocznych, kondycjonowanie przez dodatek środków chemicznych zawierających cytokininy – hormony roślinne)

3) wyjaśnia procesy zachodzące w ściętych pędach i łodygach roślin (np. blokada powietrzna, mechaniczna, fizjologiczna, biologiczna)

4) określa warunki przechowywania i transportu materiału roślinnego mające wpływ na ich żywotność

5) opisuje czynniki wpływające na trwałość roślin doniczkowych (np. światło, temperatura, wilgotność powietrza i podłoża, rodzaj i zasobność podłoża)

1) rozróżnia naczynia do wykonania kompozycji florystycznych (np. szklane, ceramiczne, wiklinowe)

7) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 597 –

2) opisuje materiały dekoracyjne stosowane w florystyce (np. wstążki, papier, galanteria florystyczna, tkaniny i kwiaty sztuczne)

3) opisuje materiały techniczne w florystyce (np. druty, gąbki florystyczne, siatki druciane, kleje na gorąco i na ziemno, pinholdery, candelholdery, taśmy florystyczne i ich rodzaje, plastelinę florystyczną, nabłyszczacze do liści, rafię naturalną i syntetyczną)

4) opisuje środki techniczne wykonane z użyciem gąbki florystycznej (np. floret, mikrofon, garnet, tabledeco)

5) opisuje właściwości techniczne i estetyczne materiałów nieroślinnych (np. trwałość, elastyczność, podatność na formowanie)

6) określa ekologiczne materiały nieroślinne i ich wpływ na środowisko

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicje i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy krajowej i normy międzynarodowej, w tym norm europejskich

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

OGR.12.3. Aranżowanie przestrzeni architektonicznych kompozycjami florystycznymi Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje rodzaje przestrzeni przeznaczonych do aranżacji florystycznej

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia przestrzenie mieszkalne, komercyjne i sakralne (np. salon, jadalnia, hol, restauracje, kawiarnie, centra handlowe,

2) charakteryzuje style architektoniczne

3) charakteryzuje przestrzenie architektoniczne przeznaczone do aranżacji florystycznej

– 598 –

salony kosmetyczne, hotele, biura, muzea, teatr, kościoły)

2) rozróżnia przestrzenie eventowe i wystawiennicze (np. sale bankietowe, hale wystawowe)

3) opisuje przestrzenie zewnętrzne (np. tarasy, balkony, patia, werandy)

1) rozróżnia style architektoniczne: bizantyjski, romański, gotycki, renesansowy, barokowy, klasycystyczny, eklektyczny, secesyjny, modernistyczny, postmodernistyczny

2) rozróżnia style aranżacji wnętrz (np. kolonialny, romantyczny, nowoczesny, prowansalski, skandynawski, loftowy, klasyczny, glamour, naturalny, eklektyczny, orientalny)

3) opisuje zasady aranżacji we wnętrzach budynków zabytkowych

4) wskazuje przepisy prawa dotyczące ingerencji we wnętrzach budynków zabytkowych

1) określa formę i kompozycję przestrzeni architektonicznej: bryła, sposób organizacji elementów w przestrzeni (np. symetria, asymetria, rytm), relacje przestrzenne (np. otwarta, zamknięta, przenikanie wnętrza z zewnętrzem)

2) określa rodzaj oświetlenia w przestrzeni architektonicznej oraz znaczenie wpływu światła i cienia na odbiór kompozycji we wnętrzu

3) rozróżnia materiały i faktury występujące w przestrzeni architektonicznej: rodzaj

4) projektuje aranżację florystyczną w przestrzeni architektonicznej

– 599 –

materiału budowlanego (np. drewno, beton, szkło, cegła), faktura powierzchni (gładka, chropowata, połyskliwa i matowa), kolorystyka (barwy wpływające na percepcję przestrzeni)

4) określa funkcjonalność przestrzeni (np. mieszkalna, sakralna, komercyjna, bankietowa)

1) rozpoznaje możliwości techniczne i ograniczenia (np. dostępność wody i elektryczności, trwałość materiałów z warunkach zewnętrznych)

2) opisuje cechy charakterystyczne poszczególnych przestrzeni (np. układ architektoniczny, wielkość, styl i funkcje oraz natężenie ruchu)

3) dostosowuje projekt aranżacji florystycznej do różnych typów przestrzeni (np. wnętrza mieszkalne, przestrzeń publiczna, miejsca sakralne, przestrzenie eventowe, komercyjne)

4) dostosowuje wielkość i skalę dekoracji florystycznych do rodzaju przestrzeni

5) dobiera styl aranżacji florystycznej odpowiedni do charakteru przestrzeni

6) wykonuje szkice aranżacji florystycznej w przestrzeni architektonicznej

7) ocenia możliwości wykonania aranżacji analizując ilość materiału roślinnego i jego dostępność w odpowiednim terminie

8) przewiduje zagrożenia jakie mogą stworzyć kompozycje dla społeczeństwa i dla wnętrza

5) przygotowuje dokumentację projektową aranżacji florystycznych

6) aranżuje kompozycje historyczne

– 600 –

1) przygotowuje koncepcję aranżacji florystycznej (np. styl, kolorystyka, główne założenia estetyczne i funkcjonalne, sezonowość)

2) wykonuje rysunki odręczne kompozycji florystycznych

3) dobiera techniki wykonania kompozycji florystycznych

4) określa wymiary i proporcje kompozycji florystycznych

5) określa rodzaj materiałów roślinnych i nieroślinnych oraz konstrukcji użytych do aranżacji florystycznej

6) określa koszt robocizny i logistyki oraz rezerwy budżetowej na ewentualne zmiany

7) opracowuje kosztorys aranżacji florystycznej z uwzględnieniem technologii cyfrowych

8) przygotowuje wizualizację projektu aranżacji florystycznej uwzględniając oczekiwania klienta

1) rozpoznaje wnętrza w określonym stylu lub epoce (np. gotyckie, renesansowe, barokowe, secesyjne)

2) dobiera odpowiednie naczynia do wnętrz historycznych

3) interpretuje historyczne kompozycje

4) dobiera materiał roślinny stosowny do stylów i epok historycznych

5) opisuje zasady ochrony zabytków przy projektowaniu i ustawianiu gotowych kompozycji

OGR.12.4. Projektowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych z uwzględnieniem zasad zrównoważonego rozwoju w doborze materiałów roślinnych i dekoracyjnych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) projektuje i wykonuje bukiety z uwzględnieniem najnowszych trendów florystycznych

2) projektuje i wykonuje przestrzenne kompozycje roślinne w określonym stylu

– 601 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje dobór barw w bukiecie (np. jednobarwne, monochromatyczne, polichromatyczne, kontrastowe)

2) projektuje zwarty bukiet wiązany w ręku wykonany techniką spiralną z równomiernym ułożeniem materiału roślinnego lub pogrupowany

3) wykonuje zwarty bukiet wiązany w ręku z równomiernym ułożeniem materiału roślinnego, stosując technikę spiralną

4) wykonuje bukiet wiązany w ręku z przewieszającymi się elementami stosując technikę spiralną

5) wykonuje bukiet wiązany w ręku z luźnym ułożeniem materiału roślinnego stosując kwiaty sezonowe, trawy i rośliny ogrodowe z lokalnych upraw oraz ekologiczne materiały dekoracyjne

6) wykonuje bukiet ażurowy stosując stopniowanie materiału roślinnego

7) wykonuje bukiet na konstrukcji florystycznej uwzględniając materiały ekologiczne do wykonania konstrukcji (np. pędy winobluszczu, wierzby)

1) projektuje kompozycje w stylu dekoracyjnym, wegetatywnym, formalnym i formalno-linearnym

2) wykonuje kompozycję w stylu dekoracyjnym z uwzględnieniem dużej ilości materiału

3) projektuje i wykonuje roślinną oprawę ceremonii ślubnej

– 602 –

roślinnego z przeznaczeniem do przestrzeni zabytkowej

3) wykonuje kompozycję wegetatywną dobierając proporcje kompozycji i rośliny z tego samego siedliska i z tej samej strefy klimatycznej

4) wykonuje kompozycję formalną z zachowaniem odpowiedniego kształtu (np. kula, serce, krzyż)

5) wykonuje kompozycję w stylu formalnolinearnym uwzględniając (np. formę naczynia i dominujące linie pędów roślin)

6) opisuje style ikebany, jej proporcje i dobór roślin, oraz przeznaczenie do dekoracji wnętrz w stylu orientalnym

7) projektuje kompozycje stylizowane ikebaną określając linie: niebo, człowiek, ziemia

8) wykonuje kompozycje stylizowane ikebaną

9) określa miejsce ekspozycji kompozycji roślinnej wykonanej w stylu formalnym i formalno-linearnym w nowoczesnym wnętrzu

1) dobiera styl oprawy ślubnej (np. styl klasyczny, rustykalny, glamour, eko (ekologiczny, naturalny)), zgodnie z preferencjami klienta i charakterem ceremonii

2) opracowuje koncepcję stylistyczną oprawy ślubnej uwzględniając bukiet panny młodej, butonierkę, bukiety dla druhen, dekorację kościoła, sali weselnej, pojazdu dla pary młodej, biżuterii florystycznej

4) projektuje i wykonuje aranżacje bożonarodzeniowe wnętrz i przestrzeni zewnętrznej

– 603 –

3) opracowuje plan realizacji projektu oprawy ślubnej zawierający harmonogram działań, listę roślin, materiałów dekoracyjnych i technicznych, montaż dekoracji, oraz logistykę transportu

4) wykonuje bukiet ślubny kaskadowy, uwzględniając styl oprawy ślubnej

5) wykonuje biżuterię florystyczną (np. kolię, bransoletkę, krawat, poszetkę) z wykorzystaniem ekologicznych materiałów

6) projektuje kompozycję roślinną ceremonii ślubnej na wolnym powietrzu (np. dekoracja altany, pergoli) uwzględniając zabezpieczenie elementów kompozycji przed czynnikami atmosferycznymi

7) współpracuje z konsultantami ślubnymi i innymi osobami współpracującymi przy organizacji ceremonii ślubnej

1) wykonuje wieńce adwentowe klasyczne i awangardowe, stosując cztery świece jako symbol zbliżających się świąt

2) projektuje dekorację bożonarodzeniową restauracji, uwzględniając jej styl i kolorystykę

3) wykonuje girlandy do dekoracji balkonu zewnętrznego dobierając odpowiednio materiały roślinne i dekoracyjne oraz techniki

4) wykonuje nowoczesne choinki florystyczne uwzględniające ekologiczne materiały

5) projektuje całościowe dekoracje świąteczne pomieszczeń określając ich przeznaczenie (np. przestrzenie publiczne, sakralne i

5) projektuje dekoracje florystyczne w dużych pomieszczeniach

6) projektuje i wykonuje kompozycje florystyczne na wydarzenia,

– 604 –

świeckie, z zachowaniem zasad kompozycji, (np. zasady dźwigni, ograniczenia, hierarchii, kontrastu, grupowania)

6) wykonuje dekoracje świąteczną (np. pomieszczeń mieszkalnych, witryny sklepowej) z zachowaniem zasad kompozycji (np. zasady dźwigni, ograniczenia, hierarchii, kontrastu, grupowania)

1) analizuje przestrzeń określając wysokość i kubaturę wnętrza, oświetlenie, kolorystykę i funkcje pomieszczeń (np. hotele, sale bankietowe, kościół, galerie handlowe)

2) dobiera odpowiednie formy i skalę dekoracji florystycznej dostosowując ją do wymiaru i charakteru wnętrza

3) dobiera odpowiednią technikę wykonania dekoracji florystycznej uwzględniając jej trwałość, charakter, warunki panujące w danym wnętrzu, transport, montaż i demontaż

4) projektuje dużą formę kompozycji: obiekt florystyczny lub instalacja florystyczna o skomplikowanej konstrukcji i określonej formie obiektu (np. forma: strukturalna, tekstualna, skonstruowana, warstwowa, ułożenia w stos, zwinięta, pleciona, złożona w wiązkę)

5) wykonuje dużą formę kompozycji na bazie konstrukcji florystycznej do dekoracji holu w galerii handlowej

1) rozróżnia rodzaje wydarzeń (np. konferencja, bankiet, jubileusz, gala, koncert, spektakl, wydarzenie plenerowe)

– 605 –

spotkania i przedstawienia 2) określa funkcjonalność i bezpieczeństwo scenograficzne

7) projektuje i wykonuje wystawy kwiatowe

dekoracji florystycznych uwzględniając miejsce wydarzenia, ilość uczestników oraz czas trwania imprezy

3) projektuje odpowiednie formy kompozycji florystycznej (np. roślinna dekoracja stołu, girlandy, ścianki kwiatowe, kompozycje zawieszane pod sufitem) zgodnie z konwencją wydarzenia

4) przygotowuje wizualizację projektu dekoracji roślinnej, uwzględniając oczekiwania organizatora wydarzenia

5) wykonuje rustykalną dekoracje sceny w stylu wegetatywnym uwzględniając zasady kompozycji wykorzystując roślinny ogrodowe (np. słoneczniki, nawłoć, pędy krzewów)

1) rozróżnia rodzaje wystaw kwiatowych (np. edukacyjne, artystyczne, promocyjne, konkursowe, handlowe)

2) planuje wystawę producencką, uwzględniając prezentację poszczególnych odmian roślin ozdobnych, tło, oświetlenie, trasy ruchu, bezpieczeństwo

3) określa motyw przewodni wystawy florystycznej

4) planuje przestrzeń i rozmieszczenie elementów ekspozycji florystycznych, uwzględniając charakter, estetykę i typu wystawy

5) wykonuje instalacje florystyczne na wystawę o określonej wielkości, formie i przekazie emocjonalnym

8) aranżuje zielone ściany w nowoczesnych wnętrzach

– 606 –

6) organizuje pracę zespołu florystów (np. przydziela im zakres prac, określa terminy, montaż i demontaż wystawy)

7) projektuje działania marketingowe wydarzenia (np. promocja wystawy w mediach, projekt ulotki materiału informacyjnego o wystawie)

1) wyjaśnia zalety zielonych ścian

2) wymienia rodzaje systemów modułowych do montażu zielonej ściany (np. panele wykonane z recyklingu, panele z filcu, juty)

3) dobiera materiały techniczne wykorzystywane do montażu (np. panele hydrotermiczne montowane na ścianę), specjalne oświetlenie o natężeniu odpowiednim dla rozwoju roślin i eksponowania ich wyglądu, systemy nawadniające (np. z liniami kroplującymi i kroplownikami)

4) projektuje zielone ściany dobierając:

a) rośliny o tych samych wymaganiach uprawowych

b) sposób montażu

c) nawadnianie

d) oświetlenie

5) projektuje nasadzenia roślin doniczkowych o pędach płożących (np. epipremnum złociste, filodendron pnący, paprocie (np. łosie rogi, zanokcica)) stosując specjalne podłoża i drenaż

6) określa cechy roślin stabilizowanych i ich przydatność do dekoracji wnętrz

9) stosuje florystykę zrównoważoną

– 607 –

7) wykonuje obraz z roślin stabilizowanych (np. z chrobotka reniferowego, mchu leśnego)

1) rozróżnia materiały ekologiczne typu biodegradowalna gąbka, juta, naturalne sznurki, naczynia wielokrotnego użytku

2) stosuje zasady florystyki zrównoważonej dobierając do kompozycji florystycznych materiały naturalne, odnawialne i biodegradowalne

3) opisuje alternatywne techniki florystyczne (np. bez użycia gąbki florystycznej, wykorzystanie siatek metalowych i konstrukcji wielokrotnego użytku lub konstrukcji z pędów roślin)

4) wykonuje ekologiczne kompozycje florystyczne (np. hana-kubari, kompozycje stylizowane ikebaną wykonywane w kenzanie)

5) wykonuje kompozycje florystyczną z użyciem konstrukcji wielokrotnego użytku do dekoracji wydarzenia plenerowego w stylu rustykalnym

6) ocenia wpływ procesu tworzenia kompozycji florystycznych na środowisko naturalne

7) segreguje odpady powstające w czasie pracy florysty oraz przygotowuje wybrane elementy do ponownego użycia

OGR.12.5. Zakładanie i prowadzenie działalności florystycznej z elementami terapii roślinami

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) zakłada działalność gospodarczą

2) planuje działania marketingowe działalności florystycznej

– 608 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia formy działalności florystycznej (np. kwiaciarnia, pracownia florystyczna, działalność terapeutyczna)

2) opracowuje szczegółowy biznesplan (np. kwiaciarni, pracowni florystycznej)

3) określa formę prawną działalności florystycznej (np. jednoosobowa, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością)

4) przygotowuje dokumentację do rejestracji działalności gospodarczej

5) stosuje formy opodatkowania zgodnie z przepisami prawa

1) określa grupy docelowe klientów

2) projektuje elementy identyfikacji wizualnej marki florystycznej (np. nazwa, logo, kolorystyka, hasło reklamowe neony, reklamy wizualne, wizytówki, ulotki)

3) przygotowuje portfoliofirmy prowadzącej działalność florystyczną

4) przygotowuje ofertę dla wybranych grup docelowych klientów (np. dla klientów indywidualnych, przedsiębiorstw, do automatów samoobsługowych do sprzedaży kwiatów)

5) rozróżnia formy marketingowe i kanały promocji (np. media społecznościowe, reklama lokalna, marketing szeptany)

6) przygotowuje oferty okolicznościowe (np. Walentynki, Dzień Kobiet, Wszystkich Świętych)

3) opracowuje kosztorysy działalności florystycznej

4) charakteryzuje formy terapii roślinami

5) stosuje terapię roślinami podczas prowadzonych zajęć warsztatowych

– 609 –

7) przygotowuje oferty promocyjne (np.

subskrypcja kwiatowa – comiesięczna

dostawa kwiatów do domu i biura),

oferowanie programów lojalnościowych (np.

co 10 bukiet gratis)

8) uzasadnia znaczenie spójności wizualnej i

komunikacyjnej w budowaniu marki

1) opracowuje plan działań uwzgledniający

cele, harmonogram i koszty

2) określa koszty początkowe inwestycyjne (np.

lokal, wyposażenie florystyczne, koszt

rejestracji i ubezpieczenia, reklama

początkowa)

3) określa koszty bieżące operacyjne (np. zakup

towaru, media, wynagrodzenia, marketing i

promocja, transport, podatki i składki ZUS)

4) opracowuje przykładowy kosztorys z

wykorzystaniem programów komputerowych

1) rozróżnia rodzaje terapii roślinami

2) wyjaśnia na czym polega terapia roślinami

3) opisuje cele terapii roślinami

4) określa korzyści ze stosowania terapii

roślinami

5) wskazuje miejsca stosowania terapii

roślinami

1) określa formy terapii roślinami

2) planuje kompozycje florystyczne z

uwzględnieniem ich wpływu na zmysły,

emocje i nastrój człowieka

3) planuje pracę twórczą z osobami o różnych

potrzebach, uwzględniając kontakt z naturą

4) rozpoznaje potrzeby uczestników zajęć

OGR.12.6. Język obcy zawodowy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

– 610 –

5) dobiera odpowiedni materiał roślinny i techniczny oraz techniki florystyczne do pracy z dziećmi i młodzieżą i osobami dorosłymi

6) projektuje warsztaty terapii roślinami dla dzieci, młodzieży i osób dorosłych z różnymi potrzebami

a) określa cele warsztatów

b) określa strukturę zajęć

c) podaje przykładowe tematy warsztatów

7) określa materiały i narzędzia niezbędne do prowadzenia zajęć

8) określa czas trwania i liczbę uczestników

9) określa koszty organizacji warsztatów (na grupę 10 osób)

10) określa efekty terapii roślinami dla uczestników warsztatów

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym

– 611 –

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku

1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, email, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych – reaguje w języku obcym nowożytnym w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

– 612 –

2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę

2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób

4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe

6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji

– 613 –

b) reaguje w formie prostego

tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych)

5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym

1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym

3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym

4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 614 –

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

OGR.12.7. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

2) planuje wykonanie zadania

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie

1) omawia czynności realizowane w ramach czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne

2) wykazuje się odpowiedzialnością za wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

6) doskonali umiejętności zawodowe

– 615 –

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy, w tym posługiwania się niebezpiecznymi substancjami i niewłaściwej eksploatacji maszyn i urządzeń na stanowisku pracy

5) przewiduje skutki i sankcje dotyczące niewłaściwego stosowania środków ochrony roślin i nawozów

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych w nieprzewidywalnych warunkach

1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposobów radzenia sobie ze stresem

5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

6) określa skutki stresu

1) pozyskuje informacje zawodoznawcze dotyczące branży z różnych źródeł

2) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu

3) analizuje własne kompetencje

7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej

8) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów

9) współpracuje w zespole

– 616 –

4) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

5) planuje drogę rozwoju zawodowego

6) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

1) identyfikuje problemy, jakie mogą wystąpić w zespole realizującym zadanie

2) analizuje przyczyny problemów występujących w zespole realizującym zadania

3) opisuje techniki rozwiązywania problemów

4) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

OGR.12.8. Organizacja pracy małych zespołów Efekty kształcenia

Uczeń:

1) organizuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań

2) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań

3) ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań

4) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakości pracy

– 617 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) określa strukturę grupy

2) przygotowuje zadania zespołu do realizacji

3) planuje realizację zadań

4) szacuje czas potrzebny na realizację określonego zadania

5) komunikuje się ze współpracownikami

6) wskazuje wzorce prawidłowej współpracy w grupie

7) przydziela zadania członkom zespołu zgodnie z harmonogramem planowanych prac

1) ustala kolejność wykonywania zadań zgodnie z harmonogramem prac

2) formułuje zasady wzajemnej pomocy

3) wydaje dyspozycje osobom wykonującym poszczególne zadania

4) monitoruje proces wykonywania zadań

5) opracowuje dokumentację dotyczącą realizacji zadania według panujących standardów

1) kontroluje efekty pracy zespołu

2) ocenia pracę poszczególnych członków zespołu w zakresie zgodności z warunkami technicznymi odbioru prac

3) udziela wskazówek w celu prawidłowego wykonania przydzielonych zadań

1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych warunków i jakości pracy

2) proponuje usprawnienia techniczne i organizacyjne na stanowisku pracy

– 618 –

3) opracowuje instrukcje wdrażania usprawnienia na stanowisku pracy

4) ocenia wpływ wdrożonego usprawnienia na poprawę warunków i jakości pracy

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK ARANŻACJI FLORYSTYCZNYCH

Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby zapewnić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz umożliwić przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji OGR.09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych

Pracownia projektowania wyrobów florystycznych wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela z dostępem do internetu i z pakietem programów biurowych, programów do komputerowego wspomagania projektowania, wizualizacji kompozycji florystycznych oraz kosztorysowania, ekran projekcyjny, skaner, drukarkę,

− stanowisko komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla dwóch uczniów) z dostępem do internetu, wyposażone w programy do komputerowego wspomagania projektowania, wizualizacji kompozycji florystycznych oraz kosztorysowania,

− stanowiska rysunkowo-malarskie (jedno stanowisko dla jednego ucznia), materiały, narzędzia rysunkowe i malarskie,

− plansze przedstawiające dekoracje wnętrz zabytkowych i współczesnych, albumy i katalogi z zakresu historii sztuki, historii dekoracji roślinnych, prezentacje multimedialne i filmy dydaktyczne dotyczące rodzajów i stylów kompozycji florystycznych, sposobów i technik wykonania kompozycji, plansze przedstawiające zasady łączenia barw oraz projektowania kompozycji, katalogi materiałów i wyrobów florystycznych, przykładowe cenniki materiału roślinnego i środków technicznych,

− projektor multimedialny,

− cyfrowy aparat fotograficzny

– 619 –

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Pracownia florystyczna wyposażona w:

− materiał roślinny, taki jak: kwiaty i zieleń cięta, rośliny doniczkowe, rośliny utrwalone, rośliny jednoroczne do nasadzeń sezonowych,

− naczynia i pojemniki (np. szklane, ceramiczne, wiklinowe),

− próbki podłoży, drenaży, próbki nawozów i materiałów do pielęgnacji roślin (np. odżywki do kwiatów ciętych, doniczkowych),

− sprzęt do pielęgnacji roślin (np. noże florystyczne, sekatory, zraszacze do oprysków), − statywy do bukietów ślubnych, urządzenia umożliwiające prezentację materiałów i wyrobów florystycznych,

− prasę do suszenia roślin,

− stanowiska do wykonywania kompozycji i dekoracji roślinnych (jedno stanowisko dla jednego ucznia) wyposażone w materiał roślinny (np. kwiaty i zieleń cięta, rośliny doniczkowe, rośliny utrwalone, rośliny jednoroczne do nasadzeń sezonowych),

− podstawowe i pomocnicze środki techniczne (np. druty, gąbki florystyczne, siatki druciane, kleje na gorąco i na zimno, pinholdery, candelholdery, taśmy florystyczne, plastelinę florystyczną, nabłyszczacze do liści), środki techniczne wykonane z użyciem gąbki florystycznej (np. floret, mikrofon, garnet, tabledeco),

− materiały dekoracyjne, np. wstążki, papier, galanteria florystyczna, tkaniny i kwiaty sztuczne,

− narzędzia i urządzenia florystyczne (np. nóż florystyczny, sekator, nożyczki, obcęgi, klejarka na gorąco, (pistolet), zraszacze do wody, statyw florystyczny do wykonywania i prezentacji bukietów oraz wiązanek),

− lustro,

− podłoża do nasadzeń roślin doniczkowych i sezonowych, drenaże, konewki do wody, − środki umożliwiające eksponowanie kompozycji i dekoracji florystycznych (np. stojaki ekspozycyjne metalowe, drewniane, postumenty i kolumny do prezentacji, regały modułowe),

− pojemniki na odpady organiczne i nieorganiczne.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji OGR.12. Aranżowanie wnętrz i otwartej przestrzeni kompozycjami florystycznymi

– 620 –

Pracownia projektowania wyrobów florystycznych wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela z dostępem do internetu i z pakietem programów biurowych, programów do komputerowego wspomagania projektowania, wizualizacji kompozycji florystycznych oraz kosztorysowania, ekran projekcyjny, skaner, drukarkę,

− stanowisko komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla dwóch uczniów) z dostępem do internetu, wyposażone w programy do komputerowego wspomagania projektowania, wizualizacji kompozycji florystycznych oraz kosztorysowania,

− stanowiska rysunkowo-malarskie (jedno stanowisko dla jednego ucznia), materiały, narzędzia rysunkowe i malarskie,

− plansze przedstawiające dekoracje wnętrz zabytkowych i współczesnych, albumy i katalogi z zakresu historii sztuki, historii dekoracji roślinnych, prezentacje multimedialne i filmy dydaktyczne dotyczące rodzajów i stylów kompozycji florystycznych, sposobów i technik wykonania kompozycji, plansze przedstawiające zasady łączenia barw oraz projektowania kompozycji, katalogi materiałów i wyrobów florystycznych, przykładowe cenniki materiału roślinnego i środków technicznych,

− projektor multimedialny,

− cyfrowy aparat fotograficzny,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Pracownia florystyczna wyposażona w:

− materiał roślinny: kwiaty i zieleń cięta, rośliny doniczkowe, rośliny utrwalone, rośliny jednoroczne do nasadzeń sezonowych,

− materiały dekoracyjne (np. wstążki, papier, galanteria florystyczna, tkaniny i kwiaty sztuczne),

− podstawowe i pomocnicze środki techniczne:. druty, gąbki florystyczne, siatki druciane, kleje na gorąco i na zimno, pinholdery, candelholdery, taśmy florystyczne – rodzaje, plastelina florystyczna, nabłyszczacze do liści, rafia naturalna i syntetyczna, środki techniczne wykonane z użyciem gąbki florystycznej (np. floret, mikrofon, garnet, tabledeco),

− naczynia i pojemniki (np. szklane, ceramiczne, wiklinowe),

– 621 –

− próbki podłoży, drenaży, próbki nawozów i materiałów do pielęgnacji roślin (np. odżywki do kwiatów ciętych, doniczkowych),

− sprzęt do pielęgnacji roślin (np. noże florystyczne, sekatory, zraszacze do oprysków), − statywy do bukietów ślubnych, urządzenia umożliwiające prezentację materiałów i wyrobów florystycznych,

− prasę do suszenia roślin,

− stanowiska do wykonywania kompozycji i dekoracji roślinnych (jedno stanowisko dla jednego ucznia) wyposażone w materiał roślinny. kwiaty i zieleń cięta, rośliny doniczkowe, rośliny utrwalone, rośliny jednoroczne do nasadzeń sezonowych,

− narzędzia i urządzenia florystyczne: nóż florystyczny, sekator, nożyczki, obcęgi, klejarka na gorąco, (pistolet), zraszacze do wody, statyw florystyczny do wykonywania i prezentacji bukietów,

− lustro,

− podłoża do nasadzeń roślin doniczkowych i sezonowych, drenaże, konewki do wody

− środki umożliwiające eksponowanie kompozycji i dekoracji florystycznych (np. stojaki ekspozycyjne metalowe, drewniane, postumenty i kolumny do prezentacji, regały modułowe),

− pojemniki na odpady organiczne i nieorganiczne.

Miejsce realizacji praktyk zawodowych: kwiaciarnie, pracownie florystyczne, oraz inne podmioty stanowiące potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół prowadzących kształcenie w zawodzie lub branżowe centrum umiejętności w dziedzinie florystyka.

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 4 tygodnie (140 godzin), z tym że w przypadku realizacji praktyk w branżowym centrum umiejętności ich wymiar zrealizowany w tym centrum nie może przekroczyć 50 % łącznego wymiaru praktyk.

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE

OGR.09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych

– 622 –

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin OGR.09.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

30 OGR.09.2. Podstawy materiałoznawstwa roślinnego i nieroślinnego

90 OGR.09.3. Planowanie kompozycji florystycznych

180 OGR.09.4. Wykonywanie kompozycji florystycznych z kwiatów

180 ciętych, suszonych i utrwalonych

OGR.09.5. Wykonywanie kompozycji florystycznych z kwiatów

120 doniczkowych

OGR.09.6. Prowadzenie sprzedaży kompozycji florystycznych i

60 asortymentu florystycznego

OGR.09.7. Język obcy zawodowy

30 Razem

690 OGR.09.7. Kompetencje personalne i społeczne

OGR.12. Aranżowanie wnętrz i otwartej przestrzeni kompozycjami florystycznymi

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin OGR.12.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

30 OGR.12.2. Podstawy materiałoznawstwa roślinnego i nieroślinnego

90 OGR.12.3. Aranżowanie przestrzeni architektonicznych kompozycjami

180 florystycznymi

OGR.12.4. Projektowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych z

180 uwzględnieniem zasad zrównoważonego rozwoju w doborze

materiałów roślinnych i dekoracyjnych

OGR.12.5. Zakładanie i prowadzenie działalności florystycznej

90 z elementami terapii roślinami

OGR.12.6. Język obcy zawodowy

30 Razem

510+90 OGR.12.7. Kompetencje personalne i społeczne

OGR.12.8. Organizacja pracy małych zespołów

– 623 –

– 624 –

TECHNIK ARCHITEKTURY KRAJOBRAZU I ARBORYSTYKI 314210 KWALIFIKACJE WYODRĘBNIONE W ZAWODZIE

OGR.10. Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni

OGR.13. Projektowanie terenów zieleni i realizacja prac związanych z budową i konserwacją obiektów architektury krajobrazu

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik architektury krajobrazu i arborystyki powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych:

1) w zakresie kwalifikacji OGR.10. Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni:

a) przygotowania terenu do realizacji nasadzeń i wysiewu roślin ozdobnych oraz traw,

b) dobierania roślin ozdobnych do stanowiska,

c) zakładania i pielęgnacji powierzchni trawiastych,

d) sadzenie i pielęgnacja roślin drzewiastych,

e) sadzenia i pielęgnowania roślin z uwzględnieniem wzrostu różnorodności biologicznej, gatunków rodzimych oraz gatunków cennych przyrodniczo;

2) w zakresie kwalifikacji OGR.13. Projektowanie terenów zieleni i realizacja prac związanych z budową i konserwacją obiektów architektury krajobrazu:

a) projektowania nasadzeń roślinnych oraz układów kompozycyjnych,

b) organizacji prac związanych z realizacją zadań w terenach zieleni,

c) dobierania obiektów małej architektury do terenów zieleni,

d) budowania i konserwacji obiektów architektury krajobrazu.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.10. Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

OGR.10. Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni

OGR.10.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje zagadnienia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią

2) opisuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

– 625 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) posługuje się terminologią dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

2) wymienia przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

3) określa warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy

4) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku

5) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy

6) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania

7) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

8) wymienia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

1) wymienia obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

2) wymienia obowiązki pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy, wynikające z przepisów prawa

4) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu wypadku przy pracy

3) opisuje skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka

4) dobiera środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych

5) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymogami ergonomii oraz przepisami dotyczącymi

– 626 –

5) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który zachorował na chorobę zawodową, wynikające z przepisów prawa

6) wskazuje rodzaje świadczeń z tytułu choroby zawodowej

1) wskazuje skutki oddziaływania czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych na organizm człowieka

2) wskazuje skutki oddziaływania czynników psychofizycznych na organizm człowieka

3) opisuje skutki oddziaływania czynników niebezpiecznych i uciążliwych na organizm człowieka

4) wymienia zagrożenia związane z pracami wykorzystaniem sprzętu ciężkiego

1) rozróżnia środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych

2) dobiera odzież ochronną do rodzaju prac wykonywanych w zakresie zadań zawodowych

3) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej oraz odzież ochronną podczas wykonywania prac w zakresie zadań zawodowych

4) wymienia rodzaje zabezpieczeń tymczasowych i stałych stosowanych na terenie budowy (np. przy wykopach, nasypach, hałdach, wycince i pielęgnacji drzew)

1) określa kryteria ergonomicznej struktury przestrzennej stanowisk pracy

bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

6) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 627 –

2) realizuje działania prewencyjne zapobiegające powstawaniu pożaru lub innego zagrożenia na stanowisku pracy

3) stosuje odpowiednie środki służące bioasekuracji

4) przygotowuje swoje stanowisko pracy pod względem bezpieczeństwa swojego i innych

5) zabezpiecza rośliny i infrastrukturę przed uszkodzeniem

6) dobiera rodzaje prac w zależności od uwarunkować pogodowych

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

OGR.10.2. Podstawy urządzania terenów zieleni Efekty kształcenia

Uczeń:

1) omawia przepisy prawa dotyczące urządzania terenów zieleni

2) charakteryzuje rośliny ozdobne stosowane w terenach zieleni

– 628 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wymienia przepisy prawa krajowego, unijnego dotyczące urządzania terenów zieleni

2) wymienia prawa i obowiązki kierownika budowy dotyczące ochrony środowiska na podstawie przepisów wynikających z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

3) wymienia formy zagospodarowania terenu wymagające zezwolenia lub zgłoszenia na podstawie prawa wodnego

4) wymienia gatunki chronione i gatunki inwazyjne na podstawie przepisów prawa o ochronie środowiska i o ochronie przyrody

5) wymienia przepisy prawa miejscowego dotyczące zagospodarowania terenu (np. standardy, studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego)

1) rozróżnia grupy roślin ozdobnych jednorocznych, dwuletnich, bylin, krzewinek, krzewów, drzew i pnączy

2) rozpoznaje i nazywa gatunki i odmiany roślin ozdobnych wykorzystywanych w terenach zieleni, stosując nazwę polską i łacińską, zgodnie z załącznikiem nr 1 do podstawy programowej kształcenia w niniejszym zawodzie

3) charakteryzuje zasady tworzenia roślinnych kompozycji przestrzennych

4) stosuje zasady rysunku odręcznego

5) charakteryzuje sposoby rozmnażania roślin ozdobnych stosowanych w terenach zieleni

– 629 –

3) wymienia parametry jakościowe materiału szkółkarskiego określone w polskich normach lub zaleceniach jakościowych Związku Szkółkarzy Polskich

4) rozróżnia gatunki i odmiany roślin ozdobnych pod względem pokroju, walorów dekoracyjnych: pory kwitnienia, koloru kwiatów, liści, pędów i kory

1) określa style kompozycji roślinnych pod względem charakteru i układu (np. rustykalny, nowoczesny, swobodny, geometryczny, otwarty, zamknięty)

2) rozróżnia podstawowe elementy kompozycji wnętrz krajobrazowych

3) rozróżnia czynniki kompozycji we wnętrzu krajobrazowym

4) określa funkcje roślin ozdobnych w terenach zieleni (np. biologiczna, techniczna, estetyczna, społeczna)

1) posługuje się przyborami i materiałami do wykonania rysunku odręcznego

2) stosuje różne techniki rysunkowe, szrafy

3) stosuje ogólne zasady rzutowania i wykonywania przekrojów

4) stosuje zasady perspektywy i proporcji

1) rozróżnia wegetatywne i generatywne sposoby rozmnażania roślin

2) wymienia metody rozmnażania wegetatywnego

3) dobiera metody rozmnażania wegetatywnego do gatunku roślin

6) charakteryzuje prace w terenach zieleni

7) charakteryzuje nawożenie roślin w terenach zieleni

8) charakteryzuje agrofagi występujące w uprawie roślin ozdobnych stosowanych w terenach zieleni

– 630 –

4) wymienia zalety i wady różnych metod rozmnażania (np. in-vitro, okulizacja, szczepienie)

1) wymienia rodzaje prac w terenach zieleni

2) rozróżnia rodzaje sezonowych prac wykonywanych w terenach zieleni (np. wertykulacja, cięcia, okrywanie, nawożenie)

3) rozróżnia rodzaje prac wykonywanych w poszczególnych kompozycjach roślinnych (np. soliter, klomb, rabata, kwietnik, żywopłot)

4) określa rodzaje cięć drzew i krzewów:

a) sanitarne

b) prześwietlające

c) korygujące

d) odtwarzające koronę

e) po przesadzeniu i posadzeniu

f) formujące

5) wymienia narzędzia i sprzęt używany do prac w terenach zieleni

1) określa rolę składników pokarmowych we wzroście i rozwoju roślin

2) rozpoznaje objawy niedoboru składników pokarmowych w roślinach

3) określa potrzeby nawozowe roślin

4) rozróżnia rodzaje nawozów

5) dobiera nawozy do roślin ozdobnych w terenach zieleni

1) rozróżnia choroby i szkodniki występujące w roślinnych obiektach architektury krajobrazu, zgodnie z załącznikiem nr 2 do podstawy programowej kształcenia w niniejszym zawodzie

9) wykonuje czynności kontrolno- -obsługowe pojazdów samochodowych

10) stosuje przepisy prawa dotyczące ruchu drogowego w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B

– 631 –

2) określa objawy chorób oraz sposoby żerowania szkodników na roślinach ozdobnych

3) dobiera metody zwalczania agrofagów

4) posługuje się programem ochrony roślin ozdobnych

5) dobiera środki ochrony roślin do zwalczania agrofagów występujących w roślinnych obiektach architektury krajobrazu

6) stosuje zasady bezpieczeństwa i higieny pracy podczas używania środków ochrony roślin

1) wyjaśnia wpływ stanu technicznego pojazdu samochodowego na bezpieczeństwo w ruchu drogowym

2) określa zakres czynności kontrolnoobsługowych pojazdu samochodowego

3) interpretuje wskazania przyrządów kontrolno-pomiarowych pojazdów samochodowych

4) ocenia stan techniczny pojazdu samochodowego

1) wyjaśnia ogólne zasady ruchu drogowego

2) wyjaśnia zasady postępowania podczas kolizji i wypadku

3) stosuje zasady udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadku drogowym

4) określa i stosuje przepisy prawa dotyczące ruchu pojazdów samochodowych

5) stosuje przepisy ruchu drogowego podczas przejazdu przez skrzyżowania

11) wykonuje czynności związane z prowadzeniem i obsługą pojazdów samochodowych w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B

12) prowadzi pojazd samochodowy w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy B

13) wykonuje czynności związane z obsługą, przeglądami

– 632 –

6) stosuje przepisy ruchu drogowego dotyczące pierwszeństwa przejazdu

7) stosuje przepisy ruchu drogowego dotyczące włączania się do ruchu

8) stosuje dopuszczalne prędkości jazdy pojazdów samochodowych na poszczególnych kategoriach dróg

9) interpretuje znaczenie znaków drogowych

1) wykonuje czynności codziennej obsługi pojazdu samochodowego

2) interpretuje przepisy prawa dotyczące rejestracji pojazdu i badań technicznych

3) przygotowuje miejsce pracy kierowcy zgodnie z zasadami ergonomii

4) stosuje zasady kierowania pojazdami samochodowymi w ruchu drogowym

5) interpretuje znaczenie nadawanych sygnałów drogowych

6) stosuje zasady bezpiecznego poruszania się w ruchu drogowym

1) wykonuje manewry związane z jazdą precyzyjną i parkowaniem pojazdu

2) prowadzi bezpiecznie pojazd w ruchu drogowym, stosując zasady techniki jazdy odpowiednio do warunków:

a) ruchu drogowego

b) atmosferycznych

c) natężenia ruchu

3) rusza pojazdem na wzniesieniu

4) stosuje zasady jazdy defensywnej

5) stosuje zasady optymalizacji zużycia paliwa

1) dobiera maszyny i urządzenia do prac wykonywanych w ogrodnictwie

technicznymi oraz konserwacją pojazdów, maszyn i urządzeń ogrodniczych

14) charakteryzuje zasady dobrej praktyki zawodowej

– 633 –

2) stosuje się do zaleceń producenta maszyny lub urządzenia

3) dobiera materiały eksploatacyjne do maszyny lub urządzenia

4) wymienia rodzaje przeglądów technicznych

5) dobiera rodzaj przeglądu technicznego do czasu pracy maszyny lub urządzenia

6) dobiera sposób konserwacji maszyn i urządzeń

7) konserwuje maszyny i urządzenia

8) wykonuje obsługę codzienną ciągnika rolniczego i przyczepy

9) kontroluje sprawność układów i instalacji ciągnika rolniczego i przyczepy

10) przygotowuje maszyny i urządzenia do sezonu zimowego

1) wyjaśnia pojęcie. strefa ochrony drzew (SOD)

2) wymienia zagrożenia dla roślin zielnych i zdrewniałych związane z pracami sprzętem ciężkim

3) stosuje zabiegi zabezpieczające teren przed zniszczeniem

4) dezynfekuje narzędzia przed przenoszeniem chorób i patogenów

5) wymienia zasady dobrej praktyki rolniczej i zasady wzajemnej zgodności

6) podaje przykłady stosowania dobrej praktyki rolniczej w uprawach ogrodniczych, w tym w zakresie stosowania środków ochrony roślin, ochrony gleb i wód, porządku w gospodarstwach produkcyjnych

15) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 634 –

7) określa korzyści stosowania zasad dobrej praktyki rolniczej

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicje i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy krajowej i normy międzynarodowej, w tym norm europejskich

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

OGR.10.3. Realizacja nasadzeń, wysiew roślin ozdobnych i powierzchni trawiastych oraz zabiegi pielęgnacyjne

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje rodzaje podłoży w urządzaniu terenów zieleni

2) przygotowuje podłoże i rośliny ozdobne do realizacji nasadzeń

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia podłoża stosowane w urządzaniu terenów zieleni

2) określa przydatność podłoży do nasadzeń roślin ozdobnych w terenach zieleni

3) określa klasyfikację bonitacyjną gruntów

4) dobiera substraty glebowe do nasadzeń w donicach, na utwardzonych powierzchniach architektonicznych (np. dachy, zbiorniki wodne, przejścia dla zwierząt nad drogami)

1) identyfikuje zanieczyszczenia terenu

2) usuwa zanieczyszczenia terenu biologiczne, fizyczne, mechaniczne i chemiczne

3) analizuje jakość podłoża na podstawie otrzymanych wyników badań

4) wykonuje zabiegi agrotechniczne gleby

5) zabezpiecza i transportuje rośliny ozdobne do nasadzeń

6) zabezpiecza istniejące rośliny na terenie inwestycji

3) wykonuje prace związane z sadzeniem i wysiewem roślin ozdobnych

4) pielęgnuje zielne rośliny ozdobne

5) zakłada powierzchnie trawiaste

– 635 –

1) odczytuje część graficzną dokumentacji projektowej dotyczącą nasadzeń roślin ozdobnych

2) wyznacza obszar nasadzeń i wysiewu zgodnie z projektem

3) wyznacza miejsca nasadzeń i wysiewu roślin ozdobnych

4) dobiera gatunki roślin ozdobnych do istniejących warunków gruntowych

5) dobiera gatunki roślin ozdobnych z uwzględnieniem ich sezonowości

6) przygotowuje rośliny ozdobne do nasadzeń

7) dobiera narzędzia i maszyny stosowane przy sadzeniu i siewie roślin ozdobnych

8) sadzi i sieje rośliny ozdobne zgodnie z projektem

1) rozpoznaje potrzeby pokarmowe roślin ozdobnych

2) monitoruje stan fitosanitarny roślin ozdobnych

3) wykonuje nawożenie roślin ozdobnych

4) wykonuje zabiegi fitosanitarne

5) stosuje uzupełniające dawki wody

6) serwisuje systemy nawadniania roślin ozdobnych

1) rozróżnia rodzaje powierzchni trawiastych (np. gazonowe, parkowe, łąkowe, murawy sportowe, na skarpach)

2) wyznacza obszar powierzchni trawiastych (np. gazonowych, parkowych, łąkowych, na skarpach)

3) przygotowuje podłoże pod wysiew powierzchni trawiastych takich jak:

6) pielęgnuje powierzchnie trawiaste

– 636 –

gazonowych, parkowych i na skarpach, poprzez (np. oczyszczanie podłoża z zanieczyszczeń fizycznych, odchwaszczanie, spulchnianie podłoża, nawożenie, plantowanie)

4) rozróżnia rodzaje siewu (np. ręczny, maszynowy, hydrosiew, maty nasienne)

5) rozróżnia narzędzia i maszyny stosowane przy siewie i pielęgnacji trawników z uwzględnieniem technologii autonomicznych

6) dobiera narzędzia i maszyny stosowane przy siewie i pielęgnacji trawników

7) wysiewa nasiona traw stosując (np. siew ręczny, maty nasienne, siew mechaniczny)

8) wykonuje prace po wysiewie nasion (np. wałowanie, nawadnianie)

9) przygotowuje podłoże pod trawnik z rolki

10) układa trawnik z rolki

1) identyfikuje potrzeby nawozowe powierzchni trawiastych

2) wykonuje nawożenie powierzchni trawiastych

3) rozpoznaje agrofagi występujące na powierzchniach trawiastych

4) dobiera środki ochrony roślin do rodzaju zwalczanego zagrożenia

5) usuwa rośliny niepożądane na powierzchniach trawiastych

6) stosuje uzupełniające dawki wody

7) serwisuje systemy nawadniania powierzchni trawiastych

OGR.10.4. Sadzenie i pielęgnacja roślin drzewiastych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) stosuje normy i procedury oceny roślin drzewiastych

2) wykonuje prace związane z sadzeniem i przesadzaniem roślin drzewiastych

– 637 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia parametry materiałów szkółkarskich zgodnie z zaleceniami jakościowymi (np. obwód pnia, liczba szkółkowań, długość pędów, wielkość bryły korzeniowej lub pojemnika)

2) rozróżnia oznaczenie na etykietach roślin

3) dobiera rodzaj produkowanego materiału do terenów zieleni i pory sadzenia wg zaleceń jakościowych materiału szkółkarskiego

4) dobiera rośliny pod względem sposobu prowadzenia roślin w szkółce (np. drzewa szkółkowane i pojemnikowe)

5) ocenia jakość materiału szkółkarskiego na podstawie norm i zaleceń szkółkarskich

6) wymienia sposób przygotowania i transportu roślin zgodnie z zaleceniami jakościowymi materiału szkółkarskiego

1) dobiera metody sadzenia roślin drzewiastych balotowanych, z bryłą korzeniową i bez bryły do:

a) gatunku drzewa

b) warunków siedliskowych

c) pory roku

d) dostępności sadzonek

e) celu nasadzenia

2) przygotowuje rośliny do sadzania (np. przycina korzenie, rozluźnia bryłę korzeniową)

3) wykonuje prace związane z instalacją specjalistycznych rozwiązań przy nowych nasadzeniach drzew

– 638 –

3) dobiera narzędzia i maszyny stosowane przy sadzeniu drzew, krzewów, krzewinek i pnączy ozdobnych

4) wykonuje nasadzenia żywopłotów, szpalerów, soliterów

5) stabilizuje drzewa po posadzeniu

6) ściółkuje misę po nasadzeniu

7) określa rodzaje zabezpieczeń przed zagęszczeniem bryły korzeniowej (np. pozioma osłona bryły korzeniowej, ogrodzenie, ściółka antykompresyjna)

8) określa sposoby przygotowania roślin drzewiastych do przesadzania

9) wykonuje zabezpieczenie drzew, krzewów, krzewinek i pnączy przed uszkodzeniem na terenie budowy

10) przesadza krzew iglasty i drzewo liściaste

11) zabezpiecza drzewo po przesadzeniu

1) rozróżnia rozwiązania stosowane przy nasadzeniach drzew w trudnych warunkach miejskich (np. mieszanka kamiennoglebowa, system komórkowy, pomost korzeniowy)

2) przygotowuje dół nasadzeniowy odpowiedni do wybranej technologii

3) instaluje elementy antykompresyjne zgodnie z wymogami projektu

4) zabezpiecza drzewo na czas wykonywania prac instalacyjnych w obrębie pnia

5) montuje ekrany i membrany przeciwkorzeniowe

6) montuje podziemne systemy stabilizacji drzew

4) wykonuje prace związane z pielęgnacją roślin drzewiastych

– 639 –

7) montuje systemy napowietrzająco- -nawadniające drzew

1) określa prace pielęgnacyjne drzew, krzewów, krzewinek i pnączy ozdobnych

2) sporządza harmonogramy prac pielęgnacyjnych drzew, krzewów, krzewinek i pnączy ozdobnych

3) dobiera narzędzia, maszyny i urządzenia, z uwzględnieniem nowoczesnych technologii, do wykonywania prac pielęgnacyjnych

4) wykonuje zabiegi fitosanitarne

5) wykonuje ciecia (np. żywopłotów, drzew soliterowych, drzew owocowych w terenach zieleni)

6) zabezpiecza rośliny drzewiaste przed przemarzaniem, zasoleniem

OGR.10.5. Sadzenie i pielęgnowanie roślin z uwzględnieniem wzrostu różnorodności biologicznej, gatunków rodzimych oraz gatunków cennych przyrodniczo

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) opisuje zasady różnorodności biologicznej w terenach zieleni

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wyjaśnia zasadę różnorodności gatunkowej (np. unikanie monokultur, dobór roślin rodzimego pochodzenia, wprowadzenie roślin miododajnych)

2) omawia zasadę łączności ekologicznej (np. tworzenie korytarzy ekologicznych, unikanie izolacji siedlisk)

3) opisuje strukturę przestrzenną sprzyjającą różnorodności biologicznej w terenach zieleni (np. zróżnicowania warstwowego, tworzenia mozaiki siedlisk)

2) zakłada łąki kwietne

3) stosuje zasady pielęgnacji terenów zieleni sprzyjające rozwojowi różnorodności biologicznej

4) tworzy siedliska sprzyjające rozwojowi różnorodności biologicznej

– 640 –

4) opisuje zasady ochrony i wspierania siedlisk (np. zachowanie istniejących elementów naturalnych, wprowadzenie elementów siedliskowych, nieusuwanie całkowite martwego drewna, niska ingerencja, w tym ograniczenie koszenia, unikanie chemii)

1) rozróżnia rodzaje łąk kwietnych (np. miododajne, jednoroczne, wieloletnie)

2) wymienia korzyści zakładania łąk kwietnych

3) dobiera mieszanki nasion łąk kwietnych do stanowiska i rodzaju gleby

4) przygotowuje podłoże pod założenie łąki kwietnej

5) rozróżnia metody zakładania łąk kwietnych (np. z istniejącego trawnika, z siewu nasion, z rozsady, z rolki)

6) wysiewa nasiona łąki kwietnej z użyciem roślin miododajnych

1) wykonuje zabiegi pielęgnacji powierzchni trawiastych z zachowaniem różnorodności biologicznej

2) zwiększa ilość materii organicznej poprzez stosowanie zasady „co wyrosło w ogrodzie, zostaje w ogrodzie”

3) stosuje naturalne środki ochrony roślin

4) wykorzystuje wtórnie biomasę (np. zrębki gałęzi, kompost, ziemię kompostową)

1) stosuje rodzime gatunki roślin do nasadzeń w terenach zieleni

2) dobiera gatunki roślin do siedliska

3) różnicuje gatunki roślin oraz struktury warstw roślinności by zapewnić różnorodność biologiczną

5) wykonuje prace związane z błękitno-zieloną infrastrukturą

– 641 –

4) dobiera gatunki roślin pożytecznych dla zwierząt

5) rozpoznaje gatunki roślin inwazyjnych

6) rozpoznaje gatunki roślin cennych przyrodniczo

7) rozróżnia elementy stosowane w terenach zieleni sprzyjające rozwojowi różnorodności biologicznej (np. żwirowiska, niecki biocenotyczne, strefy buforowe, stosy kamienne, hibernakula, korytarze ekologiczne)

8) wykorzystuje istniejące zasoby przyrodnicze w celu poprawy zwiększenia różnorodności biologicznej

9) wykonuje żwirowiska dla płazów i gadów

10) wykonuje ogrody preriowe lub ogrody permakultury

11) zakłada mikrostrefy na terenach antropogenicznie zmienionych (np. dla ptaków, drobnych ssaków, płazów, owadów, grzybów, porostów i mikrofauny glebowe)

12) montuje budki lęgowe dla ptaków

13) wykonuje schronienia dla jeży i jaszczurek oraz hotele dla owadów

1) wykonuje ogrody deszczowe

2) wymienia gatunki roślin odporne na okresowe zalewanie i suszę

3) wykonuje schemat techniczny niecki i zbiornika bioretencyjnego

4) zakłada niecki i zbiorniki bioretencyjne

5) buduje obiekty małej retencji wody

OGR.10.6. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje przepisy prawa dotyczące środków ochrony roślin

2) charakteryzuje środki ochrony roślin

– 642 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wskazuje wymagania w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania i stosowania, a także w zakresie doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin

2) określa warunki prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania

3) wskazuje zakres działania PIORiN w ramach nadzoru nad obrotem środkami ochrony roślin oraz ich stosowaniem

4) określa zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska wynikające ze stosowania podrobionych środków ochrony roślin

5) opisuje metody rozpoznawania podrobionych środków ochrony roślin

6) określa postępowanie ze środkami ochrony roślin przeterminowanymi i niepełnowartościowymi

7) wskazuje wymagania dotyczące sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin

8) dokumentuje zabiegi ochrony roślin oraz stosowanie wymagań integrowanej ochrony roślin

9) określa sposób postępowania w przypadku reklamacji środków ochrony roślin

1) opisuje skład środków ochrony roślin

– 643 –

2) wskazuje formy użytkowe środków ochrony roślin

3) wskazuje okres karencji i okres prewencji

4) opisuje środki ochrony roślin pod względem stwarzania przez nie zagrożeń dla zdrowia człowieka, pszczół i organizmów wodnych

5) wskazuje podział środków ochrony roślin:

a) ze względu na funkcję:

− roztoczobójcze (akarycydy)

− bakteriobójcze (bakteriocydy)

− grzybobójcze (fungicydy)

− chwastobójcze (herbicydy)

− owadobójcze (insektycydy)

− mięczakobójcze (moluskocydy)

− nicieniobójcze (nematocydy)

− regulatory wzrostu roślin

− odstraszające szkodniki (repelenty) − gryzoniobójcze (rodentycydy)

− przyciągające szkodniki (atraktanty) − kretobójcze (talpicydy)

− wirusobójcze (wirocydy)

b) ze względu na sposób oddziaływania na organizmy szkodliwe:

− kontaktowe

− żołądkowe

− inhalacyjne

− fungitoksyczne

− fungistatyczne

− desykujące

− inhibitujące wzrost i rozwój

c) ze względu na sposób zachowania

3) stosuje integrowaną ochronę roślin

– 644 –

się na roślinie:

− powierzchniowe

− wgłębne

− systemiczne

6) opisuje czynniki warunkujące skuteczne działanie środków ochrony roślin:

a) dobór środka ochrony roślin

b) termin przeprowadzenia zabiegu

c) dawka środka ochrony roślin

d) warunki atmosferyczne

e) łączne stosowanie agrochemikaliów

1) opisuje sposoby zwalczania i działanie organizmów szkodliwych, w tym:

a) organizmów chorobotwórczych, w tym organizmów wytwarzających mykotoksyny

b) chwastów

c) szkodników

2) opisuje metody ochrony roślin, w tym agrotechniczną, hodowlaną, mechaniczną, fizyczną, biologiczną, chemiczną oraz kwarantannę roślin

3) wyjaśnia podstawowe wymagania integrowanej ochrony roślin, integrowanej produkcji i rolnictwa ekologicznego, w tym:

a) ograniczanie występowania organizmów szkodliwych przez:

− właściwy płodozmian i agrotechnikę − stosowanie odmian odpornych i tolerancyjnych oraz materiału siewnego wytworzonego i poddanego ocenie zgodnie z

– 645 –

przepisami dotyczącymi nasiennictwa

− właściwe nawożenie i nawadnianie

− przestrzeganie zasad higieny fitosanitarnej

− ochronę i introdukcję organizmów pożytecznych, w szczególności pszczoły miodnej

b) planowanie zabiegów ochrony roślin w oparciu o:

− monitorowanie organizmów szkodliwych

− progi szkodliwości organizmów szkodliwych

− programy wspomagania decyzji w ochronie roślin

− doradztwo

c) przeciwdziałanie powstawaniu odporności organizmów szkodliwych na środki ochrony roślin

4) wyjaśnia zasady dobrej praktyki ochrony roślin

5) opisuje sposób zwalczania szkodników artykułów rolno-spożywczych

6) określa sposoby stosowania środków ochrony roślin w zależności od ich formy użytkowej: opryskiwanie, zaprawianie, rozsiewanie, podlewanie, gazowanie, zamgławianie, sublimowanie, zwabianie

7) opisuje sposoby stosowania środków ochrony roślin do dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji pomieszczeń i magazynów

4) charakteryzuje wpływ środków ochrony roślin na środowisko

– 646 –

8) przygotowuje opryskiwacz do pracy, w tym:

a) sprawdza stan techniczny poszczególnych urządzeń opryskiwacza

pod względem ich wpływu na jakość

wykonania zabiegu

b) kalibruje opryskiwacz

c) dobiera parametry pracy i reguluje

opryskiwacz

d) dobiera rozpylacze

9) zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas

zabiegu ochrony roślin oraz skażeniom

punktowym środkami ochrony roślin

10) określa sposoby informowania o

planowanych zabiegach z użyciem sprzętu

agrolotniczego

11) potwierdza sprawność techniczną sprzętu

przeznaczonego do stosowania środków

ochrony roślin

12) stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i

sadowniczy zgodnie z przepisami prawa

1) zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas

zabiegu ochrony roślin oraz skażeniom

punktowym środkami ochrony roślin

2) określa sposoby informowania o

planowanych zabiegach ochrony roślin z

użyciem sprzętu agrolotniczego

3) potwierdza sprawność techniczną sprzętu

przeznaczonego do stosowania środków

ochrony roślin

4) stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i

sadowniczy zgodnie z przepisami prawa

– 647 –

5) charakteryzuje zasady 1) określa zagrożenia dla zdrowia człowieka bezpieczeństwa i higieny pracy podczas obrotu środkami ochrony roślin oraz podczas sprzedaży i stosowania środków ochrony roślin

OGR.10.7. Język obcy zawodowy

ich konfekcjonowania i stosowania

2) opisuje drogi wchłaniania środków ochrony roślin do organizmu: doustną, skórną, oddechową i przez błonę śluzową

3) opisuje środki ochrony indywidualnej i zasady ich użycia

4) określa prawidłowe przechowywanie, pakowanie i transport środków ochrony roślin

5) opisuje zasady profilaktyki, w tym:

a) badania lekarskie

b) wyposażenie apteczki pierwszej pomocy

c) informacje o najbliższym podmiocie leczniczym oraz numerach telefonów do ośrodków toksykologicznych

6) wskazuje objawy zatrucia środkami ochrony roślin oraz opisuje pierwszą pomoc przy zatruciach tymi środkami lub w razie wystąpienia innych nagłych wypadków

7) charakteryzuje przepisy przeciwpożarowe i zasady postępowania w czasie pożaru, w tym:

a) przyczyny i rodzaje zagrożeń

b) drogi pożarowe

8) określa postępowanie w przypadku rozlania lub rozsypania środków ochrony roślin

9) opisuje zasady ochrony pracy kobiet i ochrony pracy młodocianych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy

– 648 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, email, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych –

– 649 –

1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę

2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

reaguje w języku obcym nowożytnym w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

– 650 –

3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób

4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe

6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji

1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym

3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym

6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 651 –

4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

OGR.10.8. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie

2) planuje wykonanie zadania

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

– 652 –

1) omawia czynności realizowane w ramach

czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych

działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań,

w tym skutki prawne

2) wykazuje się odpowiedzialnością za

wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego

wykonywania czynności zawodowych na

stanowisku pracy, w tym posługiwania się

niebezpiecznymi substancjami i niewłaściwej eksploatacji maszyn i urządzeń

na stanowisku pracy

5) przewiduje skutki i sankcje dotyczące

niewłaściwego stosowania środków ochrony

roślin i nawozów

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne

sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i

ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania

problemów związanych z wykonywaniem

zadań zawodowych w nieprzewidywalnych

warunkach

1) rozpoznaje źródła stresu podczas

wykonywania zadań zawodowych

6) doskonali umiejętności zawodowe

– 653 –

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposobów radzenia sobie ze stresem

5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

6) określa skutki stresu

1) pozyskuje informacje zawodoznawcze dotyczące branży z różnych źródeł

2) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu

3) analizuje własne kompetencje

4) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

5) planuje drogę rozwoju zawodowego

6) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

7) stosuje zasady komunikacji 1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne interpersonalnej w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

8) stosuje metody i techniki 1) identyfikuje problemy, jakie mogą wystąpić rozwiązywania problemów w zespole realizującym zadanie

2) analizuje przyczyny problemów występujących w zespole realizującym zadania

3) opisuje techniki rozwiązywania problemów

– 654 –

4)

9) współpracuje w zespole 1)

2)

3)

4) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu

pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania

przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji OGR.13. Projektowanie terenów zieleni i realizacja prac związanych z budową i konserwacją obiektów architektury krajobrazu jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia

OGR.13. Projektowanie terenów zieleni i realizacja prac związanych z budową i konserwacją obiektów architektury krajobrazu OGR.13.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy Efekty kształcenia

Uczeń:

1) opisuje skutki oddziaływania 1) czynników szkodliwych na organizm człowieka

2)

3)

4) Kryteria weryfikacji

Uczeń:

wskazuje skutki oddziaływania czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych na organizm człowieka

wskazuje skutki oddziaływania czynników psychofizycznych na organizm człowieka opisuje skutki oddziaływania czynników niebezpiecznych i uciążliwych na organizm człowieka

wymienia zagrożenia związane z pracami wykorzystaniem sprzętu ciężkiego

2) dobiera środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych

3) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymogami ergonomii oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

4) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 655 –

1) rozróżnia środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych

2) dobiera odzież ochronną do rodzaju prac wykonywanych w zakresie zadań zawodowych

3) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej oraz odzież ochronną podczas wykonywania prac w zakresie zadań zawodowych

4) wymienia rodzaje zabezpieczeń tymczasowych i stałych stosowanych na terenie budowy (np. przy wykopach, nasypach, hałdach, wycince i pielęgnacji drzew)

1) określa kryteria ergonomicznej struktury przestrzennej stanowisk pracy

2) realizuje działania prewencyjne zapobiegające powstawaniu pożaru lub innego zagrożenia na stanowisku pracy

3) stosuje odpowiednie środki służące bioasekuracji

4) przygotowuje swoje stanowisko pracy pod względem bezpieczeństwa swojego i innych

5) zabezpiecza rośliny i infrastrukturę przed uszkodzeniem

6) dobiera rodzaje prac w zależności od uwarunkować pogodowych

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

– 656 –

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

OGR.13.2. Podstawy architektury krajobrazu

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) omawia przepisy prawa dotyczące Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) omawia przepisy ustawowe dotyczące projektowania terenów zieleni i obiektów architektury krajobrazu (np. prawo obiektów architektury krajobrazu budowlane, prawo wodne, prawo ochrony środowiska, prawo ochrony przyrody)

2) omawia przepisy prawa miejscowego (np. standardy dotyczące zieleni w miastach, standardy małej retencji, standardy dostępności dotyczące osób z niepełnosprawnościami)

3) omawia zasady realizacji zadań w zabytkowych założeniach ogrodowych na podstawie przepisów prawa

– 657 –

2) stosuje zasady rysunku 1) odczytuje rysunki techniczne technicznego

3) charakteryzuje obiekty małej architektury

4) charakteryzuje historyczne style ogrodowe

2) posługuje się przyborami, materiałami kreślarskimi

3) stosuje linie rysunkowe i kreskowania zgodnie z normami

4) stosuje ogólne zasady rzutowania i wykonywania przekrojów (np. nawierzchni chodnikowych z kostki brukowej, murka oporowego murowanego z cegły, schody terenowe z kostki brukowej)

5) stosuje zasady wymiarowania i oznaczenia graficzne

6) wykonuje rysunki techniczne obiektów małej architektury (np. ławki, kosze na śmieci, tablice informacyjne)

1) rozróżnia obiekty małej architektury

2) dobiera obiekty małej architektury do charakteru terenu zieleni (np. ławki, donice, pergole)

3) opisuje rodzaje materiałów z których wykonywane są obiekty małej architektury z uwzględnieniem materiałów naturalnych

4) opisuje sposoby konserwacji obiektów małej architektury

1) wymienia historyczne style ogrodowe

2) przyporządkowuje historyczne style ogrodowe do poszczególnych epok historycznych

3) opisuje charakterystyczne elementy historycznych styli ogrodowych

4) rysuje elementy historycznych styli ogrodowych

5) opracowuje dokumentację projektową

6) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 658 –

1) rozróżnia rodzaje projektów (np. koncepcyjny, budowlany, wykonawczy, techniczny)

2) określa etapy tworzenia dokumentacji projektowo-technicznej

3) odczytuje informacje z miejscowych i ogólnych planów zagospodarowania przestrzennego

4) wykorzystuje mapy zasadnicze i mapy do celów projektowych

5) opisuje zasady tworzenia programu funkcjonalno-użytkowy w oparciu o przepisy prawa

6) opracowuje program funkcjonalno-użytkowy w oparciu o projekt koncepcyjny

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicje i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy krajowej i normy międzynarodowej, w tym norm europejskich

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

OGR.13.3. Projektowanie nasadzeń roślinnych oraz układów kompozycyjnych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) wykonuje inwentaryzację zadrzewień

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) określa zasady sporządzania inwentaryzacji zadrzewień w terenach zieleni

2) dobiera sprzęt i narzędzia do wykonania inwentaryzacji zadrzewień w terenach zieleni z uwzględnieniem sprzętu cyfrowego (np. klupa, taśma miernicza, dalmierz laserowy, cyfrowy aparat fotograficzny,

2) stosuje przepisy dotyczące zakładania i utrzymania terenów zieleni i zadrzewień

3) charakteryzuje tereny zieleni

– 659 –

urządzenie GNSS (Global Navigation Satellite Systems))

3) wyznacza zakres inwentaryzacji zadrzewień

4) sporządza część graficzną i opisową inwentaryzacji zadrzewień

1) omawia procedury dotyczące ochrony terenów zieleni i zadrzewień na podstawie przepisów prawa

2) wymienia wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów na podstawie przepisów prawa

3) przygotowuje wniosek lub zgłoszenie na usunięcie drzewa lub krzewu

4) przygotowuje projekt nasadzeń zastępczych

5) omawia przypadki naliczania kar i opłat za usunięcie drzewa

1) rozróżnia tereny zieleni miejskiej (np. parki kieszonkowe, parki linearne, parki dzielnicowe, parki centralne, parki leśne, skwery, bulwary, promenady)

2) opisuje zieleń towarzyszącą układom komunikacyjnym (np. zielone torowiska, woonerfy, zielone przystanki, pasy zieleni przyulicznej)

3) opisuje zieleń towarzyszącą obiektom użyteczności publicznej (np. przedszkola, szpitale, muzea, cmentarze)

4) opisuje zieleń towarzyszącą obiektom mieszkaniowym (np. zieleń osiedlowa, indywidualne ogrody przydomowe)

5) wymienia cechy charakterystyczne terenów zieleni (np. ogrodów wertykalnych, zielonych elewacji, mikrolasów)

4) opracowuje projekty nasadzeń roślinnych w terenach zieleni

5) planuje nasadzenia roślinne w terenach zieleni

6) tworzy projekty kompozycji roślinnych charakterystycznych dla poszczególnych historycznych styli ogrodowych

– 660 –

1) wykonuje wizualizacje projektu nasadzeń roślinnych z wykorzystaniem programów (np. Gardenphilia, Sketch Up, Lumion)

2) wykonuje rysunki odręczne i perspektywiczne (np. perspektywa 1- zbiegowa, 2-zbiegowa, żabia, z lotu ptaka) oraz wizualizację aksonometryczną

3) stosuje oznaczenia graficzne elementów roślinnych

4) stosuje zasady kompozycji w projektach terenów zieleni

5) analizuje uwarunkowania terenu

6) opracowuje projekt koncepcyjny i wykonawczy nasadzeń

1) rozróżnia rośliny do nasadzeń w terenach zieleni stosując polskie i łacińskie nazwy tych roślin

2) dobiera rośliny pod względem wielkości do skali terenu zachowując proporcje

3) określa rozstawę nasadzeń roślin

4) oblicza zapotrzebowanie materiałów potrzebnych do wykonania nasadzeń

5) sporządza plany nasadzeń odręcznie oraz z wykorzystaniem programów wspomagających projektowanie

1) rozróżnia elementy roślinne charakterystyczne dla historycznych styli ogrodowych (np. partery ogrodowe, boskiety, bindaże, solitery, klomby)

2) dobiera rośliny do układów kompozycyjnych (np. boskietów, klombów, rabat)

3) sporządza zapotrzebowanie na rośliny i materiały

– 661 –

4) projektuje kompozycje roślinne w różnych historycznych stylach ogrodowych (np. boskiety, klomby, rabaty)

5) określa zakres prac rewaloryzacyjnych w zabytkowych terenach zieleni

OGR.13.4. Organizacja prac związanych z realizacją zadań w terenach zieleni

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) organizuje i nadzoruje prace w terenach zieleni

2) dba o dobrostan zadrzewień

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) weryfikuje realizację prac zgodnie z założeniami projektu

2) przedstawia zasady organizacji placu budowy (np. wyznacza miejsca składowania materiałów i roślin, wyznacza drogi technologiczne, wyznacza miejsce na pomieszczenie bytowo-socjalne)

3) wymienia dokumenty prowadzenia budowy terenów zieleni

4) określa prace związane z prowadzeniem robót ziemnych

5) określa metody zabezpieczania terenu przed erozją

6) planuje roboty ziemne związane z budową elementów małej architektury

7) wyznacza obszary i miejsca nasadzeń

8) przygotowuje dokumentacje powykonawczą

9) rozlicza koszty realizacji prac w terenach zieleni

1) wykonuje inspekcję i diagnostykę stanu zdrowotnego drzew

2) monitoruje stan zdrowia drzewostanu w terenach zieleni

3) prowadzi działalność związaną z kształtowaniem terenów zieleni

– 662 –

3) przygotowuje dokumentacje z inspekcji i diagnostyki stanu zdrowotnego drzew

4) podejmuje działania zaradcze przed chorobami i szkodnikami drzewostanu w terenach zieleni

5) przeprowadza cięcia (np. weteranizujące, koronkowe, techniczne, sanitarne, formujące)

6) przeprowadza pielęgnacje drzew (np. wiązania sztywne i elastyczne, podpory)

7) opracowuje program ochrony drzew i innych form w procesie inwestycyjnym

8) wykonuje prace związane z zabezpieczeniem części podziemnej drzewa

9) wyznacza i zabezpiecza strefę ochrony drzew (SOD)

10 wykonuje specjalistyczne zabiegi w celu przywrócenia statyki drzew (np. wycinka wygonionego konaru)

11) wykonuje prace przy pielęgnacji zadrzewień zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony przyrody i ochrony środowiska

12) wykonuje prace restauratorskie w parkach lub w obiektach zorganizowanej zieleni wpisanych do rejestru zabytków

1) przygotowuje cennik usług uwzględniając wielkość, skalę i lokalizację wykonania zadania

2) opracowuje analizę finansową firmy zajmującej się kształtowaniem terenów zieleni

3) określa sposoby pozyskania i utrzymania klientów

4) przygotowuje kosztorys inwestorski i ofertowy z zakresu kształtowania terenu zieleni

– 663 –

4) określa optymalne koszty prowadzenia i utrzymania działalności związanej z kształtowaniem terenów zieleni

5) przygotowuje przykładowy biznesplan mikroprzedsiębiorstwa związanego z kształtowaniem terenów zieleni

1) rozróżnia kosztorysy inwestorki, ofertowy, zamienny, różnicowy

2) korzysta z katalogów nakładów rzeczowych

3) opisuje zakres prac (przedmiar robót)

4) oblicza zestawienie kosztów bezpośrednich robocizny, materiałów i sprzętu

5) oblicza zestawienie kosztów pośrednich, zakupu materiałów, zysk i podatki

OGR.13.5. Budowa i konserwacja obiektów architektury krajobrazu Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje nawierzchnie piesze, pieszo-jezdne, place i nawierzchnie specjalne

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia nawierzchnie wodoprzepuszczalne: żywiczno-mineralne, mineralne, geokraty, płyty ażurowe, żwirowe, z betonu jamistego, nawierzchnie podwieszane (rampowe)

2) rozróżnia nawierzchnie nieprzepuszczalne dla wody (np. z kostki brukowej kamiennej, betonowej, z płyt chodnikowych, betonu wylewanego na miejscu)

3) opisuje nawierzchnie sportowe (np. mączka ceglana, kauczuk syntetyczny, zwany dalej „EPDM”, tartan)

4) rozróżnia nawierzchnie placów zabaw z uwzględnieniem wysokości upadku (np. zrębki, piasek, maty przerostowe, EPDM)

– 664 –

2) opracowuje projekt nawierzchni 1) rozróżnia obrzeża nawierzchni pieszych i wodoprzepuszczalnych (np. mineralnej, żwirowej, z płyty ażurowej)

pieszo-jezdnych (np. betonowe, stalowe, z tworzyw sztucznych, kamienne, drewniane, kompozytowe)

2) wykonuje rzut przebiegu nawierzchni

3) wykonuje przekroje poprzeczne i podłużne

4) sporządza opis i zestawienie ilościowe materiałów (przedmiar)

5) sporządza specyfikacje techniczną

6) sporządza kosztorys inwestorski nawierzchni na podstawie Katalogu Nakładów Rzeczowych lub kalkulacji własnych

3) opracowuje projekt schodów 1) opisuje zasady konstrukcji schodów terenowych

4) charakteryzuje obiekty małej architektury

terenowych

2) oblicza liczbę stopni terenowych i dopasowuje ich wymiary

3) dobiera materiały do budowy schodów

4) oblicza zapotrzebowanie na materiał do budowy schodów terenowych

5) omawia zasady konstrukcyjne i materiały wykorzystywane do budowy pochylni

1) omawia zasady konstrukcyjne i materiały wykorzystywane do budowy pochylni

2) rozróżnia murki ogrodowe wolnostojące i oporowe, wykonywane na sucho i murowane

3) opisuje konstrukcje wspierające pod pnącza (drewniane, metalowe, murowane z elementami drewnianymi lub metalowymi)

4) opisuje zasady konstrukcji ogrodzeń (np. przydomowych, placów zabaw)

5) opisuje zasady urządzania wybiegów dla psów (z uwzględnieniem śluzy)

5) elementy małej architektury

6) wykonuje ciągi piesze, murki wolnostojące i oporowe

– 665 –

6) rozróżnia formy ławek (np. z oparciem, bez oparcia, wiszące, z podłokietnikami, fotowoltaiczne, siedziska na murku)

7) opisuje obiekty małej architektury (np. zielone przystanki, podesty, hamaki, kosze na śmieci, słupki, stojaki na rowery, tablice edukacyjne)

8) opisuje urządzenia zabawowe na placach zabaw uwzględniając strefy bezpieczeństwa

1) rozróżnia elementy obiektów małej architektury (np. fundament, słup, poprzeczka, kotwa stalowa, łącznik)

2) opisuje sposoby montażu (np. kotwa chemiczna, śruba fundamentowa, kotwa stalowa, betonowanie)

3) wyznacza miejsca montażu elementów małej architektury zgodnie z dokumentacją projektową

4) dobiera materiały i narzędzia do montażu małej architektury

5) montuje elementy obiektów małej architektury (np. ławki, kosza na śmieci, tablicy edukacyjnej) zgodnie z instrukcją

1) wykonuje nawierzchnie piesze i pieszojezdne wodoprzepuszczalne (np. mineralne, żwirowe)

2) wykonuje nawierzchnie piesze i pieszojezdne nieprzepuszczalne dla wody (np. z kostki brukowej kamiennej, z kostki brukowej betonowej)

3) montuje obrzeża przy nawierzchniach pieszych i pieszo-jezdnych

7) wykonuje prace konserwacyjne obiektów małej architektury

8) stosuje narzędzia i sprzęt wykorzystywany do montażu obiektów małej architektury

– 666 –

4) wykonuje murki ogrodowe oporowe lub wolnostojące

1) dobiera środki do zabezpieczenia i konserwacji materiałów (np. drewna, stali, tworzyw sztucznych)

2) przygotowuje powierzchnie do nałożenia powłok zabezpieczających

3) nakłada powłoki zabezpieczające powierzchnie ulegające starzeniu

4) identyfikuje uszkodzenia elementów obiektów małej architektury

5) dokonuje regulacji i stabilizacji elementów obiektów małej architektury

6) wymienia uszkodzone elementy obiektów małej architektury

1) rozróżnia narzędzia i sprzęt stosowany do montażu obiektów małej architektury

2) dobiera narzędzia i sprzęt stosowany do montażu wybranych obiektów małej architektury (np. ławki, kosza na śmieci, tablicy edukacyjnej)

3) określa metody konserwacji i przechowywania narzędzi i sprzętu zgodnie z instrukcją użytkowania

4) konserwuje narzędzia i sprzęt do montażu obiektów małej architektury

OGR.13.6. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje przepisy prawa dotyczące środków ochrony roślin Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wskazuje wymagania w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich

2) charakteryzuje środki ochrony roślin

– 667 –

konfekcjonowania i stosowania, a także w zakresie doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin

2) określa warunki prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania

3) wskazuje zakres działania PIORiN w ramach nadzoru nad obrotem środkami ochrony roślin oraz ich stosowaniem

4) określa zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska wynikające ze stosowania podrobionych środków ochrony roślin

5) opisuje metody rozpoznawania podrobionych środków ochrony roślin

6) określa postępowanie ze środkami ochrony roślin przeterminowanymi i niepełnowartościowymi

7) wskazuje wymagania dotyczące sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin

8) dokumentuje zabiegi ochrony roślin oraz stosowanie wymagań integrowanej ochrony roślin

9) określa sposób postępowania w przypadku reklamacji środków ochrony roślin

1) opisuje skład środków ochrony roślin

2) wskazuje formy użytkowe środków ochrony roślin

3) wskazuje okres karencji i okres prewencji

4) opisuje środki ochrony roślin pod względem stwarzania przez nie zagrożeń dla zdrowia człowieka, pszczół i organizmów wodnych

– 668 –

5) wskazuje podział środków ochrony roślin:

a) ze względu na funkcję:

− roztoczobójcze (akarycydy)

− bakteriobójcze (bakteriocydy)

− grzybobójcze (fungicydy)

− chwastobójcze (herbicydy)

− owadobójcze (insektycydy)

− mięczakobójcze (moluskocydy)

− nicieniobójcze (nematocydy)

− regulatory wzrostu roślin

− odstraszające szkodniki (repelenty) − gryzoniobójcze (rodentycydy)

− przyciągające szkodniki (atraktanty) − kretobójcze (talpicydy)

− wirusobójcze (wirocydy)

b) ze względu na sposób oddziaływania na organizmy szkodliwe:

− kontaktowe

− żołądkowe

− inhalacyjne

− fungitoksyczne

− fungistatyczne

− desykujące

− inhibitujące wzrost i rozwój

c) ze względu na sposób zachowania

się na roślinie:

− powierzchniowe

− wgłębne

− systemiczne

6) opisuje czynniki warunkujące skuteczne działanie środków ochrony roślin:

3) stosuje integrowaną ochronę roślin

– 669 –

a) dobór środka ochrony roślin

b) termin przeprowadzenia zabiegu

c) dawka środka ochrony roślin

d) warunki atmosferyczne

e) łączne stosowanie agrochemikaliów

1) opisuje sposoby zwalczania i działanie organizmów szkodliwych, w tym:

a) organizmów chorobotwórczych, w tym organizmów wytwarzających mykotoksyny

b) chwastów

c) szkodników

2) opisuje metody ochrony roślin, w tym agrotechniczną, hodowlaną, mechaniczną, fizyczną, biologiczną, chemiczną oraz kwarantannę roślin

3) wyjaśnia podstawowe wymagania integrowanej ochrony roślin, integrowanej produkcji i rolnictwa ekologicznego, w tym:

a) ograniczanie występowania organizmów szkodliwych przez:

− właściwy płodozmian i agrotechnikę − stosowanie odmian odpornych i tolerancyjnych oraz materiału siewnego wytworzonego i poddanego ocenie zgodnie z przepisami dotyczącymi nasiennictwa

− właściwe nawożenie i nawadnianie − przestrzeganie zasad higieny fitosanitarnej

– 670 –

− ochronę i introdukcję organizmów pożytecznych, w szczególności pszczoły miodnej

b) planowanie zabiegów ochrony roślin w oparciu o:

− monitorowanie organizmów szkodliwych

− progi szkodliwości organizmów szkodliwych

− programy wspomagania decyzji w ochronie roślin

− doradztwo

c) przeciwdziałanie powstawaniu odporności organizmów szkodliwych na środki ochrony roślin

4) wyjaśnia zasady dobrej praktyki ochrony roślin

5) opisuje sposób zwalczania szkodników artykułów rolno-spożywczych

6) określa sposoby stosowania środków ochrony roślin w zależności od ich formy użytkowej: opryskiwanie, zaprawianie, rozsiewanie, podlewanie, gazowanie, zamgławianie, sublimowanie, zwabianie

7) opisuje sposoby stosowania środków ochrony roślin do dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji pomieszczeń i magazynów

8) przygotowuje opryskiwacz do pracy, w tym:

a) sprawdza stan techniczny poszczególnych urządzeń opryskiwacza pod względem ich wpływu na jakość wykonania zabiegu

4) charakteryzuje wpływ środków ochrony roślin na środowisko

– 671 –

b) kalibruje opryskiwacz

c) dobiera parametry pracy i reguluje opryskiwacz

d) dobiera rozpylacze

9) zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas zabiegu ochrony roślin oraz skażeniom punktowym środkami ochrony roślin

10) określa sposoby informowania o planowanych zabiegach z użyciem sprzętu agrolotniczego

11) potwierdza sprawność techniczną sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin

12) stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i sadowniczy zgodnie z przepisami prawa

1) zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas zabiegu ochrony roślin oraz skażeniom punktowym środkami ochrony roślin

2) określa sposoby informowania o planowanych zabiegach ochrony roślin z użyciem sprzętu agrolotniczego

3) potwierdza sprawność techniczną sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin

4) stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i sadowniczy zgodnie z przepisami prawa

5) charakteryzuje zasady 1) określa zagrożenia dla zdrowia człowieka bezpieczeństwa i higieny pracy podczas obrotu środkami ochrony roślin oraz podczas sprzedaży i stosowania środków ochrony roślin

ich konfekcjonowania i stosowania

2) opisuje drogi wchłaniania środków ochrony roślin do organizmu: doustną, skórną, oddechową i przez błonę śluzową

OGR.13.7. Język obcy zawodowy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych),

– 672 –

3) opisuje środki ochrony indywidualnej i zasady ich użycia

4) określa prawidłowe przechowywanie, pakowanie i transport środków ochrony roślin

5) opisuje zasady profilaktyki, w tym:

a) badania lekarskie

b) wyposażenie apteczki pierwszej pomocy

c) informacje o najbliższym podmiocie leczniczym oraz numerach telefonów do ośrodków toksykologicznych

6) wskazuje objawy zatrucia środkami ochrony roślin oraz opisuje pierwszą pomoc przy zatruciach tymi środkami lub w razie wystąpienia innych nagłych wypadków

7) charakteryzuje przepisy przeciwpożarowe i zasady postępowania w czasie pożaru, w tym:

a) przyczyny i rodzaje zagrożeń

b) drogi pożarowe

8) określa postępowanie w przypadku rozlania lub rozsypania środków ochrony roślin

9) opisuje zasady ochrony pracy kobiet i ochrony pracy młodocianych

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi,

– 673 –

zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku

– 674 – przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, 1) spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym 2) nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: 3)

a) tworzy krótkie, proste, spójne 4) i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności 5) zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, email, instrukcję, wiadomość, opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w 1) typowych sytuacjach związanych z 2) realizacją zadań zawodowych – reaguje w języku obcym 3) nowożytnym w sposób zrozumiały, rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę

uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami adekwatnie do sytuacji innych osób komunikacyjnej, ustnie lub w formie 4) prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas 5) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

stosuje zwroty i formy grzecznościowe

rozmowy z innym 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji pracownikiem, klientem,

– 675 – kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub 1) pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

2)

3)

4)

6) wykorzystuje strategie służące 1) doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz 2) podnoszące świadomość językową:

przekazuje w języku obcym nowożytnym

informacje zawarte w materiałach

wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach

instruktażowych)

przekazuje w języku polskim informacje

sformułowane w języku obcym nowożytnym

przekazuje w języku obcym nowożytnym

informacje sformułowane w języku polskim

lub tym języku obcym nowożytnym

przedstawia publicznie w języku obcym

nowożytnym wcześniej opracowany materiał

(np. prezentację)

korzysta ze słownika dwujęzycznego

i jednojęzycznego

współdziała z innymi osobami, realizując

zadania językowe

– 676 –

a) wykorzystuje techniki 3) korzysta z tekstów w języku obcym samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

OGR.13.8. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

2) planuje wykonanie zadania

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie

1) omawia czynności realizowane w ramach czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

– 677 –

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań,

w tym skutki prawne

2) wykazuje się odpowiedzialnością za

wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego

wykonywania czynności zawodowych na

stanowisku pracy, w tym posługiwania się

niebezpiecznymi substancjami i niewłaściwej eksploatacji maszyn i urządzeń

na stanowisku pracy

5) przewiduje skutki i sankcje dotyczące

niewłaściwego stosowania środków ochrony

roślin i nawozów

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne

sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i

ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania

problemów związanych z wykonywaniem

zadań zawodowych w nieprzewidywalnych

warunkach

1) rozpoznaje źródła stresu podczas

wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem

odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji

stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań

asertywnych jako sposobów radzenia sobie

ze stresem

5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

6) doskonali umiejętności zawodowe

7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej

8) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów

9) współpracuje w zespole

– 678 –

6) określa skutki stresu

1) pozyskuje informacje zawodoznawcze dotyczące branży z różnych źródeł

2) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu

3) analizuje własne kompetencje

4) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

5) planuje drogę rozwoju zawodowego

6) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

1) identyfikuje problemy, jakie mogą wystąpić w zespole realizującym zadanie

2) analizuje przyczyny problemów występujących w zespole realizującym zadania

3) opisuje techniki rozwiązywania problemów

4) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

– 679 –

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

OGR.13.9. Organizacja pracy małych zespołów

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) organizuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań

2) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań

3) ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań

4) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakości pracy Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) określa strukturę grupy

2) przygotowuje zadania zespołu do realizacji

3) planuje realizację zadań

4) szacuje czas potrzebny na realizację określonego zadania

5) komunikuje się ze współpracownikami

1) ustala kolejność wykonywania zadań zgodnie z harmonogramem prac

2) wydaje dyspozycje osobom wykonującym poszczególne zadania

3) monitoruje proces wykonywania zadań

4) opracowuje dokumentację dotyczącą realizacji zadania według panujących standardów

1) kontroluje efekty pracy zespołu

2) ocenia pracę poszczególnych członków zespołu w zakresie zgodności z warunkami technicznymi odbioru prac

3) udziela wskazówek w celu prawidłowego wykonania przydzielonych zadań

1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych warunków i jakości pracy

2) proponuje usprawnienia techniczne i organizacyjne na stanowisku pracy

– 680 –

3) opracowuje instrukcje wdrażania usprawnienia na stanowisku pracy

4) ocenia wpływ wdrożonego usprawnienia na poprawę warunków i jakości pracy

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK ARCHITEKTURY KRAJOBRAZU I ARBORYSTYKI

Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby umożliwić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji OGR.10. Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni

Pracownia urządzania i pielęgnacji terenów zieleni wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych i specjalistycznych stosowanych w urządzaniu terenów zieleni oraz z urządzeniem wielofunkcyjnym, z projektorem multimedialnym lub monitorem interaktywnym,

− stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wszystkie komputery podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych i specjalistycznych stosowanych w urządzaniu terenów zieleni,

− modele, zdjęcia, filmy instruktażowe dotyczące urządzania, pielęgnacji i konserwacji terenów zieleni,

− instrukcje obsługi sprzętu ogrodniczego,

− zestaw przepisów prawa dotyczących urządzania, pielęgnacji i konserwacji terenów zieleni,

− katalogi roślin ozdobnych, chorób i szkodników roślin ozdobnych,

− plansze, zdjęcia, filmy dydaktyczne przedstawiające roślinność stosowaną na terenach zieleni,

− przykładowe strategie rozwoju terenów zieleni, dokumentacje projektowe, rysunki odręczne nasadzeń roślinnych na terenach zieleni,

– 681 –

− stanowisko do wykonywania rysunków odręcznych (jedno stanowisko dla jednego ucznia),

− pomoce dydaktyczne do kształtowania wyobraźni przestrzennej,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Warsztaty szkolne wyposażone w:

− sprzęt mierniczy (taśmy, szpilki, dalmierz laserowy z funkcją pomiaru wysokości drzew, busole, niwelator laserowy, niwelator optyczny, węgielnice, tyczki geodezyjne, łaty niwelacyjne),

− maszyny i sprzęt ogrodniczy, narzędzia ogrodnicze (sekatory ręczne, akumulatorowe, teleskopowe, nożyce do żywopłotów ręczne, akumulatorowe, spalinowe, piły ręczne, akumulatorowe, spalinowe, teleskopowe, szpadle, grabie, motyki, szczotki ogrodowe, − opryskiwacz plecakowy,

− systemy nawadniające, sprzęt do podlewania,

− mikrosprzęt (np. glebogryzarka, kultywator, kosiarka akumulatorowa, kosa spalinowe lub elektryczna, podkaszarka, rębak do gałęzi, wertykulator, aerator, wiertnica).

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do:

− placu manewrowego,

− pojazdu silnikowego przeznaczonego do nauki jazdy,

− zbioru przepisów ruchu drogowego oraz pomocy dydaktycznych, właściwych ze względu na rodzaj prowadzonego szkolenia,

− mikrociągnika ogrodniczego lub nośnika narzędzi (miniładowarki) z wymiennym osprzętem (np. z kosiarką bijakową),

− kosiarki autonomicznej.

Zajęcia indywidualne z uczniem – nauka jazdy w zakresie kategorii B zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami.

Uczeń jest przygotowywany do kierowania pojazdem silnikowym oraz do egzaminu państwowego na prawo jazdy odpowiedniej kategorii zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami.

– 682 –

Uczeń jest przygotowywany do uzyskania uprawnienia do prowadzenia doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin, w zakresie stosowania środków ochrony roślin zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji OGR.13. Projektowanie terenów zieleni i realizacja prac związanych z budową i konserwacją obiektów architektury krajobrazu

Pracownia projektowania terenów zieleni wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela z dostępem do internetu, drukarką, ploterem, skanerem oraz projektorem multimedialnym, pakietem programów biurowych, oprogramowaniem do wykonywania rysunków technicznych oraz oprogramowaniem do projektowania terenów zieleni oraz z oprogramowaniem do wykonywania rysunków technicznych,

− stanowiska komputerowe dla uczniów z dostępem do internetu (jedno stanowisko dla jednego ucznia) z pakietem programów biurowych, oprogramowaniem do wykonywania rysunków technicznych oraz oprogramowaniem do projektowania terenów zieleni,

− tablety multimedialne (jeden dla jednego ucznia),

− plansze, zdjęcia, filmy dydaktyczne przedstawiające roślinność stosowaną na terenach zieleni,

− makiety, plany i zdjęcia historycznych i współczesnych założeń ogrodowych,

− plansze przedstawiające etapy pracy projektowej,

− katalogi: roślin ozdobnych, elementów małej architektury.

− normy dotyczące zasad wykonywania rysunków technicznych,

− przykładowe projekty obiektów architektury krajobrazu,

− przykładowy plan zagospodarowania przestrzennego,

− katalogi nakładów rzeczowych oraz katalogi i cenniki dotyczące robót i usług w terenach zieleni,

− przykładowe kosztorysy,

− stoły do wykonywania rysunków odręcznych (jedno stanowisko dla jednego ucznia), − pomoce dydaktyczne do kształtowania wyobraźni przestrzennej,

− przykładowe projekty obiektów architektury krajobrazu,

− przykładowe kosztorysy oraz oprogramowanie do kosztorysowania,

− katalogi nakładów rzeczowych oraz katalogi i cenniki dotyczące robót i usług w terenach zieleni,

– 683 –

− normy dotyczące zasad wykonywania rysunków technicznych,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Warsztaty szkolne wyposażone w:

− sprzęt mierniczy (taśmy, szpilki, dalmierz laserowy z funkcją pomiaru wysokości drzew, busole, niwelator laserowy, węgielnice, tyczki geodezyjne, łaty niwelacyjne, klupa, taśma miernicza, cyfrowy aparat fotograficzny, urządzenie GNSS (Global Navigation Satellite Systems)),

− maszyny i sprzęt ogrodniczy, narzędzia ogrodnicze (sekatory ręczne, akumulatorowe, teleskopowe, nożyce do żywopłotów ręczne, akumulatorowe, spalinowe, piły ręczne, akumulatorowe, spalinowe, teleskopowe, szpadle, grabie, motyki, szczotki ogrodowe, niwelatory optyczne, opryskiwacz plecakowy, systemy nawadniające, sprzęt do podlewania, mikrosprzęt: glebogryzarki, kultywatory, kosiarki akumulatorowe, kosiarki autonomiczne, kosy spalinowe lub elektryczne, podkaszarki, rębaki do gałęzi, wertykulator, aerator, wiertnica,

− narzędzia i drobny sprzęt do montażu (np. młotki, pace, kielnie, piły, wiadro, poziomnica), − sprzęt budowlany (np. zagęszczarki),

− elektronarzędzia budowlane (np. wiertarkę, wkrętarkę, wyrzynarkę, szlifierkę kątową, piłę kątową),

− materiały budowlane (np. zaprawy, kruszywa naturalne oraz sztuczne, łączniki, drewno, farby i lakiery, impregnat).

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do mikrokoparki.

Miejsce realizacji praktyk zawodowych: centra ogrodnicze, szkółki roślin ozdobnych, przedsiębiorstwa zajmujące się projektowaniem terenów zieleni, urządzaniem i pielęgnacją terenów zieleni oraz biura projektowo-wykonawcze, placówki służb ochrony zabytków i ochrony przyrody, przedsiębiorstwa budowlane zajmujące się wykonywaniem i konserwacją elementów małej architektury krajobrazu (układaniem kostki, budową altan, pergoli, trejaży), oraz inne podmioty stanowiące potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół prowadzących kształcenie w zawodzie lub branżowe centrum umiejętności w dziedzinie architektura krajobrazu.

– 684 –

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 8 tygodni (280 godzin), a w przypadku branżowej szkoły II stopnia – 4 tygodnie (140 godzin), z tym że w przypadku realizacji praktyk w branżowym centrum umiejętności ich wymiar zrealizowany w tym centrum nie może przekroczyć 50 % łącznego wymiaru praktyk.

Uczeń jest przygotowywany do uzyskania uprawnienia do prowadzenia doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin, w zakresie stosowania środków ochrony roślin zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin.

Uczeń jest przygotowywany do samodzielnego wykonywania prac o charakterze technicznym w zakresie, prac konserwatorskich oraz prac restauratorskich, prowadzonych przy zabytkach będących parkami wpisanymi do rejestru zabytków albo innego rodzaju zorganizowaną zielenią wpisaną do rejestru zabytków po uzyskaniu wykształcenia średniego lub średniego branżowego oraz dyplomu zawodowego w zawodach związanych z pielęgnacją zieleni zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292, z późn. zm.).

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONYCH W ZAWODZIE

OGR.10. Urządzanie i pielęgnacja terenów zieleni

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin OGR.10.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

30

OGR.10.2. Podstawy urządzania terenów zieleni

90

OGR.10.3. Realizacja nasadzeń, wysiew roślin ozdobnych i

180

powierzchni trawiastych oraz zabiegi pielęgnacyjne

OGR.10.4. Sadzenie i pielęgnacja roślin drzewiastych

180

OGR.10.5. Sadzenie i pielęgnowanie roślin z uwzględnieniem wzrostu

różnorodności biologicznej, gatunków rodzimych oraz gatunków

180

cennych przyrodniczo

OGR.10.6. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie z

30

zasadami integrowanej ochrony roślin

– 685 –

OGR.10.7 Język obcy zawodowy

30

Razem

720

OGR.10.8. Kompetencje personalne i społeczne

OGR.13. Projektowanie terenów zieleni i realizacja prac związanych z budową i konserwacją obiektów architektury krajobrazu

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin OGR.13.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

30

OGR.13.2. Podstawy architektury krajobrazu

60

OGR.13.3. Projektowanie nasadzeń roślinnych oraz układów

180

kompozycyjnych

OGR.13.4. Organizacja prac związanych z realizacją zadań w terenach

180

zieleni

OGR.13.5. Budowa i konserwacja obiektów architektury krajobrazu

180

OGR.13.6. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie z

zasadami integrowanej ochrony roślin OGR.13.7. Język obcy zawodowy

30 30 Razem

660 +30 OGR.13.8. Kompetencje personalne i społeczne

OGR.13.9. Organizacja pracy małych zespołów

ZAŁĄCZNIK NR 1 – WYKAZ GATUNKÓW I ODMIAN ROŚLIN

Nazwa polska Nazwa łacińska Roślina rodzima Rośliny jednoroczne

Aksamitka rozpierzchła

Aksamitka wąskolistna

Aksamitka wyniosła

Begonia stale kwitnąca

Celozja srebrzysta

Chaber bławatek

Cynia wytworna

Czarnuszka damasceńska

Gazania błyszcząca

Groszek pachnący

Irezyna herbsta

Kobea pnąca

Kocanki ogrodowe

Kosmos podwójnie pierzasty Lewkonia dwurożna (maciejka) Lewkonia letnia

Lobelia przylądkowa (stroiczka) Maczek kalifornijski

Mietelnik żakula (cyprysik letni) Nagietek lekarski

Nasturcja większa

Niecierpek balsamina

Niecierpek nowogwinejski Osteospermum eklonis

Petunia ogrodowa

Portulaka wielkokwiatowa

– 686 –

Tagetes patula

Tagetes tenuifolia

Tagetes erecta

Begonia semperflorens

Celosia argentea

Centaurea cyanus R Zinnia elegans

Nigella damascena

Gazania rigens

Lathyrus odoratus

Iresine herbstii

Cobaea scandens

Helichrysum bracteatum

Cosmos bipinnatus

Matthiola bicornis

Matthiola incana

Lobelia erinus

Eschscholzia californica

Kochia scoparia

Calendula officinalis

Tropaeolum majus

Impatiens balsamina

Impatiens hawkeri

Osteospermum ecklonis

Petunia x atkinsiana

Portulaca grandiflora

Powój trójbarwny

Rącznik pospolity

Rudbekia dwubarwna

Sanwitalia rozesłana

Scewola zwisająca

Słonecznik zwyczajny

Smagliczka nadmorska

Starzec popielny

Suchlin różowy (suchołuska)

Sutera wielkokwiatowa

Szałwia błyszcząca

Szarłat zwisły

Uczep rózgowaty

Werbena ogrodowa

Wilec purpurowy

Wyżlin większy (lwia paszcza)

Zatrwian wrębny

Żeniszek meksykański

Rośliny dwuletnie

Fiołek ogrodowy (bratek)

Goździk brodaty

Miesiącznica roczna (judaszowe srebrniki)

Naparstnica purpurowa

Niezapominajka leśna

Prawoślaz różowy (malwa)

Stokrotka trwała

– 687 –

Convolvulus tricolor

Ricinus communis

Rudbeckia bicolor

Sanvitalia procumbens

Scaevola aemula

Helianthus annuus

Lobularia maritima

Senecio cineraria

Helipterum roseum R Sutera cordata

Salvia splendens

Amaranthus caudatus

Bidens ferulifolia

Verbena hybrida

Ipomoea purpurea

Antirrhinum majus

Limonium sinuatum

Ageratum houstonianum

Viola x wittrockiana

Dianthus barbatus

Lunaria annua

Digitalis purpurea

Myosotis sylvatica R Alcea rosea

Bellis perennis R Byliny zimujące w pomieszczeniu Agapant chiński

Bananowiec japoński

Begonia bulwiasta

Cordylina australijska

Dalia ogrodowa

Fuksja ułanka

Heliotrop peruwiański

Kocanki włochate

Koleus Blumego

Mieczyk ogrodowy

Paciorecznik ogrodowy

Pelargonia bluszczolistna

Pelargonia pasiasta

Pięknotka koreańska

Plektrantus koleusowaty

Strelicja królewska

Byliny zimujące w gruncie

Agawa

Aster krzaczasty

– 688 –

Agapanthus africanus

Musa basjoo

Begonia tuberhybrida

Cordyline australis

Dahlia hybrida

Fuchsia x hybrida

Heliotropium arborescens

Helichrysum petiolare

Coleus blumei

Gladiolus × hybridus

Canna x generalis

Pelargonium peltatum

Pelargonium zonale

Callicarpa dichotoma

Plectranthus forsteri

Strelitzia reginae

Agave

Symphyotrichum dumosum R Aster nowoangielski (marcinki Symphyotrichum novae-angliae nowoangielskie)

Bambus

Bergenia sercolistna (sercowata) Bodziszek korzeniasty

Brunnera wielkolistna

Bylica Schmidta

Bambusa

Bergenia cordifolia

Geranium macrorrhizum

Brunnera macrophylla R Artemisia Schmidtiana

Ciemiernik biały

Czyściec wełnisty

Dąbrówka rozłogowa Dzielżan ogrodowy

Dzwonek karpacki

Fiołek wonny

Floks wiechowaty

Funkia ogrodowa

Funkia sina

Gajowiec żółty

Gaura Lindheimera

Gęsiówka kaukaska

Goździk postrzępiony Jeżówka purpurowa

Języczka pomarańczowa Juka karolińska

Karmnik ościsty

Kocimiętka Faassena Konwalia majowa

Kopytnik pospolity

Kosaciec syberyjski

Krwawnik wiązówkowaty Krwawnica pospolita Liatra kłosowa

Liliowiec ogrodowy Łubin trwały

Łyszczec wiechowaty

– 689 –

Helleborus niger

Stachys lanata

Ajuga reptans

Helenium x hybridum

Campanula carpatica

Viola odorata R Phlox paniculata

Hosta hybrida

Hosta sieboldiana

Lamium galeobdolon

Gaura lindheimeri

Arabis caucasica

Dianthus plumarius R Echinacea purpurea

Ligularia dentata

Yucca filamentosa

Sagina subulata R Nepeta x faassenii

Convallaria majalis R Asarum europaeum R Iris sibirica R Achillea filipendulina

Lythrum salicaria R Liatris spicata

Hemerocallis x hybrida

Lupinus polyphyllus

Gypsophila paniculata R Macierzanka piaskowa

Mak wschodni

Miechunka rozdęta

Miłek wiosenny

Orlik pospolity

Ostróżka ogrodowa

Parzydło leśne

Pełnik europejski

Perowskia łobodolistna

Pierwiosnek bezłodygowy Piwonia ogrodowa

Płomyk szydlasty

Płomyk wiechowaty

Przylaszczka pospolita

Przywrotnik ostroklapowy Pysznogłówka dwoista

Rodgersja kasztanowcolistna Rogownica kutnerowata Rojnik pajęczynowaty

Rozchodnik okazały

Rozchodnik ostry

Rudbekia błyskotliwa

Sadziec purpurowy

Sasanka zwyczajna

Serduszka piękna

Skalnica Arendsa

Smagliczka skalna

– 690 –

Thymus serpyllum R Papaver orientale

Physalis alkekengi R Adonis vernalis R Aquilegia vulgaris R Delphinium x cultorum

Aruncus dioicus R Trollius europaeus R Perovskia atriplicifolia

Primula vulgaris

Paeonia hybrida

Phlox subulata

Phlox paniculata

Hepatica nobilis R Alchemilla mollis

Monarda didyma

Rodgersia aesculifolia

Cerastium tomentosum

Sempervivum arachnoideum

Sedum spectabile

Sedum acre R Rudbeckia fulgida

Eupatorium purpureum

Pulsatilla vulgaris R Dicentra formosa

Saxifraga × arendsi

Alyssum saxatilis

Szałwia omszona

Tawułka Arendsa

Trytoma groniasta

Ubiorek wiecznie zielony Werbena patagońska

Zawilec mieszańcowy

Żagwin ogrodowy (zwyczajny) Żurawka ogrodowa

– 691 –

Salvia nemorosa R Astilbe x arendsii

Kniphofia uvaria

Iberis sempervirens

Verbena bonariensis

Anemone x hybrida

Aubrieta x cultorum

Heuchera hybrida

Byliny stanowisk wodnych i przywodnych Grążel żółty

Grzybień ogrodowy (biały) Gunera olbrzymia, parzeplin Hiacynt wodny

Knieć błotna

Kosaciec żółty

Pałka wodna

Strzałka wodna

Tatarak zwyczajny

Żabiściek pływający

Krzewinki / półkrzewy

Barbula klandońska

Barwinek pospolity (mniejszy) Golteria rozesłana

Lawenda wąskolistna

Runianka japońska

Wrzos pospolity

Wrzosiec krwisty

Nuphar lutea R Nymphaea alba R Gunnera manicata

Eichhornia crassipes

Caltha palustris R Iris pseudacorus R Typha latifolia R Sagittaria sagittifolia R Acorus calamus

Hydrocharis morsus-ranae R Caryopteris clandonensis

Vinca minor R Gaultheria procumbens

Lavandula angustifolia

Pachysandra terminalis

Calluna vulgaris R Erica carnea R Rośliny cebulowe

Cebulica syberyjska

Czosnek ozdobny

Kosaciec żyłkowany

Lilia królewska

Lilia tygrysia

Lilia złotogłów

Narcyz biały

Szachownica cesarska

Szafirek drobnokwiatowy

Szafran uprawny

Śnieżyczka przebiśnieg

Tulipan ogrodowy

Zimowit jesienny

Trawy ozdobne

Hakonechloa smukła

Imperata cylindryczna

Kostrzewa sina

Miskant chiński

Miskant olbrzymi

Ostnica cieniutka

Proso rózgowate

Rozplenica japońska

Trawa papasowa

Trzcinnik ostrokwiatowy

Trzęślica modra, t. jednokolankowa

– 692 –

Scilla siberica

Allium purpureum

Iris reticulata

Lilium regale

Lilium tigrinum (lancifolium)

Lilium martagon R Narcissus poeticus

Fritillaria imperialis

Muscari botryoides

Crocus sativus

Galanthus nivalis R Tulipa gesneriana

Colchicum autumnale R Hakonechloa macra

Imperata cylindrica „Red Baron”

Festuca glauca

Miscanthus sinensis

Miscanthus x giganteus

Stipa tenuissima „Pony Tails”

Panicum virgatum

Pennisetum alopecuroides

Cortaderia selloana

Calamagrostis acutiflora „Karl Foerster”

Molinia caerulea R Turzyca ptasie łapki

Wydmuchrzyca piaskowa Paprocie ogrodowe

Długosz królewski

Języcznik zwyczajny

Paprotka zwyczajna

Pióropusznik strusi

Rośliny zielarskie

Bazylia pospolita

Lebiodka pospolita (oregano) Majeranek ogrodowy

Melisa lekarska

Mięta pieprzowa

Rozmaryn lekarski

Stewia, skupnia

Szałwia lekarska

Tymianek pospolity

Drzewa i krzewy iglaste

Araukaria wyniosła

Biota wschodnia ‘Aurea Nana’ Choina kanadyjska

Cis pospolity

Cyprysik groszkowy

Cyprysik Lawsona

Cyprysik nutkajski

Cypryśnik błotny

– 693 –

Carex ornithopoda „Variegata” R

Leymus arenarius R

Osmunda regalis R

Phyllitis scolopendrium R

Polypodium vulgare R

Matteuccia struthiopteris R

Ocimum basilicum

Origanum vulgare R

Origanum majorana

Melissa officinalis

Mentha piperita R

Rosmarinus officinalis

Stewia rabaudiana

Salvia officinalis

Thymus vulgaris

Araucaria heterophylla

Platycladus orientalis „Aurea Nana”

Tsuga canadensis

Taxus baccata „Fastigiata”, „Fastigiata

Aurea”, „Rependens”

Chamaecyparis pisifera „Filifiera”,

„Filifiera Aurea”

Chamaecyparis lawsoniana „Columnaris”, „Globosa”

Chamaecyparis nootkatensis

Taxodium distichum

Daglezja zielona

Jałowiec chiński

Jałowiec łuskowaty

Jałowiec Pfitzera

Jałowiec płożący

Jałowiec pospolity

Jałowiec sabiński

Jałowiec skalny

Jodła jednobarwna

Jodła koreańska

Jodła pospolita

Metasekwoja chińska

Mikrobiota syberyjska

Miłorząb dwuklapowy (japoński) Modrzew europejski

Sosna czarna

Sosna górska, kosodrzewina Sosna himalajska

Sosna pospolita

Sosna wejmutka

Sosna żółta

Świerk biały

Świerk kaukaski

Świerk kłujący

Świerk pospolity

Świerk serbski

– 694 –

Pseudotsuga menziesii

Juniperus chinensis „Stricta”

Juniperus squamata „Blue Carpet”

Juniperus x pfitzeriana „Aurea”

Juniperus horizontalis „Wiltonii”, „Blue Chip”

Juniperus communis „Hibernica”, „Depressa Aurea”, „Repanda”

Juniperus sabina „Tamariscifolia”

Juniperus scopulorum „Skyrocket”

Abies concolor

Abies koreana

Abies alba R Metasequoia glyptostroboides

Microbiota decussata

Ginkgo biloba

Larix decidua R Pinus nigra

Pinus mugo R Pinus wallichiana

Pinus sylvestris „Fastigiata”, „Watereri”

Pinus strobus

Pinus ponderosa

Picea glauca „Conica”

Picea orientalis

Picea pungens

Picea abies „Nidiformis”

Picea omorika

Żywotnik olbrzymi

Żywotnik zachodni

Drzewa liściaste

Ambrowiec amerykański Bożodrzew gruczołkowaty Brzoza brodawkowata Brzoza pożyteczna

Buk pospolity

Dąb czerwony

Dąb szypułkowy

Dąb błotny

Figowiec pospolity

Glediczja trójcierniowa Głóg pośredni

Grab pospolity

Grujecznik japoński

Grusza drobnoowocowa Jabłoń purpurowa

Jarząb mączny

Jarząb pospolity

Jesion wyniosły ‘Nana’ Judaszowiec chiński

Judaszowiec kanadyjski Kasztan jadalny

– 695 –

Thuja plicata

Thuja occidentalis „Aurescens”, „Brabant”, „Danica”, „Globosa”, „Smaragd”

Liquidambar styraciflua

Ailanthus altissima

Betula pendula „Youngii”

Betula utilis „Doorenbos”

Fagus sylvatica „Purple Fountain”, „Dawyck Gold”

Quercus rubra

Quercus robur R Quercus palustris

Ficus carica

Gleditsia triacanthos

Crataegus x media „Paul’s Scarlet”

Carpinus betulus „Fastigiata”, „Pendula”

Cercidiphyllum japonicum

Pyrus calleryana „Chanticleer”

Malus x purpurea

Sorbus aria R Sorbus aucuparia „Fastigiata”, „Pendula”

Fraxinus excelsior „Nana”

Cercis chinensis

Cercis canadensis

Castanea sativa

Kasztanowiec czerwony

Kasztanowiec pospolity (biały) Surmia bignoniowa (zwyczajna) Klon jawor

Klon jesionolistny

Klon polny

Klon pospolity

Klon tatarski

Lipa drobnolistna

Lipa srebrzysta

Magnolia japońska

Morwa biała

Oliwka europejska

Olsza czarna

Orzech włoski

Platan klonolistny

Robinia akacjowa

Skrzydłorzech kaukaski

Sumak octowiec

Surmia bignoniowa (katalpa) Śliwa wiśniowa

Topola biała

Topola czarna

Topola osika

Topola Simona

Tulipanowiec amerykański

– 696 –

Aesculus x carnea

Aesculus hippocastanum

Catalpa bignonioides

Acer pseudoplatanus R Acer negundo „Flamingo”

Acer campestre R Acer platanoides „Drummondii”, „Globosum”, „Golden Globe”

Acer tataricum

Tilia cordata R Tilia tomentosa „Brabant”

Magnolia kobus

Morus alba

Olea europaea

Alnus glutinosa R Juglans regia

Platanus x hispanica

Robinia psudoacacia „Tortuosa”, „Umbraculifera”

Pterocarya fraxinifolia

Rhus typhina „Dissecta”

Catalpa bignonioides „Nana”

Prunus cerasifera „Pissardii”, „Umbraculifera”

Populus alba R Populus nigra „Italica”

Populus tremula R Populus simonii

Liriodendron tulipifera

Wiąz górski

Wiąz holenderski

Wierzba babilońska

Wierzba płacząca

Wierzba siwa

Wiśnia osobliwa

Wiśnia piłkowana

Krzewy liściaste

Azalia pontyjska

Berberys Julianny

Berberys ottawski

Berberys Thunberga

Bez czarny

Budleja Davida

Bukszpan wieczniezielony Borówka

Czeremcha pospolita

Dereń biały

Dereń jadalny

Dereń kousa

Dereń rozłogowy

Forsycja pośrednia

Głogownik Frasera

– 697 –

Ulmus glabra „Camperdownii”

Ulmus x hollandica „Wredei”

Salix babylonica „Tortuosa”

Salix x sepulcralis „Chrysocoma”

Salix eleagnos „Angustifolia”

Prunus x eminens „Umbraculifera”

Prunus serrulata „Amanogawa”, „Kanzan”

Rhododendron luteum

Berberis julianae

Berberis x ottawensis „Superba”

Berberys thunbergii „Atropurpurea”, „Atropurpurrea Nana”, „Green Carpet”, „Erecta”

Sambucus nigra „Aurea”, „Eva”, „Gerda”, „Variegata”, „Laciniata”

Buddleja davidii

Buxus sempervirens

Vaccinium sp. R Prunus padus R Cornus alba „Elegantissima”, „Sibirica”

Cornus mas

Cornus kousa

Cornus sericea „Flaviramea”, „Kelseyi”

Forsythia x intermedia

Photinia × fraseri

Hortensja bukietowa Hortensja krzewiasta Hortensja ogrodowa Irga błyszcząca

Irga Dammera

Irga pozioma

Irga szwedzka

Jaśminowiec wonny Kalina angielska

Kalina hordowina Kalina koralowa

Kalina sztywnolistna Karagana syberyjska Ketmia syryjska

Klon palmowy

Kruszyna pospolita Kuflik Leavis

Krzewuszka cudowna Laurowiśnia wschodnia Leszczyna pospolita Ligustr pospolity

Lilak Meyera

Lilak pospolity

Magnolia pośrednia Mahonia pospolita Migdałek trójklapowy Oczar pośredni

– 698 –

Hydrangea paniculata „Limelight”, „Kyushu”, „Pinky Winky”

Hydrangea arborescens „Anabelle”

Hydrangea macrophylla

Cotoneaster lucidus

Cotoneaster dammeri „Major”

Cotoneaster horizontalis

Cotoneaster suecicus „Coral Beauty”

Philadelphus coronarius

Viburnum x carlcephalum

Viburnum lantana R Viburnum opulus R Viburnum rhytidophyllum

Caragana arborescens

Hibiskus syriacus

Acer palmatum „Dissectum”, „Dissectum Nigrum”

Frangula alnus R Callistemon leavis

Weigela florida

Prunus laurocerasus

Corylus avellana „Contorta”

Ligustrum vulgare R Syringa meyeri „Palibin”

Syringa vulgaris

Magnolia x soulangeana

Mahonia aguifolium

Prunus triloba

Hamamelis x intermedia

Ognik szkarłatny

Oleander pospolity

Oliwnik wąskolistny

Ostrokrzew kolczasty

Perełkowiec japoński

Perukowiec podolski

Pęcherznica kalinolistna

Pieris japoński

Pięciornik krzewiasty

Pigwowiec pośredni

Porzeczka alpejska

Rokitnik pospolity

Róża dzika

Róża pomarszczona

Różanecznik katawbijski

Skimia japońska

Suchodrzew chiński

Suchodrzew tatarski

Śnieguliczka Chenaulta

Śnieguliczka biała

Śnieguliczka Doorenbosa

Świdośliwa Lamarcka

Tamaryszek czteropręcikowy Tawuła brzozolistna

Tawuła Douglasa odm Menziesa Tawuła japońska

Tawuła szara

– 699 –

Pyracantha coccinea

Nerium oleander

Elaeagnus angustifolia

Ilex aquifolium

Sophora japonica

Cotinus coggygria „Royal Purple”

Physocarpus opulifolius „Diabolo”, „Luteus”

Pieris japonica

Potentilla fruticosa R Chaenomeles x superba

Ribes alpinum R Hippophae rhamnoides R Rosa canina R Rosa rugosa

Rhododendron catawbiense

Skimmia japonica

Lonicera pileata

Lonicera tatarica

Symphoricarpos x chenaultii

Symphoricarpos albus

Symphoricarpos x doorenbosii

Amelanchier lamarckii

Tamarix tetrandra

Spiraea betulifolia

Spiraea douglasii var.menziesii

Spiraea japonica „Golden Princess”, „Goldflame”, „Little princess”

Spiraea x cinerea „Grefsheim”

Tawuła van Houtte’a

Trzmielina Fortune’a Trzmielina oskrzydlona Wawrzynek wilczełyko Wierzba całolistna

Wierzba purpurowa

Złotlin chiński

Złotokap pospolity

Żarnowiec miotlasty

Żylistek szorstki

Żurawina wielkoowocowa Pnącza

Aktinidia ostrolistna

Aktinidia pstrolistna

Bluszcz pospolity

Chmiel zwyczajny

Dławisz okrągłolistny Glicynia kwiecista

Hortensja pnąca

Kokornak wielkolistny Męczennica

Milin amerykański

Powojnik

Przywarka japońska

Rdestówka bucharska Wiciokrzew przewiercień

– 700 –

Spiraea x vanhouttei

Euonymus fortunei „Emerald’n Gold”, „Emerald’n Gaiety”, „Coloratus”

Euonymus alatus

Daphne mezereum R Salix integra „Hakuro-nishiki”, „Pendula”

Salix purpurea R Kerria japonica

Laburnum anagyroides

Cytisus scoparius R Deutzia scabra

Vaccinium macrocarpon

Actinidia arguta

Actinidia kolomikta

Hedera helix R Humulus lupulus R Celastrus orbiculatus

Wisteria floribunda

Hydrangea petiolaris

Aristolochia macrophylla

Passiflora

Campsis radicans

Clematis sp. R Schizophragma hydrangeoides

Fallopia baldschuanica (F. aubertii)

Lonicera caprifolium

Wilec ziemniaczany

Winobluszcz pięciolistkowy Winobluszcz trójklapowy Winorośl pachnąca

Winorośl właściwa

R- gatunek rodzimy

– 701 –

Ipomoea batatas

Parthenocissus quinquefolia Parthenocissus tricuspidata Vitis riparia

Vitis vinifera

ZAŁĄCZNIK NR 2 – CHOROBY I SZKODNIKI ROŚLIN OZDOBNYCH I. Choroby bakteryjne

− bakterioza

− bakteryjna plamistość liści

− guzowatość korzeni

− plamistość liści

− rak bakteryjny

− zaraza ogniowa

− kędzierzawość liści

II. Choroby grzybowe

− antraknoza

− czarna plamistość

− fytoftoroza

− mączniak prawdziwy

− mączniak rzekomy

− opieńka miodowa

− opieńkowa zgnilizna korzeni

− parch

− plamistość liści

− pleśń śniegowa

− rak pędów

− rdza

− srebrzystość liści

− szara pleśń

− werticilioza

− zamieranie pąków, pędów, liści

− zgnilizna twardzikowa

− zgorzel siewek

− opadzina igieł

− czarcie kręgi (grzyby kapeluszowe) − fuzaryjne więdnięcie roślin

− septorioza (dalia, astrowate)

− gruzełek iglaków

III. Choroby wirusowe

− wirus mozaiki

− pstrość tulipana

− żółtaczka astra

IV. Szkodniki roślin ozdobnych:

− chrabąszcz majowy

− ćma bukszpanowa

− drutowce

− komarnica błotniarka

− krety

− miniarka jaskrówka

− miodówka bukszpanowa

− misecznik śliwowiec, ognikowiec

– 702 – − mszyca (burakowa, bluszczowa, azaliowa, różanecznikowa, kwaśnicowa, brzozowo srebrzysta, kalinowa, ligustrowa)

− nicienie

− nornice

− ogrodnica niszczylistka

− opuchlak truskawkowiec

− pędraki

− pordzewiacz azaliowy

− przędziorek bukszpanowy, chmielowiec, owocowiec

− szrotówek kasztanowcowiaczek

− ślimaki

− śmietka

− turkuć podjadek

– 703 – − wciornastek różówek, amerykański, zachodni − wzdymacz bukszpanowy

− zwójki: różaneczka

− czerwce: tarczniki, miseczniki, wełnowce − skoczek różany

− bruzdownica pędówka (róże)

− nimułka różana

− śluzownica różana i ciemna

− ziemiórki

− psowacz różany

− obnażacz różówka

− mączlik szklarniowy i ostroskrzydły

− poskprzypka liliowa

− dumek jałowcowy

− skoczogonki

− rolnice

− piętnówki

− pilśniowiece (szpeciele).

Załącznik nr 2 PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTAŁCENIA W ZAWODACH SZKOLNICTWA BRANŻOWEGO PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY TRANSPORTU PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY TRANSPORTU DROGOWEGO (TDR)

DROGOWEGO (TDR)

Załącznik zawiera podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego przyporządkowanych do branży transportu drogowego, określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego:

1) kierowca mechanik;

2) technik transportu drogowego.

– 705 –

KIEROWCA MECHANIK 832201 KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie kierowca mechanik powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego:

1) przygotowania do kierowania pojazdami samochodowymi w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B, C, C+E oraz kwalifikacji wstępnej;

2) oceniania stanu technicznego środków transportu drogowego;

3) wykonywania prac związanych z obsługą środków transportu drogowego;

4) wykonywania prac związanych z przewozem drogowym rzeczy.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego

TDR.03.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

Efekty kształcenia Kryteria weryfikacji

Uczeń: Uczeń:

1) charakteryzuje wymagania 1) rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią

oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

2) wymienia zasady dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

3) wymienia przepisy prawa dotyczące ochrony środowiska

2) określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka

3) identyfikuje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i

– 706 –

4) opisuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

5) opisuje warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy

6) opisuje działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku

7) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy

8) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania

9) wymienia konsekwencje nieprzestrzegania przez pracownika i pracodawcę obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

1) wymienia rodzaje czynników psychofizycznych tworzących środowisko pracy (np. stres, hałas, wibracje, temperatura, długotrwała pozycja siedząca)

2) rozróżnia źródła czynników szkodliwych w środowisku pracy (np. nierówna powierzchnia drogi, warunki atmosferyczne, natężenie ruchu, odgłos działania mechanizmów pojazdu)

3) opisuje objawy chorób zawodowych typowych dla pracowników transportu drogowego

4) opisuje działania profilaktyczne ograniczające negatywne skutki czynników szkodliwych

1) określa zagrożenia na stanowisku pracy podczas wykonywania zadań zawodowych, środowiska związane z wykonywaniem zadań zawodowych

4) przestrzega przepisów prawa dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska występujących w transporcie

5) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

6) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 707 –

dotyczące negatywnego wpływu na środowisko, szkód ładunkowych i komunikacyjnych

2) określa sytuacje krytyczne podczas przewozu rzeczy

3) określa sposoby przeciwdziałania zagrożeniom istniejącym na stanowisku pracy

4) przestrzega procedur w sytuacji zagrożenia

5) przeciwdziała zagrożeniom istniejącym na stanowisku pracy

1) obsługuje maszyny i urządzenia na stanowiskach pracy zgodnie z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

2) stosuje środki gaśnicze ze względu na zakres stosowania

3) przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas mocowania ładunków

4) minimalizuje ryzyko powstawania wypadków w ruchu drogowym i przy przewozie rzeczy

1) stosuje zasady organizacji stanowiska pracy, (np. ergonomii i bezpieczeństwa miejsca pracy)

2) utrzymuje ład i porządek na stanowisku pracy

3) stosuje środki ochrony indywidualnej na stanowisku pracy zgodnie z przeznaczeniem

4) stosuje instrukcje i zasady bezpieczeństwa na stanowisku pracy

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 708 –

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

TDR.03.2. Podstawy transportu drogowego rzeczy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) omawia zakres regulacji prawnych w zakresie transportu drogowego Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) omawia prawa i obowiązki kierowcy w zakresie kwalifikacji wstępnej i szkolenia okresowego

2) opisuje rodzaje oraz zakres uprawnień do wykonywania transportu drogowego

3) opisuje zasady podejmowania i wykonywania krajowego i międzynarodowego transportu drogowego

4) omawia warunki uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika

2) charakteryzuje specyfikę transportu

– 709 –

drogowego oraz licencji na wykonywanie transportu drogowego

5) omawia odpowiedzialność za naruszenie

przepisów regulujących zasady

wykonywania transportu drogowego

6) omawia uprawnienia organów kontroli ruchu

i transportu drogowego, w tym inspekcji transportu drogowego

7) opisuje przyczyny naruszeń obowiązków lub

warunków wykonywania przewozów w transporcie drogowym (np. brak

uprawnień, brak dokumentów związanych z

przewozem, przekroczenie dopuszczalnego czasu pracy)

8) wymienia sytuacje, w których określone

rodzaje przewozów nie podlegają przepisom

dotyczącym transportu drogowego

9) opisuje rodzaje przewozów drogowych i

warunki ich wykonywania, w tym przewozu

kabotażowego

10) wymienia rodzaje obowiązkowych badań

technicznych i terminy ich wykonania, na

podstawie przepisów prawa o ruchu

drogowym

11) wymienia dokumenty niezbędne do

wykonywania przewozu w oparciu o przepisy prawa krajowego i międzynarodowego

12) wymienia obowiązkowe i dobrowolne

ubezpieczenia komunikacyjne, transportowe

i osobowe stosowane w przewozie rzeczy

1) dokonuje podziału transportu ze względu na:

a) zasięg geograficzny

3) charakteryzuje przebieg procesu transportowego

– 710 –

b) rodzaj przewozu

c) model organizacji (np. transport wahadłowy, promienisty, obwodowy, sztafetowy czyli cross-docking, cross trade)

d) formę prawną (np. działalność usługowa, działalność na potrzeby własne, pośrednictwo przy przewozie rzeczy)

e) wyłączenia spod ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1490, z późn. zm.)

f) formę zatrudnienia kierowców

2) rozróżnia specjalizacje w zakresie transportu (np. przewóz ładunków cysternami, przewozów szybko psujących się artykułów żywnościowych, przewozów chłodniczych, przewozów towarów niebezpiecznych, przewozów żywych zwierząt)

3) opisuje przewóz drogowy jako składową mieszanych gałęzi transportu (np. intermodalny, bimodalny, multimodalny, kombinowany)

4) opisuje infrastrukturę transportu drogowego, (np. centra logistyczne, terminale przeładunkowe, drogi, parkingi)

5) rozróżnia rodzaje środków transportowych stosowanych w transporcie rzeczy (np. ciągniki siodłowe oraz balastowe, samochody ciężarowe, naczepy i przyczepy)

6) rozróżnia środki transportu wewnętrznego (np. wózki, dźwigi, przenośniki)

1) wymienia uczestników procesu transportowego

4) określa właściwości ładunków do wykonania danego przewozu

– 711 –

2) analizuje informacje potrzebne do realizacji procesu transportowego (np. trasa, miejsca załadunku i wyładunku, rodzaj ładunku, ilość i masa ładunku, dokumentacja)

3) analizuje warunki wykonania przewozu

4) wyjaśnia zasady przewozu z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska

5) podaje przykłady możliwych ryzyk związanych z wykonywanymi przewozami (np. ryzyko związane z przestępczością transgraniczną i przemytem, ryzyko i zagrożenia związane z kradzieżami i wtargnięciem do przestrzeni ładunkowej, przestępczość migracyjna)

6) identyfikuje sytuacje związane z realizacją umowy przewozu (np. terminowość przewozu, ograniczenia w ruchu drogowym i przewozach)

7) opisuje sposoby monitoringu procesu transportowego

1) klasyfikuje ładunki ze względu na ich właściwości przewozowe (np. płynne, sypkie, nienormatywne)

2) rozróżnia środki transportu ze względu na właściwości ładunków (np. cysterny, samowyładowcze, skrzyniowe, niskopodwoziowe)

3) dobiera środki i techniki mocowania oraz zabezpieczenia ładunków w czasie transportu

4) przestrzega zasad oznakowania ładunku i środków transportu drogowego

5) oblicza podstawowe parametry przewozowe związane z eksploatacją środka transportu

5) charakteryzuje sposoby transportowania towarów niebezpiecznych

6) określa środki transportu do realizacji przewozu rzeczy uwzględniając sposoby załadunku i rozładunku

– 712 –

(np. zapas resursu, zapas paliwa, płynów eksploatacyjnych)

1) rozróżnia ładunki na podstawie klasyfikacji towarów niebezpiecznych

2) rozróżnia sposoby transportowania towarów niebezpiecznych w transporcie drogowym, (np. przewóz przesyłki w sztukach, przewóz luzem, przewóz w cysternach)

3) opisuje obowiązki kierowcy uczestniczącego w procesie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR¹))

4) opisuje wymaganą do przewozu wraz z ładunkiem, dokumentację zawierającą: nazwą i adres nadawcy oraz odbiorcy, numery UN (United Nations) wszystkich przewożonych ładunków, numery nalepek, określoną grupę pakowania, rodzaju i ilości towaru oraz dodatkowe instrukcje przewozu

1) dobiera środki transportu drogowego w zależności od masy, objętości i rodzaju przewożonego ładunku

2) dobiera sposób załadunku i rozładunku w zależności od rodzaju ładunku i środka transportu

3) wskazuje sposoby wykorzystywania podstawowych urządzeń transportowych przy pracach załadowczo-wyładowczych

4) wymienia środki transportu wewnętrznego podczas załadunku i rozładunku

7) stosuje systemy cyfrowe wspomagające wykonywanie zadań transportowych

8) charakteryzuje pojazdy samochodowe zeroemisyjne i niskoemisyjne

– 713 –

5) omawia zasady prawidłowego rozmieszczenia, mocowania i zabezpieczenia ładunków

6) przestrzega zasad ochrony środowiska przy przewozie ładunków

1) wymienia systemy cyfrowe występujące w transporcie drogowym

2) wykorzystuje aplikacje do optymalizacji trasy przewozu

3) stosuje aplikacje lub programy dotyczące wyszukiwania bezpiecznych miejsc parkingowych

4) opisuje zastosowanie systemów cyfrowych do optymalizacji przestrzeni ładunkowej

5) opisuje możliwości zastosowania sztucznej inteligencji do wykonywania zadań transportowych

6) stosuje systemy cyfrowe do gromadzenia informacji o przewozie oraz prowadzenia dokumentacji przewozowej

1) omawia zasady działania pojazdów samochodowych o napędzie elektrycznym i hybrydowym

2) opisuje eksploatację pojazdów samochodowych o napędzie elektrycznym i hybrydowym

3) rozróżnia jednostki napędowe stosowane w pojazdach samochodowych zeroemisyjne i niskoemisyjnych

4) rozróżnia tryby pracy napędu elektrycznego oraz napędu hybrydowego (napędzanie i hamowanie rekuperacyjne)

9) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 714 –

5) rozróżnia rodzaje ogniw stosowanych w bateriach trakcyjnych pojazdów samochodowych zeroemisyjnych i niskoemisyjnych (np. Li-ion (litowo- -jonowe), Ni-Mh (niklowo-metalowo- -wodorkowe))

6) omawia aspekty zagrożeń (np. rozszczelnienia, uszkodzenia mechaniczne, samozapłon, eksplozja)

7) opisuje zasady postępowania z zużytymi bateriami zgodnie z warunkami bezpieczeństwa określonymi dla odpadów niebezpiecznych

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicję i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

TDR.03.3. Przygotowanie do kierowania pojazdami w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B, C oraz C+E Efekty kształcenia

Uczeń:

1) stosuje zasady i przepisy służące bezpiecznemu poruszaniu się pojazdem po drodze publicznej

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) omawia rodzaje uprawnień do kierowania pojazdami

2) stosuje zasady ruchu drogowego w czasie kierowania pojazdem

3) opisuje znaczenie nadawanych sygnałów drogowych

4) rozpoznaje znaki drogowe pionowe i poziome oraz stosuje się do nich

2) rozpoznaje zagrożenia związane z ruchem drogowym

3) wykonuje czynności związane z obsługą pojazdu samochodowego oraz przygotowaniem pojazdu do jazdy w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B, C

– 715 –

5) przewiduje skutki zachowań innych uczestników ruchu drogowego

6) przestrzega zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym

7) omawia zasady odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia w ruchu drogowym

1) określa sytuacje związane z zachowaniem szczególnej ostrożności w ruchu drogowym

2) opisuje czynniki ryzyka wynikające z natężenia ruchu, zachowania się innych uczestników ruchu, w tym pieszych i rowerzystów

3) wymienia wpływ warunków pogodowych na bezpieczeństwo ruchu drogowego

4) omawia zagrożenia wynikające ze stanu infrastruktury drogowej oraz jej oznakowania

5) rozróżnia zagrożenia wynikające ze stanu zdrowia i stanu psychofizycznego kierowcy

1) przeprowadza czynności związane z obsługą codzienną pojazdu samochodowego:

a) sprawdzenie poziomu oleju silnikowego

b) sprawdzenie poziomu płynu do spryskiwaczy

c) sprawdzenie poziomu płynu hamulcowego

d) sprawdzenie poziomu płynu chłodzącego

e) sprawdzenie sygnału dźwiękowego

f) sprawdzenie działania świateł pojazdu: pozycyjnych, mijania, drogowych, kierunkowskazy, awaryjnych, stopu, cofania i przeciwmgłowych tylnych

4) prowadzi pojazdy samochodowe w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy B, C

5) wykonuje czynności związane z obsługą i przygotowaniem do jazdy zespołu pojazdów w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii C+E

– 716 –

2) kontroluje stan układu jezdnego

3) przygotowuje stanowisko pracy kierowcy (np. ustawienie fotela kierowcy, położenia kierownicy, regulacja)

4) sprawdza ustawienia i działanie urządzeń widzenia pośredniego

5) sprawdza urządzenia bezpieczeństwa (np. pasy, zagłówki)

1) wykonuje manewry związane z jazdą precyzyjną i parkowaniem pojazdu

2) prowadzi bezpiecznie pojazd w ruchu drogowym, stosując zasady techniki jazdy odpowiednio do warunków:

a) ruchu drogowego

b) atmosferycznych

c) natężenia ruchu

3) rusza pojazdem na wzniesieniu

4) stosuje zasady jazdy defensywnej

5) stosuje zasady optymalizacji zużycia paliwa

6) stosuje zasady postępowania w sytuacjach nadzwyczajnych

1) sprawdza stan techniczny podstawowych elementów pojazdu odpowiedzialnych za bezpieczeństwo ruchu drogowego

2) sprawdza mechanizm sprzęgający (w tym przewody hamulcowe i elektryczne), elementy przyczepy istotne dla jej załadunku, sposób zabezpieczenia ładunku

3) sprzęga przyczepę z pojazdem silnikowym

4) rozprzęga przyczepę z pojazdem silnikowym

5) oznakowuje zespół pojazdów ze względu na rodzaj i właściwości fizyczne przewożonego ładunku

6) prowadzi zespół pojazdów w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii C+E

– 717 –

6) wyjaśnia zasady prowadzenia zespołu pojazdów w różnych warunkach drogowych

1) przestrzega zasad oraz techniki kierowania zespołem pojazdów

2) prowadzi bezpiecznie zespół pojazdów w ruchu drogowym, stosując zasady techniki jazdy odpowiednio do warunków:

a) ruchu drogowego

b) atmosferycznych

c) natężenia ruchu

3) wykonuje manewry związane z jazdą precyzyjną i parkowaniem zespołu pojazdów

4) stosuje hamowanie silnikiem

5) stosuje zasady jazdy defensywnej

6) stosuje zasady optymalizacji zużycia paliwa

7) określa zagrożenia związane z ruchem drogowym

8) stosuje zasady postępowania w sytuacjach nadzwyczajnych

7) charakteryzuje obowiązki kierowcy 1) wskazuje dokumenty potwierdzające posiadanie uprawnień do kierowania pojazdem

2) rozróżnia dokumenty związane z użytkowaniem pojazdu (np. dowód rejestracyjny, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, potwierdzenie zawarcia ubezpieczenia OC, karta paliwowa)

3) rozróżnia obowiązkowe badania techniczne pojazdu

4) wskazuje terminy obowiązkowych badań technicznych pojazdu

TDR.03.4. Przygotowanie do uzyskania świadectwa kwalifikacji zawodowej

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) stosuje zasady i przepisy służące bezpiecznemu wykonywaniu przewozu rzeczy

2) rozpoznaje zagrożenia związane z transportem drogowym

– 718 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) określa rodzaje uprawnień do wykonywania przewozów drogowych

2) wskazuje dokumenty potwierdzające posiadanie uprawnień do wykonywania zawodu kierowcy

3) omawia obowiązki kierowcy dotyczące utrzymania uprawnień do wykonywania zawodu kierowcy oraz posiadania uprawnień do wykonywania przewozów specjalistycznych

4) opisuje warunki związane z wykonywaniem zawodu kierowcy (znajomość środowiska społecznego)

5) przestrzega zasad bezpieczeństwa w transporcie drogowym

6) omawia zasady odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia w transporcie drogowym

1) opisuje czynniki ryzyka wynikające z natężenia ruchu, wielkości i masy pojazdu oraz masy i rodzaju przewożonego ładunku

2) opisuje wpływ warunków pogodowych na technikę kierowania i zachowanie ostrożności w ruchu drogowym

3) wymienia zagrożenia wynikające z infrastruktury drogowej oraz oznakowania

4) omawia dobór i zastosowanie działań, które zwiększają bezpieczeństwo, aby uniknąć zdarzenia przy występowaniu potencjalnych zagrożeń

3) wykonuje jazdę pojazdem w zakresie niezbędnym do uzyskania świadectwa kwalifikacji zawodowej

– 719 –

5) opisuje zagrożenia wynikające ze stanu zdrowia i stanu psychofizycznego kierowcy

1) omawia charakterystyki przedstawiające warunki racjonalnej i bezpiecznej jazdy pojazdem (np. pracy silnika, działanie układu napędowego)

2) omawia charakterystykę pracy napędu elektrycznego uwzględniając napędzanie i hamowanie rekuperacyjne

3) wykonuje manewry związane z jazdą precyzyjną, parkowaniem pojazdu oraz jego podstawieniem do miejsc załadunku i rozładunku

4) prowadzi bezpiecznie pojazd w ruchu drogowym, stosując zasady techniki jazdy i ekonomicznej jazdy odpowiednio do: warunków drogowych, rodzaju przewożonych ładunków, zasad czasu pracy, czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku

5) wykonuje manewry pojazdem z wykorzystaniem elementów toru do jazdy w warunkach specjalnych

6) prowadzi pojazd stosując sposoby zwiększania i zmniejszania jego prędkości oraz zatrzymania przez wykorzystanie (np. ukształtowanie terenu, nośności pojazdu, przełożeń skrzyni biegów, hamulca i zwalniacza)

7) wykorzystuje urządzenia elektroniczne lub mechaniczne, (np. elektroniczny program stabilizacji (ESP), zaawansowane systemy hamowania awaryjnego (AEBS), układ

4) wykonuje czynności związane z obsługą pojazdu samochodowego w zakresie niezbędnym do uzyskania świadectwa kwalifikacji zawodowej

– 720 –

przeciwdziałający blokowaniu kół podczas hamowania (ABS), systemy kontroli trakcji (TCS) i systemy monitoringu w pojeździe (IVMS)) oraz inne zatwierdzone do użytku urządzenia wspomagania kierowcy lub układy automatyki

8) stosuje zasady jazdy defensywnej

9) stosuje zasady optymalizacji zużycia paliwa 10 stosuje zasady postępowania w sytuacjach nadzwyczajnych

1) sprawdza gotowość pojazdu do wykonania przewozu (np. specjalistyczne oznakowanie odpowiednio do rodzaju przewożonego ładunku, oświetlenie zewnętrzne, sygnał dźwiękowy, paliwo i płyny eksploatacyjne)

2) sprawdza wymagane dla przewozu dodatkowe wyposażenie (np. kamizelka odblaskowa, gaśnica, trójkąt ostrzegawczy, łopata)

3) sprawdza wymagane wyposażenie do mocowania i stabilizacji ładunku oraz jego stan techniczny (np. pasy mocujące, maty antypoślizgowe, kliny, siatki, belki rozporowe)

4) sprawdza poprawność działania systemów telekomunikacyjnych

5) przygotowuje urządzenie do samoczynnej rejestracji czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku

6) posługuje się kartą kierowcy do tachografu cyfrowego zgodnie z prawem międzynarodowym i krajowym

5) charakteryzuje obowiązki kierowcy w zakresie odpowiedzialności za przewóz drogowy

– 721 –

1) omawia dokumenty związane z przewozem rzeczy:

a) dokumenty wysyłkowe

b) dokumenty związane z przekraczaniem granicy

c) dokumenty specjalne dołączane do ładunków

d) dokumentację z kontroli

2) stosuje zasady związane z obiegiem dokumentów

3) określa zagrożenia oraz wskazuje sposoby zapobiegania przestępstwom i przemytowi nielegalnych imigrantów

a) problemy związane z międzynarodową przestępczością transgraniczną i przemytem

b) środki zapobiegawcze

c) metody i cele działań przestępczych

d) przepisy prawa i obowiązki kierowcy oraz obowiązki przewoźnika w tym zakresie

4) opisuje zasady przewozu wynikające z rodzaju przewożonego ładunku:

a) w zakresie zapewnienia przerwy i opieki nad przewożonymi zwierzętami

b) kontroli parametrów przewozu ładunków szybko psujących się

c) w zakresie zasad przewozu ładunków w cysternach

5) opisuje środki transportu wykonujące przewóz nienormatywny

6) opisuje zachowania kierowcy podczas kontroli ruchu drogowego i transportu (np.

6) stosuje przepisy prawa dotyczące czasu pracy kierowcy

– 722 –

okazanie wymaganych dokumentów, stosowanie się do poleceń organu kontrolnego, zapoznanie się z protokołem kontroli oraz prawo do wniesienia uwag) z zachowaniem zasad kultury, opanowania, uprzejmości

7) opisuje zasady zachowania się kształtujące pozytywny wizerunek przewoźnika drogowego jako pracodawcy

1) omawia zasady wykonywania pracy kierowcy w zakresie przestrzegania czasu pracy, czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku oraz innych czynności związanych z wykonywanym przewozem

2) wykonuje pracę kierowcy zgodnie z normami: czasu pracy kierowcy, czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku, wykonywania innych czynności w pracy związanych z przewozem

3) stosuje zasady rejestracji i dokumentacji czasu pracy kierowcy, w tym czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku

4) rozróżnia karty do tachografu cyfrowego

5) posługuje się kartą kierowcy uwzględniając możliwość pobrania informacji z tachografu cyfrowego

6) odczytuje zapisy urządzeń rejestrujących czas pracy kierowcy, w tym czas jazdy i odpoczynków

7) omawia konsekwencje za nieużywanie, nieprawidłowe używanie oraz ingerencję w urządzenie rejestrujące

7) stosuje urządzenia optymalizujące trasę przejazdu

– 723 –

1) rozróżnia urządzenia wspomagające ustalanie trasy przejazdu

2) omawia zakres działania urządzeń do monitoringu trasy przewozu oraz parametrów użytkowych pojazdu

3) wymienia rodzaje map drogowych

4) analizuje informacje potrzebne do wykonania danego rodzaju przewozu

5) posługuje się mapami drogowymi

6) wykorzystuje programy optymalizujące trasę przejazdu do ustalenia trasy

TDR.03.5. Obsługa środków transportu drogowego Efekty kształcenia

Uczeń:

1) rozróżnia części maszyn, mechanizmów i urządzeń stosowanych w środkach transportu drogowego

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) odczytuje rysunki techniczne i stosowane na nich oznaczenia

2) opisuje zastosowanie poszczególnych części maszyn w zespołach i podzespołach

3) wskazuje na schematach poszczególne części maszyn i urządzeń

4) rozróżnia osie i wały

5) opisuje zastosowanie łożysk ślizgowych i tocznych

6) wyjaśnia budowę i zasadę działania sprzęgieł i hamulców

7) rozróżnia przekładnie mechaniczne

8) opisuje zasady działania przekładni mechanicznych

9) rozróżnia rodzaje połączeń rozłącznych i nierozłącznych stosowanych w technice środków transportu drogowego

2) charakteryzuje materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne stosowane w środkach transportu drogowego z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska

3) rozróżnia rodzaje środków transportu drogowego i ich cechy konstrukcyjne z uwzględnieniem postępu technologicznego

– 724 –

10) opisuje właściwości mechaniczne i wytrzymałościowe połączeń rozłącznych i nierozłącznych

1) rozróżnia materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne oraz ich wykorzystanie w środkach transportu drogowego

2) opisuje na podstawie oznaczeń materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne

3) opisuje właściwości i zastosowanie materiałów konstrukcyjnych i eksploatacyjnych (np. olejów, smarów, płynów chłodzących, tworzyw sztucznych)

4) omawia wpływ stosowanych materiałów konstrukcyjnych i eksploatacyjnych na środowisko

5) wskazuje podatność materiałów konstrukcyjnych i eksploatacyjnych do recyklingu

1) określa przeznaczenie i wymagania stawiane środkom transportu drogowego (np. samochodom ciężarowym, cysternom, pojazdom specjalnym)

2) opisuje cechy charakterystyczne pojazdów niskoemisyjnych i zeroemisyjnych (np., elektrycznych, hybrydowych, wodorowych)

3) określa korzyści stosowania pojazdów niskoemisyjnych i zeroemisyjnych

4) rozróżnia niekonwencjonalne środki transportu, (np. automatyczne, autonomiczne)

5) opisuje zastosowanie przyczep i naczep oraz urządzeń sprzęgających

4) charakteryzuje budowę oraz zasadę działania zespołów i podzespołów środków transportu drogowego

5) posługuje się dokumentacją środków transportu drogowego

6) ocenia stan techniczny środka transportu oraz reaguje na niesprawności

– 725 –

1) opisuje zasady działania silników spalinowych

2) opisuje zasadę działania układów silnika (np. smarowania, chłodzenia, zasilania)

3) opisuje budowę i działanie układu napędowego środków transportu drogowego

4) opisuje budowę i działanie układu zawieszenia, układu jezdnego oraz układu hamulcowego

5) rozróżnia podstawowe elementy alternatywnych układów zasilania (np. gazowych (LNG – skroplony gaz ziemny, CNG – sprężony gaz ziemny), wodorowych, hybrydowych, elektrycznych)

1) odczytuje informacje zawarte w instrukcji obsługi środków transportu drogowego (np. dopuszczalną masę całkowitą, ładowność)

2) stosuje instrukcje obsługi dotyczące (np. poziomu płynów, terminów wykonania przeglądów technicznych)

3) omawia zasady bezpiecznego użytkowania środków transportu na podstawie instrukcji obsługi

4) opisuje stosowane sygnały, komunikaty i piktogramy wpływające na bezpieczeństwo i prawidłowość użytkowania, uwzględniając instrukcję obsługi

1) stosuje metody oceny stanu technicznego środków transportu drogowego (np. organoleptyczną, z wykorzystaniem urządzeń kontrolno-pomiarowych, diagnostykę komputerową)

– 726 –

2) sprawdza działanie poszczególnych układów, zespołów i podzespołów pojazdu:

3) sprawdza działanie hamulca roboczego i awaryjnego (postojowego)

4) sprawdza szczelność układów i mechanizmów pojazdu (np. wycieki płynów eksploatacyjnych, kontrola spadku ciśnienia powietrza w układzie i ostrzeżeń na desce rozdzielczej)

5) sprawdza układ kierowniczy

6) sprawdza działanie oświetlenia i elementów sygnalizacji (np. świateł mijania, światła drogowego, światła pozycyjnego, kierunkowskazów, światła awaryjnego, światła cofania, oświetlenia tablicy rejestracyjnej, światła obrysowego, sygnału dźwiękowego)

7) sprawdza poziom płynów eksploatacyjnych pojazdu

8) ocenia stan ogumienia pojazdu

9) sprawdza i interpretuje komunikaty systemów diagnostycznych oraz elektronicznych układów pojazdu (np. błędy Electronic Control Unit (ECU), ostrzeżenia telematyczne)

10) sprawdza działanie aktywnych systemów bezpieczeństwa (np. asystent pasa ruchu, tempomat adaptacyjny, system monitorowania martwego pola)

11) lokalizuje uszkodzenia zespołów i podzespołów środków transportu drogowego

7) sprawdza gotowość środka transportu do wykonania przewozu z uwzględnieniem specyfiki przewożonego ładunku

– 727 –

12) analizuje przyczyny powstania uszkodzeń zespołów i podzespołów środków transportu drogowego

13) ustala zużycie i uszkodzenia elementów układów i mechanizmów środka transportu

14) sporządza wykaz usterek i stwierdzonych nieprawidłowości z uwzględnieniem technologii cyfrowych

15) usuwa drobne usterki mechaniczne (np. dokręca śruby kół, mocuje poluzowane osłony, wymienia wycieraczkę, wymienia uszkodzone koło)

16) wskazuje procedury postępowania w przypadku wystąpienia awarii układów mechanicznych, pneumatycznych lub elektrycznych, zapewniając bezpieczeństwo przewozu

17) kwalifikuje środek transportu do naprawy lub dalszej bezpiecznej eksploatacji (np. dla życia, zdrowia, środowiska i powierzonego mienia)

1) sprawdza stan zabudowy oraz przestrzeni ładunkowej

2) sprawdza dostępność oraz stan elementów mocujących ładunek

3) sprawdza wyposażenie dodatkowe (np. gaśnica, trójkąt)

4) sprawdza jakość i pewność komunikacji oraz ciągłość przesyłu danych teleinformatycznych oraz telematycznych

5) sprawdza czystość pojazdu oraz obowiązkowych oznaczeń

8) obsługuje instalacje oraz urządzenia

– 728 –

6) przygotowuje stanowisko pracy kierowcy z uwzględnieniem bezpieczeństwa i ergonomii pracy

1) rozpoznaje elementy instalacji elektrycznych elektryczne i elektroniczne 2) obsługuje układy nadzorujące prędkość stosowane w środkach transportu drogowego

i odległość między pojazdami

3) obsługuje układ ostrzegania przed niezamierzoną zmianą pasa ruchu i sygnalizację nadmiernego zmęczenia kierowcy, stosowanych w środkach transportu drogowego

4) sprawdza działanie i właściwości oświetlenia zewnętrznego i wewnętrznego środków transportu drogowego

5) sprawdza i obsługuje systemy bezpieczeństwa środków transportu drogowego:

a) czynnego (np. ABS, tempomat, ESP, system kontroli trakcji ASR)

b) biernego (np. pasy bezpieczeństwa, zagłówek, poduszki powietrzne, konstrukcja nadwozia)

6) obsługuje systemy dodatkowego wyposażenia środka transportu (np. multimedialne, telematyczne i wspomagania pracy kierowcy)

7) usuwa drobne usterki instalacji elektrycznej i elektronicznej (np. wymienia bezpieczniki, sprawdza połączenia kamer, wyświetlaczy)

8) wymienia żarówki świateł i oświetlenia środka transportu zgodnie z instrukcją obsługi pojazdu

9) wykonuje naprawę i konserwację środków transportu drogowego

– 729 –

9) omawia zasady ładowania i obsługi akumulatorów wysokonapięciowych oraz procedury bezpieczeństwa w użytkowaniu pojazdów elektrycznych

10) sprawdza wysokość napięcia akumulatora pod obciążeniem oraz wartość prądu ładowania

1) omawia terminy przeglądów i zabiegów konserwacyjnych na podstawie zapasu resursu i oceny stanu technicznego środka transportu drogowego, jego urządzeń i instalacji, warunków i intensywności eksploatacji środka transportu

2) posługuje się bazami danych części zamiennych i materiałów eksploatacyjnych z wykorzystaniem technik cyfrowych

3) rozróżnia rodzaje części (np. części producenta pojazdów, części zamienne, części regenerowane)

4) rozróżnia rodzaje materiałów eksploatacyjnych

5) dobiera części zamienne oraz materiały eksploatacyjne odpowiednio do potrzeb naprawczych i eksploatacyjnych

6) wymienia koła jezdne

7) wymienia opony

8) uzupełnia oleje, płyny i smary eksploatacyjne

9) wymienia uszkodzone elementy wyposażenia pojazdu (np. lusterka, pióra wycieraczek)

10) sprawdza i dokręca połączenia śrubowe

11) wymienia filtry powietrza, oleju, paliwa

– 730 –

12) wykonuje czynności konserwacyjne środków transportu (np. usuwa ogniska korozji, myje i konserwuje podwozie, czyści i impregnuje elementy z tworzyw sztucznych, uzupełniania ubytki farby i lakieru)

13) wymienia czujniki (np. cofania, temperatury, ciśnienia oleju)

14) ocenia poprawność wykonanych prac obsługowo-konserwacyjnych oraz ich zgodność z wymaganiami bezpieczeństwa i ochrony środowiska

15) dokumentuje i potwierdza wykonanie napraw lub przeglądów w sposób umożliwiający dyspozytorowi i działowi technicznemu aktualizację planu transportów i historii pojazdu

16) segreguje powstałe podczas naprawy i konserwacji odpady zgodnie z przepisami dotyczącymi gospodarki odpadami

TDR.03.6. Użytkowanie środków transportu drogowego

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) stosuje przepisy prawa dotyczące użytkowania środków transportu Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) identyfikuje dokumenty związane z użytkowaniem pojazdu

2) wykonuje zakres czynności kontrolnych wymaganych dla danego środka transportu

3) wykonuje obowiązki kierowcy związane z użytkowaniem środków transportu oraz urządzeń dodatkowych zgodnie ze wskazówkami i zaleceniami wydanymi przez producenta pojazdu

2) stosuje parametry techniczno- -eksploatacyjne środków transportu drogowego

3) przestrzega zasad rozmieszczania, mocowania oraz zabezpieczania przewożonych ładunków

4) korzysta z urządzeń pomocniczych stosowanych w środkach transportu drogowego

– 731 –

4) opisuje kryteria eksploatacji pojazdu (np. dopuszczalna ładowność, dopuszczalna i rzeczywista masa całkowita środka transportu, dopuszczalny nacisk na oś oraz jego wielkość) w zależności od rozmieszczenia ładunku i środka ciężkości

1) sprawdza parametry użytkowe danego środka transportu oraz jego możliwości do wykonywania przewozów ładunków

2) stosuje przepisy prawa w zakresie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia

3) omawia ładowność wybranego środka transportu oraz jego dopuszczalne parametry ładunkowe

4) przestrzega zachowania dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu

5) stosuje się do aktualnych uwarunkowań drogowych i ograniczeń uniemożliwiających przejazd

1) oblicza obciążenia użytkowe pojazdu lub zespołu pojazdów

2) oblicza objętość użytkową środka transportu

3) dobiera sposób rozmieszczenia ładunków w środkach transportu drogowego

4) dobiera techniki mocowania oraz zabezpieczania ładunku

5) ocenia stopień zużycia urządzeń mocujących

1) wymienia urządzenia pomocnicze stosowane w środkach transportu drogowego

2) dobiera środek transportu z urządzeniem pomocniczym odpowiednio do realizowanego przewozu

5) odczytuje wskazania urządzeń kontrolno-pomiarowych

stosowanych w środkach transportu drogowego

6) wykonuje przewozy rzeczy zgodnie z przepisami prawa krajowego i międzynarodowego oraz warunkami umownymi

TDR.03.7. Język obcy zawodowy

– 732 –

3) przemieszcza ładunki z wykorzystaniem urządzeń pomocniczych

4) korzysta z instrukcji obsługi producenta i procedur wewnętrznych podczas użytkowania urządzeń pomocniczych, aby zapewnić ich prawidłowe działanie z zachowaniem bezpieczeństwa

1) określa właściwości i zakres działania systemów rejestracji danych (np. rejestracja temperatury chłodni, cysterny)

2) analizuje wskazania przyrządów rejestracji parametrów ruchu pojazdu (np. rejestrator wstrząsów, przechyłów)

3) podaje funkcje ogranicznika prędkości jazdy

4) analizuje monitoring oraz systemy lokalizacji i nawigacji pojazdów

5) podaje zasady działania automatycznego poboru opłat za przejazd odcinkiem drogi

1) omawia możliwości wykonania przewozu drogowego rzeczy

2) stosuje warunki umowne wykonywania przewozów

3) wypełnia dokumenty przewozowe

4) wykonuje przewóz zgodnie ze zleceniem

5) optymalizuje koszty wykonania usługi

6) dba o należytą jakość wykonywanej usługi

7) stosuje wymagania dotyczące przewozu:

a) towarów niebezpiecznych

b) przewozu żywych zwierząt

c) szybko psujących się artykułów żywnościowych

d) ładunków nienormatywnych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy

– 733 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, email, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych –

– 734 –

1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę

2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

reaguje w języku obcym nowożytnym w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

– 735 –

3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób

4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe

6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji

1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym

3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym

6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 736 –

4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

TDR.03.8. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

3) wskazuje przykłady zachowań etycznych

4) wykazuje szacunek i profesjonalizm w kontaktach z klientami, partnerami biznesowymi oraz współpracownikami, dbając o pozytywny wizerunek firmy

5) przestrzega zasad poufności informacji handlowych i danych osobowych klientów

2) planuje wykonanie zadania oraz szacuje czas i budżet zadania

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

– 737 –

oraz współpracowników w środowisku transportowym

1) omawia czynności realizowane w ramach czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne

2) wykazuje odpowiedzialność za wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy, w tym posługiwania się niebezpiecznymi substancjami i niewłaściwej eksploatacji maszyn i urządzeń na stanowisku pracy

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych w nieprzewidywalnych warunkach

4) wykazuje inicjatywę w proponowaniu ulepszeń organizacyjnych lub technicznych, które zwiększają efektywność procesów

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

6) doskonali umiejętności zawodowe

– 738 –

transportowych lub poprawiają bezpieczeństwo pracy

5) wdraża nowe technologie i narzędzia cyfrowe (np. systemy telematyczne, platformy logistyczne) w celu usprawnienia pracy oraz podniesienia jakości usług transportowych

1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych, jako sposoby radzenia sobie ze stresem

5) wyraża swoje emocje, uczucia i poglądy zgodnie z przyjętymi normami i zasadami współżycia społecznego

6) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

7) określa skutki stresu

1) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych do wykonywania zawodu kierowcy mechanika

2) analizuje własne kompetencje

3) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

4) planuje drogę rozwoju zawodowego

5) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

– 739 –

7) stosuje zasady komunikacji 1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne interpersonalnej

8) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów

9) współpracuje w zespole

w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

1) opisuje sposoby przeciwdziałania problemom w zespole realizującym zadania

2) opisuje techniki rozwiązywania problemów

3) przedstawia na wybranym przykładzie sposób rozwiązywania problemu

4) dobiera metody rozwiązywania problemów w zależności od charakteru sytuacji (np. sytuacje awaryjne na trasie, nieprzewidziane zmiany harmonogramu, konflikty w zespole) uwzględniając efektywność i możliwe konsekwencje

5) ocenia skuteczność zastosowanych rozwiązań i wprowadza ewentualne korekty w celu usprawnienia procesu transportowego

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania (np. praca w obsadzie dwu lub trzyosobowej, współpraca z spedytorami i dyspozytorami)

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

– 740 –

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE KIEROWCA MECHANIK Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby umożliwić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz umożliwić przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego

Pracownia ruchu i transportu drogowego wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z urządzeniem wielofunkcyjnym i z projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną lub monitorem interaktywnym, z pakietem programów biurowych oraz oprogramowaniem wspomagającym czytanie rysunku technicznego, naukę przepisów ruchu drogowego, programem do nauki znaków drogowych i testów na prawo jazdy, oprogramowaniem symulującym technikę jazdy, oprogramowaniem do wyznaczania tras, oprogramowaniem do optymalizacji rozmieszczenia ładunków w przestrzeni ładunkowej, oprogramowaniem zawierającym mapy drogowe i parkingi,

− stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia) podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych oraz oprogramowaniem wspomagającym czytanie rysunku technicznego, naukę przepisów ruchu drogowego, programem do nauki znaków drogowych i testów na prawo jazdy, oprogramowaniem symulującym technikę jazdy, oprogramowaniem do wyznaczania tras, oprogramowaniem do optymalizacji rozmieszczenia ładunków w przestrzeni ładunkowej, oprogramowaniem zawierającym mapy drogowe i parkingi,

− plansze, filmy dydaktyczne przedstawiające budowę i obsługę pojazdów samochodowych, znaki drogowe, sytuacje ruchowe, wypadki drogowe, rozmieszczenia i mocowania ładunków w przestrzeni ładunkowe, normy i standardy przewożonych ładunków,

− instrukcje obsługi środków transportu drogowego,

− narzędzia i przyrządy pomiarowe stosowane w naprawach i eksploatacji środków transportu drogowego: klucze, wkrętarki, ściągacze, suwmiarki, elektryczny miernik uniwersalny, ciśnieniomierz (jeden zestaw dla pięciu uczniów),

– 741 –

− materiały dydaktyczne dotyczące naprawy zespołów i podzespołów środków transportu drogowego,

− instrukcje obsługi środków transportu drogowego,

− zestawy modeli do demonstracji budowy i działania podzespołów (mechanicznych, hydraulicznych, pneumatycznych),

− zestawy modeli elementów i układów elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych,

− modele środków transportu drogowego oraz ich podzespołów,

− przekroje środków transportu drogowego,

− filmy i plansze ilustrujące opakowania transportowe, wzory oznakowania opakowań ładunków i urządzeń transportu, zasady ładowania i przewozu ładunków,

− wzory dokumentów wymaganych przy wykonywaniu transportu drogowego,

− filmy dydaktyczne przedstawiające eksploatację środków transportu drogowego,

− urządzenia komunikacji przewodowej i bezprzewodowej, takie jak: telefon, radiotelefon, CB-radio (citizens' band radio), elektroniczny system nawigacji satelitarnej,

− mapy drogowe,

− symulatory tachografów cyfrowych oraz komplet kart (karta przedsiębiorstwa, karta kierowcy),

− zestaw pierwszej pomocy oraz procedury udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego,

− filmy dydaktyczne przedstawiające korzystanie urządzeń bezpieczeństwa (np. gaśnicy, kocy gaśniczych, młotków bezpieczeństwa),

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Warsztaty szkolne wyposażone w:

− stanowiska do kontroli i naprawy pojazdów samochodowych (jedno stanowisko dla czterech uczniów) wyposażone w: kanał rewizyjny lub podnośnik do podnoszenia pojazdów, wyciąg spalin, urządzenia diagnostyczne do pomiaru geometrii podwozia, urządzenia diagnostyczne do pomiaru emisji spalin samochodowych, przyrząd do ustawiania świateł komputer diagnostyczny z oprogramowaniem, komplet narzędzi umożliwiających pracę naprawcze, w tym narzędzia ręczne, elektronarzędzia, narzędzia pneumatyczne,

– 742 –

− pojazdy samochodowe: samochód osobowy oraz pojazd samochodowy do przewozu ładunków,

− zespoły i podzespoły pojazdów samochodowych (np. silnik, skrzynia przekładniowe, mosty napędowe),

− stanowisko do wymiany materiałów eksploatacyjnych, narzędzia monterskie, klucze dynamometryczne, instrukcję obsługi środków transportu,

− urządzenia do mycia i konserwacji,

− stanowiska montażu i demontażu podzespołów maszyn i urządzeń (jedno stanowisko dla czterech uczniów) wyposażone w: stół warsztatowy, komplet narzędzi umożliwiających pracę naprawcze, w tym narzędzia ręczne, elektronarzędzia, narzędzia pneumatyczne, urządzenia i przyrządy do prac montażowych (np. podnośniki warsztatowe, stojaki, instalację sprężonego powietrza lub sprężarkę, wraz z osprzętem, przyrządy pomiarowe), − środki ochrony indywidualnej (np. specjalistyczne rękawice ochronne, specjalistyczne okulary ochronne).

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do:

− infrastruktury niezbędnej do przeprowadzenia zajęć praktycznych w ramach kwalifikacji wstępnej,

− placu manewrowego,

− pojazdu silnikowego przeznaczonego do nauki jazdy w zakresie kategorii B,

− pojazdu silnikowego przeznaczonego do nauki jazdy w zakresie kategorii C,

− zespołu pojazdów w zakresie prawa jazdy kategorii C+E, oraz jazdy w warunkach specjalnych albo symulatora do jazdy w warunkach specjalnych,

− pomocy dydaktycznych w zakresie prawa jazdy kategorii B, C, C+E,

− bazy danych dotyczących części zamiennych.

Zajęcia indywidualne z uczniem: nauka jazdy w zakresie kategorii B, C i C+E, zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami oraz doskonalenie techniki jazdy zgodnie z przepisami o transporcie drogowym.

Uczeń jest przygotowywany do kierowania pojazdem silnikowym oraz do egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B, C i C+E zgodnie z przepisami dotyczącymi

– 743 –

kierujących pojazdami.

Uczeń jest przygotowywany do testu kwalifikacyjnego w ramach kwalifikacji wstępnej, o której mowa w przepisach dotyczących transportu drogowego. Kształcenie w zakresie kwalifikacji wstępnej odbywa się zgodnie z przepisami w sprawie szkolenia i egzaminowania kierowców wykonujących przewóz drogowy.

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE

TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin TDR.03.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy 30

TDR.03.2. Podstawy transportu drogowego rzeczy 90

TDR.03.3. Przygotowanie do kierowania pojazdami w zakresie

150

niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B, C oraz C+E

TDR.03.4. Przygotowanie do uzyskania świadectwa kwalifikacji

280

zawodowej

TDR.03.5. Obsługa środków transportu drogowego 120

TDR.03.6. Użytkowanie środków transportu drogowego 180

TDR.03.7. Język obcy zawodowy 60

Razem 910

TDR.03.8. Kompetencje personalne i społeczne

MOŻLIWOŚCI PODNOSZENIA KWALIFIKACJI W ZAWODZIE

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie kierowca mechanik po potwierdzeniu kwalifikacji TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego może uzyskać

– 744 –

dyplom zawodowy w zawodzie technik transportu drogowego po potwierdzeniu kwalifikacji TDR.04. Kierowanie operacjami transportu drogowego rzeczy oraz uzyskaniu wykształcenia średniego lub średniego branżowego.

– 745 –

TECHNIK TRANSPORTU DROGOWEGO 311927 KWALIFIKACJE WYODRĘBNIONE W ZAWODZIE

TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego

TDR.04. Kierowanie operacjami transportu drogowego rzeczy

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik transportu drogowego powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych:

1) w zakresie kwalifikacji TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego:

a) przygotowania do kierowania pojazdami samochodowymi w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B, C, C+E oraz kwalifikacji wstępnej,

b) oceniania stanu technicznego środków transportu drogowego,

c) wykonywania prac związanych z obsługą środków transportu drogowego,

d) wykonywania prac związanych z przewozem drogowym rzeczy;

2) w zakresie kwalifikacji TDR.04. Kierowanie operacjami transportu drogowego rzeczy:

a) planowania i organizacji przewozu drogowego ładunków,

b) prowadzenia dokumentacji dotyczącej przewozu drogowego ładunków,

c) przygotowania do uzyskania certyfikatu kompetencji zawodowych.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego

TDR.03.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje wymagania związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

2) określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka

– 746 –

2) wymienia zasady dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

3) wymienia przepisy prawa dotyczące ochrony środowiska

4) opisuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

5) opisuje warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy

6) opisuje działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku

7) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy

8) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania

9) wymienia konsekwencje nieprzestrzegania przez pracownika i pracodawcę obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

1) wymienia rodzaje czynników psychofizycznych tworzących środowisko pracy (np. stres, hałas, wibracje, temperatura, długotrwała pozycja siedząca)

2) rozróżnia źródła czynników szkodliwych w środowisku pracy (np. nierówna powierzchnia drogi, warunki atmosferyczne, natężenie ruchu, odgłos działania mechanizmów pojazdu)

3) opisuje objawy chorób zawodowych typowych dla pracowników transportu drogowego

3) identyfikuje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i środowiska związane z wykonywaniem zadań zawodowych

4) przestrzega przepisów prawa dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska występujących w transporcie

5) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy,

– 747 –

4) opisuje działania profilaktyczne ograniczające negatywne skutki czynników szkodliwych

1) określa zagrożenia na stanowisku pracy podczas wykonywania zadań zawodowych, dotyczące negatywnego wpływu na środowisko, szkód ładunkowych i komunikacyjnych

2) określa sytuacje krytyczne podczas przewozu rzeczy

3) określa sposoby przeciwdziałania zagrożeniom istniejącym na stanowisku pracy

4) przestrzega procedur w sytuacji zagrożenia

5) przeciwdziała zagrożeniom istniejącym na stanowisku pracy

1) obsługuje maszyny i urządzenia na stanowiskach pracy zgodnie z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

2) stosuje środki gaśnicze ze względu na zakres stosowania

3) przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas mocowania ładunków

4) minimalizuje ryzyko powstawania wypadków w ruchu drogowym i przy przewozie rzeczy

1) stosuje zasady organizacji stanowiska pracy, (np. ergonomii i bezpieczeństwa miejsca pracy)

2) utrzymuje ład i porządek na stanowisku pracy ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

6) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 748 –

3) stosuje środki ochrony indywidualnej na stanowisku pracy zgodnie z przeznaczeniem

4) stosuje instrukcje i zasady bezpieczeństwa na stanowisku pracy

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

TDR.03.2. Podstawy transportu drogowego rzeczy Efekty kształcenia

Uczeń:

1) omawia zakres regulacji prawnych w zakresie transportu drogowego Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) omawia prawa i obowiązki kierowcy w zakresie kwalifikacji wstępnej i szkolenia okresowego

– 749 –

2) opisuje rodzaje oraz zakres uprawnień do

wykonywania transportu drogowego

3) opisuje zasady podejmowania i wykonywania krajowego i międzynarodowego transportu drogowego

4) omawia warunki uzyskania zezwolenia na

wykonywanie zawodu przewoźnika

drogowego oraz licencji na wykonywanie

transportu drogowego

5) omawia odpowiedzialność za naruszenie

przepisów regulujących zasady

wykonywania transportu drogowego

6) omawia uprawnienia organów kontroli ruchu

i transportu drogowego, w tym inspekcji

transportu drogowego

7) opisuje przyczyny naruszeń obowiązków lub

warunków wykonywania przewozów

w transporcie drogowym (np. brak

uprawnień, brak dokumentów związanych z

przewozem, przekroczenie dopuszczalnego

czasu pracy)

8) wymienia sytuacje, w których określone

rodzaje przewozów nie podlegają przepisom

dotyczącym transportu drogowego

9) opisuje rodzaje przewozów drogowych i

warunki ich wykonywania, w tym przewozu

kabotażowego

10) wymienia rodzaje obowiązkowych badań

technicznych i terminy ich wykonania, na

podstawie przepisów prawa o ruchu

drogowym

11) wymienia dokumenty niezbędne do

wykonywania przewozu w oparciu o

2) charakteryzuje specyfikę transportu

– 750 –

przepisy prawa krajowego i międzynarodowego

12) wymienia obowiązkowe i dobrowolne

ubezpieczenia komunikacyjne, transportowe

i osobowe stosowane w przewozie rzeczy

1) dokonuje podziału transportu ze względu na:

a) zasięg geograficzny

b) rodzaj przewozu

c) model organizacji (np. transport

wahadłowy, promienisty, obwodowy,

sztafetowy czyli cross-docking, cross

trade)

d) formę prawną (np. działalność usługowa,

działalność na potrzeby własne,

pośrednictwo przy przewozie rzeczy)

e) wyłączenia spod ustawy z dnia 6

września 2001 r. o transporcie drogowym

f) formę zatrudnienia kierowców

2) rozróżnia specjalizacje w zakresie transportu

(np. przewóz ładunków cysternami,

przewozów szybko psujących się artykułów

żywnościowych, przewozów chłodniczych,

przewozów towarów niebezpiecznych,

przewozów żywych zwierząt)

3) opisuje przewóz drogowy jako składową

mieszanych gałęzi transportu (np.

intermodalny, bimodalny, multimodalny,

kombinowany)

4) opisuje infrastrukturę transportu drogowego,

(np. centra logistyczne, terminale

przeładunkowe, drogi, parkingi)

5) rozróżnia rodzaje środków transportowych

stosowanych w transporcie rzeczy (np.

3) charakteryzuje przebieg procesu transportowego

4) określa właściwości ładunków do wykonania danego przewozu

– 751 –

ciągniki siodłowe oraz balastowe, samochody ciężarowe, naczepy i przyczepy)

6) rozróżnia środki transportu wewnętrznego (np. wózki, dźwigi, przenośniki)

1) wymienia uczestników procesu transportowego

2) analizuje informacje potrzebne do realizacji procesu transportowego (np. trasa, miejsca załadunku i wyładunku, rodzaj ładunku, ilość i masa ładunku, dokumentacja)

3) analizuje warunki wykonania przewozu

4) wyjaśnia zasady przewozu z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska

5) podaje przykłady możliwych ryzyk związanych z wykonywanymi przewozami (np. ryzyko związane z przestępczością transgraniczną i przemytem, ryzyko i zagrożenia związane z kradzieżami i wtargnięciem do przestrzeni ładunkowej, przestępczość migracyjna)

6) identyfikuje sytuacje związane z realizacją umowy przewozu (np. terminowość przewozu, ograniczenia w ruchu drogowym i przewozach)

7) opisuje sposoby monitoringu procesu transportowego

1) klasyfikuje ładunki ze względu na ich właściwości przewozowe (np. płynne, sypkie, nienormatywne)

2) rozróżnia środki transportu ze względu na właściwości ładunków (np. cysterny, samowyładowcze, skrzyniowe, niskopodwoziowe)

5) charakteryzuje sposoby transportowania towarów niebezpiecznych

6) określa środki transportu do realizacji przewozu rzeczy uwzględniając sposoby załadunku i rozładunku

– 752 –

3) dobiera środki i techniki mocowania oraz zabezpieczenia ładunków w czasie transportu

4) przestrzega zasad oznakowania ładunku i środków transportu drogowego

5) oblicza podstawowe parametry przewozowe związane z eksploatacją środka transportu (np. zapas resursu, zapas paliwa, płynów eksploatacyjnych)

1) rozróżnia ładunki na podstawie klasyfikacji towarów niebezpiecznych

2) rozróżnia sposoby transportowania towarów niebezpiecznych w transporcie drogowym, (np. przewóz przesyłki w sztukach, przewóz luzem, przewóz w cysternach)

3) opisuje obowiązki kierowcy uczestniczącego w procesie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR)

4) opisuje wymaganą do przewozu wraz z ładunkiem, dokumentację zawierającą: nazwą i adres nadawcy oraz odbiorcy, numery UN (United Nations) wszystkich przewożonych ładunków, numery nalepek, określoną grupę pakowania, rodzaju i ilości towaru oraz dodatkowe instrukcje przewozu

1) dobiera środki transportu drogowego w zależności od masy, objętości i rodzaju przewożonego ładunku

2) dobiera sposób załadunku i rozładunku w zależności od rodzaju ładunku i środka transportu

3) wskazuje sposoby wykorzystywania podstawowych urządzeń transportowych przy pracach załadowczo-wyładowczych

7) stosuje systemy cyfrowe wspomagające wykonywanie zadań transportowych

8) charakteryzuje pojazdy samochodowe zeroemisyjne i niskoemisyjne

– 753 –

4) wymienia środki transportu wewnętrznego podczas załadunku i rozładunku

5) omawia zasady prawidłowego rozmieszczenia, mocowania i zabezpieczenia ładunków

6) przestrzega zasad ochrony środowiska przy przewozie ładunków

1) wymienia systemy cyfrowe występujące w transporcie drogowym

2) wykorzystuje aplikacje do optymalizacji trasy przewozu

3) stosuje aplikacje lub programy dotyczące wyszukiwania bezpiecznych miejsc parkingowych

4) opisuje zastosowanie systemów cyfrowych do optymalizacji przestrzeni ładunkowej

5) opisuje możliwości zastosowania sztucznej inteligencji do wykonywania zadań transportowych

6) stosuje systemy cyfrowe do gromadzenia informacji o przewozie oraz prowadzenia dokumentacji przewozowej

1) omawia zasady działania pojazdów samochodowych o napędzie elektrycznym i hybrydowym

2) opisuje eksploatację pojazdów samochodowych o napędzie elektrycznym i hybrydowym

3) rozróżnia jednostki napędowe stosowane w pojazdach samochodowych zeroemisyjne i niskoemisyjnych

9) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 754 –

4) rozróżnia tryby pracy napędu elektrycznego oraz napędu hybrydowego (napędzanie i hamowanie rekuperacyjne)

5) rozróżnia rodzaje ogniw stosowanych w bateriach trakcyjnych pojazdów samochodowych zeroemisyjnych i niskoemisyjnych (np. Li-ion (litowojonowe), Ni-Mh (niklowo-metalowowodorkowe))

6) omawia aspekty zagrożeń (np. rozszczelnienia, uszkodzenia mechaniczne, samozapłon, eksplozja)

7) opisuje zasady postępowania z zużytymi bateriami zgodnie z warunkami bezpieczeństwa określonymi dla odpadów niebezpiecznych

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicję i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

TDR.03.3. Przygotowanie do kierowania pojazdami w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B, C oraz C+E Efekty kształcenia

Uczeń:

1) stosuje zasady i przepisy służące bezpiecznemu poruszaniu się pojazdem po drodze publicznej

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) omawia rodzaje uprawnień do kierowania pojazdami

2) stosuje zasady ruchu drogowego w czasie kierowania pojazdem

3) opisuje znaczenie nadawanych sygnałów drogowych

2) rozpoznaje zagrożenia związane z ruchem drogowym

3) wykonuje czynności związane z obsługą pojazdu samochodowego oraz przygotowaniem pojazdu do jazdy w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B, C

– 755 –

4) rozpoznaje znaki drogowe pionowe i poziome oraz stosuje się do nich

5) przewiduje skutki zachowań innych uczestników ruchu drogowego

6) przestrzega zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym

7) omawia zasady odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia w ruchu drogowym

1) określa sytuacje związane z zachowaniem szczególnej ostrożności w ruchu drogowym

2) opisuje czynniki ryzyka wynikające z natężenia ruchu, zachowania się innych uczestników ruchu, w tym pieszych i rowerzystów

3) wymienia wpływ warunków pogodowych na bezpieczeństwo ruchu drogowego

4) omawia zagrożenia wynikające ze stanu infrastruktury drogowej oraz jej oznakowania

5) rozróżnia zagrożenia wynikające ze stanu zdrowia i stanu psychofizycznego kierowcy

1) przeprowadza czynności związane z obsługą codzienną pojazdu samochodowego:

a) sprawdzenie poziomu oleju silnikowego

b) sprawdzenie poziomu płynu do spryskiwaczy

c) sprawdzenie poziomu płynu hamulcowego

d) sprawdzenie poziomu płynu chłodzącego

e) sprawdzenie sygnału dźwiękowego

f) sprawdzenie działania świateł pojazdu: pozycyjnych, mijania, drogowych,

4) prowadzi pojazdy samochodowe w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy B, C

5) wykonuje czynności związane z obsługą i przygotowaniem do jazdy zespołu pojazdów w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii C+E

– 756 –

kierunkowskazy, awaryjnych, stopu, cofania i przeciwmgłowych tylnych

2) kontroluje stan układu jezdnego

3) przygotowuje stanowisko pracy kierowcy (np. ustawienie fotela kierowcy, położenia kierownicy, regulacja)

4) sprawdza ustawienia i działanie urządzeń widzenia pośredniego

5) sprawdza urządzenia bezpieczeństwa (np. pasy, zagłówki)

1) wykonuje manewry związane z jazdą precyzyjną i parkowaniem pojazdu

2) prowadzi bezpiecznie pojazd w ruchu drogowym, stosując zasady techniki jazdy odpowiednio do warunków:

a) ruchu drogowego

b) atmosferycznych

c) natężenia ruchu

3) rusza pojazdem na wzniesieniu

4) stosuje zasady jazdy defensywnej

5) stosuje zasady optymalizacji zużycia paliwa

6) stosuje zasady postępowania w sytuacjach nadzwyczajnych

1) sprawdza stan techniczny podstawowych elementów pojazdu odpowiedzialnych za bezpieczeństwo ruchu drogowego

2) sprawdza mechanizm sprzęgający (w tym przewody hamulcowe i elektryczne), elementy przyczepy istotne dla jej załadunku, sposób zabezpieczenia ładunku

3) sprzęga przyczepę z pojazdem silnikowym

4) rozprzęga przyczepę z pojazdem silnikowym

6) prowadzi zespół pojazdów w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii C+E

– 757 –

5) oznakowuje zespół pojazdów ze względu na rodzaj i właściwości fizyczne przewożonego ładunku

6) wyjaśnia zasady prowadzenia zespołu pojazdów w różnych warunkach drogowych

1) przestrzega zasad oraz techniki kierowania zespołem pojazdów

2) prowadzi bezpiecznie zespół pojazdów w ruchu drogowym, stosując zasady techniki jazdy odpowiednio do warunków:

a) ruchu drogowego

b) atmosferycznych

c) natężenia ruchu

3) wykonuje manewry związane z jazdą precyzyjną i parkowaniem zespołu pojazdów

4) stosuje hamowanie silnikiem

5) stosuje zasady jazdy defensywnej

6) stosuje zasady optymalizacji zużycia paliwa

7) określa zagrożenia związane z ruchem drogowym

8) stosuje zasady postępowania w sytuacjach nadzwyczajnych

7) charakteryzuje obowiązki kierowcy 1) wskazuje dokumenty potwierdzające posiadanie uprawnień do kierowania pojazdem

2) rozróżnia dokumenty związane z użytkowaniem pojazdu (np. dowód rejestracyjny, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, potwierdzenie zawarcia ubezpieczenia OC, karta paliwowa)

3) rozróżnia obowiązkowe badania techniczne pojazdu

– 758 –

4) wskazuje terminy obowiązkowych badań technicznych pojazdu

TDR.03.4. Przygotowanie do uzyskania świadectwa kwalifikacji zawodowej

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) stosuje zasady i przepisy służące bezpiecznemu wykonywaniu przewozu rzeczy

2) rozpoznaje zagrożenia związane z transportem drogowym

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) określa rodzaje uprawnień do wykonywania przewozów drogowych

2) wskazuje dokumenty potwierdzające posiadanie uprawnień do wykonywania zawodu kierowcy

3) omawia obowiązki kierowcy dotyczące utrzymania uprawnień do wykonywania zawodu kierowcy oraz posiadania uprawnień do wykonywania przewozów specjalistycznych

4) opisuje warunki związane z wykonywaniem zawodu kierowcy (znajomość środowiska społecznego)

5) przestrzega zasad bezpieczeństwa w transporcie drogowym

6) omawia zasady odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia w transporcie drogowym

1) opisuje czynniki ryzyka wynikające z natężenia ruchu, wielkości i masy pojazdu oraz masy i rodzaju przewożonego ładunku

2) opisuje wpływ warunków pogodowych na technikę kierowania i zachowanie ostrożności w ruchu drogowym

3) wymienia zagrożenia wynikające z infrastruktury drogowej oraz oznakowania

3) wykonuje jazdę pojazdem w zakresie niezbędnym do uzyskania świadectwa kwalifikacji zawodowej

– 759 –

4) omawia dobór i zastosowanie działań, które zwiększają bezpieczeństwo, aby uniknąć zdarzenia przy występowaniu potencjalnych zagrożeń

5) opisuje zagrożenia wynikające ze stanu zdrowia i stanu psychofizycznego kierowcy

1) omawia charakterystyki przedstawiające warunki racjonalnej i bezpiecznej jazdy pojazdem (np. pracy silnika, działanie układu napędowego)

2) omawia charakterystykę pracy napędu elektrycznego uwzględniając napędzanie i hamowanie rekuperacyjne

3) wykonuje manewry związane z jazdą precyzyjną, parkowaniem pojazdu oraz jego podstawieniem do miejsc załadunku i rozładunku

4) prowadzi bezpiecznie pojazd w ruchu drogowym, stosując zasady techniki jazdy i ekonomicznej jazdy odpowiednio do: warunków drogowych, rodzaju przewożonych ładunków, zasad czasu pracy, czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku

5) wykonuje manewry pojazdem z wykorzystaniem elementów toru do jazdy w warunkach specjalnych

6) prowadzi pojazd stosując sposoby zwiększania i zmniejszania jego prędkości oraz zatrzymania przez wykorzystanie (np. ukształtowanie terenu, nośności pojazdu, przełożeń skrzyni biegów, hamulca i zwalniacza)

4) wykonuje czynności związane z obsługą pojazdu samochodowego w zakresie niezbędnym do uzyskania świadectwa kwalifikacji zawodowej

– 760 –

7) wykorzystuje urządzenia elektroniczne lub mechaniczne, (np. elektroniczny program stabilizacji (ESP), zaawansowane systemy hamowania awaryjnego (AEBS), układ przeciwdziałający blokowaniu kół podczas hamowania (ABS), systemy kontroli trakcji (TCS) i systemy monitoringu w pojeździe (IVMS)) oraz inne zatwierdzone do użytku urządzenia wspomagania kierowcy lub układy automatyki

8) stosuje zasady jazdy defensywnej

9) stosuje zasady optymalizacji zużycia paliwa 10 stosuje zasady postępowania w sytuacjach nadzwyczajnych

1) sprawdza gotowość pojazdu do wykonania przewozu (np. specjalistyczne oznakowanie odpowiednio do rodzaju przewożonego ładunku, oświetlenie zewnętrzne, sygnał dźwiękowy, paliwo i płyny eksploatacyjne)

2) sprawdza wymagane dla przewozu dodatkowe wyposażenie (np. kamizelka odblaskowa, gaśnica, trójkąt ostrzegawczy, łopata)

3) sprawdza wymagane wyposażenie do mocowania i stabilizacji ładunku oraz jego stan techniczny (np. pasy mocujące, maty antypoślizgowe, kliny, siatki, belki rozporowe)

4) sprawdza poprawność działania systemów telekomunikacyjnych

5) przygotowuje urządzenie do samoczynnej rejestracji czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku

5) charakteryzuje obowiązki kierowcy w zakresie odpowiedzialności za przewóz drogowy

– 761 –

6) posługuje się kartą kierowcy do tachografu cyfrowego zgodnie z prawem międzynarodowym i krajowym

1) omawia dokumenty związane z przewozem rzeczy:

a) dokumenty wysyłkowe

b) dokumenty związane z przekraczaniem granicy

c) dokumenty specjalne dołączane do ładunków

d) dokumentację z kontroli

2) stosuje zasady związane z obiegiem dokumentów

3) określa zagrożenia oraz wskazuje sposoby zapobiegania przestępstwom i przemytowi nielegalnych imigrantów

a) problemy związane z międzynarodową przestępczością transgraniczną i przemytem

b) środki zapobiegawcze

c) metody i cele działań przestępczych

d) przepisy prawa i obowiązki kierowcy oraz obowiązki przewoźnika w tym zakresie

4) opisuje zasady przewozu wynikające z rodzaju przewożonego ładunku:

a) w zakresie zapewnienia przerwy i opieki nad przewożonymi zwierzętami

b) kontroli parametrów przewozu ładunków szybko psujących się

c) w zakresie zasad przewozu ładunków w cysternach

6) stosuje przepisy prawa dotyczące czasu pracy kierowcy

– 762 –

5) opisuje środki transportu wykonujące przewóz nienormatywny

6) opisuje zachowania kierowcy podczas kontroli ruchu drogowego i transportu (np. okazanie wymaganych dokumentów, stosowanie się do poleceń organu kontrolnego, zapoznanie się z protokołem kontroli oraz prawo do wniesienia uwag) z zachowaniem zasad kultury, opanowania, uprzejmości

7) opisuje zasady zachowania się kształtujące pozytywny wizerunek przewoźnika drogowego jako pracodawcy

1) omawia zasady wykonywania pracy kierowcy w zakresie przestrzegania czasu pracy, czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku oraz innych czynności związanych z wykonywanym przewozem

2) wykonuje pracę kierowcy zgodnie z normami: czasu pracy kierowcy, czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku, wykonywania innych czynności w pracy związanych z przewozem

3) stosuje zasady rejestracji i dokumentacji czasu pracy kierowcy, w tym czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku

4) rozróżnia karty do tachografu cyfrowego

5) posługuje się kartą kierowcy uwzględniając możliwość pobrania informacji z tachografu cyfrowego

7) stosuje urządzenia optymalizujące trasę przejazdu

– 763 –

6) odczytuje zapisy urządzeń rejestrujących czas pracy kierowcy, w tym czas jazdy i odpoczynków

7) omawia konsekwencje za nieużywanie, nieprawidłowe używanie oraz ingerencję w urządzenie rejestrujące

1) rozróżnia urządzenia wspomagające ustalanie trasy przejazdu

2) omawia zakres działania urządzeń do monitoringu trasy przewozu oraz parametrów użytkowych pojazdu

3) wymienia rodzaje map drogowych

4) analizuje informacje potrzebne do wykonania danego rodzaju przewozu

5) posługuje się mapami drogowymi

6) wykorzystuje programy optymalizujące trasę przejazdu do ustalenia trasy

TDR.03.5. Obsługa środków transportu drogowego Efekty kształcenia

Uczeń:

1) rozróżnia części maszyn, mechanizmów i urządzeń stosowanych w środkach transportu drogowego

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) odczytuje rysunki techniczne i stosowane na nich oznaczenia

2) opisuje zastosowanie poszczególnych części maszyn w zespołach i podzespołach

3) wskazuje na schematach poszczególne części maszyn i urządzeń

4) rozróżnia osie i wały

5) opisuje zastosowanie łożysk ślizgowych i tocznych

6) wyjaśnia budowę i zasadę działania sprzęgieł i hamulców

7) rozróżnia przekładnie mechaniczne

2) charakteryzuje materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne stosowane w środkach transportu drogowego z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska

3) rozróżnia rodzaje środków transportu drogowego i ich cechy konstrukcyjne z uwzględnieniem postępu technologicznego

– 764 –

8) opisuje zasady działania przekładni mechanicznych

9) rozróżnia rodzaje połączeń rozłącznych i nierozłącznych stosowanych w technice środków transportu drogowego

10) opisuje właściwości mechaniczne i wytrzymałościowe połączeń rozłącznych i nierozłącznych

1) rozróżnia materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne oraz ich wykorzystanie w środkach transportu drogowego

2) opisuje na podstawie oznaczeń materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne

3) opisuje właściwości i zastosowanie materiałów konstrukcyjnych i eksploatacyjnych (np. olejów, smarów, płynów chłodzących, tworzyw sztucznych)

4) omawia wpływ stosowanych materiałów konstrukcyjnych i eksploatacyjnych na środowisko

5) wskazuje podatność materiałów konstrukcyjnych i eksploatacyjnych do recyklingu

1) określa przeznaczenie i wymagania stawiane środkom transportu drogowego (np. samochodom ciężarowym, cysternom, pojazdom specjalnym)

2) opisuje cechy charakterystyczne pojazdów niskoemisyjnych i zeroemisyjnych (np., elektrycznych, hybrydowych, wodorowych)

3) określa korzyści stosowania pojazdów niskoemisyjnych i zeroemisyjnych

4) charakteryzuje budowę oraz zasadę działania zespołów i podzespołów środków transportu drogowego

5) posługuje się dokumentacją środków transportu drogowego

– 765 –

4) rozróżnia niekonwencjonalne środki transportu, (np. automatyczne, autonomiczne)

5) opisuje zastosowanie przyczep i naczep oraz urządzeń sprzęgających

1) opisuje zasady działania silników spalinowych

2) opisuje zasadę działania układów silnika (np. smarowania, chłodzenia, zasilania)

3) opisuje budowę i działanie układu napędowego środków transportu drogowego

4) opisuje budowę i działanie układu zawieszenia, układu jezdnego oraz układu hamulcowego

5) rozróżnia podstawowe elementy alternatywnych układów zasilania (np. gazowych (LNG – skroplony gaz ziemny, CNG – sprężony gaz ziemny), wodorowych, hybrydowych, elektrycznych)

1) odczytuje informacje zawarte w instrukcji obsługi środków transportu drogowego (np. dopuszczalną masę całkowitą, ładowność)

2) stosuje instrukcje obsługi dotyczące (np. poziomu płynów, terminów wykonania przeglądów technicznych)

3) omawia zasady bezpiecznego użytkowania środków transportu na podstawie instrukcji obsługi

4) opisuje stosowane sygnały, komunikaty i piktogramy wpływające na bezpieczeństwo i prawidłowość użytkowania, uwzględniając instrukcję obsługi

6) ocenia stan techniczny środka transportu oraz reaguje na niesprawności

– 766 –

1) stosuje metody oceny stanu technicznego środków transportu drogowego (np. organoleptyczną, z wykorzystaniem urządzeń kontrolno-pomiarowych, diagnostykę komputerową)

2) sprawdza działanie poszczególnych układów, zespołów i podzespołów pojazdu:

3) sprawdza działanie hamulca roboczego i awaryjnego (postojowego)

4) sprawdza szczelność układów i mechanizmów pojazdu (np. wycieki płynów eksploatacyjnych, kontrola spadku ciśnienia powietrza w układzie i ostrzeżeń na desce rozdzielczej)

5) sprawdza układ kierowniczy

6) sprawdza działanie oświetlenia i elementów sygnalizacji (np. świateł mijania, światła drogowego, światła pozycyjnego, kierunkowskazów, światła awaryjnego, światła cofania, oświetlenia tablicy rejestracyjnej, światła obrysowego, sygnału dźwiękowego)

7) sprawdza poziom płynów eksploatacyjnych pojazdu

8) ocenia stan ogumienia pojazdu

9) sprawdza i interpretuje komunikaty systemów diagnostycznych oraz elektronicznych układów pojazdu (np. błędy Electronic Control Unit (ECU), ostrzeżenia telematyczne)

10) sprawdza działanie aktywnych systemów bezpieczeństwa (np. asystent pasa ruchu,

7) sprawdza gotowość środka transportu do wykonania przewozu z uwzględnieniem specyfiki przewożonego ładunku

– 767 –

tempomat adaptacyjny, system monitorowania martwego pola)

11) lokalizuje uszkodzenia zespołów

i podzespołów środków transportu

drogowego

12) analizuje przyczyny powstania uszkodzeń

zespołów i podzespołów środków transportu

drogowego

13) ustala zużycie i uszkodzenia elementów

układów i mechanizmów środka transportu

14) sporządza wykaz usterek i stwierdzonych

nieprawidłowości z uwzględnieniem

technologii cyfrowych

15) usuwa drobne usterki mechaniczne (np.

dokręca śruby kół, mocuje poluzowane

osłony, wymienia wycieraczkę, wymienia

uszkodzone koło)

16) wskazuje procedury postępowania w

przypadku wystąpienia awarii układów

mechanicznych, pneumatycznych lub

elektrycznych, zapewniając bezpieczeństwo

przewozu

17) kwalifikuje środek transportu do naprawy lub

dalszej bezpiecznej eksploatacji (np. dla

życia, zdrowia, środowiska i powierzonego

mienia)

1) sprawdza stan zabudowy oraz przestrzeni

ładunkowej

2) sprawdza dostępność oraz stan elementów

mocujących ładunek

3) sprawdza wyposażenie dodatkowe (np.

gaśnica, trójkąt)

8) obsługuje instalacje oraz urządzenia elektryczne i elektroniczne stosowane w środkach transportu drogowego

– 768 –

4) sprawdza jakość i pewność komunikacji oraz ciągłość przesyłu danych teleinformatycznych oraz telematycznych

5) sprawdza czystość pojazdu oraz obowiązkowych oznaczeń

6) przygotowuje stanowisko pracy kierowcy z uwzględnieniem bezpieczeństwa i ergonomii pracy

1) rozpoznaje elementy instalacji elektrycznych

2) obsługuje układy nadzorujące prędkość i odległość między pojazdami

3) obsługuje układ ostrzegania przed niezamierzoną zmianą pasa ruchu i sygnalizację nadmiernego zmęczenia kierowcy, stosowanych w środkach transportu drogowego

4) sprawdza działanie i właściwości oświetlenia zewnętrznego i wewnętrznego środków transportu drogowego

5) sprawdza i obsługuje systemy bezpieczeństwa środków transportu drogowego:

a) czynnego (np. ABS, tempomat, ESP, system kontroli trakcji ASR)

b) biernego (np. pasy bezpieczeństwa, zagłówek, poduszki powietrzne, konstrukcja nadwozia)

6) obsługuje systemy dodatkowego wyposażenia środka transportu (np. multimedialne, telematyczne i wspomagania pracy kierowcy)

9) wykonuje naprawę i konserwację środków transportu drogowego

– 769 –

7) usuwa drobne usterki instalacji elektrycznej i elektronicznej (np. wymienia bezpieczniki, sprawdza połączenia kamer, wyświetlaczy)

8) wymienia żarówki świateł i oświetlenia środka transportu zgodnie z instrukcją obsługi pojazdu

9) omawia zasady ładowania i obsługi akumulatorów wysokonapięciowych oraz procedury bezpieczeństwa w użytkowaniu pojazdów elektrycznych

10) sprawdza wysokość napięcia akumulatora pod obciążeniem oraz wartość prądu ładowania

1) omawia terminy przeglądów i zabiegów konserwacyjnych na podstawie zapasu resursu i oceny stanu technicznego środka transportu drogowego, jego urządzeń i instalacji, warunków i intensywności eksploatacji środka transportu

2) posługuje się bazami danych części zamiennych i materiałów eksploatacyjnych z wykorzystaniem technik cyfrowych

3) rozróżnia rodzaje części (np. części producenta pojazdów, części zamienne, części regenerowane)

4) rozróżnia rodzaje materiałów eksploatacyjnych

5) dobiera części zamienne oraz materiały eksploatacyjne odpowiednio do potrzeb naprawczych i eksploatacyjnych

6) wymienia koła jezdne

7) wymienia opony

8) uzupełnia oleje, płyny i smary eksploatacyjne

– 770 –

9) wymienia uszkodzone elementy wyposażenia pojazdu (np. lusterka, pióra wycieraczek)

10) sprawdza i dokręca połączenia śrubowe

11) wymienia filtry powietrza, oleju, paliwa

12) wykonuje czynności konserwacyjne środków

transportu (np. usuwa ogniska korozji, myje i

konserwuje podwozie, czyści i impregnuje

elementy z tworzyw sztucznych, uzupełniania ubytki farby i lakieru)

13) wymienia czujniki (np. cofania, temperatury,

ciśnienia oleju)

14) ocenia poprawność wykonanych prac

obsługowo-konserwacyjnych oraz ich

zgodność z wymaganiami bezpieczeństwa i

ochrony środowiska

15) dokumentuje i potwierdza wykonanie

napraw lub przeglądów w sposób

umożliwiający dyspozytorowi i działowi

technicznemu aktualizację planu transportów

i historii pojazdu

16) segreguje powstałe podczas naprawy i

konserwacji odpady zgodnie z przepisami

dotyczącymi gospodarki odpadami

TDR.03.6. Użytkowanie środków transportu drogowego

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) stosuje przepisy prawa dotyczące użytkowania środków transportu Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) identyfikuje dokumenty związane z użytkowaniem pojazdu

2) wykonuje zakres czynności kontrolnych wymaganych dla danego środka transportu

2) stosuje parametry techniczno- -eksploatacyjne środków transportu drogowego

3) przestrzega zasad rozmieszczania, mocowania oraz zabezpieczania przewożonych ładunków

– 771 –

3) wykonuje obowiązki kierowcy związane z użytkowaniem środków transportu oraz urządzeń dodatkowych zgodnie ze wskazówkami i zaleceniami wydanymi przez producenta pojazdu

4) opisuje kryteria eksploatacji pojazdu (np. dopuszczalna ładowność, dopuszczalna i rzeczywista masa całkowita środka transportu, dopuszczalny nacisk na oś oraz jego wielkość) w zależności od rozmieszczenia ładunku i środka ciężkości

1) sprawdza parametry użytkowe danego środka transportu oraz jego możliwości do wykonywania przewozów ładunków

2) stosuje przepisy prawa w zakresie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia

3) omawia ładowność wybranego środka transportu oraz jego dopuszczalne parametry ładunkowe

4) przestrzega zachowania dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu

5) stosuje się do aktualnych uwarunkowań drogowych i ograniczeń uniemożliwiających przejazd

1) oblicza obciążenia użytkowe pojazdu lub zespołu pojazdów

2) oblicza objętość użytkową środka transportu

3) dobiera sposób rozmieszczenia ładunków w środkach transportu drogowego

4) dobiera techniki mocowania oraz zabezpieczania ładunku

5) ocenia stopień zużycia urządzeń mocujących

4) korzysta z urządzeń pomocniczych stosowanych w środkach transportu drogowego

5) odczytuje wskazania urządzeń kontrolno-pomiarowych

stosowanych w środkach transportu drogowego

6) wykonuje przewozy rzeczy zgodnie z przepisami prawa krajowego i międzynarodowego oraz warunkami umownymi

– 772 –

1) wymienia urządzenia pomocnicze stosowane w środkach transportu drogowego

2) dobiera środek transportu z urządzeniem pomocniczym odpowiednio do realizowanego przewozu

3) przemieszcza ładunki z wykorzystaniem urządzeń pomocniczych

4) korzysta z instrukcji obsługi producenta i procedur wewnętrznych podczas użytkowania urządzeń pomocniczych, aby zapewnić ich prawidłowe działanie z zachowaniem bezpieczeństwa

1) określa właściwości i zakres działania systemów rejestracji danych (np. rejestracja temperatury chłodni, cysterny)

2) analizuje wskazania przyrządów rejestracji parametrów ruchu pojazdu (np. rejestrator wstrząsów, przechyłów)

3) podaje funkcje ogranicznika prędkości jazdy

4) analizuje monitoring oraz systemy lokalizacji i nawigacji pojazdów

5) podaje zasady działania automatycznego poboru opłat za przejazd odcinkiem drogi

1) omawia możliwości wykonania przewozu drogowego rzeczy

2) stosuje warunki umowne wykonywania przewozów

3) wypełnia dokumenty przewozowe

4) wykonuje przewóz zgodnie ze zleceniem

5) optymalizuje koszty wykonania usługi

6) dba o należytą jakość wykonywanej usługi

7) stosuje wymagania dotyczące przewozu:

a) towarów niebezpiecznych

TDR.03.7. Język obcy zawodowy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

– 773 –

b) przewozu żywych zwierząt

c) szybko psujących się artykułów żywnościowych

d) ładunków nienormatywnych

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku

– 774 –

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, 1) spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym 2) nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: 3)

a) tworzy krótkie, proste, spójne 4) i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności 5) zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem – według wzoru)

opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

– 775 –

4) uczestniczy w rozmowie w 1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych – reaguje w języku obcym nowożytnym w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób

4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe

6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji

1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym

6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 776 –

3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym

4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

TDR.03.8. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

3) wskazuje przykłady zachowań etycznych

4) wykazuje szacunek i profesjonalizm w kontaktach z klientami, partnerami

2) planuje wykonanie zadania oraz szacuje czas i budżet zadania

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

– 777 –

biznesowymi oraz współpracownikami, dbając o pozytywny wizerunek firmy

5) przestrzega zasad poufności informacji handlowych i danych osobowych klientów oraz współpracowników w środowisku transportowym

1) omawia czynności realizowane w ramach czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne

2) wykazuje odpowiedzialność za wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy, w tym posługiwania się niebezpiecznymi substancjami i niewłaściwej eksploatacji maszyn i urządzeń na stanowisku pracy

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych w nieprzewidywalnych warunkach

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

6) doskonali umiejętności zawodowe

– 778 –

4) wykazuje inicjatywę w proponowaniu ulepszeń organizacyjnych lub technicznych, które zwiększają efektywność procesów transportowych lub poprawiają bezpieczeństwo pracy

5) wdraża nowe technologie i narzędzia cyfrowe (np. systemy telematyczne, platformy logistyczne) w celu usprawnienia pracy oraz podniesienia jakości usług transportowych

1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych, jako sposoby radzenia sobie ze stresem

5) wyraża swoje emocje, uczucia i poglądy zgodnie z przyjętymi normami i zasadami współżycia społecznego

6) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

7) określa skutki stresu

1) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych do wykonywania zawodu kierowcy mechanika

2) analizuje własne kompetencje

3) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

4) planuje drogę rozwoju zawodowego

7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej

8) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów

9) współpracuje w zespole

– 779 –

5) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

1) opisuje sposoby przeciwdziałania problemom w zespole realizującym zadania

2) opisuje techniki rozwiązywania problemów

3) przedstawia na wybranym przykładzie sposób rozwiązywania problemu

4) dobiera metody rozwiązywania problemów w zależności od charakteru sytuacji (np. sytuacje awaryjne na trasie, nieprzewidziane zmiany harmonogramu, konflikty w zespole) uwzględniając efektywność i możliwe konsekwencje

5) ocenia skuteczność zastosowanych rozwiązań i wprowadza ewentualne korekty w celu usprawnienia procesu transportowego

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania (np. praca w obsadzie dwu lub trzyosobowej, współpraca z spedytorami i dyspozytorami)

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

– 780 –

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane

wspólnie z innymi członkami zespołu

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji TDR.04. Kierowanie operacjami transportu drogowego rzeczy jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

TDR.04. Kierowanie operacjami transportu drogowego rzeczy

TDR.04.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) określa skutki oddziaływania Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wymienia rodzaje czynników czynników szkodliwych na psychofizycznych tworzących środowisko organizm człowieka

2) identyfikuje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i środowiska związane z wykonywaniem zadań zawodowych

pracy (np. stres, hałas, wibracje, temperatura, długotrwała pozycja siedząca)

2) rozróżnia źródła czynników szkodliwych w środowisku pracy (np. nierówna powierzchnia drogi, warunki atmosferyczne, natężenie ruchu, odgłos działania mechanizmów pojazdu)

3) opisuje objawy chorób zawodowych typowych dla pracowników transportu drogowego

4) opisuje działania profilaktyczne ograniczające negatywne skutki czynników szkodliwych

1) określa zagrożenia na stanowisku pracy podczas wykonywania zadań zawodowych, dotyczące negatywnego wpływu na środowisko, szkód ładunkowych i komunikacyjnych

3) przestrzega przepisów prawa dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska występujących w transporcie

4) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

5) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 781 –

2) określa sytuacje krytyczne podczas przewozu rzeczy

3) określa sposoby przeciwdziałania zagrożeniom istniejącym na stanowisku pracy

4) przestrzega procedur w sytuacji zagrożenia

5) przeciwdziała zagrożeniom istniejącym na stanowisku pracy

1) obsługuje maszyny i urządzenia na stanowiskach pracy zgodnie z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

2) stosuje środki gaśnicze ze względu na zakres stosowania

3) przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas mocowania ładunków

4) minimalizuje ryzyko powstawania wypadków w ruchu drogowym i przy przewozie rzeczy

1) stosuje zasady organizacji stanowiska pracy, (np. ergonomii i bezpieczeństwa miejsca pracy)

2) utrzymuje ład i porządek na stanowisku pracy

3) stosuje środki ochrony indywidualnej na stanowisku pracy zgodnie z przeznaczeniem

4) stosuje instrukcje i zasady bezpieczeństwa na stanowisku pracy

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

– 782 –

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

TDR.04.2. Podstawy transportu drogowego rzeczy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) omawia zakres regulacji prawnych w zakresie transportu drogowego Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) omawia prawa i obowiązki kierowcy w

zakresie kwalifikacji wstępnej i szkolenia

okresowego

2) opisuje rodzaje uprawnień do wykonywania

transportu drogowego i ich zakres

3) opisuje zasady podejmowania i wykonywania krajowego i międzynarodowego transportu drogowego

4) omawia warunki uzyskania zezwolenia na

wykonywanie zawodu przewoźnika

drogowego oraz licencji na wykonywanie

transportu drogowego

2) charakteryzuje specyfikę transportu

– 783 –

5) omawia odpowiedzialność za naruszenie przepisów regulujących zasady wykonywania transportu drogowego

6) omawia uprawnienia organów kontroli ruchu i transportu drogowego, w tym inspekcji transportu drogowego

7) opisuje przyczyny naruszeń obowiązków lub warunków wykonywania przewozów w transporcie drogowym (np. brak uprawnień, brak dokumentów związanych z przewozem, przekroczenie dopuszczalnego czasu pracy)

8) wymienia sytuacje, w których określone rodzaje przewozów nie podlegają przepisom dotyczącym transportu drogowego

9) opisuje rodzaje przewozów drogowych i warunki ich wykonywania, w tym przewozu kabotażowego

10) wymienia rodzaje obowiązkowych badań technicznych i terminy ich wykonania, na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym

11) wymienia dokumenty niezbędne do wykonywania przewozu w oparciu o przepisy prawa krajowego i międzynarodowego

12) wymienia obowiązkowe i dobrowolne ubezpieczenia komunikacyjne, transportowe i osobowe stosowane w przewozie rzeczy

1) dokonuje podziału transportu ze względu na:

a) zasięg geograficzny

b) rodzaj przewozu

3) charakteryzuje przebieg procesu transportowego

– 784 –

c) model organizacji (np. transport wahadłowy, promienisty, obwodowy, cross-docking, cross trade)

d) formę prawną np. działalność usługowa, działalność na potrzeby własne, pośrednictwo przy przewozie rzeczy

e) wyłączenia spod ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

f) formę zatrudnienia kierowców

2) rozróżnia specjalizacje w zakresie transportu np. przewóz ładunków cysternami, szybko psujących się artykułów żywnościowych, chłodniczych, towarów niebezpiecznych, żywych zwierząt

3) opisuje przewóz drogowy jako składową mieszanych gałęzi transportu (np. intermodalny, bimodalny, multimodalny, kombinowany)

4) opisuje infrastrukturę transportu drogowego, np. centra logistyczne, terminale przeładunkowe, drogi, parkingi

5) rozróżnia rodzaje środków transportowych stosowanych w transporcie rzeczy (np. ciągniki siodłowe oraz balastowe, samochody ciężarowe, naczepy i przyczepy)

6) rozróżnia środki transportu wewnętrznego, (np. wózki, dźwigi, przenośniki)

1) wymienia uczestników procesu transportowego

2) analizuje informacje potrzebne do realizacji procesu transportowego (np. trasa, miejsca załadunku i wyładunku, rodzaj ładunku, ilość i masa ładunku, dokumentacja)

4) określa właściwości ładunków do wykonania danego przewozu

– 785 –

3) analizuje warunki wykonania przewozu

4) wyjaśnia zasady przewozu z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska

5) podaje przykłady możliwych ryzyk związanych z wykonywanymi przewozami (np. ryzyko związane z przestępczością transgraniczną i przemytem, ryzyko i zagrożenia związane z kradzieżami i wtargnięciem do przestrzeni ładunkowej, przestępczość migracyjna)

6) identyfikuje sytuacje związane z realizacją umowy przewozu (np. terminowość przewozu, ograniczenia w ruchu drogowym i przewozach)

7) opisuje sposoby monitoringu procesu transportowego

1) klasyfikuje ładunki ze względu na ich właściwości przewozowe (np. płynne, sypkie, nienormatywne)

2) rozróżnia środki transportu ze względu na właściwości ładunków (np. cysterny, samowyładowcze, skrzyniowe, niskopodwoziowe)

3) dobiera środki i techniki mocowania oraz zabezpieczenia ładunków w czasie transportu

4) przestrzega zasad oznakowania ładunku i środków transportu drogowego

5) oblicza podstawowe parametry przewozowe związane z eksploatacją środka transportu (np. zapas resursu, zapas paliwa, płynów eksploatacyjnych)

– 786 –

5) charakteryzuje sposoby 1) rozróżnia ładunki na podstawie klasyfikacji transportowania towarów towarów niebezpiecznych

niebezpiecznych

6) określa środki transportu do realizacji przewozu rzeczy uwzględniając sposoby załadunku i rozładunku

2) rozróżnia sposoby transportowania towarów niebezpiecznych w transporcie drogowym (np. przewóz przesyłki w sztukach, przewóz luzem, przewóz w cysternach)

3) opisuje obowiązki kierowcy uczestniczącego w procesie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR)

4) opisuje wymaganą do przewozu wraz z ładunkiem, dokumentację zawierającą: nazwą i adres nadawcy oraz odbiorcy, numery UN (United Nations) wszystkich przewożonych ładunków, numery nalepek, określoną grupę pakowania, rodzaju i ilości towaru oraz dodatkowe instrukcje przewozu

1) dobiera środki transportu drogowego w zależności od masy, objętości i rodzaju przewożonego ładunku

2) dobiera sposób załadunku i rozładunku w zależności od rodzaju ładunku i środka transportu

3) wskazuje sposoby wykorzystywania podstawowych urządzeń transportowych przy pracach załadowczo-wyładowczych

4) wymienia środki transportu wewnętrznego podczas załadunku i rozładunku

5) omawia zasady prawidłowego rozmieszczenia, mocowania i zabezpieczenia ładunków

6) przestrzega zasad ochrony środowiska przy przewozie ładunków

– 787 –

7) stosuje systemy cyfrowe 1) wymienia systemy cyfrowe występujące w wspomagające wykonywanie zadań transportowych

8) charakteryzuje pojazdy samochodowe zeroemisyjne i niskoemisyjne

transporcie drogowym

2) wykorzystuje aplikacje do optymalizacji trasy przewozu

3) stosuje aplikacje lub programy dotyczące wyszukiwania bezpiecznych miejsc parkingowych

4) opisuje zastosowanie systemów cyfrowych do optymalizacji przestrzeni ładunkowej

5) opisuje możliwości zastosowania sztucznej inteligencji do wykonywania zadań transportowych

6) stosuje systemy cyfrowe do gromadzenia informacji o przewozie oraz prowadzenia dokumentacji przewozowej

1) omawia zasady działania pojazdów samochodowych o napędzie elektrycznym i hybrydowym

2) opisuje eksploatację pojazdów samochodowych o napędzie elektrycznym i hybrydowym

3) rozróżnia jednostki napędowe stosowane w pojazdach samochodowych zeroemisyjne i niskoemisyjnych

4) rozróżnia tryby pracy napędu elektrycznego oraz napędu hybrydowego (napędzanie i hamowanie rekuperacyjne)

5) rozróżnia rodzaje ogniw stosowanych w bateriach trakcyjnych pojazdów samochodowych zeroemisyjnych i niskoemisyjnych (np. Li-ion (litowo- -jonowe), Ni-Mh (niklowo-metalowo- -wodorkowe))

9) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 788 –

6) omawia aspekty zagrożeń (np. rozszczelnienia, uszkodzenia mechaniczne, samozapłon, eksplozja)

7) opisuje zasady postępowania z zużytymi bateriami zgodnie z warunkami bezpieczeństwa określonymi dla odpadów niebezpiecznych

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicję i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

TDR.04.3. Planowanie i organizacja przewozu drogowego rzeczy Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje procesy transportowe rzeczy

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wskazuje poszczególne etapy w procesie transportu rzeczy oraz opisuje zadania uczestników tego procesu (np. załadowców, odbiorców, przewoźników drogowych, spedytorów, kierowców)

2) omawia proces przemieszczania ładunków w zakresie jakości, efektywności i bezpieczeństwa, w tym działania: umowne, organizacyjne i wykonawcze

3) omawia mierniki efektywności pracy pojazdu (np. zużycie paliwa, ogumienia, wysokość frachtu, procent wykorzystanie przestrzeni ładunkowej)

4) opisuje zadania infrastruktury transportowej (np. warunki załadunku i rozładunku, funkcjonalność miejsc postoju i odpoczynku,

2) omawia współdziałanie gałęzi transportu

3) przygotowuje plan procesu transportowego

– 789 –

dostępność miejsc ładowania baterii trakcyjnych)

5) wskazuje możliwości zastosowania transportu intermodalnego i multimodalnego oraz omawia ich znaczenie dla efektywnego oraz bezpiecznego przewozu krajowego i międzynarodowego

1) rozróżnia poszczególne gałęzie transportu

2) omawia znaczenie powiązań gałęzi transportu w wykonywaniu przewozów

3) wymienia środki transportu stosowane w poszczególnych gałęziach transportu oraz możliwości współpracy i współdziałania w organizacji operacji transportowych

4) analizuje sieć drogową, kolejową, lotniczą, tabor pojazdów, stacje obsługi ruchu towarowego, porty i terminale z uwzględnieniem potrzeb nadawcy i odbiorcy

1) analizuje informacje potrzebne do wykonania procesu transportowego (np. rodzaj i ilość ładunku, miejsce załadunku i rozładunku, termin i czas, zasób kadrowy i środki transportu)

2) korzysta z narzędzi cyfrowych i systemów telematycznych (np. TMS, GNSS, giełd transportowych) w celu optymalizacji trasy, minimalizacji kosztów i zapewnienia terminowości dostaw

3) opracowuje założenia do planu procesu transportowego z uwzględnieniem przepisów prawa dotyczące ochrony środowiska w transporcie

4) stosuje przepisy prawa dotyczące użytkowania środków transportu oraz wykonywania przewozu

– 790 –

4) uwzględnia w planie procesu transportowego uwarunkowania z dokonanej analizy

5) opracowuje dokumentację związaną z realizacją procesu transportowego (np. harmonogram, kalkulację kosztów, wykorzystanie zasobów) z uwzględnieniem technik cyfrowych

1) wymienia przepisy prawa dotyczące użytkowania środków transportu oraz realizacji przewozów

2) omawia Konwencję o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i Protokół podpisania, sporządzone w Genewie 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r. poz. 238, z późn. zm.)

3) planuje terminy przeglądów i zabiegów konserwacyjnych na podstawie zapasu resursu i oceny stanu technicznego środka transportu drogowego, jego urządzeń i instalacji, warunków i intensywności eksploatacji środka transportu

4) ustala zakres wykonywanych czynności kontrolnych dla wykorzystywanych środków transportu drogowego

5) opisuje obowiązki pracodawcy związane z użytkowaniem środków transportu oraz urządzeń dodatkowych zgodnie z instrukcją obsługi pojazdów

6) opisuje obowiązki kierowcy zgodnie z przepisami prawa z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa użytkowania pojazdu

7) omawia zakres odpowiedzialności materialnej, osobistej i solidarnej za

5) planuje środki transportu do realizacji zadań przewozowych

6) analizuje możliwości przewozowe ładunków

– 791 –

powierzone mienie (np. pojazd, ładunek, wyposażenie)

8) wymienia przesłanki ponoszenia przez kierowcę odpowiedzialności karnej i cywilnej za wykonany przewóz

1) określa możliwości transportowe poszczególnych rodzajów środków transportu drogowego

2) analizuje kryteria doboru środków transportu do rodzaju przewozu (np. dystans, koszt, czas dostawy, bezpieczeństwo)

3) określa zdolność przewozową z uwzględnieniem ładowności, dostępności przestrzeni, rodzaju i masy ładunku z uwzględnieniem systemów cyfrowych (aplikacje, platformy, programy)

4) ustala wpływ przeciążenia osi na stabilność pojazdu i środek ciężkości

5) planuje oznakowanie środka transportu w zależności od jego konstrukcji i rodzaju przewożonego ładunku

1) ustala podatność przewożonego ładunku na warunki wynikającą z cech ładunku (np. masy, objętości i kształtu)

2) ustala wrażliwość ładunków na czynniki biotyczne i abiotyczne

3) rozróżnia opakowania ze względu na rodzaj materiału, formę konstrukcyjną, podatność na załadunek i rozładunek oraz ich właściwego rozmieszczenia zamocowania

4) określa warunki techniczno-organizacyjne przewozu ładunków o szczególnych wymaganiach (np. oznakowanie, temperatura

7) sporządza kalkulację przewozu ładunków

8) organizuje transport drogowy rzeczy

– 792 –

ładunku w czasie przewozu, wymagana dokumentacja, monitoring przewozu)

5) dobiera mocowanie w zależności od ryzyka przemieszczania się, przechylenia lub przewrócenia się ładunku

6) określa strefy bezpieczeństwa wokół pojazdu podczas postoju, załadunku i rozładunku

7) ocenia prawidłowość oznakowania ładunku

8) analizuje zależność bezpieczeństwa, wymagań środowiska, optymalizacji oraz wygody i czasu przewozu od wyboru środka transportu

1) analizuje koszty dotyczące zlecenia transportowego z uwzględnieniem rodzaju środka transportu

2) stosuje technologie cyfrowe do sporządzania kalkulacji przewozu ładunków

3) sporządza kalkulację kosztów ceny jednego kilometra przewozu uwzględniając (np. liczbę kilometrów, cenę paliwa, opłaty za infrastrukturę, podatków, kosztów ubezpieczeń, amortyzację, koszty pracy)

4) sporządza kalkulację kosztów przewozu jednego metra sześciennego ładunku w zależności od (np. rodzaju środka transportu, objętości, masy ładunku lub wartości przewożonego ładunku)

5) analizuje cenę proponowanego zlecenia transportowego, w tym poziom marży kształtującej warunki ekonomiczne przewozu

1) omawia możliwości wykonania przewozu drogowego rzeczy

– 793 –

2) dobiera środek transportu do planowanego przewozu mając na uwadze:

a) zdolność przewozową (ładowność)

b) dostępności przestrzeni ładunkowej

c) rodzaj i masę ładunku

d) koszt wykonania przewozu

e) dystans i czas realizacji przewozu bezpieczeństwo przewozu, z uwzględnieniem systemów cyfrowych (aplikacji, platform, programów)

3) uzasadnia wybór trasy przewozu oraz wskazuje na trasy alternatywne uwzględniając miejsca postoju oraz stacje tankowania paliwa i ładowania baterii trakcyjnych

4) określa sposób właściwego rozmieszczenia i zamocowania ładunku uwzględniając położenie środka ciężkości, nacisk na oś oraz stabilność pojazdu

5) dobiera zabezpieczenia przestrzeni ładunkowej oraz oznakowanie środka transportu w zależności od jego konstrukcji i rodzaju przewożonego ładunku

6) opisuje dokumentację dotyczącą wykonania przewozu, w tym dokumentację cyfrową

7) sporządza list przewozowy na przewozy krajowe i międzynarodowe, z uwzględnieniem technologii cyfrowych

8) sporządza rozliczenie czasu pracy oraz zużycie materiałów eksploatacyjnych użytych podczas wykonania przewozu, z uwzględnieniem technologii cyfrowych

9) charakteryzuje zasady organizacji przewozów specjalnych

– 794 –

9) wykonuje przewóz rzeczy uwzględniając przepisy prawa oraz warunki umowy przewozu

10) optymalizuje koszty wykonania usługi i dba o należytą jakość wykonywanego przewozu

11) koordynuje zaplanowaną usługę transportu tradycyjnego i nienormatywnego

1) omawia przepisy dotyczące przewozów specjalnych transportem drogowym

2) opisuje zasady i warunki uzyskania zezwoleń i certyfikatów na przewozy zwierząt w międzynarodowym i krajowym transporcie zwierząt

3) wskazuje warunki przewozów żywych zwierząt, z uwzględnieniem ich dobrostanu i bezpieczeństwa

4) opisuje warunki uzyskania zezwolenia na przewóz nienormatywny

5) omawia zasady organizacji przewozu towarów niebezpiecznych uwzględniając obowiązek współpracy z doradcą ADR

6) omawia zasady i warunki przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych TDR.04.4. Przygotowanie do uzyskania certyfikatu kompetencji zawodowych w transporcie drogowym rzeczy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje przepisy prawa krajowego i unijnego dotyczące wykonywania zawodu przewoźnika drogowego rzeczy

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje warunki uzyskania licencji wspólnotowej i zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika

2) stosuje zasady zarządzania finansami w działalności transportowej

– 795 –

2) wyjaśnia podstawowe pojęcia (np. dobra reputacja, kompetencje zawodowe, zdolność finansowa)

3) omawia zasady dostępu do rynku przewozów krajowych i międzynarodowych

4) rozróżnia obowiązki przewoźnika wynikające z prawa unijnego i krajowego

5) wymienia organy kontrolne i ich kompetencje

6) opisuje konsekwencje naruszeń przepisów transportowych z uwzględnieniem wagi naruszenia (poważne PN, bardzo poważne BPN, najpoważniejsze NN), zgodnie z przepisami

7) opisuje przesłanki do utraty dobrej reputacji oraz procedurę cofnięcia uprawnień

8) opisuje działania naprawcze (np. decyzje kadrowe, wdrożenie listy kontrolnej w zakresie posiadania wymaganych dokumentów, stanu technicznego pojazdu, oznakowania i zamocowania ładunku)

1) omawia zasady finansowania działalności, (np. kapitał własny, leasing, kredyt, faktoring

2) oblicza wskaźniki rentowności przewozu, (np. marża operacyjna, rentowność na 1 km, wskaźnik kosztu kilometra, rentowność floty i indywidualnie pojazdu)

3) rozróżnia koszty stałe i zmienne w przedsiębiorstwie transportowym

4) analizuje wpływ przychodów i kosztów na wynik finansowy przedsiębiorstwa transportowego (np. podatki, opłaty drogowe, koszty pracy, paliwa, ubezpieczeń)

3) opisuje przepisy dotyczące czasu pracy kierowców oraz obsługi urządzeń rejestrujących

4) omawia przepisy prawa cywilnego i handlowego w kontekście umów przewozowych i spedycyjnych

– 796 –

5) sporządza rachunek kosztów przewozu i ustala cenę usług przewozowych

6) omawia zasady ewidencji i amortyzacji środków trwałych

7) ocenia rentowność przedsiębiorstwa i jego sytuację finansową, w szczególności na podstawie wskaźników finansowych

1) wyjaśnia zasady ewidencji czasu pracy kierowców

2) wyjaśnia pojęcia: czas pracy, czas prowadzenia pojazdu, przerwa, okres odpoczynku oraz inne czynności związane z przewozem (np. załadunek, rozładunek, dyżur)

3) oblicza dopuszczalne normy pracy zgodnie z przepisami prawa

4) obsługuje tachograf analogowy i cyfrowy

5) posługuje się kartą kierowcy i omawia dane z tachografu

6) omawia konsekwencje naruszeń czasu pracy kierowcy

7) stosuje oprogramowanie do odczytu i archiwizacji danych z tachografu

8) ocenia poprawność ewidencji czasu pracy kierowcy

1) rozróżnia rodzaje umów w transporcie drogowym (np. umowa przewozu, zlecenie spedycyjne)

2) wymienia kluczowe elementy w strukturze umowy przewozu rzeczy (np. strony umowy, przedmiot umowy, termin wykonania przewozu, miejsce załadunku oraz

5) organizuje proces przewozu rzeczy w sposób efektywny, bezpieczny, zgodny z wymaganiami nadawcy i odbiorcy ładunku

– 797 –

przeznaczenia, wysokość frachtu, klauzule bezpieczeństwa i kary umowne)

3) identyfikuje obowiązki i prawa stron umowy

4) omawia odpowiedzialność przewoźnika zgodnie z przepisami prawa (Prawa przewozowego, Konwencji CMR, Kodeksu cywilnego czy prawa lokalnego)

5) omawia zasady składania reklamacji i postępowania przy szkodach ładunkowych

6) rozróżnia rodzaje ubezpieczeń transportowych (np. ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika drogowego (OCPD), ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej spedytora (OCS), ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej (OC), dobrowolne ubezpieczenie komunikacyjne Autocasco (AC), odpowiedzialność cywilna środowiskowa)

1) dobiera pojazd do rodzaju i masy ładunku

2) opracowuje plan trasy uwzględniający przepisy o czasie pracy kierowców i ograniczenia drogowe

3) kalkuluje koszt przewozu i proponuje cenę usługi

4) wypełnia i analizuje dokumenty przewozowe

5) koordynuje współpracę między osobami biorącymi udział w procesie przewozu (np. kierowcą, załadowcą i odbiorcą ładunku)

6) identyfikuje potencjalne problemy z realizacją zlecenia przewozu (np. opóźnienia, awarie, uszkodzenia ładunku)

7) weryfikuje zgodność wykonania transportu z warunkami zlecenia i przepisami prawa

6) stosuje zasady zarządzania zasobami ludzkimi w przedsiębiorstwie transportowym

7) stosuje zasady zarządzania ryzykiem i opisuje zakresy odpowiedzialności w transporcie drogowym

– 798 –

8) proponuje działania korygujące proces przewozu (np. w kontekście ekonomicznym, środowiskowym oraz bezpieczeństwa)

1) omawia wymagania wobec kierowców zgodnie z przepisami dotyczącymi prawa pracy i transportu rzeczy

2) opisuje proces rekrutacji, szkolenia i oceny kierowców

3) oblicza wynagrodzenie kierowcy uwzględniając zasadę ustalenia podstawy oskładkowania, diety w podróży służbowej, ryczałty i nadgodziny

4) wskazuje obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz prowadzenia dokumentacji pracowniczej

5) rozróżnia formy stosunku pracy w transporcie (np. umowa o pracę, umowy cywilnoprawne)

6) opisuje zasady motywowania i dyscyplinowania pracowników transportu

1) identyfikuje rodzaje ryzyk w działalności transportowej (np. operacyjne, finansowe, prawne, straty wizerunkowe, straty materialne)

2) wskazuje metody ograniczania ryzyka (np. ubezpieczenia, procedury, audyty, szkolenia)

3) analizuje przypadki szkód transportowych i ustala odpowiedzialność materialną (np. przewoźnika, kierowcy, załadowcy oraz przewoźnika umownego)

4) oblicza wysokość straty w przypadku szkody częściowej lub całkowitej, uwzględniając zasadę specjalnych prawa ciągnienia SDR

8) ocenia i stosuje procedury związane z kontrolą drogową i odpowiedzialnością przewoźnika

– 799 –

(Special Drawing Rights) w transporcie międzynarodowym

5) przygotowuje protokół szkody w zakresie (np. utraty lub uszkodzenia ładunku oraz wzajemne oświadczenie dla szkody komunikacyjnej)

1) wymienia organy uprawnione do kontroli drogowej (np. Inspekcja Transportu Drogowego, Policja, Krajowa Administracja Skarbowa, Straż Graniczna, Straż Miejska)

2) opisuje przebieg i zakres kontroli drogowej

3) przygotowuje listę kontrolną w zakresie wymaganych dokumentów kierowcy, pojazdu i przewozu

4) rozróżnia odpowiedzialność cywilną, karną i administracyjną

5) wyjaśnia odpowiedzialność przewoźnika, zarządzającego transportem i kierowcy za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego

6) podaje wysokości kar za typowe naruszenia w ruchu drogowym i transporcie drogowym

7) omawia procedurę odwoławczą od decyzji administracyjnej organu kontrolnego

8) przygotowuje odwołanie od decyzji oraz propozycje uwag do protokołu kontroli

9) wdraża działania prewencyjne (np. listę kontrolną w zakresie posiadania wymaganych dokumentów, kontroli stanu technicznego pojazdu, oznakowania i zamocowania ładunku)

9) uczestniczy w tworzeniu strategii rozwoju przedsiębiorstwa transportowego

10) wdraża procedury bezpieczeństwa i ochrony środowiska w działalności transportowej

– 800 –

1) opisuje strategie przedsiębiorstwa transportowego

2) analizuje otoczenie rynkowe i konkurencję w branży transportowej spedycyjnej i logistycznej

3) wskazuje czynniki wpływające na przewagę konkurencyjną przewoźnika

4) ocenia możliwości inwestycyjne w oparciu o analizę SWOT i dane finansowe

5) proponuje kierunki działalności przedsiębiorstwa transportowego oraz rozwoju floty

6) proponuje działania i rozwiązania organizacyjne zwiększające efektywność i rentowność przewozów

7) opisuje schemat organizacji zatrudnienia w przedsiębiorstwie z uwzględnieniem strategii przedsiębiorstwa

1) opisuje zadania pracowników transportu i kierowców w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

2) stosuje procedury postępowania w razie wypadku, awarii lub wycieku substancji niebezpiecznej, z uwzględnieniem przepisów prawa

3) wskazuje działania ograniczające emisję CO₂ i zużycie paliwa w transporcie z wykorzystaniem najnowszych technologii

4) identyfikuje obowiązki przedsiębiorcy w zakresie gospodarki odpadami

5) dobiera rozwiązania zmniejszające degradację środowiska naturalnego odpowiednio do zakresu działalności przedsiębiorstwa transportowego

TDR.04.5. Język obcy zawodowy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty,

– 801 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku

– 802 – instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z

1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę realizacją zadań zawodowych – reaguje w języku obcym nowożytnym w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

– 803 –

2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób

4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe

6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji

1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym

3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym

6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 804 –

4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

TDR.04.7. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

3) wskazuje przykłady zachowań etycznych

4) wykazuje szacunek i profesjonalizm w kontaktach z klientami, partnerami biznesowymi oraz współpracownikami, dbając o pozytywny wizerunek firmy

5) przestrzega zasad poufności informacji handlowych i danych osobowych klientów

2) planuje wykonanie zadania oraz szacuje czas i budżet zadania

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

– 805 –

oraz współpracowników w środowisku transportowym

1) omawia czynności realizowane w ramach czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne

2) wykazuje odpowiedzialność za wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy, w tym posługiwania się niebezpiecznymi substancjami i niewłaściwej eksploatacji maszyn i urządzeń na stanowisku pracy

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych w nieprzewidywalnych warunkach

4) wykazuje inicjatywę w proponowaniu ulepszeń organizacyjnych lub technicznych, które zwiększają efektywność procesów

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

6) doskonali umiejętności zawodowe

– 806 –

transportowych lub poprawiają bezpieczeństwo pracy

5) wdraża nowe technologie i narzędzia cyfrowe (np. systemy telematyczne, platformy logistyczne) w celu usprawnienia pracy oraz podniesienia jakości usług transportowych

1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych, jako sposoby radzenia sobie ze stresem

5) wyraża swoje emocje, uczucia i poglądy zgodnie z przyjętymi normami i zasadami współżycia społecznego

6) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

7) określa skutki stresu

1) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych do wykonywania zawodu kierowcy mechanika

2) analizuje własne kompetencje

3) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

4) planuje drogę rozwoju zawodowego

5) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

– 807 –

7) stosuje zasady komunikacji 1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne interpersonalnej

8) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów

9) współpracuje w zespole

w komunikacji interpersonalnej

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

1) opisuje sposoby przeciwdziałania problemom w zespole realizującym zadania

2) opisuje techniki rozwiązywania problemów

3) przedstawia na wybranym przykładzie sposób rozwiązywania problemu

4) dobiera metody rozwiązywania problemów w zależności od charakteru sytuacji (np. sytuacje awaryjne na trasie, nieprzewidziane zmiany harmonogramu, konflikty w zespole) uwzględniając efektywność i możliwe konsekwencje

5) ocenia skuteczność zastosowanych rozwiązań i wprowadza ewentualne korekty w celu usprawnienia procesu transportowego

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania (np. praca w obsadzie dwu lub trzyosobowej, współpraca z spedytorami i dyspozytorami)

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

– 808 – TDR.04.7. Organizacja pracy małych zespołów Efekty kształcenia

Uczeń:

1) organizuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań, koordynuje prace zespołu

2) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań

3) ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) określa strukturę grupy

2) przygotowuje zadania zespołu do realizacji

3) planuje realizację zadań zapobiegających zagrożeniom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

4) szacuje czas potrzebny na realizację określonego zadania

5) komunikuje się z współpracownikami

6) wskazuje wzorce prawidłowej współpracy w grupie

7) przydziela zadania członkom zespołu zgodnie z planem

1) ustala kolejność wykonywania zadań zgodnie z harmonogramem prac

2) formułuje zasady wzajemnej pomocy

3) koordynuje realizację zadań zapobiegających zagrożeniom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

4) wydaje dyspozycje osobom wykonującym poszczególne zadania

5) monitoruje proces wykonywania zadań

6) opracowuje dokumentację dotyczącą realizacji zadania według przyjętych standardów

1) kontroluje efekty pracy zespołu

2) udziela wskazówek w celu prawidłowego wykonania przydzielonych zadań

4) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakości pracy

– 809 –

3) ocenia pracę poszczególnych członków zespołu w zakresie zgodności z warunkami technicznymi odbioru prac

4) przeprowadza badanie efektywności pracy zespołu

1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych warunków i jakości pracy

2) proponuje rozwiązania techniczne i organizacyjne mające na celu poprawę warunków i jakości pracy

3) proponuje usprawnienia w kontekście ergonomii stanowiska pracy

4) proponuje mierniki efektów wprowadzonych rozwiązań

5) opracowuje wnioski i rekomendacje dotyczące możliwości dalszej poprawy warunków i jakości pracy

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK TRANSPORTU DROGOWEGO

Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby umożliwić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz umożliwić przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego

Pracownia ruchu i transportu drogowego wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z urządzeniem wielofunkcyjnym i z projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną lub monitorem interaktywnym, z pakietem programów biurowych oraz oprogramowaniem wspomagającym czytanie rysunku technicznego, naukę przepisów ruchu drogowego, programem do nauki znaków drogowych i testów na prawo jazdy,

– 810 –

oprogramowaniem symulującym technikę jazdy, oprogramowaniem do wyznaczania tras, oprogramowaniem do optymalizacji rozmieszczenia ładunków w przestrzeni ładunkowej, oprogramowaniem zawierającym mapy drogowe i parkingi,

− stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia) podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych oraz oprogramowaniem wspomagającym czytanie rysunku technicznego, naukę przepisów ruchu drogowego, programem do nauki znaków drogowych i testów na prawo jazdy, oprogramowaniem symulującym technikę jazdy, oprogramowaniem do wyznaczania tras, oprogramowaniem do optymalizacji rozmieszczenia ładunków w przestrzeni ładunkowej, oprogramowaniem zawierającym mapy drogowe i parkingi,

− plansze, filmy dydaktyczne przedstawiające budowę i obsługę pojazdów samochodowych, znaki drogowe, sytuacje ruchowe, wypadki drogowe, rozmieszczenia i mocowania ładunków w przestrzeni ładunkowe, normy i standardy przewożonych ładunków,

− instrukcje obsługi środków transportu drogowego,

− narzędzia i przyrządy pomiarowe stosowane w naprawach i eksploatacji środków transportu drogowego: klucze, wkrętarki, ściągacze, suwmiarki, elektryczny miernik uniwersalny, ciśnieniomierz (jeden zestaw dla pięciu uczniów),

− materiały dydaktyczne dotyczące naprawy zespołów i podzespołów środków transportu drogowego,

− instrukcje obsługi środków transportu drogowego,

− zestawy modeli do demonstracji budowy i działania podzespołów (mechanicznych, hydraulicznych, pneumatycznych)

− zestawy modeli elementów i układów elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych,

− modele środków transportu drogowego oraz ich podzespołów,

− przekroje środków transportu drogowego,

− filmy i plansze ilustrujące opakowania transportowe, wzory oznakowania opakowań ładunków i urządzeń transportu, zasady ładowania i przewozu ładunków,

− wzory dokumentów wymaganych przy wykonywaniu transportu drogowego,

− filmy dydaktyczne przedstawiające eksploatację środków transportu drogowego,

− urządzenia komunikacji przewodowej i bezprzewodowej, takie jak: telefon, radiotelefon, CB-radio (citizens' band radio), elektroniczny system nawigacji satelitarnej,

– 811 –

− mapy drogowe,

− symulatory tachografów cyfrowych oraz komplet kart (karta przedsiębiorstwa, karta kierowcy),

− zestaw pierwszej pomocy oraz procedury udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego,

− filmy dydaktyczne przedstawiające korzystanie urządzeń bezpieczeństwa (np. gaśnicy, kocy gaśniczych, młotków bezpieczeństwa),

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Warsztaty szkolne wyposażone w:

− stanowiska do kontroli i naprawy pojazdów samochodowych (jedno stanowisko dla czterech uczniów) wyposażone w: kanał rewizyjny lub podnośnik do podnoszenia pojazdów, wyciąg spalin, urządzenia diagnostyczne do pomiaru geometrii podwozia, urządzenia diagnostyczne do pomiaru emisji spalin samochodowych, przyrząd do ustawiania świateł komputer diagnostyczny z oprogramowaniem, komplet narzędzi umożliwiających pracę naprawcze, w tym narzędzia ręczne, elektronarzędzia, narzędzia pneumatyczne,

− pojazdy samochodowe: samochód osobowy oraz pojazd samochodowy do przewozu ładunków,

− zespoły i podzespoły pojazdów samochodowych (np. silnik, skrzynia przekładniowe, mosty napędowe),

− stanowisko do wymiany materiałów eksploatacyjnych, narzędzia monterskie, klucze dynamometryczne, instrukcję obsługi środków transportu,

− urządzenia do mycia i konserwacji,

− stanowiska montażu i demontażu podzespołów maszyn i urządzeń (jedno stanowisko dla czterech uczniów) wyposażone w: stół warsztatowy, komplet narzędzi umożliwiających pracę naprawcze, w tym narzędzia ręczne, elektronarzędzia, narzędzia pneumatyczne, urządzenia i przyrządy do prac montażowych (np. podnośniki warsztatowe, stojaki, instalację sprężonego powietrza lub sprężarkę, wraz z osprzętem, przyrządy pomiarowe), − środki ochrony indywidualnej (np. specjalistyczne rękawice ochronne, specjalistyczne okulary ochronne).

– 812 –

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do:

− infrastruktury niezbędnej do przeprowadzenia zajęć praktycznych w ramach kwalifikacji wstępnej,

− placu manewrowego,

− pojazdu silnikowego przeznaczonego do nauki jazdy w zakresie kategorii B,

− pojazdu silnikowego przeznaczonego do nauki jazdy w zakresie kategorii C,

− zespołu pojazdów w zakresie prawa jazdy kategorii C+E, oraz jazdy w warunkach specjalnych albo symulatora do jazdy w warunkach specjalnych,

− pomocy dydaktycznych w zakresie prawa jazdy kategorii B, C, C+E,

− bazy danych dotyczących części zamiennych.

Zajęcia indywidualne z uczniem: nauka jazdy w zakresie kategorii B, C i C+E, zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami oraz doskonalenie techniki jazdy zgodnie z przepisami o transporcie drogowym.

Uczeń jest przygotowywany do kierowania pojazdem silnikowym oraz do egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B, C i C+E zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami.

Uczeń jest przygotowywany do testu kwalifikacyjnego w ramach kwalifikacji wstępnej, o której mowa w przepisach dotyczących transportu drogowego. Kształcenie w zakresie kwalifikacji wstępnej odbywa się zgodnie z przepisami w sprawie szkolenia i egzaminowania kierowców wykonujących przewóz drogowy.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji TDR.04. Kierowanie operacjami transportu drogowego rzeczy

Pracownia zarządzania transportem drogowym wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z urządzeniem wielofunkcyjnym i z projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną, z pakietem programów biurowych, z oprogramowaniem do wyznaczania tras, oprogramowaniem do optymalizacji rozmieszczenia ładunków w przestrzeni ładunkowej, oprogramowaniem do rozliczanie czasu pracy kierowcy, oprogramowaniem wspierającym zarządzanie zleceniami, oprogramowaniem monitorowania floty oraz realizowanego przewozu, oprogramowaniem zapewniającym dostęp do giełd

– 813 –

transportowych oraz wystawienie listu przewozowego, oprogramowaniem do modelowania procesu transportowego, oprogramowaniem zawierającym mapy drogowe i parkingi,

− stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia) podłączone podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z urządzeniem wielofunkcyjnym i z projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną, z pakietem programów biurowych, z oprogramowaniem do wyznaczania tras, oprogramowaniem do optymalizacji rozmieszczenia ładunków w przestrzeni ładunkowej, oprogramowaniem do rozliczanie czasu pracy kierowcy, oprogramowaniem wspierającym zarządzanie zleceniami, oprogramowaniem monitorowania floty oraz realizowanego przewozu, oprogramowaniem zapewniającym dostęp do giełd transportowych oraz wystawienie listu przewozowego, oprogramowaniem do modelowania procesu transportowego, oprogramowaniem zawierającym mapy drogowe i parkingi,

− plansze, filmy dydaktyczne przedstawiające normy i standardy przewożonych ładunków, opakowania transportowe, wzory oznakowania opakowań ładunków i urządzeń transportu, zasady ładowania i przewozu ładunków, normy transportowe oraz instruktażowe dotyczące automatycznego systemu poboru opłat drogowych,

− wzory dokumentów dotyczące wykonywania transportu drogowego,

− urządzenia komunikacji przewodowej i bezprzewodowej, takie jak: telefon, radiotelefon, CB-radio (citizens' band radio), elektroniczny system nawigacji satelitarnej,

− mapy drogowe,

− zestaw pierwszej pomocy wraz z dokumentacją udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego,

− filmy dydaktyczne przedstawiające korzystanie urządzeń bezpieczeństwa (np. gaśnicy, kocy gaśniczych, młotków bezpieczeństwa),

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do:

− kart paliwowych,

− urządzeń do automatycznego poboru opłat za drogi,

− bazy danych dotyczących przewozów,

− symulatorów tachografów cyfrowych oraz kompletu kart (karta przedsiębiorstwa, karta kierowcy).

– 814 –

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 8 tygodni (280 godzin), a w przypadku branżowej szkoły II stopnia – 4 tygodnie (140 godzin).

Miejsce realizacji praktyk zawodowych:

− przedsiębiorstwa transportowe spełniające wymogi prawne – 140 godzin lub branżowe centrum umiejętności w dziedzinie transport drogowy nie więcej niż 70 godzin,

− przedsiębiorstwa spedycyjne, operatorzy logistyczni – 35 godzin (realizowane w przedsiębiorstwie transportowym),

− serwisy samochodowe – 35 godzin,

− inne przedsiębiorstwa zabezpieczenia transportu drogowego – 30 godzin,

w przypadku branżowej szkoły II stopnia – przedsiębiorstwa transportowe spełniające wymogi prawne – 140 godzin lub branżowe centrum umiejętności w dziedzinie transport drogowy nie więcej niż 70 godzin.

Uczeń jest przygotowywany do uzyskania certyfikatu kompetencji zawodowych w transporcie drogowym rzeczy, zgodnie z przepisami dotyczącymi transportu drogowego.

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE

TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin TDR.03.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy 30

TDR.03.2. Podstawy transportu drogowego rzeczy 90

TDR.03.3. Przygotowanie do kierowania pojazdami w zakresie

150

niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B, C oraz C+E

TDR.03.4. Przygotowanie do uzyskania świadectwa kwalifikacji

280

zawodowej

TDR.03.5. Obsługa środków transportu drogowego 120

TDR.03.6. Użytkowanie środków transportu drogowego 180

– 815 –

TDR.03.7. Język obcy zawodowy 60

Razem 910

TDR.03.8. Kompetencje personalne i społeczne

TDR.04. Kierowanie operacjami transportu drogowego rzeczy

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin TDR.04.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

TDR.04.2. Podstawy transportu drogowego rzeczy 30 90 TDR.04.3. Planowanie i organizacja przewozu drogowego rzeczy

180 TDR.04.4. Przygotowanie do uzyskania certyfikatu kompetencji

90 zawodowych w transporcie drogowym rzeczy

TDR.04.5. Język obcy zawodowy

90 Razem

390+90 TDR.04.6. Kompetencje personalne i społeczne

TDR.04.7. Organizacja pracy małych zespołów

– 816 –

Załącznik nr 3Załącznik nr 3 PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTAŁCENIA W ZAWODACH SZKOLNICTWA BRANŻOWEGO PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY TRANSPORTU PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY TRANSPORTU LOTNICZEGO (TLO)

LOTNICZEGO (TLO)

Załącznik zawiera podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego przyporządkowanych do branży transportu lotniczego, określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego:

1) technik awionik;

2) technik lotniskowych służb operacyjnych;

3) technik mechanik lotniczy.

– 817 –

TECHNIK AWIONIK 315316 KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

TLO.04. Obsługa techniczna systemów awionicznych i instalacji elektrycznych statków powietrznych

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik awionik powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji TLO.04. Obsługa techniczna systemów awionicznych i instalacji elektrycznych statków powietrznych:

1) wykonywania obsługi technicznej wyposażenia elektrycznego, awioniczego i elektroniczego statków powietrznych zgodnie z dokumentacją techniczno-obsługową w języku polskim i angielskim oraz standardami branżowymi;

2) diagnozowania stanu technicznego urządzeń, instalacji elektrycznych i systemów awionicznych na podstawie dokumentacji technicznej;

3) wykonywania prac demontażowo-montażowych, regulacyjnych i testowych na urządzeniach i instalacjach elektrycznych oraz systemach awionicznych zgodnie z przepisami i procedurami obsługowymi;

4) lokalizowania i usuwania usterek w instalacjach, wiązkach i urządzeniach z użyciem schematów, rysunków oraz elektronicznych źródeł informacji technicznej.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji TLO.04. Obsługa techniczna systemów awionicznych i instalacji elektrycznych statków powietrznych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

TLO.04. Obsługa techniczna systemów awionicznych i instalacji elektrycznych statków powietrznych

TLO.04.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

Efekty kształcenia Kryteria weryfikacji

Uczeń: Uczeń:

– 818 –

1) charakteryzuje wymagania 1) posługuje się terminologią dotyczącą związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią

2) charakteryzuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

2) wymienia przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

3) określa warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy

4) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku

5) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy

6) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania

7) określa wymagane środki bezpieczeństwa przy pracy z energią elektryczną, gazami, olejami i chemikaliami

8) wymienia procedury i środki ostrożności dotyczące zbiorników paliwowych i wejścia do nich

9) wyjaśnia zasady bezpieczeństwa przy pracy z balistycznymi systemami ratowniczymi statków powietrznych

1) wymienia prawa i obowiązki pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

2) wymienia prawa i obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) omawia konsekwencje nieprzestrzegania obowiązków pracownika i pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) przewiduje zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka oraz środowiska związane z wykonywaniem zadań

4) określa sposoby przeciwdziałania zagrożeniom dla zdrowia lub życia człowieka oraz mienia i środowiska związane z użytkowaniem sprzętu lotniczego

5) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

– 819 –

4) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy

1) określa przyczyny źródeł zagrożeń dla zdrowia lub życia człowieka podczas realizacji zadań

2) wyjaśnia pojęcie ryzyka zawodowego

3) wymienia ryzyka (zagrożenia) zawodowe na stanowisku pracy

4) wymienia źródła zagrożeń dla środowiska (np. wycieki substancji chemicznych, niewłaściwe magazynowanie odpadów)

1) rozpoznaje rodzaje czynników szkodliwych w środowisku pracy tj. nadmierny hałas, drgania, pole elektromagnetyczne, chemia lotnicza

2) rozpoznaje skutki oddziaływania czynników szkodliwych na ciało człowieka (np. utrata słuchu, choroba wibracyjna, oparzenia chemiczne, zatrucia, efekt termiczny)

3) wyjaśnia sposoby zapobiegania zagrożeniom zdrowia człowieka powstałym na skutek działania czynników szkodliwych w środowisku pracy

4) określa sposoby segregacji i utylizacji odpadów powstałych podczas działań obsługowych

5) określa środki ochrony indywidualnej i zbiorowej

1) wyjaśnia zasady organizacji stanowisk pracy związanych z użytkowaniem statków powietrznych

2) rozróżnia rodzaje znaków bezpieczeństwa i alarmów oraz zna zasady ewakuacji

6) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 820 –

3) stosuje wymagania ergonomii, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony

przeciwpożarowej i ochrony środowiska

podczas organizowania stanowisk pracy

związanych z użytkowaniem maszyn i

urządzeń przy obsłudze technicznej statków

powietrznych

4) opisuje zasady segregacji odpadów

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące

na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na

podstawie analizy objawów obserwowanych

u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego

i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji

bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w

urazowych stanach nagłego zagrożenia

zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie,

amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w

nieurazowych stanach nagłego zagrożenia

zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo-

-oddechową na fantomie zgodnie

z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i

Europejskiej Rady Resuscytacji

TLO.04.2. Przepisy dotyczące lotnictwa oraz czynnik ludzki Efekty kształcenia

Uczeń:

1) omawia międzynarodowe, unijne i krajowe ramy prawne w lotnictwie cywilnym

– 821 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wyjaśnia rolę Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego ICAO, Komisji Europejskiej w zakresie dot. lotnictwa cywilnego, Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego EASA oraz krajowych organów właściwych w sprawach lotnictwa (ministra właściwego do spraw transportu, Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, Prezesa Polskiej Agencja Żeglugi Powietrznej, Przewodniczącego Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych, Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych w zakresie działania Inspektoratu Sił Powietrznych)

2) opisuje zakres umów zawieranych przez Komisję Europejską (umów o wzajemnym uznawaniu w zakresie bezpieczeństwa lotniczego (BASA)) oraz rolę EASA jako organu technicznego odpowiedzialnego za certyfikację i nadzór

3) omawia rozwiązania zawarte w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 z dnia 4 lipca 2018 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lotnictwa cywilnego i utworzenia Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego oraz zmieniającym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2111/2005, (WE) nr

– 822 –

1008/2008, (UE) nr 996/2010, (UE) nr 376/2014 i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/30/UE i 2014/53/UE, a także uchylającym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 552/2004 i (WE) nr 216/2008 i rozporządzenie Rady (EWG) nr 3922/91 (Dz. Urz. UE L 212 z 04.07.2018, str. 1, z późn. zm.) oraz w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 748/2012 z dnia 3 sierpnia 2012 r. ustanawiającym przepisy wykonawcze dotyczące certyfikacji lub deklaracji zgodności statków powietrznych i związanych z nimi wyrobów, części, akcesoriów, jednostek sterująco- -monitorujących i podzespołów jednostek sterująco-monitorujących w zakresie zdatności do lotu i ochrony środowiska, a także dotyczącym wymogów odnoszących się do zdolności organizacji projektujących i produkujących (Dz. Urz. UE L 224 z 03.08.2012, str. 1, z późn. zm.) (Załącznik I- Część-21) oraz w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1321/2014 z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie ciągłej zdatności do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, części i wyposażenia, a także w sprawie zatwierdzeń udzielanych organizacjom i personelowi zaangażowanym w takie zadania (Dz. Urz. UE L 362 z 26.11.2014, str. 1, z późn. zm.) (Załącznik I - Część-M, Załącznik Vb -Część-ML,

Załącznik II-Część-145, Załącznik III-Część-

– 823 –

66, Załącznik IV-Część-147, Załącznik Va- Część-T, Załącznik Vc-Część-CAMO,

Załącznik Vd -Część-CAO)

4) odróżnia przepisy prawa zawarte w unijnych rozporządzeniach od wytycznych (dokumentów wspierających interpretację i stosowanie prawa) – akceptowalne sposoby spełnienia wymagań (Acceptable Means of Compliance AMC), materiały zawierające wytyczne (Guidance Material GM), standardy certyfikacyjne (Certification Specifications CS)

5) sporządza przykładowe zgłoszenie zdarzenia według rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 376/2014 z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zgłaszania i analizy zdarzeń w lotnictwie cywilnym oraz podejmowanych w związku z nimi działań następczych, zmiany rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 996/2010 oraz uchylenia dyrektywy 2003/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzeń Komisji (WE) nr 1321/2007 i (WE) nr 1330/2007 Tekst mający znaczenie dla EOG (Dz. Urz. UE L 122 z 24.04.2014, str. 1, z późn. zm.)

6) wskazuje wzajemne powiązania między:

a) certyfikacją statków powietrznych, części lotniczych oraz organizacji projektowych Part-21J i produkcyjnych Part-21G

2) omawia przepisy dotyczące licencji Part-66

3) rozróżnia organizacje Part-145 i Part-CAMO

4) charakteryzuje przywileje i odpowiedzialność niezależnego personelu

– 824 –

b) organizacją ciągłej zdatności do lotu statków powietrznych Part-M,Part-T, Part-CAMO, Part-CAO, Part-ML

c) organizacją obsługową Part-145

d) licencjonowaniem personelu technicznego Part-66

e) organizacją szkoleniową mechaników lotniczych Part-147

f) przepisami dotyczącymi operacji lotniczych EU-OPS

g) licencjonowaniem załóg lotniczych Part- FCL

1) klasyfikuje licencje Part-66

2) wyjaśnia przywileje i ograniczenia wynikające z licencji Part-66

3) omawia procedurę uzyskiwania i przedłużania licencji

4) dobiera właściwą kategorię licencji do typu i zakresu obsługi statku powietrznego

1) wyjaśnia podstawowe wymagania organizacji Part-145 i Part-CAMO

2) rozpoznaje zakres działań organizacji w zależności od zatwierdzenia

3) analizuje procedury nadzoru nad organizacjami

4) porównuje strukturę organizacyjną, zakres przywilejów i odpowiedzialności organizacji Part-145 i Part-CAMO w odniesieniu do typowych zadań obsługowych

1) wymienia przywileje i ograniczenia niezależnego personelu certyfikującego na podstawie przepisów Part-M, Part-66 i Part- ML

5) stosuje przepisy dotyczące eksploatacji statków powietrznych

– 825 –

2) opisuje odpowiedzialność i prowadzenie dokumentacji zgodnie z Part-M i Part-ML

3) wymienia zasady nadzoru nad personelem certyfikującym

4) podaje przykłady naruszeń przepisów i ich konsekwencje

1) omawia przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 965/2012 z dnia 5 października 2012 r. ustanawiającego wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do operacji lotniczych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz. Urz. UE L 296 z 05.10.2012, str. 1, z późn. zm.)

2) rozróżnia operacje komercyjne i niekomercyjne oraz ich wpływ na obsługę techniczną

3) wyjaśnia znaczenie Certyfikatu przewoźnika lotniczego (Air Operator Certificate AOC) i samodeklaracji operatorów

4) omawia operacje specjalne (Extended-range Twin-engine Operational Performance Standards ETOPS), operacje według kategorii podejść precyzyjnych (I/II/III), nawigację w oparciu o osiągi (Performance Based Navigation PBN)

5) wyjaśnia obowiązki przewoźnika w zakresie ciągłej zdatności do lotu

6) stosuje Listę Wyposażenia Minimalnego (Minimum Equipment List MEL), Listę Odchyleń od Konfiguracji (Configuration Deviation List CDL) w przykładowych zadaniach obsługowych

– 826 –

7) rozpoznaje zasady oznaczania i opisywania statków powietrznych

8) wymienia dokumenty obowiązkowo przewożone na pokładzie i omawia ich znaczenie

6) klasyfikuje przepisy Part-21 i 1) opisuje proces certyfikacji wg Part-21

specyfikacje certyfikacyjne

7) analizuje przepisy dotyczące zarządzania zdatnością do lotu

2) wymienia podstawowe specyfikacje certyfikacyjne (CS-22, CS-23, CS-25, CS- 27, CS-29, CS-E, CS-STAN)

3) wyjaśnia zależności między CS a wymaganiami Part-21

4) podaje przykłady certyfikacji części i wyposażenia

1) opisuje wymagania Części-M, Części-ML, Części-CAMO, Części-CAO rozporządzenia Komisji (UE) nr 1321/2014 z dnia 26 listopada 2014 r.

2) opisuje rolę i zadania Organizacji Zarządzającej Ciągłą Zdatnością do lotu (Continuing Airworthiness Management Organisation CAMO)

3) opisuje znaczenie programu obsługi statku powietrznego

4) analizuje powiązania między nadzorem CAMO a procesem poświadczania zdatności do lotu, w tym wskazuje etapy i odpowiedzialność personelu za przegląd zdatności

8) charakteryzuje zasady nadzoru 1) wyjaśnia mechanizmy nadzoru nad statkiem CAMO i krajowych organów powietrznym

nadzoru lotniczego 2) opisuje zadania nadzoru wykonywane przez CAMO

9) rozróżnia przepisy międzynarodowe, unijne i krajowe, z podziałem na przepisy dotyczące kwestii cywilnych lub wojskowych w zakresie lotnictwa cywilnego

– 827 –

3) omawia rolę nadzoru krajowych organów lotnictwa

4) analizuje i omawia wyniki przykładowego audytu przeprowadzonego przez właściwy organ nadzoru lotniczego

1) opisuje obsługę statków powietrznych na podstawie Załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 z dnia 4 lipca 2018 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lotnictwa cywilnego i utworzenia Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego oraz zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2111/2005, (WE) nr 1008/2008, (UE) nr 996/2010, (UE) nr 376/2014 i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/30/UE i 2014/53/UE, a także uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 552/2004 i (WE) nr 216/2008 i rozporządzenie Rady (EWG) nr 3922/91

2) porównuje wojskową licencję EMAR-66 (Europejskich Wojskowych Wymagań Zdatności do Lotu) z cywilną licencją Part-66

3) omawia wojskowe wymagania zdatności do lotu

4) rozróżnia obowiązujące przepisy krajowe i międzynarodowe dotyczące badań nieniszczących (Non Destructive Testing NDT), spawania, malowania

10) stosuje przepisy o bezpieczeństwie informacji w lotnictwie

– 828 –

1) wyjaśnia przepisy dotyczące zarządzania ryzykiem bezpieczeństwa informacji w lotnictwie

2) omawia Część-IS rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/203 z dnia 27 października 2022 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 w kwestii wymagań dotyczących zarządzania ryzykiem związanym z bezpieczeństwem informacji o potencjalnym wpływie na bezpieczeństwo lotnicze w odniesieniu do organizacji objętych zakresem stosowania rozporządzeń Komisji (UE) nr 1321/2014, (UE) nr 965/2012, (UE) nr 1178/2011, (UE) 2015/340, rozporządzeń wykonawczych Komisji (UE) 2017/373 i (UE) 2021/664 oraz właściwych organów objętych zakresem stosowania rozporządzeń Komisji (UE) nr 748/2012, (UE) nr 1321/2014, (UE) nr 965/2012, (UE) nr 1178/2011, (UE) 2015/340, rozporządzeń wykonawczych Komisji (UE) 2017/373, (UE) nr 139/2014 i (UE) 2021/664 oraz zmieniające rozporządzenia Komisji (UE) nr 1178/2011, (UE) nr 748/2012, (UE) nr 965/2012, (UE) nr 139/2014, (UE) nr 1321/2014, (UE) 2015/340 oraz rozporządzenia wykonawcze Komisji (UE) 2017/373 i (UE) 2021/664 (Dz. Urz. UE L 31 z 02.02.2023, str. 1, z późn. zm.)

3) podaje przykłady procedur bezpieczeństwa lotniczych systemów informatycznych

– 829 –

11) analizuje znaczenie czynnika 1) omawia (przytacza) przykłady zdarzeń ludzkiego w obsłudze technicznej

12) charakteryzuje mechanizmy percepcji i pamięci

13) wyjaśnia mechanizmy odpowiedzialności i presji grupowej

14) ocenia wpływ stresu, zmęczenia i używek na obsługę

lotniczych spowodowanych błędami ludzkimi

2) wskazuje konsekwencje nieuwzględnienia czynnika ludzkiego

3) ocenia rolę czynnika ludzkiego w kontekście systemu zarządzania bezpieczeństwem (Safety Managmenet System SMS)

4) porównuje znaczenie czynnika ludzkiego w obsłudze technicznej i operacjach lotniczych

1) wymienia przykłady ograniczeń wzroku i słuchu

2) wyjaśnia wpływ pamięci krótkotrwałej na pracę z listami kontrolnymi

3) ocenia znaczenie koncentracji w pracy mechanika lotniczego

4) porównuje różne ograniczenia ludzkie w kontekście jakości pracy

1) rozróżnia odpowiedzialność indywidualną i zespołową

2) analizuje przypadek błędu grupowego

3) przedstawia rolę lidera w zespole

4) proponuje sposoby przeciwdziałania presji kolegów

1) rozpoznaje objawy stresu i zmęczenia

2) proponuje działania ograniczające ich skutki

3) przytacza przykłady zdarzeń związanych z używkami

4) omawia określone w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, z późn. zm.) kontrolne uprawnienia pracodawcy dotyczące stanu trzeźwości pracownika oraz obecności w

15) diagnozuje wpływ warunków środowiskowych na pracę

16) dokonuje analizy ryzyka związanego z wykonywaniem zadań obsługowych

17) stosuje zasady prawidłowej komunikacji w zespole

18) klasyfikuje błędy w obsłudze technicznej

19) rozpoznaje przyczyny, rodzaje i skutki błędów ludzkich w lotnictwie

– 830 –

jego organizmie środków działających podobnie do alkoholu

1) identyfikuje zagrożenia środowiskowe (np. hałas, oświetlenie, temperatura)

2) dobiera właściwe środki ochrony

3) ocenia wpływ klimatu i pogody na pracę obsługową

4) wskazuje konsekwencje pracy w hałasie i wibracjach

1) omawia wpływ rutyny na możliwość popełnienia błędu

2) proponuje sposoby utrzymania koncentracji

3) wyjaśnia znaczenie przerw i rotacji zadań

4) analizuje trudności w obsłudze systemów złożonych

1) sporządza zapis w karcie pracy

2) przeprowadza symulację przekazania zmiany

3) ocenia jakość komunikacji na podstawie studium przypadku

4) proponuje działania usprawniające przepływ informacji

1) opisuje modele błędu wg Jamesa Reasona

2) wskazuje skutki błędów w obsłudze

3) proponuje działania ograniczające ryzyko błędu

4) porównuje różne modele teorii błędu

1) określa ludzkie możliwości i ograniczenia

2) wyjaśnia pojęcia z zakresu psychologii społecznej (np. presja grupy, procesy grupowe, relacje interpersonalne w szczególności gradient autorytetu)

20) stosuje zasady kultury bezpieczeństwa i raportowania

21) rozpoznaje najczęstsze błędy ludzkie w obsłudze na przykładzie studium przypadku

– 831 –

3) analizuje środowisko fizyczne eksploatacji statków powietrznych

4) prezentuje zadania związane z eksploatacją statków powietrznych

5) objaśnia znaczenie komunikacji w zespole

6) określa błędy ludzkie podczas eksploatacji statków powietrznych

7) przedstawia zagrożenia związane z obsługą statków powietrznych

1) sporządza raport zdarzenia wg Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem (Safety Management System SMS)

2) rozróżnia zachowania sprzyjające i ograniczające bezpieczeństwo

3) wyjaśnia pojęcie kultury sprawiedliwego traktowania (just culture)

4) analizuje Czynniki Ludzkie w Part-145

1) wymienia elementy koncepcji Gordona Duponta „Dirty Dozen” („Parszywej Dwunastki”)

2) rozpoznaje elementy koncepcji Gordona Duponta w studium przypadku

3) proponuje działania korygujące

4) ocenia wpływ presji czasu na błędy obsługowe

TLO.04.3. Stosowanie podstawowych zasad aerodynamiki Efekty kształcenia

Uczeń:

1) analizuje zależności fizyczne między parametrami atmosfery a warunkami lotu

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) oblicza zmiany ciśnienia, temperatury i gęstości powietrza w funkcji wysokości według atmosfery wzorcowej (International Standard Atmosphere ISA)

– 832 –

2) porównuje warunki rzeczywiste z atmosferą wzorcową i ocenia wpływ różnic na osiągi statku powietrznego

3) ilustruje zależności między temperaturą, ciśnieniem i gęstością według atmosfery wzorcowej

4) stosuje model atmosfery wzorcowej do przeliczeń parametrów lotu (np. prędkość wskazywana vs równa rzeczywista)

2) opisuje i analizuje charakter 1) podaje definicje liczby Reynoldsa

przepływu powietrza wokół ciała oraz czynniki wpływające na opór i siłę nośną

3) oblicza i interpretuje zależności między kątem natarcia, siłą nośną i oporem

2) rozróżnia rodzaje przepływu powietrza (np. laminarnego, turbulentnego, ustalonego, nieustalonego)

3) opisuje warunki występowania przepływów powietrza

4) wyjaśnia zjawisko warstwy przyściennej i punktu stagnacji na profilu lotniczym

5) ocenia wpływ kąta natarcia i kształtu skrzydła na siłę nośną i opór aerodynamiczny

6) zaznacza na schemacie elementy profilu lotniczego (np. cięciwy, środek parcia, wydłużenia skrzydła)

1) oblicza wartości współczynnika siły nośnej (Cz) i oporu (Cx) dla różnych kątów natarcia

2) analizuje biegunową profilu skrzydła

3) wskazuje moment przeciągnięcia na podstawie charakterystyki współczynnika siły nośnej i kąta natarcia (Cz(α))

4) opisuje skutki przeciągnięcia w kącie krytycznym natarcia (αKR)

5) ocenia wpływ zanieczyszczeń powierzchni nośnych, sterujących i stabilizujących (np. lodu, śniegu, brudu na wartość siły nośnej)

4) analizuje zależności między siłami działającymi na statek powietrzny w różnych fazach lotu

5) dobiera rozwiązania konstrukcyjne i eksploatacyjne zwiększające siłę nośną

6) analizuje zjawiska aerodynamiczne przy lotach około i ponaddźwiękowych

– 833 –

1) analizuje graficznie rozkład sił w poszczególnych fazach lotu (np. siły nośnej, siły oporu, siły ciągu i siły grawitacji)

2) wyznacza parametry lotu (np. liczbę Reynoldsa (Re), kąt ślizgu, zasięg, długotrwałość lotu)

3) analizuje przyczyny przeciągnięcia i określa jego wpływ na obwiednię lotu

4) ocenia wpływ obciążenia i ograniczeń konstrukcyjnych na dynamikę lotu

1) opisuje działanie urządzeń mechanizacji skrzydła (np. klap zwykłych, krokodylowych, przesuwnych, szczelinowych, dwuszczelinowych, Fowlera i klap przednich ze szczeliną – slotów)

2) porównuje graficznie działanie różnych układów klap na charakterystykę zależności siły nośnej od kąta natarcia (Cz(α))

3) ocenia efektywność urządzeń mechanizacji skrzydła w różnych fazach lotu

4) opisuje zmiany krzywej biegunowej statku powietrznego po wysunięciu klap

1) wyjaśnia pojęcia: prędkości dźwięku i liczby Macha (Ma)

2) rozróżnia loty poddźwiękowe, okołodźwiękowe i ponaddźwiękowe

3) ilustruje graficznie powstawanie fali uderzeniowej

4) ocenia wpływ skosu skrzydła na krytyczną liczbę Macha (MaKR) i opory falowe

5) analizuje czynniki wpływające na przepływ powietrza we wlotach silników dużej prędkości (np. temperatura, ciśnienie)

7) diagnozuje czynniki wpływające na stateczność podłużną, boczną i kierunkową statku powietrznego TLO.04.4. Stosowanie elektrotechniki Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się pojęciami z zakresu teorii elektronowej i elektrotechniki podczas obsługi technicznej systemów awionicznych i instalacji elektrycznych statków powietrznych

2) charakteryzuje statyczną energię elektryczną i przewodnictwo

– 834 –

1) opisuje czynniki decydujące o stateczności czynnej i biernej (np. geometria skrzydła, rozmieszczenie mas, siły aerodynamiczne)

2) analizuje wpływ położenia środka ciężkości na stateczność podłużną

3) ilustruje graficznie wpływ powierzchni sterowych na zachowanie statku powietrznego podczas zakrętu

4) ocenia związek między geometrią skrzydeł a reakcjami aerodynamicznymi w locie bocznym

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje strukturę i przemieszczanie się ładunków elektrycznych w atomie, molekułach, jonach i związkach

2) opisuje molekularną strukturę przewodników, półprzewodników oraz izolatorów

3) wyjaśnia pojęcia związane z elektrotechniką (np. różnica potencjałów, siła elektromotoryczna, napięcie, prąd, opór, przewodnictwo, ładunek, przepływ elektronów)

4) wymienia podstawowe wielkości elektryczne i ich jednostki

1) opisuje statyczną energię elektryczną i rozmieszczenie ładunków elektrostatycznych (np. ładunek z tarcia powietrza na poszyciu, odgromniki ładunków na końcówkach skrzydeł)

3) charakteryzuje metody wytwarzania prądu elektrycznego

– 835 –

2) omawia prawa elektrostatyczne przyciągania i odpychania oraz wskazuje ich występowanie w statku powietrznym, w szczególności: przywieranie zanieczyszczeń do paneli i osłon z tworzyw w kabinie oraz kierunkowe odprowadzanie ładunków przez odprowadzacze ładunków na końcówkach skrzydeł i usterzeń

3) stosuje prawo Coulomba w ochronie awioniki: ocenia ryzyko ESD przy zbliżeniu dłoni do elektroniki, uzasadnia opaskę ESD i ekranowanie

4) wykorzystuje wiedzę z zakresu przewodnictwa elektrycznego do obsługi elementów statku powietrznego:

a) w ciałach stałych (np. poszycie aluminiowe, połączenia masowe (bonding), ekrany kabli)

b) w cieczach (np. niska przewodność paliwa lotniczego (wymóg uziemiania przy tankowaniu)

c) w gazach: wpływ wilgotności powietrza na gromadzenie i rozpraszanie ładunków

5) omawia przewodnictwo energii elektrycznej w próżni

1) opisuje metody produkcji prądu przez źródła: światła, ciepła, tarcia lub działaniem chemicznym, magnetyzmem i ruchem (np. akumulatory, RAT (Ram Air Turbine), APU (Auxiliary Power Unit))

2) opisuje pozytywne i negatywne cechy różnych metod produkcji prądu

– 836 –

3) dokonuje analizy zastosowania danego źródła prądu elektrycznego na statku powietrznym z uwzględnieniem ich cech szczególnych

4) charakteryzuje źródła prądu stałego 1) opisuje budowę i działanie chemiczne: ogniw

5) oblicza obwody prądu stałego w rozwiązaniach stosowanych w statkach powietrznych

galwanicznych, akumulatorowych, ołowiowych, niklowo-kadmowych, alkalicznych

2) identyfikuje baterię pokładową 28V jako źródło DC do rozruchu i zasilania awaryjnego

3) wskazuje baterie lub ogniwa alkaliczne w statkach powietrznych

4) omawia ogniwa połączone szeregowo i równolegle

5) omawia opór wewnętrzny ogniwa i jego skutki dla baterii

6) opisuje materiały do budowy termoogniw

7) opisuje działanie fotokomórek (np. optyczne czujniki dymu w statku powietrznym)

1) wyjaśnia pojęcie obwodów stosowanych w rozwiązaniach lotniczych oraz wymienia ich elementy

2) oblicza obwody stosując zależności połączenia szeregowego, równoległego i mieszanego łączenia odbiorników energii elektrycznej oraz metodę dzielników napięcia

3) oblicza obwody wykorzystując znaczenie oporności wewnętrznej źródła prądu

4) ocenia spadek napięcia baterii podczas rozruchu APU lub silnika i wpływ na

6) charakteryzuje pojęcie rezystancji oraz rezystora

7) charakteryzuje moc elektryczną na statku powietrznym

– 837 –

działanie odbiorników (np. grzanie sond, logika przekaźników)

5) oblicza napięcie na szynie ESS DC BUS z kilkoma odbiornikami (np. Pitoty, podświetlenie, moduły awioniki z uwzględnieniem rezystancji wiązek)

6) rozpoznaje i oblicza układy połączeniowe trójkąt-gwiazda

7) stosuje prawo Ohma dla odcinka i dla całego obwodu oraz prawo Kirchoffa przy obliczaniu pokładowych obwodów elektrycznych statków powietrznych

1) oblicza rezystancję pod wpływem czynników takich jak: temperatura, długość, średnica przewodów, rodzaj materiału

2) oblicza rezystancje wykorzystując wzory i właściwości rezystancji właściwej, konduktancji i ich jednostek

3) opisuje cechy szczególne rezystorów: moc, napięcie i prąd znamionowy, tolerancję, współczynnik temperaturowy rezystancji

4) rozróżnia rezystory za pomocą oznaczenia paskowego

5) oblicza rezystancję zastępczą układu szeregowego, równoległego oraz mieszanego

6) opisuje potencjometry, termistory oraz warystory i reostaty

7) opisuje mostki Wheastone’a, Thomsona, Greatz’a

1) rozróżnia moc, pracę i energię prądu elektrycznego jako parametry urządzeń lotniczych

8) charakteryzuje pojemność elektryczną i jej wpływ na urządzenia w statkach powietrznych

9) charakteryzuje działanie magnetyzmu oraz jego wpływ na urządzenia lotnicze

– 838 –

2) podaje jednostki pracy i energii prądu elektrycznego

3) omawia rozproszenie mocy w odbiorniku z uwzględnieniem systemu podgrzewania w sondach i odbiornikach ciśnienia oraz temperatury

4) oblicza moc, pracę i energię elektryczną w układzie zasilania urządzeń awionicznych

5) omawia zastosowanie prawa Joule’a-Lenza w urządzeniach wyposażenia pokładowego

1) opisuje budowę, działanie i zastosowanie kondensatorów

2) omawia czynniki wpływające na pojemność elektryczną (np. powierzchnia płytek, napięcie znamionowe, stała dielektryczna, napięcie robocze)

3) opisuje kondensator płaski i cylindryczny

4) rozróżnia kondensatory za pomocą oznaczenia paskowego

5) oblicza pojemności kondensatorów w połączeniu szeregowym i równoległym w zastosowaniu w prostownikach zasilających układy awioniczne

6) oblicza energię kondensatora w układach zapłonowych silnika lotniczego

7) opisuje ładowanie i rozładowanie kondensatora w funkcji wykładniczej oraz stałą czasową

8) opisuje próby i testowanie kondensatorów

1) opisuje właściwości i działanie magnesu zawieszonego w polu magnetycznym Ziemi

2) opisuje działanie lotniczej busoli magnetycznej

10) charakteryzuje indukcję elektromagnetyczną oraz jej wykorzystanie w technice lotniczej

– 839 –

3) oblicza moment siły działający na igłę magnetyczną w polu magnetycznym

4) podaje konstrukcję i zasadę działania elektromagnesu oraz jego zastosowanie w urządzeniach lotniczych sterowania (np. w zaworach paliwowych, blokadach drzwi, hamulcach, stycznikach)

5) wyznacza kierunek pola magnetycznego wokół przewodnika przewodzącego prąd według reguł trzech palców

6) opisuje siłę magnetomotoryczną, natężenie pola magnetycznego, indukcję magnetyczną, przenikalność i pętle histerezy, reluktancję natężenia koercyjnego, punkt nasycenia, prądy wirowe

7) podaje zalecenia dotyczące obsługi i przechowywania magnesów

1) opisuje prawo Faradaya oraz zasady indukcji

2) opisuje wzbudzenie napięcia w przewodniku poruszającym się w polu magnetycznym przy czynnikach takich jak: siła pola magnetycznego, szybkość zmian strumienia, liczba zwojów

3) opisuje zjawisko indukcji wzajemnej i czynniki wpływające na nią (np. liczba zwojów w cewce, rozmiar i przenikalność cewki, wzajemne pozycje cewek)

4) opisuje prawo Lenza i czynniki definiujące biegunowość

5) wyjaśnia czym jest samoindukcja oraz punkt nasycenia

6) podaje podstawowe zastosowania cewki indukcyjnej

11) charakteryzuje podstawy napięcia lub prądu przemiennego

12) charakteryzuje obwody RLC

– 840 –

7) omawia zastosowanie indukcji elektromagnetycznej w nowoczesnych lotniczych czujnikach przepływu cieczy i

powietrza

8) omawia zastosowanie indukcji elektromagnetycznej w czujnikach obrotu

kół lub wałów silnika lotniczego

1) wskazuje źródła indukowania napięcia

przemiennego na pokładzie statku

powietrznego

2) opisuje przebiegi sinusoidalne (np. faza,

częstotliwość, okres, cykl)

3) podaje rodzaje prądów zmiennych oraz

metody jego wytwarzania

4) podaje wartości chwilowe, średnie,

pierwiastkowe, szczytowe, szczytowo-

amplitudowe prądu w odniesieniu do

napięcia i mocy

5) rozróżnia wartości napięcia i prądu:

skuteczną, średnią

6) podaje definicję fazy i przesunięcia fazowego

7) rozróżnia przebieg trójkątny i prostokątny

8) rozróżnia prąd jednofazowy i trójfazowy w

układzie energetycznym statku powietrznego

1) opisuje rodzaje obciążeń pasywnych (R, L,

C) pokładowych układów zasilania statków

powietrznych

2) oblicza napięcie, natężenie prądu,

impedancję, kąt fazowy oraz moc czynną,

bierną i pozorną w układzie RLC w

połączeniu szeregowym, równoległym i

szeregowo-równoległym

13) charakteryzuje pokładowe silniki i prądnice prądu stałego stosowane na statkach powietrznych

14) charakteryzuje prądnice prądu przemiennego stosowane na statkach powietrznych

– 841 –

3) podaje własności obwodu indukcyjnego i pojemnościowego w połączeniu szeregowym i równoległym

4) oblicza rezonans prądu i napięcia w układzie RLC

5) podaje przykłady zastosowań urządzeń zawierających obwód RLC (np. filtry w elektronicznych obwodach awionicznych, układ zapłonowy z przerywaczem silników lotniczych)

6) opisuje zastosowanie filtrów elektrycznych i oblicza parametry filtrów dolno i górno przepustowych oraz środkowo zaporowych i przepustowych

1) opisuje budowę i zasadę działania maszyn elektrycznych prądu stałego w tym stosowanych na statkach powietrznych

2) opisuje czynniki wpływające na moc wyjściową, moment obrotowy, prędkość i kierunek obrotu silników prądu stałego

3) opisuje czynniki wpływające na moc wyjściową i kierunek prądu w prądnicach prądu stałego

4) opisuje silnik szeregowy, bocznikowy i silnik wykonawczy

5) opisuje budowę, zasadę działania rozruszników lotniczych: silnika szeregowego prądu stałego i prądnicorozrusznika szeregowo-bocznikowego

1) opisuje obroty pętli w polu magnetycznym i kształt wygenerowanego sygnału

2) opisuje budowę i działanie wirującego twornika

15) charakteryzuje silniki prądu przemiennego stosowane na statkach powietrznych

16) charakteryzuje transformatory stosowane na statkach powietrznych

– 842 –

3) opisuje alternatory jedno, dwu i trójfazowe

4) opisuje budowę, zasadę działania i przeznaczenie jednofazowej i trójfazowej prądnicy synchronicznej

5) opisuje zastosowanie i zalety połączenia gwiazdowego i trójkątnego

6) opisuje prądnice na magnes trwały

1) opisuje budowę, właściwości i zasadę działania silnika synchronicznego i asynchronicznego

2) opisuje silniki jedno i wielofazowe

3) opisuje metody kontrolowania prędkości i kierunku obrotu w silnikach

4) opisuje metody wytwarzania pola wirującego poprzez kondensator, cewkę indukcyjną oraz nabiegunnik zwarty i dzielony

5) opisuje dwufazowy silnik kubkowy stosowany w układach automatyki lotniczej

6) opisuje budowę, zasadę działania, przeznaczenie selsynów i ich zastosowanie w układach pomiarowych statków powietrznych

1) opisuje budowę, właściwości oraz zasadę działania transformatorów

2) określa straty na transformatorze i metody ich przezwyciężania

3) określa wydajność, przekaz mocy i znaczenie biegunowości w transformatorze

4) oblicza napięcie międzyprzewodowe, fazowe oraz moc w systemie trójfazowym

5) określa funkcjonowanie transformatora przy obciążeniu i braku obciążenia

– 843 –

6) opisuje prąd pierwotny, wtórny, napięcie i przekładnie zwojową oraz moc i wydajność transformatora

7) opisuje autotransformator i jego zastosowanie w układach pomiarowych wykorzystywanych w obsłudze statków powietrznych

TLO.04.5. Podstawy obsługi technicznej systemów awionicznych i instalacji elektrycznych statków powietrznych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje materiały do budowy statku powietrznego

2) charakteryzuje korozje na statku powietrznym

3) charakteryzuje elementy złączne Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje właściwości materiałów konstrukcyjnych zawierające i niezawierające żelaza

2) opisuje zasady testowania materiałów konstrukcyjnych

3) opisuje procedury inspekcji naprawy

4) wymienia stale stopowe

5) określa właściwości kompozytów

6) określa procedury inspekcji i naprawy kompozytów

1) opisuje zjawiska chemiczne korozji

2) opisuje rodzaje korozji i sposób ich identyfikacji

3) opisuje czynniki sprzyjające korozji

4) określa podatność materiałów na korozję

1) opisuje rodzaje gwintów oraz ich oznaczenia na statku powietrznym

2) opisuje śruby, śruby dwustronne oraz wkręty

3) opisuje rodzaje zatrzasków

4) identyfikuje nity pełne i jednostronne zamykane stosowane na statkach

4) charakteryzuje rury, złącza, sprężyny oraz łożyska statku powietrznego

5) charakteryzuje rodzaje przekładni i linki sterownicze statku powietrznego

6) charakteryzuje przewody i połączenia elektryczne na statku powietrznym

7) posługuje się narzędziami i przyrządami pomiarowymi

– 844 –

1) rozróżnia typy rur

2) wymienia typowe złącza do rur paliwowych hydraulicznych, olejowych, pneumatycznych oraz wentylacyjnych

3) opisuje materiały sprężynowe, typy sprężyn oraz ich zastosowanie na statku powietrznym

4) opisuje zastosowanie łożysk

5) omawia konstrukcje i materiały do budowy łożysk

1) opisuje rodzaje przekładni zębatych i ich zastosowanie

2) opisuje pasy i koła pasowe oraz łańcuchy i koła łańcuchowe

3) wymienia rodzaje linek sterowniczych

4) wymienia złączki końcowe oraz urządzenia kompensacyjne

5) opisuje linki Bowdena i elastyczne układy sterowania statkiem powietrznym

1) rozróżnia rodzaje przewodów

2) opisuje budowę i właściwości przewodów

3) określa przewody wysokiego napięcia

4) identyfikuje przewody koncentryczne

5) podaje kody identyfikacyjne przewodów

6) omawia sposoby łączenia przewodów (np. zaciskanie i sprzęganie)

7) opisuje rodzaje złączy, styków, wtyków oraz gniazd

1) rozróżnia rodzaje narzędzi ręcznych, elektrycznych, pomiarowych precyzyjnych mechanicznych i elektrycznych

2) wykonuje pomiary narzędziami do pomiarów precyzyjnych

8) odczytuje i sporządza rysunki techniczne oraz schematy

9) stosuje połączenia EWIS (system połączeń elektrycznych)

– 845 –

3) opisuje stosowanie urządzeń i metod smarowania

4) omawia system tolerancji i pasowań oraz norm jakości wykonania

5) omawia zasady i normy kalibracji narzędzi i wyposażenia

1) stosuje zasady sporządzania rysunku technicznego

2) sporządza prosty rysunek techniczny maszynowy i elektryczny (np. elementu mocującego urządzenia, schemat układu włączenie regulatora napięcia)

3) odczytuje wymiary, tolerancje, rzuty techniczne

4) opisuje specyfikę ATA 100 (Air Transport Association)

5) rozróżnia normy lotnicze: ISO (International Organization for Standardization), NAS (National Aerospace Standards), MIL-STD (Military Standards)

6) odczytuje schematy połączeń oraz schematy ideowe

1) opisuje testowanie ciągłości oraz izolacji przewodów

2) stosuje narzędzia do zaciskania przewodów

3) stosuje narzędzia do wyjmowania pinów ze złącza i wkładania do złącza

4) opisuje techniki ochrony i ekranowania wiązek elektrycznych

5) wskazuje obszary o wysokiej intensywności promieniowania

6) opisuje proces lutowania i stosowane narzędzia

– 846 –

7) wykonuje lutowanie przewodów, wiązek i elementów elektronicznych

10) charakteryzuje procedury 1) podaje przykłady obliczania wyważenia wyważania oraz przechowywania statku powietrznego

11) wykonuje obsługę techniczną sieci elektrycznej statku powietrznego statku powietrznego

2) oblicza środek ciężkości

3) opisuje zasady bezpieczeństwa przy holowaniu

4) wskazuje punkty zabezpieczenia oraz blokowania statku powietrznego

5) opisuje sposoby przechowywania i konserwacji statku powietrznego w zależności od miejsca, długości postoju i operatora

1) analizuje dokumentację techniczną sieci elektrycznej statku powietrznego oraz albumy schematów

2) opisuje sposoby wykrywania i usuwania niesprawności sieci elektrycznej

3) stosuje narzędzia do wykonywania naprawy wiązek elektrycznych

4) stosuje podręcznik schematów elektrycznych (WDM-Wiring Diagram Manaul)

5) lokalizuje luki i przedziały awioniczne

6) wykonuje oględziny, mocowanie wiązek, uszkodzenia izolacji przewodu

7) sprawdza ciągłość obwodu: rezystancję, impedancję

8) porządkuje przewody, poprawia ich prowadzenie i mocowanie

12) charakteryzuje techniki 1) omawia techniki wytwarzania części wytwarzania przyrostowego metodami przyrostowymi

2) omawia wady i zalety wytwarzania przyrostowego

13) dokumentuje wykonane prace i przestrzega zasad właściwej komunikacji

– 847 –

3) ocenia jakość wykonania części i zna typowe błędy produkcyjne

1) sporządza zapisy wykonanych zadań w dokumentacji obsługowej (karcie zadaniowej)

2) sporządza zapisy wykrytych niesprawności (usterek)

3) omawia zasady przekazywanie informacji o niezakończonych zadaniach kolejnej zmianie

4) przekazuje informacje dotyczące wykonywanych zadań

TLO.04.6. Stosowanie elektroniki w wyposażeniu statków powietrznych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje rodzaje, budowę, działanie i zastosowanie diod

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje diody półprzewodnikowe i wskazuje obszary ich stosowania

2) opisuje właściwości i budowę diod prostowniczych

3) podaje symbol graficzny i parametry diod prostowniczych

4) opisuje właściwości i zastosowanie diod: Zenera, pojemnościowej, przełączających i diod LED

5) opisuje zastosowanie diod w układach prostowniczych

6) opisuje rozwiązania prostowników i wskaźniki efektywności układów prostowniczych

7) opisuje sposób doboru diod prostowniczych do typu prostownika oraz sposób łączenia diod w zależności od wymagań technicznych

2) charakteryzuje budowę, działanie i zastosowanie tranzystorów

3) charakteryzuje budowę, działanie i zastosowanie układów scalonych

4) charakteryzuje budowę płytek drukowanych PCB, technologie ich wykonania i zastosowanie

– 848 –

1) opisuje rodzaje, budowę i działanie tranzystorów oraz ich stany pracy

2) opisuje tryby pracy tranzystora, kierunki polaryzacji złączy tranzystorów i parametry

3) opisuje różne rodzaje tranzystorów polowych

4) opisuje charakterystyki przejściowe, parametry statyczne i parametry graniczne tranzystora złączowego

5) opisuje działanie obwodów wzmacniaczy: polaryzacja, sprzężenia zwrotne, stabilizacja, odsprzęganie

6) opisuje obwody wielostopniowe: kaskadowe, przeciwsobne, generatory, przerzutniki

7) opisuje działanie wzmacniaczy wielostopniowych wraz z metodami łączenia stopni wzmacniaczy

1) opisuje rolę mikroelektroniki w technice i procesy technologiczne stosowane w mikroelektronice

2) opisuje układy scalone, ich konstrukcje oraz cechy układów scalonych

3) rozróżnia stopnie scalenia układów scalonych

4) opisuje bipolarne układy scalone z tranzystorami bipolarnymi NPN stosowanymi do wytwarzania układów analogowych z elementami biernymi (diody, rezystory i kondensatory)

5) opisuje półprzewodnikowe układy scalone CMOS

1) opisuje budowę, rodzaje i zastosowanie płytek drukowanych PCB

5) charakteryzuje konstrukcje, działanie i wykorzystanie serwomechanizmów

– 849 –

2) opisuje metody wytwarzania płytek drukowanych

3) opisuje sposoby montażu elementów elektronicznych na płytkach PCB

4) opisuje stosowane narzędzia do montażu elementów na płytkach

1) opisuje budowę, działanie i przeznaczenie serwomechanizmów

2) opisuje proces ujemnego sprzężenia zwrotnego i cel jego stosowania w serwomechanizmach

3) opisuje rodzaje serwomechanizmów i dzieli je według typu napędu i funkcjonalności

4) opisuje zastosowanie serwomechanizmów w systemach sterowania w lotnictwie

TLO.04.7. Stosowanie techniki cyfrowej w wyposażeniu statków powietrznych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) stosuje techniki cyfrowe i elementy logiki w zadaniach obsługowych Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wykonuje konwersje między systemami liczbowymi (dziesiętny na binarny / ósemkowy / szesnastkowy)

2) opisuje wpływ rozdzielczości lub kwantyzacji przy prostym przeliczaniu danych czujnika

3) uzupełnia tablice prawdy dla bramek AND / OR / NOT / NAND / NOR / XOR oraz przewiduje stan wyjścia na podstawie małego schematu logicznego

4) dobiera enkoder lub dekoder albo multiplekser lub demultiplekser do selekcji lub rozdziału sygnałów w przykładzie

2) wyjaśnia i stosuje architekturę mikrokomputera oraz magistrale danych w statku powietrznym

– 850 –

pokładowym (np. wybór kanału czujnika) i uzasadnia jego wybór

5) interpretuje prosty diagram czasowy (timing) lub opis automatu stanów i wskazuje możliwą usterkę (np. „zwarcie do +” wraz z krokiem weryfikacji)

1) opisuje bloki CPU (Central Processing Unit), CU (Control Unit) lub ALU (Arithmetic Logic Unit), rejestrypamięci RAM (Random -Access Memory), ROM (Read-Only Memory), PROM (Programmable Read- Only Memory) oraz ich przebieg (pobranie – dekodowanie – wykonanie instrukcji)

2) szkicuje schemat blokowy z magistralami danych, adresową, sterującą

3) opisuje standardy magistrali komunikacyjnych takie jak: ARINC 429 i 629, ARINC 664 (AFDX lub Ethernet), CAN (Controller Area Network), ARINC 825 i kierunek transmisji, prędkości rzędu, ramka, slot, etykieta oraz dobiera właściwą magistralę do scenariusza

4) dekoduje prosty przykład słowa ARINC 429 (Label, SDI (Source / Destination Identifier), Data, SSM (Sign / Status Matrix), Parity) i objaśnia znaczenie parametru na podstawie opisu

5) wyjaśnia zasadę działania światłowodu (całkowite wewnętrzne odbicie)

6) wskazuje minimalny promień gięcia złącza i zasady czystości czoła ferruli przy obsłudze systemów światłowodowych

– 851 –

3) interpretuje wskazania 1) identyfikuje funkcję kluczowych systemów elektronicznych systemów statku takich jak ACARS-ARINC (Aircraft powietrznego Communications Addressing and Reporting System), FBW (Fly-by_Wire), EFIS (Electronic Flight Instrument System), ECAM (Electronic Centralized Aircraft Monitor), EICAS (Engine Indication and Crew Alerting System), FMS (Flight Management System), ADC (Air Data Computer), ADIRU (Air Data Inertial Reference Unit), IRS (Inertial Reference System), EGPWS (Enhanced Ground Proximity Warning System), TAWS (Terrain Awareness and Warning System), TCAS (Traffic Collision Avoidance System), GNSS (Global Navigation Satellite System) na poziomie bloku i przepływu sygnałów i ich powiązanie z wbudowanym testem BITE

2) rozróżnia technologie wyświetlaczy takich jak: CRT (Cathode Ray Tube), LCD (Liquid Crystal Display), LED (Light Emitting Diode)

3) opisuje objawy typowych usterek (np. inwerter podświetlenia, martwe piksele, wypalenie) i proponuje krok weryfikacji

4) odczytuje prosty raport, tłumaczy teksty na czynności obsługowe i wskazuje właściwy dokument oraz punkt testu

5) analizuje krótki schemat sygnałowy i wskazuje miejsce podłączenia przyrządu pomiarowego dla weryfikacji

4) charakteryzuje zasady ochrony ESD / EMI / HIRF oraz zarządzania oprogramowaniem

– 852 –

1) opisuje stanowisko ESD (Electrostatic Discharge) (np. opaska, mata, uziemienie)

2) wyjaśnia źródła EMI (Electromagnetic Interference), HIRF (High-Intensity Radiated Fields), zasady ekranowania, uziemiania i prowadzenia wiązek

3) dobiera środek ograniczający zakłócenia (np. separacja przewodów, jednostronne uziemienie ekranu)

4) opisuje zagrożenia od wyładowań atmosferycznych i anten nadawczo‑odbiorczych i wskazuje bezpieczne odległości obsługowe dla stref narażenia

5) wyjaśnia zasady Software Management Control i wskazuje konsekwencje nieautoryzowanych zmian

TLO.04.8. Diagnozowanie urządzeń i instalacji elektrycznych systemów awionicznych Efekty kształcenia Uczeń:

1) planuje diagnozę

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wskazuje dokumentację dla danego systemu

2) zaznacza punkty pomiarowe (złącza i piny) i miejsca oględzin na schemacie instalacji

3) stosuje narzędzia diagnostyczne (np. multimetr, miernik izolacji, próbnik ciągłości) i materiały pomocnicze (np. benzyna, flanela)

4) określa warunki testu (np. kiedy włączone zasilanie, jakie pozycje przełączników, czy statek powietrzny ma być pod napięciem czy

nie)

– 853 –

2) przygotowuje stanowisko i 1) instalację do pomiarów

2)

3)

4)

3) wykonuje podstawowe pomiary i 1) oględziny zgodnie z instrukcją

2)

3)

4)

4) interpretuje wyniki i wskazuje 1) kolejny krok serwisowy

2)

3)

4) zabezpiecza strefę pracy: opaska i mata przeciw wyładowaniom elektrostatycznym (ESD), oznaczenie strefy pracy

przygotowuje obwód zgodnie z procedurą: odłącza lub łączy wtyczki, zabezpiecza złącza, sprawdza dostęp

sprawdza zasilanie i zabezpieczenia: pozycje wyłączników, bezpieczniki, stan uziemienia i połączeń wyrównawczych

ustawia przyrządy na właściwe zakresy (V DC, V AC 400 Hz, omomierz, test ciągłości) i wykonuje próbny odczyt

mierzy napięcie zasilania w wyznaczonych punktach (np. 28V prądu stałego, 115 V prądu przemiennego) i zapisuje wyniki z jednostkami

sprawdza ciągłość i rezystancję przewodów lub ekranów oraz stan połączeń (np. brak korozji, luzów, pęknięć izolacji)

wykonuje pomiar izolacji i porównuje z minimalną wartością podaną w instrukcji dokumentuje miejsce pomiaru, wartość, warunki pomiaru

porównuje parametry zmierzone z nominalnymi zawartymi w dokumentacji i ocenia ich prawidłowość

wskazuje przyczynę niesprawności

wybiera sposób usunięcia niesprawności (np. naprawa wiązki lub złącza, poprawa umasienia lub ekranowania, regulacja, wymiana urządzenia)

sprawdza działanie systemu według procedury i zapisuje wynik

5) wyszukuje i czyta właściwe

– 854 –

1) lokalizuje na schemacie element lub dokumenty oraz schematy do urządzenie, złącze i piny oraz rysuje prostą naprawy

6) lokalizuje usterkę w instalacji lub wiązce lub urządzeniu z wykorzystaniem pomiarów i oględzin

7) usuwa usterkę zgodnie z instrukcją i dobrymi praktykami

ścieżkę sygnału lub zasilania (skąd → dokąd)

2) wskazuje potrzebne narzędzia i materiały do naprawy (np. multimetr, miernik izolacji, narzędzie do wypinania pinów, złączki zaciskane, koszulki termokurczliwe)

3) zaznacza warunki pracy do naprawy lub testu (np. dostęp do złączy)

1) wykonuje oględziny: stan wiązki, prowadzenie wiązki, opaski, przetarcia, złamane lub luźne piny w złączu, korozja, ślady łuku elektrycznego

2) sprawdza zasilanie i masę oraz ciągłość przewodów według punktów na schemacie

3) wykonuje prosty test w wybranej sekcji i obserwuje zmianę odczytu

4) zawęża miejsce usterki, pokazując odcinek między dwoma punktami pomiarowymi

1) czyści lub naprawia styki złącz

2) wymienia uszkodzony pin lub gniazdo zgodnie z instrukcją, zapewnia właściwe zatrzaśnięcie i oznaczenie dla przewodu

3) wycina uszkodzony odcinek przewodu

4) dobiera przewód pod względem typu i przekroju

5) wykonuje połączenie przewodu (np. złączka zaciskana, lutowanie), stosuje osłony lub koszulki i dba o kierunek ekranowania

6) poprawia prowadzenie wiązki: separacja od źródeł zakłóceń, łagodne promienie gięcia, właściwe opaski przelotki, brak naprężeń TLO.04.9. Wykonywanie prac demontażowo-montażowych, testowych i regulacyjnych na

– 855 –

urządzeniach i instalacjach elektrycznych oraz systemach awionicznych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje proces demontażu urządzeń ze statku powietrznego

2) charakteryzuje proces montażu urządzeń na statek powietrzny

3) wykonuje demontaż i montaż urządzeń na statek powietrzny

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje czynności związane z przygotowaniem do demontażu urządzeń awionicznych ze statku powietrznego

2) opisuje czynności w procesie demontażu urządzeń ze statku powietrznego

3) opisuje sposoby zabezpieczenia króćców zdemontowanego agregatu oraz króćców instalacji, z której został zdemontowany, a także przewodów i złącz elektrycznych

4) opisuje sposób postępowania ze śrubami, wkrętami, elementami montażowymi, a także sposoby weryfikacji ich dalszej przydatności

5) opisuje sposób przygotowania zdemontowanych urządzeń do przekazania do magazynu

6) opisuje czynności związane z zakończeniem prac demontażowych na statku powietrznym

1) opisuje czynności związane z przygotowaniem do montażu urządzeń na statek powietrzny

2) opisuje czynności montażowe urządzenia na statku powietrznym

3) opisuje czynności sprawdzenia czystości luków, przedziałów, wnęk, a także narzędzi

4) opisuje sposób postępowania z materiałami eksploatacyjnymi pozostałymi po czynnościach montażowych

1) pobiera karty zadaniowe i urządzenia z magazynu oraz przygotowuje narzędzia

4) charakteryzuje proces wykonania prac testowych i regulacyjnych na urządzeniach i instalacjach elektrycznych oraz systemach awionicznych

– 856 –

2) uzgadnia i przygotowuje strefy pracy na samolocie

3) przygotowuje i mocuje (np. drabinki, trapy)

4) lokalizuje miejsca zabudowy agregatu i odkrywa luki, przedziały lub wnęki

5) odłącza lub podłącza urządzenia od lub do instalacji

6) odkręca lub przykręca śruby mocujące urządzenie lub jego podstawę

7) sprawdza czystość i brak ciał obcych w luku, przedziale lub wnęce po demontażu lub montażu

8) odłącza drabinki, trapy od statku powietrznego

9) sprawdza narzędzia i powiadamia o zakończonej pracy

1) opisuje czynności przygotowawcze do podjęcia prac testowych i regulacyjnych na statku powietrznym

2) opisuje czynności związane z przygotowaniem aparatury kontrolno- -pomiarowej do wykonania testów

3) opisuje czynności związane z przygotowaniem statku powietrznego do testów i regulacji

4) opisuje czynności związane z testowaniem i regulacją instalacji elektrycznych i systemów awionicznych

5) opisuje czynności po zakończeniu prac testowych i regulacyjnych na statku powietrznym

5) wykonuje prace testowe i 1) przygotowuje narzędzia i sprzęt lotniskoworegulacyjne na urządzeniach i -hangarowy

– 857 – instalacjach elektrycznych oraz 2) systemach awionicznych z uwzględnieniem podziału obowiązków 3)

4)

5)

6)

7)

8)

9)

6) wykonuje czynności związane z 1) lokalizowaniem i usuwaniem usterek w instalacjach, wiązkach i urządzeniach z użyciem schematów, rysunków oraz elektronicznych 2) źródeł informacji technicznej

3)

4)

5) sprawdza aktualność wykonania obsług metrologicznych aparatury kontrolno- -pomiarowej

zabezpiecza strefy pracy oraz mocuje drabinki i trapy

podłącza aparaturę kontrolno-pomiarową i elementy pomiarowe

podłącza lotniskowe źródła zasilania oraz uzupełnia kartę pomiarową (zapisuje typ i numer aparatury kontrolno-pomiarowej)

testuje instalacje i systemy oraz porównuje parametry zmierzone z nominalnymi

wykonuje regulacje urządzenia, a w przypadku niezgodności parametrów wykonuje powtórne testowanie, aż do uzyskania zgodności

wypełnia kartę zadaniową

odłącza zasilanie aparatury kontrolno- -pomiarowej, demontuje drabinki i trapy oraz sprawdza strefy pracy pod względem obecności ciał obcych

opisuje konieczne czynności po otrzymaniu informacji o usterkach w instalacjach, wiązkach i urządzeniach z elektronicznych źródeł informacji technicznej i innych

lokalizuje niesprawności dysponując opisem usterki, nazwą niesprawnego parametru bądź jego numerem w algorytmie sprawdzeń

stosuje dokumentację producenta, schematy i rysunki

określa możliwe przyczyny niesprawności ustala kolejność, usuwa poszczególne niesprawności i kolejno je eliminuje

– 858 –

6) usuwa usterki w przypadku niesprawności urządzenia zgodnie z procedurą jego wymiany

7) usuwa usterki instalacji lub wiązki wykonując czynności zgodnie z procesem naprawy wiązek i instalacji

8) wykonuje prace testowe po usunięciu usterki instalacji, wiązki bądź urządzenia

TLO.04.10. Aerodynamika, konstrukcja i obsługa systemów statków powietrznych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) stosuje zasady aerodynamiki w obsłudze technicznej statków powietrznych

2) rozpoznaje i chroni elementy strukturalne statku powietrznego Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) objaśnia siły działające na statek powietrzny (siła nośna, opór, ciężar, ciąg)

2) opisuje wpływ mechanizacji skrzydła na start, fazy lotu i lądowanie statku powietrznego

3) interpretuje podstawowe wykresy i pojęcia (kąt natarcia, przeciągnięcie, liczba Macha w ujęciu praktycznym)

4) wskazuje zależności między masą, środkiem ciężkości a statecznością i sterownością

5) podaje przykłady zjawisk aerodynamicznych w śmigłowcu (wirujący płat)

1) opisuje elementy struktury statku powietrznego i ich zadania

2) wyjaśnia ochronę przed wyładowaniami atmosferycznymi oraz zasady uziemienia i połączeń wyrównawczych

3) opisuje podstawy ochrony antykorozyjnej i skutki naruszeń struktury statku powietrznego

3) charakteryzuje układy automatycznej kontroli lotu i stosuje systemy łączności, nawigacji i dozorowania w obsłudze

– 859 –

4) wskazuje miejsca szczególnie narażone na naruszenia struktury

5) dokumentuje naruszenia struktury fotograficznie i opisowo oraz przekazuje dokumentację do odpowiedniej komórki obsługowej

1) opisuje kanały i tryby autopilota oraz ich ograniczenia

2) opisuje uzbrajanie, przechwyt i śledzenie trybów autopilota

3) opisuje automat ciągu i podstawy automatycznego lądowania

4) rozróżnia systemy łączności: VHF (Very High Frequency), HF (High Frequency), satelitarne urządzenia audio, ELT (Emergency Locator Transmitter)

5) rozpoznaje systemy nawigacyjne: VOR (VHF Omnidirectional Range), ADF (Automatic Direction Finder), ILS (Instrument Landing System), DME (Distance Measuring Equipment), RNAV (Area Navigation), FMS (Flight Management System), GNSS (Global Navigation Satellite System), GBAS (Ground Based Augmentation System), SBAS (Satelite Based Augmentation System)

6) opisuje systemy dozorowane: transponder, SSR (Secondary Surveillance Radar), ADS‑B (Automatic Dependent Surveillance- Broadcast), TCAS (Traffic Collision Avoidance System), radar pogodowy, radiowysokościomierz

4) interpretuje wskazania systemów przyrządów pokładowych

5) utrzymuje w zdatności eksploatacyjnej instalację elektryczną i oświetlenie statku powietrznego

– 860 –

7) wyjaśnia znaczenie formatów i raportowania danych

1) wyjaśnia działanie pilota i podstawowych wskaźników (prędkościomierza, wysokościomierza, wariometru)

2) omawia podstawy żyroskopowe i przyrządy pochodne (sztuczny horyzont, żyrokompas, wskaźnik zakrętu)

3) opisuje systemy ostrzegania: GPWS (Ground Proximity Warning System), TAWS (Terrain Awareness and Warning System), ostrzeganie przeciągnięcia, wskaźnik AOA (Angle of Attack), pomiar wibracji AVM (Airborne Vibrating Monitor)

4) omawia układ EFIS (Electronic Flight Instrument System) i rolę komputera danych lotu ADC (Air Data Computer)

5) stosuje urządzenia do zadawania ciśnień powietrznych

6) odczytuje wskazania z urządzenia i porównuje je z parametrami na przyrządach pokładowych

7) potwierdza prawidłowość działania systemów pokładowych w karcie kontrolnej

1) opisuje źródła i rozdział mocy: DC (Direct Current), AC (Alternating Current), zasilanie awaryjne, regulację napięcia, ochronę obwodów, lotniskowe źródła zasilania

2) wskazuje rolę przetwornic, transformatorów i prostowników w instalacji

3) opisuje oświetlenie zewnętrzne, wewnętrzne i awaryjne oraz ich zastosowanie

6) obsługuje klimatyzację i systemy przeciwpożarowe

7) obsługuje systemy paliwowe i hydrauliczne

– 861 –

4) analizuje wpływ awarii segmentu sieci na działanie świateł lub wskaźników

5) sprawdza działanie układu energetycznego statku powietrznego według procedury

6) sprawdza działanie oświetlenia statku powietrznego

1) opisuje układ zwiększania ciśnienia kabiny, główne zawory

2) wskazuje źródła dopływu powietrza: upusty silnikowe, APU (Auxiliary Power Unit), lotniskowe źródła zasilania i drogi dystrybucji

3) omawia funkcje klimatyzacji i elementy zabezpieczeń

4) rozpoznaje elementy wykrywania lub ostrzegania przeciwpożarowego oraz systemy gaśnicze

5) wykonuje test funkcjonalny klimatyzacji

6) wykonuje ocenę zdatności butli gaśniczych: plomby i plombowanie, daty ważności, stan mocowań, odczyt ciśnienia z kompensacją temperatury

1) opisuje układ paliwowy (zbiorniki, zasilanie, przepompowanie, tankowanie, środki ostrożności dotyczące zbiorników paliwowych i wejścia do nich, system gazu obojętnego)

2) wyjaśnia równoważenie paliwem i działanie systemów specjalnych (zrzut, odpowietrzanie)

3) opisuje układ hydrauliczny (zbiornik, pompy, akumulatory, filtry, rozdział mocy)

8) obsługuje systemy przeciwoblodzeniowe,

pneumatyczne i tlenowe

9) obsługuje podwozie oraz instalacje wody i odpadów

– 862 –

4) interpretuje wskazania i typowe sygnały ostrzegawcze

5) wskazuje punkty zabezpieczeń i zasady czystości (filtracja, kontrola zanieczyszczeń)

6) oblicza ilość paliwa do zatankowania: przelicza masę na litry z uwzględnieniem gęstości w danej temperaturze i wpisuje wynik do dokumentacji

7) wykonuje pobranie próbki paliwa i ocenę zanieczyszczeń i wynik porównuje z kryterium czystości

1) opisuje zjawisko oblodzenia

2) rozróżnia rodzaje oblodzenia

3) opisuje rodzaje czujników oblodzenia

4) wyjaśnia sposoby usuwania oblodzenia

5) sprawdza działanie instalacji przeciwoblodzeniowej (np. odbiorników ciśnień powietrznych, grzania szyb czołowych)

6) wskazuje źródła zasilania pneumatycznego i próżniowego oraz ich dystrybucję i sposoby kontroli ciśnienia

7) opisuje systemy tlenowe w kokpicie i kabinie, ich źródła, magazynowanie, regulację, wskazania i zasady bezpieczeństwa

8) sprawdza jakość tlenu na podstawie świadectwa i napełnia instalację tlenową

1) opisuje budowę podwozia i działanie systemu, koła, hamulce, układ antypoślizgowy i sterowanie

2) wyjaśnia rolę czujników „ziemia-powietrze” i ich wpływ na inne systemy

10) wykorzystuje systemy obsługowe, kabinowe i informacyjne

– 863 –

3) sprawdza działanie układu „ziemia- -powietrze”

4) sprawdza stan odgromników

5) opisuje układ wody i toalet (dostawa, dystrybucja, drenowanie, obsługa) oraz wskazuje punkty przeglądowe

6) identyfikuje zagrożenia korozyjne związane z wodą oraz odpadami i dobiera środki zapobiegawcze

1) wyjaśnia rolę centralnych komputerów obsługowych, ładowania danych i monitorowania

2) opisuje architekturę i funkcje systemów kabinowych, w tym łączność wewnętrzną i sieć kabiny

3) opisuje systemy informacyjne, czyli magazyn danych, interfejsy załogi

4) przedstawia ideę IMA (Integrated Modular Avionics) i przykłady funkcji integrowanych

5) wskazuje wymagania i procedury dotyczące elektronicznego sprzętu awaryjnego

TLO.04.11. Obsługa napędów statków powietrznych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje silniki turbinowe, tłokowe, elektryczne i hydrauliczne oraz pomocnicze zespoły zasilania (APU) i sterowanie silnikami

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje budowę, instalacje, systemy kontroli pracy i rozwiązania konstrukcyjne silników turbinowych

2) opisuje budowę, działanie, charakterystyki i instalacje silników tłokowych oraz ich urządzenia kontroli pracy

3) opisuje przeznaczenie, rozwiązania konstrukcyjne przykładowych

2) sprawdza elektryczne i elektroniczne silnikowe systemy wskazań

– 864 –

pomocniczych zespołów napędowych APU (Auxiliary Power Unit)

4) opisuje przeznaczenie, działanie oraz zalety przyszłościowych zastosowań silników elektrycznych i hybrydowych do napędu statków powietrznych

5) opisuje działanie i funkcje układów sterowania silnikiem tłokowym oraz turbinowym (np. modułu programatora, i skrzynki przekaźników rozruchowych)

6) opisuje przeznaczenie, działanie i kontrolowane parametry elektronicznego systemu sterowania silnikiem FADEC (Full Authority Digital Engine / Elektronics Control)

1) opisuje przeznaczenie i rodzaje przyrządów elektrycznych i elektronicznych służących do wskazywania parametrów określających działanie silników statku powietrznego (np. obrotomierza, paliwomierza, przepływomierza, termometrów, sygnalizatorów opiłków w oleju, czujników wibracji)

2) sprawdza działanie przyrządów kontroli silnika (np. obrotomierza, paliwomierza, termopar, przepływomierza, termometrów)

3) opisuje przeznaczenie systemu wskazań parametrów pracy zespołu napędowego i sygnałów ostrzegających EICAS (Engine Indication and Crew Alerting System)

4) omawia wskazywane parametry systemu EICAS

3) charakteryzuje systemy śmigła

4) obsługuje układ startowy (rozruchowy) i zapłonowy

– 865 –

5) sprawdza działanie sygnałów ostrzegających EICAS

6) opisuje scentralizowany elektroniczny system monitorujący parametry samolotu ECAM (Electronic Centralized Aircraft Monitor)

7) sprawdza działanie sygnałów ostrzegających ECAM

1) omawia przeznaczenie i rozwiązania konstrukcyjne śmigła w silniku turbośmigłowym

2) opisuje wirnik nośny jako zespół konstrukcyjny śmigłowca, jego cechy i podziały wirników

3) opisuje śmigło ogonowe śmigłowca, jego przeznaczenie i budowę

4) rozróżnia napędy wirników nośnych śmigłowca

5) opisuje system ustawienia łopat śmigła w silnikach turbośmigłowych i tłokowych

6) opisuje układ sterowania śmigłem statku powietrznego z napędem silnikiem turbośmigłowym

7) testuje układ przeciwoblodzeniowy śmigieł w śmigłowcu

1) opisuje proces i etapy rozruchu silników lotniczych

2) opisuje urządzenia, które muszą być sterowane w procesie uruchamiania silnika (np. rozrusznik, zawory paliwowe, urządzenia zapłonowe, zawory tlenowe, wlot powietrza, dysza wylotowa, sprężarka silnika i pompy paliwowe)

TLO.04.12. Język angielski zawodowy Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku angielskim (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

– 866 –

3) opisuje przeznaczenie, budowę i działanie rozruszników stosowanych do rozruchu silników lotniczych: rozruszników elektrycznych, turbosprężarkowych, turbinowych i bezwładnościowych

4) opisuje przeznaczenie, budowę i działanie świec iskrowych, erozyjnych i półprzewodnikowych

5) ocenia stan świec iskrowych, erozyjnych i półprzewodnikowych

6) wymienia zużyte świece

7) opisuje przeznaczenie, ukompletowanie i działanie układu zapłonowego, wysokonapięciowego z cewką rozruchową

8) opisuje przeznaczenie, ukompletowanie i działanie układów zapłonowych niskonapięciowych ze świecami erozyjnymi i półprzewodnikowymi

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka angielskiego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje) artykułowane wyraźnie w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku angielskim

– 867 –

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku

1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, email, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych – reaguje w języku angielskim w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym podczas rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość,

– 868 –

2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę

2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób

4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe

6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji

– 869 – formularz, e-mail, dokument

związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku angielskim w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku angielskim

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

1) przekazuje w języku angielskim informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku angielskim

3) przekazuje w języku angielskim informacje sformułowane w języku polskim lub języku angielskim

4) przedstawia publicznie w języku angielskim wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

2) współdziała z innymi osobami realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku angielskim, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

– 870 – TLO.04.13. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

2) planuje wykonanie zadania

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie

1) omawia czynności realizowane w ramach czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne

2) wykazuje odpowiedzialność za wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy, w tym posługiwania się niebezpiecznymi substancjami i

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

6) doskonali umiejętności zawodowe

7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej

– 871 –

niewłaściwej eksploatacji maszyn i urządzeń na stanowisku pracy

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych w nieprzewidywalnych warunkach

1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposobów radzenia sobie ze stresem

5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

6) określa skutki stresu

1) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu

2) analizuje własne kompetencje

3) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

4) planuje drogę rozwoju zawodowego

5) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne w komunikacji interpersonalnej

8) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów

9) współpracuje w zespole

– 872 –

2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu

3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka „ja”

4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej

1) opisuje sposób przeciwdziałania problemom w zespole realizującym zadania

2) opisuje techniki rozwiązywania problemów

3) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania (np. praca w obsadzie dwu lub trzyosobowej)

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

TLO.04.14. Organizacja pracy małych zespołów Efekty kształcenia

Uczeń:

1) organizuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań, koordynuje prace zespołu

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) określa strukturę grupy

2) przygotowuje zadania zespołu do realizacji

3) planuje realizację zadań zapobiegających zagrożeniom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

4) szacuje czas potrzebny na realizację określonego zadania

5) komunikuje się z współpracownikami

2) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań

3) ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań

4) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakości pracy

– 873 –

6) wskazuje wzorce prawidłowej współpracy w grupie

7) przydziela zadania członkom zespołu zgodnie z planem

1) ustala kolejność wykonywania zadań zgodnie z harmonogramem prac

2) formułuje zasady wzajemnej pomocy

3) koordynuje realizację zadań

4) wydaje dyspozycje osobom wykonującym poszczególne zadania

5) monitoruje proces wykonywania zadań

6) opracowuje dokumentację dotyczącą realizacji zadania według przyjętych standardów

1) kontroluje efekty pracy zespołu

2) udziela wskazówek w celu prawidłowego wykonania przydzielonych zadań

3) ocenia pracę poszczególnych członków zespołu w zakresie zgodności z warunkami technicznymi odbioru prac

4) przeprowadza badanie efektywności pracy zespołu

1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych warunków i jakości pracy

2) proponuje rozwiązania techniczne i organizacyjne mające na celu poprawę warunków i jakości pracy

3) proponuje usprawnienia w kontekście ergonomii stanowiska pracy

4) proponuje mierniki efektów wprowadzonych rozwiązań

– 874 –

5) opracowuje wnioski i rekomendacje dotyczące możliwości dalszej poprawy warunków i jakości pracy

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK AWIONIK

Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby zapewnić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz umożliwić przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji TLO.04. Obsługa techniczna systemów awionicznych i instalacji elektrycznych statków powietrznych

− Przepisy prawa w wersji aktualizowanej w związku z ich zmianami:

− − Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 z dnia 4 lipca 2018 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lotnictwa cywilnego i utworzenia Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego oraz zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2111/2005, (WE) nr 1008/2008, (UE) nr 996/2010, (UE) nr 376/2014 i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/30/UE i 2014/53/UE, a także uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 552/2004 i (WE) nr 216/2008 i rozporządzenie Rady (EWG) nr 3922/91,

– – Rozporządzenie Komisji (UE) nr 748/2012 z dnia 3 sierpnia 2012 r. ustanawiające przepisy wykonawcze dotyczące certyfikacji lub deklaracji zgodności statków powietrznych i związanych z nimi wyrobów, części, akcesoriów, jednostek sterująco-monitorujących i podzespołów jednostek sterująco-monitorujących w zakresie zdatności do lotu i ochrony środowiska, a także dotyczące wymogów odnoszących się do zdolności organizacji projektujących i produkujących (Część-

21),

– – Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1321/2014 z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie ciągłej zdatności do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, części i wyposażenia, a także w sprawie zatwierdzeń udzielanych organizacjom i personelowi zaangażowanym w takie zadania,

– 875 –

− − Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 376/2014 z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zgłaszania i analizy zdarzeń w lotnictwie cywilnym oraz podejmowanych w związku z nimi działań następczych, zmiany rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 996/2010 oraz uchylenia dyrektywy 2003/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzeń Komisji (WE) nr 1321/2007 i (WE) nr 1330/2007,

− − Rozporządzenie Komisji (UE) 965/2012 z dnia 5 października 2012 r. ustanawiające wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do operacji lotniczych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008,

− − Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/203 z dnia 27 października 2022 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 w kwestii wymagań dotyczących zarządzania ryzykiem związanym z bezpieczeństwem informacji o potencjalnym wpływie na bezpieczeństwo lotnicze w odniesieniu do organizacji objętych zakresem stosowania rozporządzeń Komisji (UE) nr 1321/2014, (UE) nr 965/2012, (UE) nr 1178/2011, (UE) 2015/340, rozporządzeń wykonawczych Komisji (UE) 2017/373 i (UE) 2021/664 oraz właściwych organów objętych zakresem stosowania rozporządzeń Komisji (UE) nr 748/2012, (UE) nr 1321/2014, (UE) nr 965/2012, (UE) nr 1178/2011, (UE) 2015/340, rozporządzeń wykonawczych Komisji (UE) 2017/373, (UE) nr 139/2014 i (UE) 2021/664 oraz zmieniające rozporządzenia Komisji (UE) nr 1178/2011, (UE) nr 748/2012, (UE) nr 965/2012, (UE) nr 139/2014, (UE) nr 1321/2014, (UE) 2015/340 oraz rozporządzenia wykonawcze Komisji (UE) 2017/373 i (UE) 2021/664,

− − Decyzja Nr 2003/12/RM Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego z dnia 14 listopada 2003 r. w sprawie przepisów certyfikacyjnych, obejmujących przepisy zdatności do lotu i akceptowalne sposoby spełnienia dla szybowców i motoszybowców (CS-22) wraz z decyzjami zmieniającymi,

− − Decyzja Nr 2003/14/RM Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego z dnia 14 listopada 2003 r. w sprawie przepisów certyfikacyjnych, obejmujących przepisy zdatności do lotu i akceptowalne sposoby

– 876 –

spełnienia dla samolotów kategorii normalnej, użytkowej, akrobacyjnej i transportu lokalnego (CS-23) wraz z decyzjami zmieniającymi,

− − Decyzja Nr 2006/05/RM Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego z dnia 25 września 2006 r. dotycząca specyfikacji certyfikacyjnych, w tym przepisów zdatności do lotu i dopuszczalnych sposobów potwierdzania zgodności dla dużych samolotów (CS-25) wraz z decyzjami zmieniającymi,

− − Decyzja Nr 2003/15/RM Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego z dnia 14 listopada 2003 r. w sprawie specyfikacji certyfikacyjnych dla wiropłatów małych (CS-27) wraz z decyzjami zmieniającymi, − − Decyzja nr 2003/16/RM Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego z dnia 14 listopada 2003 r. w sprawie specyfikacji certyfikacyjnych dla dużych wiropłatów (CS-29) wraz z decyzjami zmieniającymi, − − Zmiany w specyfikacjach certyfikacyjnych CS-STAN - wydanie 4,

− − Decyzja Nr 2003/9/RM Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego z dnia 24 października 2003 r. w sprawie specyfikacji certyfikacyjnych, w tym przepisów zdatności do lotu i akceptowalnych sposobów spełnienia wymagań, dla silników (CS-E) wraz z decyzjami zmieniającymi,

− − European Military Airworthiness Requirement EMAR 66 Military Aircraft Maintenance Licensing,

− − Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy – Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków (Dz. U. z 2019 r. poz.

1497),

− − Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie przepisów technicznych i eksploatacyjnych dotyczących statków powietrznych kategorii specjalnej, nieobjętych nadzorem Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1122),

− − Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 3 czerwca 2013 r. w sprawie świadectw kwalifikacji (Dz. U. z 2023 r. poz. 167),

– 877 –

− − Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 2 września 2013 r. w sprawie licencjonowania personelu lotniczego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1713),

− − Obwieszczenie Nr 16 Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 8 listopada 2022 r. w sprawie ogłoszenia wymagań ustanowionych przez Europejską Agencję Bezpieczeństwa Lotniczego – Specyfikacje Certyfikacyjne dla Standardowych Zmian i Standardowych Napraw (Dz. Urz. ULC z 2022 r. poz. 61).

Pracownia elektrotechniki i elektroniki wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych, drukarką, skanerem oraz projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną lub monitorem interaktywnym oraz projektorem multimedialnym,

− stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia) podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych,

− pomoce dydaktyczne do kształtowania wyobraźni przestrzennej, przykładowe elementy maszyn i urządzeń lotniczych, wyroby stosowane w budowie maszyn i urządzeń lotniczych,

− normy dotyczące zasad wykonywania rysunku technicznego,

− stanowiska pomiarowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów) zasilane napięciem 230/400 V prądu przemiennego zabezpieczone ochroną przeciwporażeniową, wyposażone w wyłączniki awaryjne i wyłącznik centralny, zasilacze stabilizowane napięcia stałego, zadajniki stanów logicznych, generatory funkcyjne, autotransformatory, − przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe,

− oscyloskopy,

− zestawy elementów elektrycznych i elektronicznych: rezystory, cewki, kondensatory, diody, tranzystory, układy scalone, wzmacniacze, generatory, przerzutniki,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Pracownia wyposażenia awionicznego i elektrycznego statków powietrznych wyposażona w: − zbiór przyrządów pokładowych,

− zbiór pokładowych urządzeń elektrycznych,

− wybrane urządzenia radiotechniczne,

– 878 –

− przyrządy i urządzenia pomiarowe,

− modele fizyczne i symulacyjne oraz opisy techniczne pokładowych urządzeń elektrycznych urządzeń radiotechnicznych,

− karty sprawdzania stanu urządzeń,

− opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Warsztaty szkolne wyposażone w:

− stanowiska do wykonywania połączeń rozłącznych i nierozłącznych: mechanicznych i elektrycznych wyposażone w: wkrętaki: płaskie (stalowe, mosiężne, ceramiczne), krzyżowe PH i PZ, TORX, sześciokątne, klucze: płaskie otwarte i oczkowe (sześciokątne i 12-kątne), nasadowe (sześciokątne i 12-kątne), dynamometryczne, młotki stalowe i gumowe, punktaki, szczypce uniwersalne, obcinaki boczne,

− wiertarki elektryczne, wkrętarki elektryczne,

− suwmiarki, śruby mikrometryczne, czujniki przemieszczeń, kątomierze, średnicówki, głębokościomierze, szczelinomierze, wzorniki do gwintów,

− woltomierz, amperomierz, miliomomierz, omomierz, megaomomierz, oscyloskop,

− urządzenia do ogólnego testowania awioniki lotniczej: tester do urządzeń pneumatycznych (wysokościomierze, wariometry, prędkościomierze),

− stanowisko do zarabiania przewodów elektrycznych wyposażone w miliomomierz, omomierze, megaomomierze,

− przewody lotnicze, wtyczki, gniazda, końcówki,

− zagniataki ręczne do kabli zwykłych i koncentrycznych,

− przyrząd do zakładania i zdejmowania pojedynczych pinów,

− tulejki do łączenia przewodów,

− koszulki termokurczliwe i opalarki,

− taśmy do owijania, tkaniny do obszywania wiązek przewodów, dratwy do szycia i zabezpieczania końców taśmy, igły,

− ściągacze do izolacji,

− klucze do złącz elektrycznych,

− stanowisko do wymiany łożysk wyposażone w: łożyska sprawne i uszkodzone, ściągacz do łożysk, lupę,

– 879 –

− stanowisko do lutowania miękkiego wyposażone w: lutownice, przewody, złącza, luty, topniki i pasty lutownicze,

− stanowisko do demontażu, badania i montażu wyposażone w: przykładowe pulpity statku powietrznego z elementami metalizacji, przykładowe prądnice samolotowe, przykładowe elementy metalowe z uszkodzeniami (pęknięcia, przetarcia, korozja, luźne nity),

− normy lotnicze, narzędzia i znormalizowane elementy do wykonywania połączeń mechanicznych i elektrycznych,

− katalogi narzędzi stosowanych w obsłudze,

− materiały szkoleniowe dotyczące obróbki ręcznej, instrukcje użytkowania, obsługi i naprawy statków powietrznych, silników i systemów pokładowych,

− opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do:

− płyty lotniskowej,

− statków powietrznych (samolotu i śmigłowca),

− testera do transpondera,

− stanowiska do sprawdzenia nadajników paliwomierza,

− stacji lutowniczej,

− stanowiska ważenia statku powietrznego lub modelu statku powietrznego wyposażonego w wagi, przyrząd do poziomowania.

Miejsce realizacji praktyk zawodowych: certyfikowane organizacje obsługujące statki powietrzne i zapewniające ciągłą zdatność do lotu oraz inne podmioty stanowiące potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół prowadzących kształcenie w zawodzie lub branżowe centrum umiejętności w dziedzinie przemysł lotniczy.

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 8 tygodni (280 godzin), z tym, że w przypadku realizacji praktyk w branżowym centrum umiejętności ich wymiar zrealizowany w tym centrum nie może przekroczyć 50 % łącznego wymiaru praktyk.

– 880 –

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE

TLO.04. Obsługa techniczna systemów awionicznych i instalacji elektrycznych statków powietrznych

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin TLO.04.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy 30

TLO.04.2. Przepisy dotyczące lotnictwa oraz czynnik ludzki 90

TLO.04.3. Stosowanie podstawowych zasad aerodynamiki 60

TLO.04.4. Stosowanie elektrotechniki 120

TLO.04.5. Podstawy obsługi technicznej systemów awionicznych i

90

instalacji elektrycznych statków powietrznych

TLO.04.6. Stosowanie elektroniki w wyposażeniu statków

150

powietrznych

TLO.04.7. Stosowanie techniki cyfrowej w wyposażeniu statków

150

powietrznych

TLO.04.8. Diagnozowanie urządzeń i instalacji elektrycznych

120

systemów awionicznych

TLO.04.9. Wykonywanie prac demontażowo-montażowych, testowych

i regulacyjnych na urządzeniach i instalacjach elektrycznych oraz 180

systemach awionicznych

TLO.04.10. Aerodynamika, konstrukcja i obsługa systemów statków

powietrznych

TLO.04.11. Obsługa napędów statków powietrznych TLO.04.12. Język angielski zawodowy

240 90 90 Razem 1410 TLO.04.13. Kompetencje personalne i społeczne

TLO.04.14. Organizacja pracy małych zespołów

– 881 –

TECHNIK LOTNISKOWYCH SŁUŻB OPERACYJNYCH 315406 KWALIFIKACJE WYODRĘBNIONE W ZAWODZIE

TLO.05. Obsługa naziemna statków powietrznych w porcie lotniczym

TLO.06. Planowanie i koordynacja operacyjna w porcie lotniczym oraz ochrona lotnictwa cywilnego

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych,

1) w zakresie kwalifikacji: TLO.05. Obsługa naziemna statków powietrznych w porcie lotniczym:

a) obsługi pasażerów i bagażu,

b) obsługi statku powietrznego na stanowisku postojowym,

c) koordynacji rejsów,

d) obsługi ładunków (cargo i poczty);

2) w zakresie kwalifikacji TLO.06. Planowanie i koordynacja operacyjna w porcie lotniczym oraz ochrona lotnictwa cywilnego:

a) zarządzania zasobami operacyjnymi lotniska,

b) zapewnienia przepływu informacji niezbędnych dla realizacji naziemnej obsługi statków powietrznych oraz obsługi pasażerów i bagażu,

c) zarządzania bezpieczeństwem operacji lotniczych,

d) opracowania i wdrożenia dokumentacji operacyjnej lotniska,

e) monitorowania zgodności funkcjonowania portu lotniczego z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami,

f) stosowania zasad ochrony lotnictwa cywilnego w porcie lotniczym.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji TLO.05. Obsługa naziemna statków powietrznych w porcie lotniczym jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

TLO.05. Obsługa naziemna statków powietrznych w porcie lotniczym

TLO.05.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje wymagania związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią

2) identyfikuje zagrożenia związane z wykonywanym zawodem i zapobiega tym zagrożeniom

– 882 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska

2) wymienia zasady dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

3) wymienia przepisy prawa dotyczące ochrony środowiska

4) określa warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy

5) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku

6) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy

7) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania

8) opisuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

1) wskazuje czynniki szkodliwe w środowisku pracy

2) wymienia skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka

3) opisuje sposoby zapobiegania negatywnym skutkom oddziaływania zagrożeń

4) wskazuje źródła pochodzenia zagrożeń

5) stosuje mechanizmy kontroli ryzyka dla zagrożeń

3) stosuje procedury bezpieczeństwa obowiązujące w porcie lotniczym

4) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 883 –

6) stosuje środki ochrony indywidualnej podczas wykonywania zadań zawodowych (np. odzież ochronna, ochronniki słuchu, rękawice, maski w sytuacjach zagrożeń epidemiologicznych)

1) wymienia źródła pochodzenia procedur bezpieczeństwa w porcie lotniczym

2) opisuje system dobrowolnego i obowiązkowego zgłaszania zdarzeń i zagrożeń

3) wymienia zdarzenia podlegające obowiązkowemu zgłaszaniu

4) raportuje zdarzenia i zagrożenia występujące w porcie lotniczym

5) opisuje kulturę sprawiedliwego traktowania (just culture) w porcie lotniczym

6) stosuje obowiązujące w porcie lotniczym procedury w zakresie ochrony

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

– 884 –

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo- -oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

TLO.05.2. Podstawy funkcjonowania portów lotniczych

Efekty kształcenia Kryteria weryfikacji

Uczeń: Uczeń:

1) charakteryzuje poszczególne 1) rozróżnia rodzaje gałęzi transportu (lądowy, rodzaje gałęzi transportu wodny, powietrzny)

2) wymienia elementy infrastruktury punktowej i liniowej poszczególnych gałęzi transportu

3) wskazuje powiązania między poszczególnymi gałęziami transportu

4) wymienia środki transportu charakterystyczne dla poszczególnych gałęzi transportu

2) charakteryzuje rodzaje lotnisk 1) wymienia zasady klasyfikacji lotniska zgodnie z przepisami prawa

2) określa funkcje i rodzaje lotnisk

3) opisuje eksploatacyjne i techniczne cechy lotniska (np. drogi kołowania, drogi startowe, płyty postojowe)

4) wymienia podstawowe dane rejestrowe i techniczne lotniska (np. wykaz służb lotniskowych i wyposażenia, kod referencyjny lotniska, rodzaj przyjmowanych statków powietrznych, kategorie ochrony przeciwpożarowej)

– 885 –

3) charakteryzuje elementy 1) rozróżnia rodzaje terminali lotniczych wyposażenia terminalowego

4) charakteryzuje podmioty i służby państwowe działające w portach lotniczych i ich zadania

5) charakteryzuje przewoźników lotniczych

2) opisuje funkcje terminali lotniczych

3) opisuje wyposażenie poszczególnych rodzajów terminali

4) opisuje funkcje wyposażenia terminali lotniczych

5) wymienia strefy w terminalach lotniczych

1) rozróżnia podmioty działające w portach lotniczych

2) opisuje zadania podmiotów działających w portach lotniczych

3) rozróżnia służby państwowe funkcjonujące w portach lotniczych (np. Straż Graniczna, Krajowa Administracja Skarbowa, Graniczny Inspektorat Weterynarii)

4) opisuje zadania służb państwowych funkcjonujących w portach lotniczych

1) wymienia głównych przewoźników lotniczych, w tym funkcjonujących na rynku krajowym

2) wymienia wymagania formalne dotyczące przewoźników lotniczych zgodne z przepisami prawa

3) opisuje modele biznesowe (np. niskokosztowe linie lotnicze, linie tradycyjne, cargo, General Aviation)

4) opisuje siatkę połączeń charakterystyczną dla poszczególnych modeli biznesowych

5) wymienia stowarzyszenia przewoźników lotniczych na świecie

6) objaśnia cele i znaczenie tworzenia stowarzyszeń przewoźników lotniczych

6) charakteryzuje statki powietrzne

7) stosuje terminologię lotniczą

8) stosuje przepisy prawa dotyczące transportu lotniczego i regulacje lotnicze IATA

– 886 –

7) opisuje zastosowanie kodów IATA (International Air Transport Association) i ICAO (International Civil Aviation Organization)

1) opisuje klasyfikację statków powietrznych (np. ze względu na konstrukcję, rodzaj napędu, przeznaczenie)

2) rozróżnia typy statków powietrznych (np. Airbus, Boeing)

3) omawia budowę statków powietrznych

4) rozróżnia oznakowanie i oświetlenie statków powietrznych (np. światła antykolizyjne, światła nawigacyjne, znaki rejestracyjne, światła kołowania)

1) stosuje fonetyczny alfabet lotniczy

2) wyjaśnia znaczenie akronimów stosowanych w lotnictwie

3) podaje przykłady zastosowania terminologii lotniczej

4) przelicza czas lokalny na uniwersalny czas koordynowany oraz odwrotnie

1) wskazuje organizacje międzynarodowe i unijne (ICAO, UE, EASA) stanowiące przepisy dotyczące funkcjonowania transportu lotniczego

2) opisuje zakres działalności międzynarodowych, unijnych i krajowych organizacji lotniczych

3) rozróżnia podstawowe źródła prawa dotyczące transportu lotniczego to jest: krajowe, unijne, międzynarodowe

4) odróżnia przepisy prawa powszechnie obowiązującego od wewnętrznych procedur

9) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 887 –

przewoźników lotniczych dotyczące wymagań w zakresie obsługi naziemnej danej linii lotniczej

5) wymienia dokumenty funkcjonujące w portach lotniczych (np. Instrukcja Operacyjna Lotniska, Program Ochrony Portu Lotniczego)

6) wymienia elementy Zintegrowanego Pakietu Informacji Lotniczych

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicję i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

TLO.05.3. Obsługa pasażerów, bagażu i ładunku Efekty kształcenia

Uczeń:

1) wykonuje czynności związane z obsługą pasażerów w porcie lotniczym

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje kategorie podróżnych w podziale na różne kryteria (np. ze względu na wiek, klasę podróży, wymaganą asystę)

2) wymienia skróty stosowane w rezerwacjach wskazujące na kategorie pasażerów

3) określa sposób obsługi pasażerów o ograniczonej możliwości poruszania się oraz pasażerów wymagających szczególnej opieki

4) opisuje proces odprawy biletowo-bagażowej

5) rozróżnia sposoby odprawy (np. odprawa przy stanowisku, odprawa on-line, odprawa za pomocą self service unit)

2) przygotowuje i weryfikuje dokumentację towarzyszącą pasażerom w transporcie lotniczym

– 888 –

6) opisuje nieregularności mogące wystąpić podczas podróży lotniczej (np. overbooking, opóźnienia)

7) opracowuje algorytm działania w przypadku wystąpienia nieregularności w obsłudze pasażerów (np. zmiany rezerwacji, wydawanie posiłków, opieka nad pasażerami)

8) wskazuje przepisy krajowe, unijne, międzynarodowe dotyczące praw pasażerów

9) opisuje etapy obsługi pasażera w porcie lotniczym

10) wyjaśnia proces składania reklamacji bagażowych

11) rozróżnia statusy lotów

12) określa informacje dotyczące obsługi podróżnych na tablicach informacyjnych w portach lotniczych (np. statusy lotów, przypisanie stanowisk odprawy biletowo- -bagażowej, numerów bramek, taśm przylotowych)

13) wymienia urządzenia stosowane podczas obsługi pasażera w porcie lotniczym

14) stosuje urządzenia i systemy służące obsłudze pasażerów, w tym odprawie biletowo-bagażowej

1) rozróżnia dokumenty podróży tj. karty pokładowe i przywieszki bagażowe

2) wypełnia dokumenty podróży tj. karty pokładowe i przywieszki bagażowe

3) rozróżnia dokumenty tożsamości podróżnych

4) określa zasady podróżowania do krajów strefy Schengen i non-Schengen

3) prowadzi obsługę bagażu

4) charakteryzuje materiały niebezpieczne

5) prowadzi obsługę ładunków

– 889 –

5) opisuje wymagania dotyczące dokumentów wymaganych podczas podróży

6) rozróżnia dokumenty towarzyszące pasażerom wymagającym szczególnej opieki

7) uzupełnia dokumenty towarzyszące pasażerom wymagającym szczególnej opieki

1) rozróżnia kategorie bagaży i ich obsługę

2) wykonuje oznakowanie bagażu

3) sortuje bagaż ze względu na kierunki i kategorie

4) określa algorytm drogi bagażu na lotnisku, BHS (baggage handling system) i sortownia

5) opisuje zasady przewozu materiałów niebezpiecznych w bagażu pasażerów i załóg

6) opisuje procedury kontroli bezpieczeństwa bagażu

7) wymienia metody kontroli bezpieczeństwa bagażu i przedmioty zabronione

1) wymienia przepisy międzynarodowe i krajowe dotyczące transportu lotniczego materiałów niebezpiecznych

2) wyjaśnia pojęcie materiałów niebezpiecznych

3) opisuje klasy materiałów niebezpiecznych

4) identyfikuje oznaczenia poszczególnych klas i podklas materiałów niebezpiecznych

1) rozróżnia rodzaje cargo lotniczego

2) wymienia etapy obsługi ładunków

3) przyjmuje towary do transportu lotniczego

4) wypełnia dokumenty przewozowe towarzyszące cargo i poczcie (np. Cargo Manifest, AWB, CMR)

– 890 –

5) opisuje zasady obsługi przesyłek zawierających materiały niebezpieczne

6) wymienia dokumenty towarzyszące przesyłkom zawierającym materiały niebezpieczne (np. karta charakterystyki, deklaracja nadawcy, NOTOC – Powiadomienie kapitana – Notification to captain)

7) raportuje zdarzenia z udziałem materiałów niebezpiecznych

8) opisuje zasady wykonania kontroli bezpieczeństwa cargo i poczty

9) rozróżnia nadawane statusy bezpieczeństwa

10) rozróżnia statusy celne przesyłek

TLO.05.4. Obsługa statku powietrznego na stanowisku postojowym i koordynacja rejsów Efekty kształcenia

Uczeń:

1) wykonuje obsługę na stanowisku postojowym

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wymienia etapy obsługi statku powietrznego na stanowisku postojowym

2) opisuje poszczególne etapy obsługi statku powietrznego na stanowisku postojowym

3) podaje sygnały manewrowania do statku powietrznego

4) opisuje wykonywane serwisy

5) opisuje zasady bezpiecznej obsługi statku powietrznego

6) wymienia aktualne regulacje przewoźnika w zakresie obsługi statku powietrznego na stanowisku (AHM – Airport Handling Manual, GHM – Ground Handling Manual, GHP – Ground Handling Procedures)

2) charakteryzuje sprzęt wykorzystywany do obsługi naziemnej statków powietrznych

3) wykonuje wyważanie statku powietrznego

4) koordynuje rejsy

– 891 –

7) opisuje obsługę statków powietrznych różnych typów

8) planuje obsługę statku powietrznego

1) rozróżnia sprzęt wykorzystywany do obsługi statków powietrznych

2) opisuje zastosowanie poszczególnych rodzajów sprzętu

3) wymienia zasady bezpiecznego użytkowania sprzętu podczas obsługi statku powietrznego

4) opisuje wymagania dotyczące obsługi codziennej sprzętu w zakresie (np. codziennego sprawdzenia sprzętu przed użytkowaniem na podstawie list kontrolnych, wymaganych przeglądów)

1) wyjaśnia pojęcia związane z wyważeniem statku powietrznego (np. Center of gravity, masy statku powietrznego, masy paliwa, masy ładunku, masy pasażerów)

2) oblicza masy i wyznacza indeksy wyważenia statku powietrznego

3) określa przedziały ładunkowe w zależności od typu statku powietrznego

4) opisuje zasady planowania załadunku

5) przygotowuje instrukcje załadunku

6) przygotowuje arkusz wyważania

7) przygotowuje dokumenty NOTOC dla przesyłek wymagających powiadomienia załogi

8) wprowadza zmiany w arkuszu wyważania – LMC (last minute changes)

1) planuje obsługę rejsu

2) czyta rozkłady lotów

3) czyta depesze lotnicze

TLO.05.5. Język angielski zawodowy Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku angielskim (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

– 892 –

4) dobiera sprzęt niezbędny do obsługi

5) dobiera personel niezbędny do obsługi

6) przygotowuje depesze lotnicze (Movement message – MVT, Load message – LDM)

7) stosuje kody opóźnień w depeszach lotniczych

8) wykonuje zadania koordynatora rejsu (np. komunikacja z załogą i obsługą płytową)

9) kompletuje dokumentację dotyczącą rejsu Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

angielskiego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat,

– 893 –

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku

1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych – reaguje w języku angielskim w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym podczas rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku angielskim w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

– 894 –

1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę

2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób

4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe

6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji

1) przekazuje w języku angielskim informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku angielskim

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 895 –

2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku angielskim

3) przekazuje w języku angielskim informacje sformułowane w języku polskim lub języku angielskim

4) przedstawia publicznie w języku angielskim wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku angielskim, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

TLO.05.6. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

2) planuje wykonanie zadania

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

– 896 –

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych

1) omawia czynności realizowane w ramach czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne

2) wykazuje się odpowiedzialnością za wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych w nieprzewidywalnych warunkach

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

6) doskonali umiejętności zawodowe

7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej

8) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów

– 897 –

4) podejmuje decyzje związane z wykonywaniem zadań zawodowych

1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposobów radzenia sobie ze stresem

5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

6) określa skutki stresu

1) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu technik lotniskowych służb operacyjnych

2) analizuje własne kompetencje

3) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

4) planuje drogę rozwoju zawodowego

5) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne

2) stosuje aktywne metody słuchania

3) prowadzi dyskusje

4) udziela informacji zwrotnej

1) opisuje sposób przeciwdziałania problemom w zespole realizującym zadania

2) opisuje techniki rozwiązywania problemów

3) podaje przykład rozwiązania problemu

4) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu

9) współpracuje w zespole

– 898 –

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

TLO.05.7. Organizacja pracy małych zespołów Efekty kształcenia

Uczeń:

1) organizuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań

2) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) określa strukturę grupy

2) przygotowuje zadania zespołu do realizacji

3) planuje realizację zadań zapobiegających zagrożeniom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

4) szacuje czas potrzebny na realizację określonego zadania

5) komunikuje się z współpracownikami

6) wskazuje wzorce prawidłowej współpracy w grupie, przydziela zadania członkom zespołu zgodnie z harmonogramem planowanych prac

1) ustala kolejność wykonywania zadań zgodnie z harmonogramem prac

2) formułuje zasady wzajemnej pomocy

3) wydaje dyspozycje osobom wykonującym poszczególne zadania

4) monitoruje proces wykonywania zadań

3) ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań

4) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakości pracy

– 899 –

5) opracowuje dokumentację dotyczącą realizacji zadania według panujących standardów

1) kontroluje efekty pracy zespołu

2) ocenia pracę poszczególnych członków zespołu pod kątem zgodności z warunkami technicznymi odbioru prac

3) udziela wskazówek w celu prawidłowego wykonania przydzielonych zadań

4) ocenia zgodność wykonania zadania z założeniami

1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych warunków i jakości pracy

2) proponuje rozwiązania techniczne i organizacyjne mające na celu poprawę warunków i jakości pracy

3) proponuje rozwiązania usprawniające pracę na poszczególnych stanowiskach związanych z obsługą naziemną

4) dokonuje prostych modernizacji stanowiska pracy

5) opracowuje procedurę wprowadzenia proponowanego rozwiązania technicznego lub organizacyjnego

6) ocenia efektywność wdrożonych zmian

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji TLO.06. Planowanie i koordynacja operacyjna w porcie lotniczym oraz ochrona lotnictwa cywilnego jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

TLO.06. Planowanie i koordynacja operacyjna w porcie lotniczym oraz ochrona lotnictwa cywilnego

TLO.06.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) identyfikuje zagrożenia związane z wykonywanym zawodem i sposoby zapobiegania tym zagrożeniom

2) stosuje procedury bezpieczeństwa obowiązujące w porcie lotniczym

– 900 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wskazuje czynniki szkodliwe w środowisku pracy

2) wymienia skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka

3) opisuje sposoby zapobiegania negatywnym skutkom oddziaływania zagrożeń związanych z wykonywanym zawodem

4) wskazuje źródła pochodzenia zagrożeń związanych z wykonywanym zawodem

5) stosuje mechanizmy kontroli ryzyka dla zagrożeń związanych z wykonywanym zawodem

6) stosuje środki ochrony indywidualnej podczas wykonywania zadań zawodowych (np. odzież ochronna, ochronniki słuchu, rękawice, maski w sytuacjach zagrożeń epidemiologicznych)

1) wymienia źródła pochodzenia procedur bezpieczeństwa w porcie lotniczym

2) opisuje system dobrowolnego i obowiązkowego zgłaszania zdarzeń i zagrożeń

3) wymienia zdarzenia podlegające obowiązkowemu zgłaszaniu

4) raportuje zdarzenia i zagrożenia występujące w porcie lotniczym

5) opisuje kulturę sprawiedliwego traktowania (just culture) w porcie lotniczym

6) stosuje obowiązujące w porcie lotniczym procedury w zakresie ochrony

3) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 901 –

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowooddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

TLO.06.2. Podstawy funkcjonowania portów lotniczych

Efekty kształcenia Kryteria weryfikacji

Uczeń: Uczeń:

1) charakteryzuje poszczególne 1) rozróżnia rodzaje gałęzi transportu (np. rodzaje gałęzi transportu lądowy, wodny, powietrzny)

2) wymienia elementy infrastruktury punktowej i liniowej poszczególnych gałęzi transportu

3) wskazuje powiązania między poszczególnymi gałęziami transportu

2) charakteryzuje rodzaje lotnisk

3) charakteryzuje elementy wyposażenia terminalowego

4) charakteryzuje podmioty i służby państwowe działające w krajowych i międzynarodowych portach lotniczych i ich zadania

– 902 –

4) wymienia środki transportu charakterystyczne dla poszczególnych gałęzi transportu

1) wymienia zasady klasyfikacji lotniska zgodnie z przepisami prawa krajowego

2) określa funkcje i rodzaje lotnisk

3) opisuje eksploatacyjne i techniczne cechy lotniska (np. drogi kołowania, drogi startowe, płyty postojowe)

4) wymienia podstawowe dane rejestrowe i techniczne lotniska (np. wykaz służb lotniskowych i wyposażenia, kod referencyjny lotniska, rodzaj przyjmowanych statków powietrznych, kategorie ochrony przeciwpożarowej)

1) rozróżnia rodzaje terminali lotniczych

2) opisuje funkcje terminali lotniczych

3) opisuje wyposażenie poszczególnych rodzajów terminali

4) opisuje funkcje wyposażenia terminali lotniczych

5) wymienia strefy w terminalach lotniczych

1) rozróżnia podmioty działające w międzynarodowych portach lotniczych

2) opisuje zadania podmiotów działających w międzynarodowych portach lotniczych

3) rozróżnia służby państwowe funkcjonujące w krajowych portach lotniczych (np. Straż Graniczna, Krajowa Administracja Skarbowa, Graniczny Inspektorat Weterynarii)

5) charakteryzuje przewoźników lotniczych

6) charakteryzuje statki powietrzne

– 903 –

4) opisuje zadania służb państwowych funkcjonujących w krajowych portach lotniczych

1) wymienia głównych przewoźników lotniczych, w tym funkcjonujących na rynku krajowym

2) wymienia wymagania formalne dotyczące przewoźników lotniczych zgodnie z przepisami prawa krajowego, unijnego i międzynarodowego

3) opisuje modele biznesowe (np. niskokosztowe linie lotnicze, linie tradycyjne, cargo, General Aviation)

4) opisuje siatkę połączeń charakterystyczną dla poszczególnych modeli biznesowych

5) wymienia stowarzyszenia przewoźników lotniczych na świecie

6) objaśnia cele i znaczenie tworzenia stowarzyszeń przewoźników lotniczych

7) opisuje zastosowanie kodów IATA (International Air Transport Association) i ICAO (International Civil Aviation Organization) przewoźników lotniczych

1) opisuje klasyfikację statków powietrznych (np. ze względu na konstrukcję, rodzaj napędu, przeznaczenie)

2) rozróżnia typy statków powietrznych (np. Airbus, Boeing)

3) omawia budowę statków powietrznych

4) rozróżnia oznakowanie i oświetlenie statków powietrznych (np. światła antykolizyjne, światła nawigacyjne, znaki rejestracyjne, światła kołowania)

7) stosuje terminologię lotniczą

8) stosuje przepisy prawa i regulacje lotnicze

9) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych

– 904 –

1) stosuje fonetyczny alfabet lotniczy

2) wyjaśnia znaczenie akronimów stosowanych w lotnictwie

3) podaje przykłady zastosowania terminologii lotniczej

4) przelicza czas lokalny na uniwersalny czas koordynowany oraz odwrotnie

1) wskazuje organizacje międzynarodowe, unijne i krajowe stanowiące przepisy dotyczące funkcjonowania transportu lotniczego

2) opisuje zakres działalności międzynarodowych, unijnych i krajowych organizacji lotniczych

3) rozróżnia podstawowe źródła prawa dotyczące transportu lotniczego to jest: krajowe, unijne, międzynarodowe

4) odróżnia przepisy prawa powszechnie obowiązującego od wewnętrznych procedur przewoźników lotniczych dotyczących transportu lotniczego

5) wymienia dokumenty funkcjonujące w portach lotniczych

6) wymienia elementy Zintegrowanego Pakietu Informacji Lotniczych

1) wymienia cele normalizacji krajowej

2) podaje definicję i cechy normy

3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej

4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

TLO.06.3. Zarządzanie operacyjne lotniskiem Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje infrastrukturę portu lotniczego

2) planuje prace związane z utrzymaniem infrastruktury lotniskowej

– 905 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wymienia elementy infrastruktury portu lotniczego

2) opisuje właściwości elementów infrastruktury

3) rozróżnia oświetlenie elementów infrastruktury portu lotniczego

4) rozróżnia oznaczenia poziome i pionowe

5) opisuje działanie urządzeń nawigacyjnych w portach lotniczych

6) rozróżnia wskaźniki nośności ACN i PCN

1) przeprowadza bieżącą kontrolę stanu dróg startowych, dróg kołowania oraz płyt postojowych

2) monitoruje stan oznakowania poziomego i pionowego oraz stan oświetlenia

3) zgłasza i dokumentuje usterki, uszkodzenia lub zagrożenia bezpieczeństwa związane z infrastrukturą portu lotniczego

4) koordynuje działania ekip technicznych pracujących w strefie operacyjnej

5) koordynuje działania związane z wyłączeniem elementów infrastruktury z użytkowania

6) ocenia aktualne warunki pogodowe i ich wpływ na stan nawierzchni

7) planuje uruchomienie operacji odśnieżania i aplikacji środków chemicznych

8) ocenia stan nawierzchni drogi startowej, dróg kołowania oraz płyt postojowych i

3) planuje i koordynuje wykorzystanie zasobów operacyjnych lotniska

4) opracowuje rozkład lotów dla portu lotniczego

– 906 –

przygotowuje publikację aktualizacji SNOWTAM (Snow Notice to Airmen)

9) planuje prace utrzymaniowe nawierzchni lotniskowej (np. oczyszczanie, odśnieżanie)

1) planuje przydział zasobów operacyjnych portów lotniczych do obsługi rejsów

2) analizuje nieregularności operacyjne (np. opóźnienia, zdarzenia na płycie lotniska)

3) proponuje działania korygujące w zakresie zidentyfikowanych nieregularności

4) planuje przepływ pasażerów, bagażu i ładunków

5) stosuje systemy informacyjne (w tym informacje o lotach) w portach lotniczych

1) przygotowuje informację lotniskową w ramach FIDS (Flight Information Display System – System Wyświetlania Informacji Lotniskowej)

2) pozyskuje informacje o planowanych operacjach lotniczych (np. godzinach przylotów, odlotów)

3) przygotowuje depesze rozkładowe (np. ASM

– Ad hoc Scheduled Message, SSM – Standard Schedule Message, SCR – Slot Clearance Request / Reply)

4) korzysta z IATA Standard Schedules Information Manual

5) rozróżnia poziomy koordynacji rozkładów lotów w portach lotniczych

6) opisuje zasady koordynacji rozkładów lotów w portach lotniczych

7) opisuje schemat przygotowania rozkładów lotów

5) analizuje i interpretuje informacje operacyjne

6) charakteryzuje operacyjne służby lotniskowe w międzynarodowych i krajowych portach lotniczych i ich zadania

– 907 –

1) opisuje elementy wchodzące w skład zintegrowanego pakietu informacji lotniczych

2) posługuje się informacjami zawartymi w zintegrowanym pakiecie informacji lotniczych

3) korzysta z Rejestru Lotnisk Cywilnych (RLC) oraz map wskazujących ich powierzchnie ograniczające przeszkody (OLS)

4) odczytuje informacje zawarte na mapach lotniczych (np. dotyczące przeszkód lotniczych, usytuowania urządzeń nawigacyjnych)

5) korzysta z Rejestru Lotniczych Urządzeń Naziemnych (RLUN) oraz map wskazujących ich powierzchnie ograniczające zabudowę (BRA)

6) opisuje zbiór informacji lotniczych AIRAC (Regulacja i Kontrola Informacji Lotniczych) ze szczególnym uwzględnieniem dat w cyklu zgłaszania zmian

7) opisuje wpływ jakości danych lotniczych na bezpieczeństwo portów lotniczych

1) rozróżnia operacyjne służby lotniskowe funkcjonujące w międzynarodowych i krajowych portach lotniczych (np. dyżurny operacyjny portu, koordynator ruchu lotniczego naziemnego)

2) opisuje zadania operacyjnych służb lotniskowych działających w krajowych portach lotniczych

7) zarządza operacyjnie portem lotniczym

8) zarządza naziemnym ruchem lotniczym

– 908 –

3) opisuje zakres zadań personelu służb świadczących usługi obsługi naziemnej

4) opisuje rodzaje szkoleń dla operacyjnych służb lotniskowych na podstawie krajowych i unijnych przepisów prawa

1) odróżnia operacje lotnicze od operacji lotniskowych

2) opisuje założenia Planu Operacyjnego Lotniska (Airport Operations Plan – AOP)

3) proponuje rozwiązania mające na celu budowę i rozwój centrum operacyjnego lotniska

4) opisuje zasady współpracy ze służbami lotniskowymi, służbami państwowymi wykonującymi zadania na lotnisku oraz Polską Agencją Żeglugi Powietrznej przy zapewnieniu płynności obsługi lub realizacji operacji lotniczych i lotniskowych

5) opisuje narzędzia wsparcia procesów w zakresie podejmowania decyzji operacyjnych w systemie – A-CDM

6) wdraża rozwiązania usprawniające terminowość realizacji operacji lotniczych, dyspozycyjność i gotowość operacyjną lotniska

7) opisuje rolę i zadania służby zarządzania płytą postojową

8) prowadzi korespondencję radiową zgodnie z międzynarodowymi standardami obowiązującymi w lotnictwie

1) opisuje zadania koordynatora ruchu lotniczego naziemnego

2) obsługuje ruch lotniczy naziemny:

9) opracowuje analizy operacyjne i przepustowości portu lotniczego

10) ocenia zdatność elementów infrastruktury portu lotniczego

– 909 –

a) prezentuje sygnały manewrowania

b) prezentuje standardowe ręczne sygnały niebezpieczeństwa

3) prowadzi, ustawia i zabezpiecza statek powietrzny w polu ruchu naziemnego

4) prowadzi łączność ze służbami ruchu lotniczego oraz obsługa naziemną

5) identyfikuje zagrożenia bezpieczeństwa na płycie lotniska i proponuje działania korygujące

1) pozyskuje oraz przetwarza dane operacyjne i ładunkowe

2) wykonuje analizy operacyjne i statystyczne oraz interpretuje ich wyniki

3) przygotowuje sprawozdania o wielkości ruchu i przewozu lotniczego dla następujących podmiotów: ministra właściwego do spraw transportu, Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, Międzynarodowej Rady Portów Lotniczych (ACI), Europejskiej Organizacji ds. Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (EUROCONTROL)

4) opisuje zasady współpracy z koordynatorem rozkładu lotów i przewoźnikami lotniczymi przy opracowaniu rozkładu lotów

5) przygotowuje i aktualizuje deklarowane wartości parametrów koordynacyjnych

6) wykonuje analizy przepustowości portu lotniczego

1) opisuje system oceny wytrzymałości nawierzchni lotniskowych ACR / PCR

11) stosuje wymogi dotyczące ochrony środowiska w lotnictwie

– 910 –

(Aircraft Clasiffication Rating / Pavement Clasiffication Rating)

2) stosuje metody oceny i raportowania warunków na drogach startowych i drogach kołowania GRF (Globalny Format Raportowania)

3) wymienia narzędzia stosowane do wczesnego ostrzegania o ryzyku wystąpienia oblodzenia na drodze startowej

4) dokonuje analizy stanu nawierzchni dróg kołowania oraz drogi startowej

5) określa wpływ zanieczyszczenia bądź uszkodzenia nawierzchni na działalność operacyjną lotniska

6) opisuje standardy realizacji pomiaru tarcia w celu oceny stanu nawierzchni drogi startowej

7) opisuje standardy utrzymania nawierzchni sztucznych w porcie lotniczym

8) wymienia sprzęt wykorzystywany do utrzymania pola ruchu naziemnego

1) wymienia organizacje krajowe, unijne i międzynarodowe wyznaczające standardy ochrony środowiska w lotnictwie

2) wymienia międzynarodowe, unijne i krajowe normy, zalecenia oraz akty prawne dotyczące ochrony środowiska w lotnictwie

3) opisuje zagrożenia środowiska wywołane działalnością lotniczą:

a) hałas

b) emisje z silników statków powietrznych

c) emisje CO z samolotów

4) wymienia czynniki wpływające na środowisko i zdrowie człowieka

– 911 –

5) opisuje działania ograniczające negatywne czynniki działalności lotniczej mające wpływ na środowisko i człowieka (np. wdrożenie systemów EMS (Environmental Management System), zrównoważone podejście (np. ustalenie norm hałasu – produkcja cichszych statków powietrznych, zrównoważone zarządzanie terenami wokół lotnisk, dostosowanie procedur operacyjnych w celu zmniejszenia wpływu hałasu na ziemię, wprowadzenie ograniczeń operacyjnych), zastosowanie zrównoważonego paliwa lotniczego SAF (Sustainable Aviation Fuel)

6) podaje przykłady działań w lotnictwie ograniczających negatywny wpływ na środowisko

TLO.06.4. Zarządzanie bezpieczeństwem lotniska

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) zgłasza i analizuje zdarzenia lotnicze

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia zdarzenia lotnicze

2) wymienia przepisy prawa unijnego i krajowego dotyczące zgłaszania i analizy zdarzeń lotniczych

3) wymienia zdarzenia lotnicze podlegające obowiązkowi zgłoszenia

4) opisuje system obowiązkowego raportowania

5) opisuje proces zgłaszania i analizy (badania) zdarzeń lotniczych

6) uzupełnia raport bezpieczeństwa naziemnego (GSR – Ground Safety Report)

2) opracowuje analizy bezpieczeństwa portu lotniczego

– 912 –

7) uzupełnia zgłoszenia zdarzeń lotniczych w systemie ECCAIRS (European Coordination Centre for Accident and Incident Reporting Systems)

8) opisuje rolę i odpowiedzialność Zarządzającego Portem Lotniczym, Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego i Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych w kontekście zgłaszania i analizy (badania) zdarzeń lotniczych

9) identyfikuje przyczyny źródłowe zdarzeń lotniczych

10) opisuje wykorzystanie Modelu Jamesa Reasona w badaniu zdarzeń lotniczych

11) opisuje zasadę sprawiedliwego traktowania (just culture)

12) wymienia czynniki wskazane w teorii Gordona Duponta „Dirty Dozen” („Parszywej Dwunastki”), listę najczęstszych przyczyn występowania zdarzeń lotniczych

1) wymienia przepisy prawa międzynarodowego, unijnego i krajowego oraz wytyczne dotyczące analiz (ocen) bezpieczeństwa portu lotniczego

2) omawia różnicę między oceną bezpieczeństwa, a analizą ryzyka

3) wymienia metody realizacji analiz ryzyka

4) wymienia metody realizacji ocen bezpieczeństwa

5) wymienia przykłady, kiedy zachodzi konieczność opracowania analizy bezpieczeństwa przez zarządzającego portem lotniczym

3) charakteryzuje służby i informacje meteorologiczne w lotnictwie

– 913 –

6) identyfikuje zagrożenia dla bezpieczeństwa w portach lotniczych i proponuje działania korygujące oraz bariery bezpieczeństwa

1) rozróżnia służby meteorologiczne (np. Światową Organizację Meteorologiczną, światowe ośrodki prognoz obszarowych, lotniskowe biura meteorologiczne, lotniskowe stacje meteorologiczne, meteorologiczne biura nadzoru, centra doradcze do spraw pyłu wulkanicznego, centra doradcze do spraw cyklonu tropikalnego, państwowe obserwatoria wulkanów)

2) wyjaśnia pojęcia meteorologiczne (np. atmosfera, atmosfera wzorcowa, chmury, opady atmosferyczne, ciśnienie, parametry otoczenia: gęstość, temperatura, temperatura punktu rosy, wiatr, masy powietrza i fronty atmosferyczne, burze)

3) opisuje niebezpieczne zjawiska meteorologiczne dla lotnictwa (np. wyładowania atmosferyczne)

4) wymienia akronimy meteorologiczne

5) odczytuje depesze meteorologiczne i prognozy ważne dla lotnictwa (np. METAR – Meteorological Aerodrome Report, TAF – Terminal Aerodrome Forecast, TREND, GAMET – General Aviation Meteorological Information, SIGMET – Significant Meteorological Information, AIRMET – Airman's Meteorological Information, GAFOR – General Aviation Forecast, SIGWX – Significant Weather)

4) analizuje i interpretuje informacje dotyczące bezpieczeństwa w portach lotniczych

5) charakteryzuje służby lotniskowe zapewniające bezpieczeństwo w portach lotniczych i ich zadania

– 914 –

6) opisuje informacje meteorologiczne, które są dostarczane operatorom i załogom lotniczym

7) opisuje urządzenia meteorologiczne na lotnisku

8) opisuje radary pogodowe

1) przygotowuje depesze lotnicze informujące o utrudnieniach i niebezpieczeństwach w Portach Lotniczych:

a) NOTAM – Notice To Air Missions

b) SNOWTAM – Snow Notice to Airmen

c) ASHTAM – Aeronautical Message

d) NOTAM for Volcanic Activity

2) przygotowuje depesze lotnicze informujące o warunkach pogodowych w portach lotniczych

a) METAR – Meteorological Aerodrome Report

b) TREND – Trend Type Forcast

c) RSM – Runway State Message

d) TAF – Terminal Aerodrome Forecast

3) korzysta z branżowych portali informujących o wynikach badań zdarzeń lotniczych

4) korzysta z krajowych, europejskich i globalnych planów i programów bezpieczeństwa w lotnictwie cywilnym

5) korzysta z krajowych, europejskich i globalnych sprawozdań o stanie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego

1) rozróżnia służby lotniskowe zapewniające bezpieczeństwo w portach lotniczych (np. sokolnik, Lotniskowa Służba Ratowniczo – Gaśnicza, Lotniskowa Służba Medyczna)

6) charakteryzuje System Zarządzania Bezpieczeństwem (SMS – Safety Management System) w portach lotniczych

7) stosuje standardy bezpieczeństwa obowiązujące w portach lotniczych

– 915 –

2) opisuje zakres zadań lotniskowych służb ratowniczo-gaśniczych zgodnie z przepisami prawa międzynarodowego, unijnego i krajowego

3) opisuje zasady określania kategorii przeciwpożarowej portu lotniczego

4) wymienia wymagania personalne i sprzętowe dla lotniskowej służby ratowniczo-gaśniczej w portach lotniczych

5) wymienia sprzęt wykorzystywany przez służby w portach lotniczych do zabezpieczenia medycznego i ratowniczo- -gaśniczego

1) wymienia przepisy prawa określające SMS w lotnictwie cywilnym

2) opisuje 4 filary SMS

3) opisuje funkcje, obowiązki i odpowiedzialność w ramach SMS zgodnie z przepisami prawa

4) prowadzi dokumentację związaną z SMS

5) opracowuje biuletyny bezpieczeństwa

6) przyjmuje i analizuje zgłoszenia w ramach dobrowolnego systemu raportowania

7) opisuje role i odpowiedzialność personelu w ramach dobrowolnego systemu raportowania

8) opisuje system dobrowolnego raportowania

1) wymienia wymagania stawiane użytkownikom lotniska niezbędne do samodzielnego poruszania się w strefach operacyjnych lotniska

2) wymienia wymagania dla pojazdów i sprzętu poruszającego się w polu ruchu naziemnego

8) zarządza bezpieczeństwem

– 916 –

3) stosuje zasady bezpiecznego poruszania się w pobliżu statku powietrznego

4) stosuje zasady bezpiecznego poruszania się w strefie bezpieczeństwa stanowiska postojowego

1) klasyfikuje i ocenia ryzyko występujące podczas operacji lotniskowych

2) opisuje schemat planu działania w sytuacjach zagrożenia

3) opracowuje procedurę postępowania w sytuacji zagrożenia

4) opisuje zasady współpracy ze służbami lotniskowymi, służbami państwowymi wykonującymi zadania na lotnisku oraz Polską Agencją Żeglugi Powietrznej przy zapewnieniu bezpieczeństwa operacji lotniczych

5) stosuje standardy bezpieczeństwa na lotnisku

6) opisuje programy bezpieczeństwa

7) opracowuje program zapobiegania wtargnięciom na drogi startowe

8) stosuje zasady Krajowego Programu Bezpieczeństwa w Lotnictwie Cywilnym i Krajowego Planu Bezpieczeństwa w Portach Lotniczych

9) opisuje wskaźniki poziomu bezpieczeństwa w porcie lotniczym

10) mierzy poziom bezpieczeństwa w portach lotniczych za pomocą wskaźników poziomu bezpieczeństwa

11) interpretuje wyniki pomiaru bezpieczeństwa

12) proponuje rozwiązania poprawiające bezpieczeństwo w porcie lotniczym

9) monitoruje zgodność funkcjonowania portu lotniczego z obowiązującymi przepisami prawa międzynarodowego i krajowego

– 917 –

13) omawia zasady funkcjonowania portu lotniczego w warunkach ograniczonej widzialności oraz w trudnych warunkach atmosferycznych

14) omawia zasady funkcjonowania portu lotniczego w sytuacji zagrożenia

15) omawia podstawowe alarmy (np. PAPA, TANGO, PAN-PAN)

16) proponuje rozwiązania organizacyjne i techniczne, mające na celu podnoszenie standardów bezpieczeństwa

1) opisuje zasady prowadzenia audytów

2) wymienia przepisy krajowe i międzynarodowe dotyczące funkcjonowania portu lotniczego

3) monitoruje zgodność obowiązujących w porcie lotniczym procedur z przepisami międzynarodowymi

4) monitoruje zgodność procesu obsługi statku powietrznego z obowiązującymi w porcie lotniczym procedurami

5) opisuje proces certyfikacji oraz nadzoru nad posiadanym certyfikatem lotniska

6) przygotowuje plany działań naprawczych do zaleceń poaudytowych

7) identyfikuje źródła nieprawidłowości z wykorzystaniem metody pozwalającej na wykrycie przyczyny problemu „5 dlaczego” (5 Why)

8) wymienia informacje zawarte w certyfikacie portu lotniczego

9) opisuje poziomy nieprawidłowości w lotnictwie cywilnym

10) charakteryzuje proces zarządzania zmianą w porcie lotniczym

11) realizuje inspekcje pola ruchu naziemnego

– 918 –

1) opisuje zakres administrowania procesem zarządzania zmianą

2) opisuje rolę i wagę zarządzania zmianą w porcie lotniczym

3) określa etapy wdrażania zmiany

4) opisuje różnice między zmianami wymagającymi uzyskania zatwierdzenia Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC) przed wdrożeniem od zmian wymagających jedynie potwierdzenia Prezesa ULC

5) opisuje role i odpowiedzialności w procesie zarządzania zmianą

1) wymienia źródła pochodzenia FOD (Foreign Object Debris) i metody zapobiegania ich powstaniu / przeciwdziałania

2) stosuje metody oceny stanu nawierzchni drogi startowej (GRF – Global Reporting Format)

3) opisuje zasady prowadzenia inspekcji pola ruchu naziemnego

4) opisuje zasady wykonywania pomiaru kalibracyjnego oraz współczynnika tarcia nawierzchni dróg startowych

5) monitoruje przeszkody lotnicze, zagrożenia ze strony przyrody ożywionej i warunki meteorologiczne na lotnisku i w jego otoczeniu

6) kontroluje stan nawierzchni i oświetlenia pola ruchu naziemnego

7) prowadzi nadzór nad realizacją procedur operacyjnych i procedur bezpieczeństwa

8) tworzy raporty z przeprowadzonej inspekcji TLO.06.5. Stosowanie zasad ochrony lotniska Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje dokonane akty bezprawnej ingerencji oraz akty terrorystyczne i bieżące zagrożenia w lotnictwie cywilnym

2) rozróżnia ramy prawne w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego

– 919 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wymienia przykłady dokonanych aktów bezprawnej ingerencji w lotnictwie cywilnym, aktów terrorystycznych i bieżących zagrożeń

2) opisuje genezę terroryzmu lotniczego

3) podaje zgodnie z ustawą z dnia 3 lipca 2002 r.

– Prawo lotnicze (Dz. U. z 2025 r. poz. 1431, z późn. zm.), ustawą z dnia 6 czerwca 1997 r.

– Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm.), ustawą z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 194, z późn. zm.), definicje:

a) aktu bezprawnej ingerencji

b) przestępstwa o charakterze terrorystycznym

c) zdarzenia o charakterze terrorystycznym

4) wymienia akty bezprawnej ingerencji, które miały miejsce w lotnictwie cywilnym

5) podaje przykłady aktów terrorystycznych, które miały miejsce w portach lotniczych

6) wymienia współczesne zagrożenia lotnictwa cywilnego

1) wymienia międzynarodowe przepisy w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego

2) wymienia unijne przepisy w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego

3) wymienia krajowe przepisy w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego

4) wymienia wewnętrzne procedury podmiotów prowadzących działalność lotniczą

3) charakteryzuje cele i organizację ochrony lotnictwa cywilnego

– 920 –

regulujące zasady ochrony lotnictwa cywilnego (np. portów lotniczych, dostawców zaopatrzenia pokładowego, znanych nadawców, zarejestrowanych agentów)

1) opisuje cele i organizację ochrony lotnictwa cywilnego

2) rozróżnia podmioty prowadzące działalność lotniczą (port lotniczy, zarejestrowany agent, zarejestrowany dostawca zaopatrzenia pokładowego, znany nadawca, znany dostawca)

3) wymienia obowiązki w zakresie ochrony podmiotów prowadzących działalność lotniczą (port lotniczy, zarejestrowany agent, zarejestrowany dostawca zaopatrzenia pokładowego, znany nadawca, znany dostawca)

4) wymienia obowiązki i zakres odpowiedzialności osób:

a) przeprowadzających kontrolę bezpieczeństwa osób, bagażu kabinowego i przewożonych przedmiotów, przedmiotów przenoszonych przez osoby niebędące pasażerami oraz bagażu rejestrowanego

b) przeprowadzających kontrolę bezpieczeństwa ładunku i poczty

c) przeprowadzających kontrolę bezpieczeństwa poczty i materiałów przewoźnika lotniczego, zaopatrzenia pokładowego i zaopatrzenia portu lotniczego

4) opisuje procedury kontroli dostępu

– 921 –

d) sprawdzających pojazdy

e) przeprowadzających kontrolę dostępu w porcie lotniczym oraz nadzór i patrole

f) przeszukujących statki powietrzne pod kątem ochrony

g) zajmujących się ochroną statków powietrznych

h) realizujących procedurę łączenia bagażu rejestrowanego z pasażerem

i) stosujących środki kontroli w zakresie ochrony w odniesieniu do ładunku i poczty inne niż kontrola bezpieczeństwa

j) stosujących środki kontroli w zakresie ochrony poczty i materiałów przewoźnika lotniczego, zaopatrzenia pokładowego i zaopatrzenia portu lotniczego inne niż kontrola bezpieczeństwa

1) podaje definicje:

a) kontroli dostępu

b) strefy ogólnodostępnej

c) strefy operacyjnej lotniska

d) strefy wydzielonej

e) strefy zastrzeżonej lotniska

f) części krytycznych strefy zastrzeżonej lotniska

2) opisuje zasady dostępu do strefy:

a) ogólnodostępnej

b) operacyjnej lotniska

c) wydzielonej

d) zastrzeżonej lotniska i części krytycznych strefy zastrzeżonej

5) charakteryzuje systemy kart identyfikacyjnych będących w użyciu

6) charakteryzuje procedury zatrzymywania osób i zgłaszania zdarzeń

– 922 –

3) opisuje zasady dostępu do stref zastrzeżonych lotniska z eskortą

4) wymienia wymogi dotyczące kart identyfikacyjnych i przepustek samochodowych

5) wymienia zwolnienia i specjalne procedury kontroli dostępu

1) opisuje sposoby oznaczania stref dostępu w porcie lotniczym

2) rozpoznaje wzory obowiązujących w porcie lotniczym kart identyfikacyjnych i przepustek samochodowych

3) opisuje obowiązki użytkownika przepustki

4) opisuje obowiązki pracodawcy w zakresie systemu przepustek

5) opisuje postępowanie w przypadku utraty karty identyfikacyjnej lub przepustki samochodowej

6) wymienia zasady zwrotu karty identyfikacyjnej portu lotniczego lub przepustki samochodowej

1) wskazuje przypadki, w których należy ująć lub zgłosić osobę

2) opisuje procedury ujęcia osób przez pracowników służby ochrony lotniska oraz czynności podejmowane po ujęciu osoby

3) wymienia zdarzenia podlegające zgłaszaniu

4) wymienia procedury zgłaszania obowiązujące w porcie lotniczym lub u zarejestrowanego agenta

7) rozpoznaje przedmioty zabronione 1) wymienia przedmioty zabronione, o których mowa w przepisach prawa krajowego i międzynarodowego

8) charakteryzuje punkt kontroli bezpieczeństwa

– 923 –

2) podaje przykłady każdego rodzaju

przedmiotów zabronionych z poszczególnych kategorii

3) podaje przykłady przedmiotów, które swoim

wyglądem nie przypominają przedmiotów

zabronionych

4) podaje przykłady sposobów ukrywania

przedmiotów zabronionych:

a) na osobie

b) w bagażu kabinowym

c) w sprzęcie ułatwiającym podróżowanie

osobie z ograniczoną możliwością

poruszania się

d) w bagażu rejestrowanym

5) podaje przykłady przedmiotów

zabronionych, które swoim wyglądem nie

przypominają przedmiotów zabronionych

6) podaje sposoby maskowania przedmiotów

zabronionych przy wykorzystaniu

przedmiotów codziennego użytku

1) opisuje wyposażenie punktu kontroli

bezpieczeństwa:

a) osób

b) bagażu kabinowego oraz przewożonych

przedmiotów

c) bagażu rejestrowanego

d) przenoszonych przedmiotów przez osoby niebędące pasażerami

2) podaje przykład konfiguracji punktu kontroli

bezpieczeństwa

3) wymienia prawa i obowiązki operatorów

kontroli bezpieczeństwa

9) charakteryzuje zasady kontroli bezpieczeństwa

– 924 –

4) opisuje przykłady postępowania z przedmiotami zabronionymi do przewozu w bagażu kabinowym w przypadku, gdy ich przewóz jest dozwolony w bagażu rejestrowanym

2) wymienia procedury kontroli bezpieczeństwa:

a) osób

b) przedmiotów przenoszonych przez osoby niebędące pasażerami

c) bagażu kabinowego, przewożonych przedmiotów i płynów

d) bagażu rejestrowanego

e) zwolnienia z kontroli bezpieczeństwa

2) opisuje kategorie osób zwolnionych z kontroli bezpieczeństwa

3) opisuje kategorie bagażu zwolnionego z kontroli bezpieczeństwa

4) opisuje kategorie pojazdów udających się do strefy zastrzeżonej lotniska zwolnionych ze sprawdzenia

5) wymienia procedury ochrony odlatujących pasażerów i ich bagażu kabinowego poddanych kontroli bezpieczeństwa

6) opisuje międzynarodowe, unijne i krajowe wymogi prawne dotyczące kontroli i zabezpieczenia ładunku i poczty, w tym zwolnień i specjalnych procedur ochrony

7) opisuje wymogi dotyczące kontroli i zabezpieczenia poczty i materiałów przewoźnika lotniczego, zaopatrzenia pokładowego i zaopatrzenia portu lotniczego

10) stosuje procedurę łączenia bagażu rejestrowanego z pasażerem

TLO.06.6 Język angielski zawodowy Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku angielskim (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

– 925 –

1) opisuje wymogi i techniki związane z procedurą łączenia bagażu rejestrowanego z pasażerem

2) łączy bagaż rejestrowany z pasażerem z wykorzystaniem wybranej techniki

3) wymienia wymogi ochrony materiałów przewoźnika lotniczego stosowanych do przetwarzania informacji o pasażerach i bagażu

4) opisuje przykłady reagowania na przypadki wykrycia przedmiotów zabronionych przy łączeniu bagażu z pasażerem

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

– 926 –

2) rozumie proste wypowiedzi ustne 1) artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka angielskiego, a także proste 2) wypowiedzi pisemne w języku angielskim, w zakresie 3) umożliwiającym realizację zadań zawodowych: 4)

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje) artykułowane wyraźnie w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, 1) spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku angielskim, 2) w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) tworzy krótkie, proste, spójne 3) i logiczne wypowiedzi ustne 4) dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, 5) komunikat, instrukcję)

określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

układa informacje w określonym porządku opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

– 927 –

b) tworzy krótkie, proste, spójne

i logiczne wypowiedzi pisemne

dotyczące czynności

zawodowych (np. komunikat, e-

mail, instrukcję, wiadomość,

CV, list motywacyjny,

dokument związany

z wykonywanym zawodem

– według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w 1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę

typowych sytuacjach związanych z 2) uzyskuje i przekazuje informacje realizacją zadań zawodowych – reaguje w języku angielskim w 3) sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu: 4)

a) reaguje ustnie (np. podczas i wyjaśnienia

wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób

prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi

rozmowy z innym 5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe pracownikiem, klientem, 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji kontrahentem, w tym podczas

rozmowy telefonicznej) w

typowych sytuacjach

związanych z wykonywaniem

czynności zawodowych

b) reaguje w formie prostego

tekstu pisanego (np. wiadomość,

formularz, e-mail, dokument

związany z wykonywanym

zawodem) w typowych

sytuacjach związanych z

wykonywaniem czynności

zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku angielskim w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku angielskim

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 928 –

1) przekazuje w języku angielskim informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku angielskim

3) przekazuje w języku angielskim informacje sformułowane w języku polskim lub języku angielskim

4) przedstawia publicznie w języku angielskim wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku angielskim, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

TLO.06.7. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

2) planuje wykonanie zadania

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

– 929 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych

1) omawia czynności realizowane w ramach czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) monitoruje realizację zaplanowanych działań

5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań

6) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne

2) wykazuje się odpowiedzialnością za wykonywaną pracę

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

6) doskonali umiejętności zawodowe

7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej

– 930 –

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych w nieprzewidywalnych warunkach

4) podejmuje decyzje związane z wykonywaniem zadań zawodowych

1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej

4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposobów radzenia sobie ze stresem

5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

6) określa skutki stresu

1) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu technik lotniskowych służb operacyjnych

2) analizuje własne kompetencje

3) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

4) planuje drogę rozwoju zawodowego

5) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne

2) stosuje aktywne metody słuchania

3) prowadzi dyskusje

– 931 –

4) udziela informacji zwrotnej

8) stosuje metody i techniki 1) opisuje sposób przeciwdziałania problemom rozwiązywania problemów

9) współpracuje w zespole w zespole realizującym zadania

2) opisuje techniki rozwiązywania problemów

3) podaje przykład rozwiązania problemu

4) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

TLO.06.8. Organizacja pracy małych zespołów Efekty kształcenia

Uczeń:

1) organizuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) określa strukturę grupy

2) przygotowuje zadania zespołu do realizacji

3) planuje realizację zadań zapobiegających zagrożeniom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

4) szacuje czas potrzebny na realizację określonego zadania

5) komunikuje się z współpracownikami

6) wskazuje wzorce prawidłowej współpracy w grupie przydziela zadania członkom zespołu zgodnie z harmonogramem planowanych prac

2) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań

3) ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań

4) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakości pracy

– 932 –

1) ustala kolejność wykonywania zadań zgodnie z harmonogramem prac

2) formułuje zasady wzajemnej pomocy

3) wydaje dyspozycje osobom wykonującym poszczególne zadania

4) monitoruje proces wykonywania zadań

5) opracowuje dokumentację dotyczącą realizacji zadania według panujących standardów

1) kontroluje efekty pracy zespołu

2) ocenia pracę poszczególnych członków zespołu pod kątem zgodności z warunkami technicznymi odbioru prac

3) udziela wskazówek w celu prawidłowego wykonania przydzielonych zadań

4) ocenia zgodność wykonania zadania z założeniami

1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych warunków i jakości pracy

2) proponuje rozwiązania techniczne i organizacyjne mające na celu poprawę warunków i jakości pracy

3) proponuje rozwiązania usprawniające pracę na poszczególnych stanowiskach związanych z obsługą naziemną

4) dokonuje prostych modernizacji stanowiska pracy

5) opracowuje procedurę wprowadzenia proponowanego rozwiązania technicznego lub organizacyjnego

6) ocenia efektywność wdrożonych zmian

– 933 – WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA LOTNISKOWYCH SŁUŻB OPERACYJNYCH W ZAWODZIE TECHNIK Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby umożliwić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie oraz umożliwić przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji TLO.05. Obsługa naziemna statków powietrznych w porcie lotniczym

Pracownia wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych i specjalistycznych (np. służących do obsługi pasażerów, w tym odprawy biletowo-bagażowej) oraz z projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną,

− stanowiska komputerowe dla uczniów, wszystkie komputery podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych i specjalistycznych (np. służących do obsługi pasażerów, w tym odprawy biletowo-bagażowej), wyważania statku powietrznego,

− materiały multimedialne z zakresu obsługi naziemnej statków powietrznych oraz przedstawiające usytuowanie poszczególnych elementów infrastruktury w obrębie lotniska,

− makietę lotniska odzwierciedlającą podstawowe elementy infrastruktury wraz z otoczeniem, strefami podejścia i startu, elementami przeszkód wokół lotniska, zabudową wieży kontroli ruchu lotniczego, strażnicą lotniskowej straży pożarnej, zabudową terminalową, małym parkingiem,

− plansze obrazujące konstrukcje i zasady działania statków powietrznych oraz oznakowanie i napisy na statkach powietrznych,

− plansze i materiały multimedialne przedstawiające procesy obsługi w porcie lotniczym, − modele urządzeń oraz sprzętu do obsługi i zabezpieczenia funkcjonowania portu,

− zdjęcia satelitarne obrazujące przykładowe porty lotnicze, filmy dydaktyczne dotyczące portu lotniczego, literaturę zawodową,

– 934 –

− przykładowe dokumenty operacyjne portu lotniczego, polskie i obcojęzyczne źródła informacji dotyczące działalności lotniskowych służb operacyjnych, obowiązujące podręczniki IATA (np. Airport Handling Manual),

− zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do:

− publikacji IATA (np. Airport Handling Manual, Dangerous Goods Regulations),

− stanowisk odpraw i materiałów handlingowych wykorzystywanych w obsłudze pasażerskiej i bagażu,

− systemu informacji lotniskowej,

− magazynu cargo, materiałów i sprzętu handlingowego wykorzystywanego do obsługi frachtu,

− płyty postojowej,

− przykładowych depesz i formularzy lotniczych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji TLO.06. Planowanie i koordynacja operacyjna w porcie lotniczym oraz ochrona lotnictwa cywilnego

Pracownia wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych,

− stanowiska komputerowe dla uczniów, podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych,

− materiały multimedialne z zakresu bezpieczeństwa i ochrony w portach lotniczych,

− makietę lotniska odzwierciedlającą podstawowe elementy infrastruktury wraz z otoczeniem, strefami podejścia i startu, elementami przeszkód wokół lotniska, zabudową wieży kontroli ruchu lotniczego, strażnicą lotniskowej straży pożarnej, zabudową terminalową i cargo, małym parkingiem,

− plansze obrazujące konstrukcje i zasady działania statków powietrznych oraz oznakowanie i napisy na statkach powietrznych,

− materiały multimedialne przedstawiające usytuowanie poszczególnych elementów infrastruktury w obrębie lotniska, przykładowe mapy lotnisk, przeszkód lotniczych, plany

– 935 –

zagospodarowania lotniska, topografii lotnisk oraz powierzchni ograniczających, plany sytuacyjne,

− modele urządzeń oraz sprzętu do obsługi i zabezpieczenia funkcjonowania portu,

− zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia, − zdjęcia satelitarne obrazujące przykładowe porty lotnicze, filmy dydaktyczne dotyczące portu lotniczego, literaturę zawodową,

− przykładowe dokumenty operacyjne portu lotniczego, polskie i obcojęzyczne źródła informacji dotyczące działalności lotniskowych służb operacyjnych,

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do:

− publikacji IATA (np. Standard Schedules Information Manual, Airport Handling Manual),

− infrastruktury portu lotniczego (np. płyta postojowa, drogi kołowania, droga startowa), − systemu informacji lotniskowej,

− punktu kontroli bezpieczeństwa,

− przykładowych depesz i formularzy lotniczych.

Miejsce realizacji praktyk zawodowych: porty lotnicze oraz inne podmioty stanowiące potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół prowadzących kształcenie w zawodzie lub branżowe centrum umiejętności w dziedzinie eksploatacja portów i terminali.

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 8 tygodni (280 godzin), z tym że w przypadku realizacji praktyk w branżowym centrum umiejętności ich wymiar zrealizowany w tym centrum nie może przekroczyć 50 % łącznego wymiaru praktyk.

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONYCH W ZAWODZIE

TLO.05. Obsługa naziemna statków powietrznych w porcie lotniczym

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin

TLO.05.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

30

TLO.05.2. Podstawy funkcjonowania portów lotniczych

90

– 936 –

TLO.05.3. Obsługa pasażerów, bagażu i ładunku

180

TLO.05.4. Obsługa statku powietrznego na stanowisku postojowym i

180

koordynacja rejsów

TLO.05.5. Język angielski zawodowy

60

Razem

540

TLO.05.6 Kompetencje personalne i społeczne

TLO.05.7. Organizacja pracy małych zespołów

TLO.06. Planowanie i koordynacja operacyjna w porcie lotniczym oraz ochrona lotnictwa cywilnego

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin TLO.06.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

30

TLO.06.2. Podstawy funkcjonowania portów lotniczych

TLO.06.3. Zarządzanie operacyjne lotniskiem TLO.06.4. Zarządzanie bezpieczeństwem lotniska TLO.06.5 Stosowanie zasad ochrony lotniska TLO.06.06. Język angielski zawodowy

90 180 180 180 60 Razem

630+90 TLO.06.7. Kompetencje personalne i społeczne

TLO.06.8. Organizacja pracy małych zespołów

– 937 –

TECHNIK MECHANIK LOTNICZY 315317 KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

TLO.07. Obsługa techniczna statku powietrznego i jego instalacji oraz zespołu napędowego CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik-mechanik lotniczy powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji: TLO.07. Obsługa techniczna statku powietrznego i jego instalacji oraz zespołu napędowego:

1) wykonywania przeglądów zgodnie z dokumentacją techniczną statków powietrznych, zespołów napędowych i komponentów;

2) wykonywania inspekcji zgodnie z dokumentacją techniczną statków powietrznych, zespołów napędowych i komponentów;

3) montażu i demontażu podzespołów zgodnie z dokumentacją techniczną statków powietrznych, zespołów napędowych i komponentów;

4) przeprowadzania napraw zgodnie z dokumentacją techniczną statków powietrznych, zespołów napędowych i komponentów;

5) stosowania narzędzi i wyposażenia specjalistycznego do obsługi statków powietrznych, zespołów napędowych i komponentów.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji TLO.07. Obsługa techniczna statku powietrznego i jego instalacji oraz zespołu napędowego jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia

TLO.07. Obsługa techniczna statku powietrznego i jego instalacji oraz zespołu napędowego TLO.07.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje zasady związane z 1) bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

posługuje się terminologią dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

2) charakteryzuje prawa i obowiązki

– 938 –

2) wymienia przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska

3) określa warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy

4) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku

5) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy

6) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania

7) określa wymagane środki bezpieczeństwa przy pracy z energią elektryczną, gazami, olejami i chemikaliami

8) wymienia procedury i środki ostrożności dotyczące zbiorników paliwowych i wejścia do nich

9) wyjaśnia zasady bezpieczeństwa przy pracy z balistycznymi systemami ratowniczymi statków powietrznych

1) wymienia prawa i obowiązki pracownika w pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

zakresie bezpieczeństwa i higieny 2) wymienia prawa i obowiązki pracodawcy w pracy zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

3) omawia konsekwencje nieprzestrzegania obowiązków pracownika i pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

4) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy

3) przewiduje zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka oraz środowiska związane z wykonywaniem zadań.

4) określa sposoby przeciwdziałania zagrożeniom dla zdrowia lub życia człowieka oraz mienia i środowiska związane z użytkowaniem sprzętu lotniczego

5) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska

– 939 –

1) określa przyczyny źródeł zagrożeń dla zdrowia lub życia człowieka podczas realizacji zadań

2) wyjaśnia pojęcie ryzyka zawodowego

3) wymienia ryzyka (zagrożenia) zawodowe na stanowisku pracy

4) wymienia źródła zagrożeń dla środowiska (np. wycieki substancji chemicznych, niewłaściwe magazynowanie odpadów)

1) rozpoznaje rodzaje czynników szkodliwych w środowisku pracy tj. nadmierny hałas, drgania, pole elektromagnetyczne, chemia lotnicza

2) rozpoznaje skutki oddziaływania czynników szkodliwych na ciało człowieka (np. utrata słuchu, choroba wibracyjna, oparzenia chemiczne, zatrucia, efekt termiczny)

3) wyjaśnia sposoby zapobiegania zagrożeniom zdrowia człowieka powstałym na skutek działania czynników szkodliwych w środowisku pracy

4) określa sposoby segregacji i utylizacji odpadów powstałych podczas działań obsługowych

5) określa środki ochrony indywidualnej i zbiorowej

1) wyjaśnia zasady organizacji stanowisk pracy związanych z użytkowaniem statków powietrznych

2) rozróżnia rodzaje znaków bezpieczeństwa i alarmów oraz zna podstawowe zasady ewakuacji

6) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego

– 940 –

3) stosuje wymagania ergonomii, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony

przeciwpożarowej i ochrony środowiska

podczas organizowania stanowisk pracy

związanych z użytkowaniem maszyn i

urządzeń przy obsłudze technicznej statków

powietrznych

4) opisuje zasady segregacji odpadów

1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące

na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego

2) ocenia sytuację poszkodowanego na

podstawie analizy objawów obserwowanych

u poszkodowanego

3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego

i miejsce wypadku

4) układa poszkodowanego w pozycji

bezpiecznej

5) powiadamia odpowiednie służby

6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w

urazowych stanach nagłego zagrożenia

zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie,

amputacja, złamanie, oparzenie)

7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w

nieurazowych stanach nagłego zagrożenia

zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar)

8) wykonuje resuscytację krążeniowo-

-oddechową na fantomie zgodnie

z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i

Europejskiej Rady Resuscytacji

TLO.07.2. Przepisy dotyczące lotnictwa oraz czynnik ludzki Efekty kształcenia

Uczeń:

1) omawia międzynarodowe, unijne i krajowe ramy prawne w lotnictwie cywilnym

– 941 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) wyjaśnia rolę Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego ICAO, Komisji Europejskiej w zakresie dotyczącym lotnictwa cywilnego, Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego EASA oraz krajowych organów właściwych w sprawach lotnictwa (ministra właściwego do spraw transportu, Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, Prezesa Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej, Przewodniczącego Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych, Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych w zakresie Inspektoratu Sił Powietrznych)

2) opisuje zakres umów zawieranych przez Komisję Europejską (umów o wzajemnym uznawaniu w zakresie bezpieczeństwa lotniczego (BASA) oraz rolę EASA jako organu technicznego odpowiedzialnego za certyfikację i nadzór

3) omawia rozwiązania zawarte w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 z dnia 4 lipca 2018 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lotnictwa cywilnego i utworzenia Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego oraz zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2111/2005, (WE) nr 1008/2008, (UE) nr 996/2010, (UE) nr

– 942 –

376/2014 i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/30/UE i 2014/53/UE, a także uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 552/2004 i (WE) nr 216/2008 i rozporządzenie Rady (EWG) nr 3922/91 (Dz. Urz. UE L 212 z 04.07.2018, str. 1, z późn. zm.) oraz w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 748/2012 z dnia 3 sierpnia 2012 r. ustanawiającym przepisy wykonawcze dotyczące certyfikacji lub deklaracji zgodności statków powietrznych i związanych z nimi wyrobów, części, akcesoriów, jednostek sterująco- -monitorujących i podzespołów jednostek sterująco-monitorujących w zakresie zdatności do lotu i ochrony środowiska, a także dotyczącym wymogów odnoszących się do zdolności organizacji projektujących i produkujących (Dz. Urz. UE L 224 z 03.08.2012, str. 1, z późn. zm.) (Załącznik I- Część-21), oraz w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1321/2014 z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie ciągłej zdatności do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, części i wyposażenia, a także w sprawie zatwierdzeń udzielanych organizacjom i personelowi zaangażowanym w takie zadania (Dz. Urz. UE L 362 z 26.11.2014, str. 1, z późn. zm.) (Załącznik I - Część-M, Załącznik Vb -Część-ML,

Załącznik II-Część-145, Załącznik III - Część-66, Załącznik IV -Część-147,

– 943 –

Załącznik Va -Część-T, Załącznik Vc-Część- CAMO, Załącznik Vd -Część-CAO)

4) odróżnia przepisy prawa zawarte w unijnych rozporządzeniach od wytycznych (dokumentów wspierających interpretację i stosowanie prawa) – akceptowalne sposoby spełnienia wymagań (Acceptable Means of Compliance AMC), materiały zawierające wytyczne (Guidance Material GM), standardy certyfikacyjne (Certification Specifications CS)

5) sporządza przykładowe zgłoszenie zdarzenia wg rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 376/2014 z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zgłaszania i analizy zdarzeń w lotnictwie cywilnym oraz podejmowanych w związku z nimi działań następczych, zmiany rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 996/2010 oraz uchylenia dyrektywy 2003/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzeń Komisji (WE) nr 1321/2007 i (WE) nr 1330/2007 Tekst mający znaczenie dla EOG (Dz. Urz. UE L 122 z 24.04.2014, str. 1, z późn. zm.)

6) wskazuje wzajemne powiązania między:

a) certyfikacją statków powietrznych, części lotniczych oraz organizacji projektowych Part-21J i produkcyjnych Part-21G

b) organizacją ciągłej zdatności do lotu statków powietrznych Part-M,Part-T, Part-CAMO, Part-CAO, Part-ML

2) omawia przepisy dotyczące licencji Part-66

3) rozróżnia organizacje Part-145 i Part-CAMO

4) charakteryzuje przywileje i odpowiedzialność niezależnego personelu

– 944 –

c) organizacją obsługową Part-145

d) licencjonowaniem personelu technicznego Part-66

e) organizacją szkoleniową mechaników lotniczych Part-147

f) przepisami dotyczącymi operacji lotniczych EU-OPS

g) licencjonowaniem załóg lotniczych Part- FCL

1) klasyfikuje licencje Part-66

2) wyjaśnia przywileje i ograniczenia wynikające z licencji Part-66

3) omawia procedurę uzyskiwania i przedłużania licencji

4) dobiera właściwą kategorię licencji do typu i zakresu obsługi statku powietrznego

1) wyjaśnia podstawowe wymagania organizacji Part-145 i Part-CAMO

2) rozpoznaje zakres działań organizacji w zależności od zatwierdzenia

3) analizuje procedury nadzoru nad organizacjami

4) porównuje strukturę organizacyjną, zakres przywilejów i odpowiedzialności organizacji Part-145 i Part-CAMO w odniesieniu do typowych zadań obsługowych

1) wymienia przywileje i ograniczenia niezależnego personelu certyfikującego na podstawie przepisów Part-M, Part-66 i Part- ML

2) opisuje odpowiedzialność i prowadzenie dokumentacji zgodnie z Part-M i Part-ML

5) stosuje przepisy dotyczące eksploatacji statków powietrznych

– 945 –

3) wymienia zasady nadzoru nad personelem certyfikującym

4) podaje przykłady naruszeń przepisów i ich konsekwencje

1) omawia przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 965/2012 z dnia 5 października 2012 r. ustanawiającego wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do operacji lotniczych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz. Urz. UE L 296 z 05.10.2012, str. 1, z późn. zm.)

2) rozróżnia operacje komercyjne i niekomercyjne oraz ich wpływ na obsługę techniczną

3) wyjaśnia znaczenie Certyfikatu przewoźnika lotniczego (Air Operator Certificate AOC) i samodeklaracji operatorów

4) omawia operacje specjalne (Extended-range Twin-engine Operational Performance Standards ETOPS), operacje według kategorii podejść precyzyjnych (I / II / III), nawigację w oparciu o osiągi (Performance Based Navigation PBN)

5) wyjaśnia obowiązki przewoźnika w zakresie ciągłej zdatności do lotu

6) stosuje Listę Wyposażenia Minimalnego (Minimum Equipment List MEL) / Listę Odchyleń od Konfiguracji (Configuration Deviation List CDL) w przykładowych zadaniach obsługowych

– 946 –

7) rozpoznaje zasady oznaczania i opisywania statków powietrznych

8) wymienia dokumenty obowiązkowo przewożone na pokładzie i omawia ich znaczenie

6) klasyfikuje przepisy Part-21 i 1) opisuje proces certyfikacji wg Part-21

specyfikacje certyfikacyjne

7) analizuje przepisy dotyczące zarządzania zdatnością do lotu

2) wymienia podstawowe specyfikacje certyfikacyjne (CS-22, CS-23, CS-25, CS- 27, CS-29, CS-E, CS-STAN)

3) wyjaśnia zależności między CS a wymaganiami Part-21

4) podaje przykłady certyfikacji części i wyposażenia

1) opisuje wymagania Części-M, Części-ML, Części-CAMO, Części-CAO rozporządzenia Komisji (UE) nr 1321/2014 z dnia 26 listopada 2014 r.

2) opisuje rolę i zadania Organizacji Zarządzającej Ciągłą Zdatnością do lotu (Continuing Airworthiness Management Organisation CAMO)

3) opisuje znaczenie programu obsługi statku powietrznego

4) analizuje powiązania między nadzorem CAMO a procesem poświadczania zdatności do lotu, w tym wskazuje etapy i odpowiedzialność personelu za przegląd zdatności

8) charakteryzuje zasady nadzoru 1) wyjaśnia mechanizmy nadzoru nad statkiem CAMO i krajowych organów powietrznym

nadzoru lotniczego 2) opisuje zadania nadzoru wykonywane przez CAMO

9) rozróżnia przepisy międzynarodowe, unijne i krajowe, z podziałem na przepisy dotyczące kwestii cywilnych lub wojskowych w zakresie lotnictwa cywilnego

– 947 –

3) omawia rolę nadzoru krajowych organów lotnictwa

4) analizuje i omawia wyniki przykładowego audytu przeprowadzonego przez właściwy organ nadzoru lotniczego

1) opisuje obsługę statków powietrznych na podstawie Załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 z dnia 4 lipca 2018 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lotnictwa cywilnego i utworzenia Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego oraz zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2111/2005, (WE) nr 1008/2008, (UE) nr 996/2010, (UE) nr 376/2014 i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/30/UE i 2014/53/UE, a także uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 552/2004 i (WE) nr 216/2008 i rozporządzenie Rady (EWG) nr 3922/91

2) porównuje wojskową licencję EMAR-66 (Europejskich Wojskowych Wymagań Zdatności do Lotu) z cywilną licencją Part-66

3) omawia wojskowe wymagania zdatności do lotu

4) rozróżnia obowiązujące przepisy krajowe i międzynarodowe dotyczące badań nieniszczących (Non Destructive Testing NDT), spawania, malowania

10) stosuje przepisy o bezpieczeństwie informacji w lotnictwie

– 948 –

1) wyjaśnia przepisy dotyczące zarządzania ryzykiem bezpieczeństwa informacji w lotnictwie

2) omawia Część-IS rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/203 z dnia 27 października 2022 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 w kwestii wymagań dotyczących zarządzania ryzykiem związanym z bezpieczeństwem informacji o potencjalnym wpływie na bezpieczeństwo lotnicze w odniesieniu do organizacji objętych zakresem stosowania rozporządzeń Komisji (UE) nr 1321/2014, (UE) nr 965/2012, (UE) nr 1178/2011, (UE) 2015/340, rozporządzeń wykonawczych Komisji (UE) 2017/373 i (UE) 2021/664 oraz właściwych organów objętych zakresem stosowania rozporządzeń Komisji (UE) nr 748/2012, (UE) nr 1321/2014, (UE) nr 965/2012, (UE) nr 1178/2011, (UE) 2015/340, rozporządzeń wykonawczych Komisji (UE) 2017/373, (UE) nr 139/2014 i (UE) 2021/664 oraz zmieniające rozporządzenia Komisji (UE) nr 1178/2011, (UE) nr 748/2012, (UE) nr 965/2012, (UE) nr 139/2014, (UE) nr 1321/2014, (UE) 2015/340 oraz rozporządzenia wykonawcze Komisji (UE) 2017/373 i (UE) 2021/664 (Dz. Urz. UE L 31 z 02.02.2023, str. 1, z późn. zm.)

3) podaje przykłady procedur bezpieczeństwa lotniczych systemów informatycznych

– 949 –

11) analizuje znaczenie czynnika 1) omawia (przytacza) przykłady zdarzeń ludzkiego w obsłudze technicznej

12) charakteryzuje mechanizmy percepcji i pamięci

13) wyjaśnia mechanizmy odpowiedzialności i presji grupowej

14) ocenia wpływ stresu, zmęczenia i używek na obsługę

lotniczych spowodowanych błędami ludzkimi

2) wskazuje konsekwencje nieuwzględnienia czynnika ludzkiego

3) ocenia rolę czynnika ludzkiego w kontekście systemu zarządzania bezpieczeństwem (Safety Managmenet System SMS)

4) porównuje znaczenie czynnika ludzkiego w obsłudze technicznej i operacjach lotniczych

1) wymienia przykłady ograniczeń wzroku i słuchu

2) wyjaśnia wpływ pamięci krótkotrwałej na pracę z listami kontrolnymi

3) ocenia znaczenie koncentracji w pracy mechanika lotniczego

4) porównuje różne ograniczenia ludzkie w kontekście jakości pracy

1) rozróżnia odpowiedzialność indywidualną i zespołową

2) analizuje przypadek błędu grupowego

3) przedstawia rolę lidera w zespole

4) proponuje sposoby przeciwdziałania presji kolegów

1) rozpoznaje objawy stresu i zmęczenia

2) proponuje działania ograniczające ich skutki

3) przytacza przykłady zdarzeń związanych z używkami

4) omawia określone w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy kontrolne uprawnienia pracodawcy dotyczące stanu trzeźwości pracownika oraz obecności w

15) diagnozuje wpływ warunków środowiskowych na pracę

16) dokonuje analizy ryzyka związanego z wykonywaniem zadań obsługowych

17) stosuje zasady prawidłowej komunikacji w zespole

18) klasyfikuje błędy w obsłudze technicznej

19) rozpoznaje przyczyny, rodzaje i skutki błędów ludzkich w lotnictwie

– 950 –

jego organizmie środków działających podobnie do alkoholu

1) identyfikuje zagrożenia środowiskowe (np. hałas, oświetlenie, temperatura)

2) dobiera właściwe środki ochrony

3) ocenia wpływ klimatu i pogody na pracę obsługową

4) wskazuje konsekwencje pracy w hałasie i wibracjach

1) omawia wpływ rutyny na możliwość popełnienia błędu

2) proponuje sposoby utrzymania koncentracji

3) wyjaśnia znaczenie przerw i rotacji zadań

4) analizuje trudności w obsłudze systemów złożonych

1) sporządza zapis w karcie pracy

2) przeprowadza symulację przekazania zmiany

3) ocenia jakość komunikacji na podstawie studium przypadku

4) proponuje działania usprawniające przepływ informacji

1) opisuje modele błędu wg Jamesa Reasona

2) wskazuje skutki błędów w obsłudze

3) proponuje działania ograniczające ryzyko błędu

4) porównuje różne modele teorii błędu

1) określa ludzkie możliwości i ograniczenia

2) wyjaśnia pojęcia z zakresu psychologii społecznej (np. presja grupy, procesy grupowe, relacje interpersonalne w szczególności gradient autorytetu)

20) stosuje zasady kultury bezpieczeństwa i raportowania

21) rozpoznaje najczęstsze błędy ludzkie w obsłudze na przykładzie studium przypadku

– 951 –

3) analizuje środowisko fizyczne eksploatacji statków powietrznych

4) prezentuje zadania związane z eksploatacją statków powietrznych

5) objaśnia znaczenie komunikacji w zespole

6) określa błędy ludzkie podczas eksploatacji statków powietrznych

7) przedstawia zagrożenia związane z obsługą statków powietrznych

1) sporządza raport zdarzenia wg Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem (Safety Management System SMS)

2) rozróżnia zachowania sprzyjające i ograniczające bezpieczeństwo

3) wyjaśnia pojęcie kultury sprawiedliwego traktowania (just culture)

4) analizuje Czynniki Ludzkie w Part-145

1) wymienia elementy koncepcji Gordona Duponta „Dirty Dozen” („Parszywej Dwunastki”)

2) rozpoznaje elementy koncepcji Gordona Duponta w studium przypadku

3) proponuje działania korygujące

4) ocenia wpływ presji czasu na błędy obsługowe

TLO.07.3. Stosowanie podstawowych zasad aerodynamiki Efekty kształcenia

Uczeń:

1) analizuje zależności fizyczne między parametrami atmosfery a warunkami lotu

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) oblicza zmiany ciśnienia, temperatury i gęstości powietrza w funkcji wysokości według atmosfery wzorcowej (International Standard Atmosphere ISA)

– 952 –

2) porównuje warunki rzeczywiste z atmosferą wzorcową i ocenia wpływ różnic na osiągi statku powietrznego

3) ilustruje zależności między temperaturą, ciśnieniem i gęstością według atmosfery wzorcowej, stosuje model atmosfery wzorcowej do przeliczeń parametrów lotu (np. prędkość wskazywana vs równa prawdziwa)

2) opisuje i analizuje charakter 1) podaje definicje liczby Reynoldsa

przepływu powietrza wokół ciała oraz czynniki wpływające na opór i siłę nośną

3) oblicza i interpretuje zależności między kątem natarcia, siłą nośną i oporem

2) rozróżnia rodzaje przepływu powietrza (np. laminarnego, turbulentnego, ustalonego, nieustalonego)

3) opisuje warunki występowania przepływów powietrza

4) wyjaśnia zjawisko warstwy przyściennej i punktu stagnacji na profilu lotniczym

5) ocenia wpływ kąta natarcia i kształtu skrzydła na siłę nośną i opór aerodynamiczny, zaznacza na schemacie elementy profilu lotniczego (np. cięciwy, środka parcia, wydłużenia skrzydła)

1) oblicza wartości współczynnika siły nośnej (Cz) i oporu (Cx) dla różnych kątów natarcia

2) analizuje biegunową profilu skrzydła

3) wskazuje moment przeciągnięcia na podstawie charakterystyki współczynnika siły nośnej i kąta natarcia (Cz(α))

4) opisuje skutki przeciągnięcia w kącie krytycznym natarcia (αKR)

5) ocenia wpływ zanieczyszczeń powierzchni nośnych, sterujących i stabilizujących (np. lodu, śniegu, brudu na wartość siły nośnej)

4) analizuje zależności między siłami działającymi na statek powietrzny w różnych fazach lotu

5) dobiera rozwiązania konstrukcyjne i eksploatacyjne zwiększające siłę nośną

6) analizuje zjawiska aerodynamiczne przy lotach około i ponaddźwiękowych

– 953 –

1) analizuje graficznie rozkład sił w poszczególnych fazach lotu (np. siły nośnej, siły oporu, siły ciągu i siły grawitacji)

2) wyznacza parametry lotu (np. liczbę Reynoldsa (Re), kąt ślizgu, zasięg, długotrwałość lotu)

3) analizuje przyczyny przeciągnięcia i określa jego wpływ na obwiednię lotu

4) ocenia wpływ obciążenia i ograniczeń konstrukcyjnych na dynamikę lotu

1) opisuje działanie urządzeń mechanizacji skrzydła (np. klap zwykłych, krokodylowych, przesuwnych, szczelinowych, dwuszczelinowych, Fowlera i klap przednich ze szczeliną – slotów)

2) porównuje graficznie działanie różnych układów klap na charakterystykę zależności siły nośnej od kąta natarcia (CZ(α))

3) ocenia efektywność urządzeń mechanizacji skrzydła w różnych fazach lotu

4) opisuje zmiany krzywej biegunowej statku powietrznego po wysunięciu klap

1) wyjaśnia pojęcia: prędkości dźwięku i liczby Macha (Ma)

2) rozróżnia loty poddźwiękowe, okołodźwiękowe i ponaddźwiękowe

3) ilustruje graficznie powstawanie fali uderzeniowej

4) ocenia wpływ skosu skrzydła na krytyczną liczbę Macha (MaKR) i opory falowe

5) analizuje czynniki wpływające na przepływ powietrza we wlotach silników dużej prędkości (np. temperatura, ciśnienie)

7) diagnozuje czynniki wpływające na stateczność podłużną, boczną i kierunkową statku powietrznego TLO.07.4. Stosowanie elektrotechniki Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się pojęciami z zakresu teorii elektronowej i elektrotechniki podczas obsługi technicznej systemów awionicznych i instalacji elektrycznych statków powietrznych

2) charakteryzuje statyczną energię elektryczną i przewodnictwo

– 954 –

1) opisuje czynniki decydujące o stateczności czynnej i biernej (np. geometria skrzydła, rozmieszczenie mas, siły aerodynamiczne)

2) analizuje wpływ położenia środka ciężkości na stateczność podłużną

3) ilustruje graficznie wpływ powierzchni sterowych na zachowanie statku powietrznego podczas zakrętu

4) ocenia związek między geometrią skrzydeł a reakcjami aerodynamicznymi w locie bocznym

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje strukturę i przemieszczanie się ładunków elektrycznych w atomie, molekułach, jonach i związkach

2) opisuje molekularną strukturę przewodników, półprzewodników oraz izolatorów

3) wyjaśnia pojęcia związane z elektrotechniką (np. różnica potencjałów, siła elektromotoryczna, napięcie, prąd, opór, przewodnictwo, ładunek, przepływ elektronów)

4) wymienia podstawowe wielkości elektryczne i ich jednostki

1) opisuje statyczną energię elektryczną i rozmieszczenie ładunków elektrostatycznych (np. ładunek z tarcia powietrza na poszyciu, odgromniki ładunków na końcówkach skrzydeł)

3) charakteryzuje metody wytwarzania prądu elektrycznego

– 955 –

2) omawia prawa elektrostatyczne przyciągania i odpychania oraz wskazuje ich występowanie w statku powietrznym, w szczególności: przywieranie zanieczyszczeń do paneli i osłon z tworzyw w kabinie oraz kierunkowe odprowadzanie ładunków przez odprowadzacze ładunków na końcówkach skrzydeł i usterzeń

3) stosuje prawo Coulomba w ochronie awioniki: ocenia ryzyko ESD przy zbliżeniu dłoni do elektroniki, uzasadnia opaskę ESD i ekranowanie

4) wykorzystuje wiedzę z zakresu przewodnictwa elektrycznego do obsługi elementów statku powietrznego:

a) w ciałach stałych (np. poszycie aluminiowe, połączenia masowe (bonding), ekrany kabli)

b) w cieczach (np. niska przewodność paliwa lotniczego (wymóg uziemiania przy tankowaniu)

c) w gazach: wpływ wilgotności powietrza na gromadzenie i rozpraszanie ładunków

5) omawia przewodnictwo energii elektrycznej w próżni

1) opisuje metody produkcji prądu przez źródła: światła, ciepła, tarcia lub działaniem chemicznym, magnetyzmem i ruchem (np. akumulatory, RAT (Ram Air Turbine), APU (Auxiliary Power Unit)

2) opisuje pozytywne i negatywne cechy różnych metod produkcji prądu

– 956 –

3) dokonuje analizy zastosowania danego źródła prądu elektrycznego na statku powietrznym z uwzględnieniem ich cech szczególnych

4) charakteryzuje źródła prądu stałego 1) opisuje budowę i działanie chemiczne: ogniw

5) oblicza obwody prądu stałego w rozwiązaniach stosowanych w statkach powietrznych

galwanicznych, akumulatorowych, ołowiowych, niklowo-kadmowych, alkalicznych

2) identyfikuje baterię pokładową 28V jako źródło DC do rozruchu i zasilania awaryjnego

3) wskazuje baterie lub ogniwa alkaliczne w statkach powietrznych

4) omawia ogniwa połączone szeregowo i równolegle

5) omawia opór wewnętrzny ogniwa i jego skutki dla baterii

6) opisuje materiały do budowy termoogniw

7) opisuje działanie fotokomórek (np. optyczne czujniki dymu w statku powietrznym)

1) wyjaśnia pojęcie obwodów stosowanych w rozwiązaniach lotniczych oraz wymienia ich elementy

2) oblicza obwody stosując zależności połączenia szeregowego, równoległego i mieszanego łączenia odbiorników energii elektrycznej oraz metodę dzielników napięcia

3) oblicza obwody wykorzystując znaczenie oporności wewnętrznej źródła prądu

4) ocenia spadek napięcia baterii podczas rozruchu APU lub silnika i wpływ na

6) charakteryzuje pojęcie rezystancji oraz rezystora

7) charakteryzuje moc elektryczną na statku powietrznym

– 957 –

działanie odbiorników (np. grzanie sond, logika przekaźników)

5) oblicza napięcie na szynie ESS DC BUS z kilkoma odbiornikami (np. Pitoty, podświetlenie, moduły awioniki z uwzględnieniem rezystancji wiązek)

6) rozpoznaje i oblicza układy połączeniowe trójkąt-gwiazda

7) stosuje prawo Ohma dla odcinka i dla całego obwodu oraz prawo Kirchoffa przy obliczaniu pokładowych obwodów elektrycznych statków powietrznych

1) oblicza rezystancję pod wpływem czynników takich jak: temperatura, długość, średnica przewodów, rodzaj materiału

2) oblicza rezystancje wykorzystując wzory i właściwości rezystancji właściwej, konduktancji i ich jednostek

3) opisuje cechy szczególne rezystorów: moc, napięcie i prąd znamionowy, tolerancję, współczynnik temperaturowy rezystancji

4) rozróżnia rezystory za pomocą oznaczenia paskowego

5) oblicza rezystancję zastępczą układu szeregowego, równoległego oraz mieszanego

6) opisuje potencjometry, termistory oraz warystory i reostaty

7) opisuje mostki Wheastone’a, Thomsona, Greatz’a

1) rozróżnia moc, pracę i energię prądu elektrycznego jako parametry urządzeń lotniczych

8) charakteryzuje pojemność elektryczną i jej wpływ na urządzenia w statkach powietrznych

9) charakteryzuje działanie magnetyzmu oraz jego wpływ na urządzenia lotnicze

– 958 –

2) podaje jednostki pracy i energii prądu elektrycznego

3) omawia rozproszenie mocy w odbiorniku z uwzględnieniem systemu podgrzewania w sondach i odbiornikach ciśnienia oraz temperatury

4) oblicza moc, pracę i energię elektryczną w układzie zasilania urządzeń awionicznych

5) omawia zastosowanie prawa Joule’a-Lenza w urządzeniach wyposażenia pokładowego

1) opisuje budowę, działanie i zastosowanie kondensatorów

2) omawia czynniki wpływające na pojemność elektryczną (np. powierzchnia płytek, napięcie znamionowe, stała dielektryczna, napięcie robocze)

3) opisuje kondensator płaski i cylindryczny

4) rozróżnia kondensatory za pomocą oznaczenia paskowego

5) oblicza pojemności kondensatorów w połączeniu szeregowym i równoległym w zastosowaniu w prostownikach zasilających układy awioniczne

6) oblicza energię kondensatora w układach zapłonowych silnika lotniczego

7) opisuje ładowanie i rozładowanie kondensatora w funkcji wykładniczej oraz stałą czasową

8) opisuje próby i testowanie kondensatorów

1) opisuje właściwości i działanie magnesu zawieszonego w polu magnetycznym Ziemi

2) opisuje działanie lotniczej busoli magnetycznej

10) charakteryzuje indukcję elektromagnetyczną oraz jej wykorzystanie w technice lotniczej

– 959 –

3) oblicza moment siły działający na igłę magnetyczną w polu magnetycznym

4) podaje konstrukcję i zasadę działania elektromagnesu oraz jego zastosowanie w urządzeniach lotniczych sterowania (np. w zaworach paliwowych, blokadach drzwi, hamulcach, stycznikach)

5) wyznacza kierunek pola magnetycznego wokół przewodnika przewodzącego prąd według reguł trzech palców

6) opisuje siłę magnetomotoryczną, natężenie pola magnetycznego, indukcję magnetyczną, przenikalność i pętle histerezy, reluktancję natężenia komercyjnego, punkt nasycenia, prądy wirowe

7) podaje zalecenia dotyczące obsługi i przechowywania magnesów

1) opisuje prawo Faradaya oraz zasady indukcji

2) opisuje wzbudzenie napięcia w przewodniku poruszającym się w polu magnetycznym przy czynnikach takich jak: siła pola magnetycznego, szybkość zmian strumienia, liczba zwojów

3) opisuje zjawisko indukcji wzajemnej i czynniki wpływające na nią (np. liczba zwojów w cewce, rozmiar i przenikalność cewki, wzajemne pozycje cewek)

4) opisuje prawo Lenza i czynniki definiujące biegunowość

5) wyjaśnia czym jest samoindukcja oraz punkt nasycenia

6) podaje podstawowe zastosowania cewki indukcyjnej

11) charakteryzuje podstawy napięcia lub prądu przemiennego

12) charakteryzuje obwody RLC

– 960 –

7) omawia zastosowanie indukcji elektromagnetycznej w nowoczesnych lotniczych czujnikach przepływu cieczy i

powietrza

8) omawia zastosowanie indukcji elektromagnetycznej w czujnikach obrotu

kół lub wałów silnika lotniczego

1) wskazuje źródła indukowania napięcia

przemiennego na pokładzie statku

powietrznego

2) opisuje przebiegi sinusoidalne (np. faza,

częstotliwość, okres, cykl)

3) podaje rodzaje prądów zmiennych oraz

metody jego wytwarzania

4) podaje wartości chwilowe, średnie,

pierwiastkowe, szczytowe, szczytowo-

amplitudowe prądu w odniesieniu do

napięcia i mocy

5) rozróżnia wartości napięcia i prądu:

skuteczną, średnią

6) podaje definicję fazy i przesunięcia fazowego

7) rozróżnia przebieg trójkątny i prostokątny

8) rozróżnia prąd jednofazowy i trójfazowy w

układzie energetycznym statku powietrznego

1) opisuje rodzaje obciążeń pasywnych (R, L,

C) pokładowych układów zasilania statków

powietrznych

2) oblicza napięcie, natężenie prądu,

impedancję, kąt fazowy oraz moc czynną,

bierną i pozorną w układzie RLC w

połączeniu szeregowym, równoległym i

szeregowo-równoległym

13) charakteryzuje pokładowe silniki i prądnice prądu stałego stosowane na statkach powietrznych

14) charakteryzuje prądnice prądu przemiennego stosowane na statkach powietrznych

– 961 –

3) podaje własności obwodu indukcyjnego i pojemnościowego w połączeniu szeregowym i równoległym

4) oblicza rezonans prądu i napięcia w układzie RLC

5) podaje przykłady zastosowań urządzeń zawierających obwód RLC (np. filtry w elektronicznych obwodach awionicznych, układ zapłonowy z przerywaczem silników lotniczych)

6) opisuje zastosowanie filtrów elektrycznych i oblicza parametry filtrów dolno i górno przepustowych oraz środkowo zaporowych i przepustowych

1) opisuje budowę i zasadę działania maszyn elektrycznych prądu stałego w tym stosowanych na statkach powietrznych

2) opisuje czynniki wpływające na moc wyjściową, moment obrotowy, prędkość i kierunek obrotu silników prądu stałego

3) opisuje czynniki wpływające na moc wyjściową i kierunek prądu w prądnicach prądu stałego

4) opisuje silnik szeregowy, bocznikowy i silnik wykonawczy

5) opisuje budowę, zasadę działania rozruszników lotniczych: silnika szeregowego prądu stałego i prądnicorozrusznika szeregowo- -bocznikowego

1) opisuje obroty pętli w polu magnetycznym i kształt wygenerowanego sygnału

15) charakteryzuje silniki prądu przemiennego stosowane na statkach powietrznych

16) charakteryzuje transformatory stosowane na statkach powietrznych

– 962 –

2) opisuje budowę i działanie wirującego twornika

3) opisuje alternatory jedno, dwu i trójfazowe

4) opisuje budowę, zasadę działania i przeznaczenie jednofazowej i trójfazowej prądnicy synchronicznej

5) opisuje zastosowanie i zalety połączenia gwiazdowego i trójkątnego

6) opisuje prądnice na magnes trwały

1) opisuje budowę, właściwości i zasadę działania silnika synchronicznego i asynchronicznego

2) opisuje silniki jedno i wielofazowe

3) opisuje metody kontrolowania prędkości i kierunku obrotu w silnikach

4) opisuje metody wytwarzania pola wirującego poprzez kondensator, cewkę indukcyjną oraz nabiegunnik zwarty i dzielony

5) opisuje dwufazowy silnik kubkowy stosowany w układach automatyki lotniczej

6) opisuje budowę, zasadę działania, przeznaczenie selsynów i ich zastosowanie w układach pomiarowych statków powietrznych

1) opisuje budowę, właściwości oraz zasadę działania transformatorów

2) określa straty na transformatorze i metody ich przezwyciężania

3) określa wydajność, przekaz mocy i znaczenie biegunowości w transformatorze

4) oblicza napięcie międzyprzewodowe, fazowe oraz moc w systemie trójfazowym

– 963 –

5) określa funkcjonowanie transformatora przy obciążeniu i braku obciążenia

6) opisuje prąd pierwotny, wtórny, napięcie i przekładnie zwojową oraz moc i wydajność transformatora

7) opisuje autotransformator i jego zastosowanie w układach pomiarowych wykorzystywanych w obsłudze statków powietrznych

TLO.07.5. Stosowanie elektroniki i technik cyfrowych w obsłudze technicznej statków powietrznych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) opisuje budowę i działanie podstawowych elementów elektronicznych stosowanych w systemach lotniczych

2) omawia działanie i zastosowanie układów scalonych, obwodów logicznych i wzmacniaczy operacyjnych

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia elementy półprzewodnikowe (np. diody, tranzystory, tyrystory, diody LED i diody Zenera)

2) opisuje budowę i zasadę działania złącza PN

3) opisuje działanie tranzystora jako elementu wzmacniającego lub przełączającego

4) omawia różnice między polaryzacją przewodzenia a zaporową w złączu PN, opisując kierunek przepływu prądu, zmiany bariery potencjału oraz zachowanie diody w obu stanach

5) wymienia podstawowe zastosowania diod i tranzystorów w układach zasilania i sterowania

1) rozpoznaje symbole bramek logicznych: AND, OR, NOT, NAND, NOR, XOR

2) opisuje sposób działania prostych układów logicznych

3) wyjaśnia sposób przetwarzania danych analogowych i cyfrowych w systemach pokładowych

4) opisuje podstawową strukturę komputerów pokładowych i ich współdziałanie z systemami awioniki

5) charakteryzuje zasadę działania systemów wyświetlania i przesyłu danych w statkach powietrznych

– 964 –

3) omawia rolę wzmacniacza operacyjnego w torze sygnału

4) określa funkcję układów scalonych w systemach elektronicznych statku powietrznego

1) opisuje różnice między sygnałem analogowym i cyfrowym

2) opisuje zasadę działania przetworników analogowo-cyfrowych (ADC) i cyfrowoanalogowych (DAC)

3) wskazuje przykłady zastosowania konwersji danych w systemach pomiarowych (np. czujnik temperatury lub czujnik ciśnienia)

1) wymienia podstawowe elementy komputera pokładowego: procesor CPU, pamięć RAM / ROM, magistrale, interfejsy

2) opisuje współdziałanie sprzętu i oprogramowania w systemach awioniki

3) omawia znaczenie komputerów pokładowych w systemach awionicznych (np. komputer autopilota, komputer nawigacyjny)

4) wyjaśnia współdziałanie sprzętu i oprogramowania w systemach awioniki na podstawie przepływu danych między czujnikami, komputerami i wyświetlaczami

5) opisuje zasady stosowania i modyfikacji oprogramowania stosowanego w systemach statków powietrznych

1) opisuje budowę i zasadę działania ekranów CRT, LED, LCD

6) charakteryzuje zasady ochrony

– 965 –

2) omawia sposób prezentacji danych w systemach EFIS (elektroniczny system wskaźników lotu)

3) wyjaśnia znaczenie czytelności i barw informacji dla bezpieczeństwa pracy załogi

4) opisuje zasadę przesyłania informacji przy pomocy techniki światłowodowej w systemach pokładowych

5) opisuje zasady stosowania i modyfikacji oprogramowania stosowanego w systemach statków powietrznych

1) opisuje zjawisko rozładowania systemów elektronicznych przed elektrostatycznego (Electrostatic Discharge) uszkodzeniami i zakłóceniami

7) charakteryzuje elektroniczne systemy statku powietrznego

i jego wpływ na urządzenia elektroniczne

2) wymienia środki ochrony antystatycznej stosowane w obsłudze statku powietrznego (np. maty, opaski, torby antystatyczne)

3) opisuje zjawiska EMC (kompatybilność elektromagnetyczna), EMI (zakłócenia elektromagnetyczne) i HIRF (wysokointensywne pola promieniowane) w środowisku eksploatacji statku powietrznego

4) opisuje metody ochrony przed zakłóceniami elektromagnetycznymi (np. ekranowanie, filtracja, uziemienie)

5) wyjaśnia znaczenie kompatybilności elektromagnetycznej dla niezawodności systemów pokładowych

1) identyfikuje kluczowe systemy takie jak ACARS-ARINC (Aircraft Communications Addressing and Reporting System), FBW (Fly-by_Wire), EFIS (Electronic Flight Instrument System), ECAM (Electronic

– 966 –

Centralized Aircraft Monitor), EICAS (Engine Indication and Crew Alerting System), FMS (Flight Management System), ADC (Air Data Computer), ADIRU (Air Data Inertial Reference Unit), IRS (Inertial Reference System), EGPWS (Enhanced Ground Proximity Warning System), TAWS (Terrain Awareness and Warning System), TCAS (Traffic Collision Avoidance System), GNSS (Global Navigation Satellite System) na poziomie bloku i przepływu sygnałów i ich powiązanie z wbudowanym testem BITE TLO.07.6. Stosowanie materiałów konstrukcyjnych i komponentów podczas obsługi statków powietrznych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) stosuje materiały konstrukcyjne Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) określa właściwości i zastosowanie materiałów konstrukcyjnych żelaznych i nieżelaznych

2) opisuje metody sprawdzania materiału (np. twardości, wytrzymałości na rozciąganie, wytrzymałości na zmęczenie i udarności)

3) opisuje zasady obróbki cieplnej metalowych materiałów konstrukcyjnych i jej wpływ na właściwości materiału

4) opisuje technologie obróbki metalowych materiałów cienkościennych

5) określa metody sprawdzania konstrukcji z blach cienkich

6) dobiera materiały kompozytowe i niemetale (tworzywa sztuczne, drewno, tkaniny, gumy) do struktury statku powietrznego

2) dobiera sposoby ochrony przed korozją i usuwania korozji konstrukcji oraz podzespołów statku powietrznego

3) stosuje elementy złączne w statkach powietrznych zgodnie z ich przeznaczeniem i wymaganiami dokumentacji technicznej

– 967 –

7) wykonuje próbne łączenia i uszczelnienia materiałów niemetalowych (np. przygotowanie powierzchni, klejenie, ocena połączenia)

8) wykrywa uszkodzenia materiałów niemetalowych

9) opisuje procedury naprawy materiałów niemetalowych

10) ocenia wpływ warunków otoczenia na żywotność materiałów

11) ocenia jakość materiału stosowanego do naprawy materiałów metalowych i niemetalowych

12) opisuje metody wytwarzania przyrostowego i ich wpływ na właściwości mechaniczne gotowej części

13) określa typowe błędy produkcyjne i ocenia wykonane części

1) wyjaśnia przyczyny powstawania korozji elementów metalowych

2) wymienia rodzaje korozji elementów metalowych

3) opisuje sposoby ochrony przed korozją

4) opisuje sposoby wykrywania i usuwania korozji

5) dobiera sposób usuwania korozji w zależności od rodzaju korozji (powierzchownej lub elektrochemicznej)

1) analizuje dokumentację techniczną statku technicznego

2) rozróżnia elementy złączne w statkach powietrznych (np. nity, śruby dwustronne, podkładki, nakrętki, przeciwnakrętki, płytki

4) charakteryzuje rodzaje komponentów statków powietrznych

– 968 –

ustalające, zawleczki, zatrzaski, pierścienie sprężynujące, przetyczki, wkręty i kołki ustalające do mocowania elementów)

3) rozróżnia nity stosowane do mocowania elementów statku powietrznego

4) identyfikuje oznaczenia elementów złącznych statku powietrznego według międzynarodowych standardów (np. ISO, AN, MS)

5) dobiera elementy złączne do montażu elementów statku powietrznego na podstawie instrukcji naprawy strukturalnej statku powietrznego – SRM (Structure Repair Manual)

6) wykonuje połączenie nitowane przy użyciu narzędzi ręcznych lub pneumatycznych

7) stosuje klucz dynamometryczny do dokręcania połączeń zgodnie z wartościami momentu z dokumentacji technicznej

1) określa rodzaje oraz zastosowanie komponentów statku powietrznego i jego podzespołów (np. przewody sztywne i giętkie, złączki, sprężyny, łożyska, linki sterownicze, linki Bowdena, rolki, napinacze)

2) rozróżnia układy przeniesienia napędu statku powietrznego – przekładnie zębate, przekładnie cięgnowe (pasowe, łańcuchowe), przekładnie cierne

3) opisuje działanie i zastosowanie dźwigników śrubowych

– 969 –

4) określa zakres czynności obsługowych dla poszczególnych komponentów statku powietrznego

5) opisuje sposoby sprawdzania komponentów statku powietrznego z użyciem testów funkcjonalnych

6) opisuje możliwe uszkodzenia komponentów statku powietrznego oraz ich przyczyny i sposoby wykrywania

7) opisuje sposoby naprawy uszkodzonych komponentów statku powietrznego

8) wyjaśnia sposoby montażu i demontażu komponentów statku powietrznego

9) rozróżnia rodzaje przewodów, pinów, złącz, wtyków, gniazd, izolatorów w połączeniach elektrycznych statku powietrznego

10) rozróżnia międzynarodowe standardy (np. ISO, AN, MS znormalizowanych komponentów statku powietrznego)

TLO.07.7. Podstawy obsługi technicznej statków powietrznych

Efekty kształcenia

Uczeń:

1) analizuje rysunki techniczne maszynowe, wykresy, normy i standardy lotnicze

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozróżnia rodzaje rysunków technicznych (np. rysunek wykonawczy, złożeniowy, schematyczny) i wykresów (np. aerodynamicznych, silnikowych, paliwowych)

2) odczytuje dane z tabliczki rysunkowej (np. nazwa, podziałka, jednostki, materiał, normy)

2) stosuje zasady tolerancji i pasowań

– 970 –

3) odczytuje z rysunków technicznych: symbole, wymiary, tolerancje, pasowania, rzuty, oznaczenia montażowe

4) tworzy prosty rysunek techniczny maszynowy (np. śruby, tulejki, tarczy hamulcowej)

5) odczytuje informacje z rysunku maszynowego dotyczące budowy podzespołu statku powietrznego

6) ocenia zgodność wykonania połączenia z wymaganiami rysunku technicznego (np. wymiar nominalny, odchyłki, gładkość powierzchni)

7) wyjaśnia budowę podzespołu statku powietrznego na rysunkach technicznych maszynowych

8) rozróżnia normy i standardy stosowane w lotnictwie (np. AN, NAS, MIL, ATA iSpec2200, S1000D, ASD-STE100)

1) opisuje znormalizowane zasady tolerancji, pasowań i normy jakości wykonania

2) określa na rysunku technicznym maszynowym rodzaj stosowanych pasowań

3) oblicza luzy dla pasowań

4) identyfikuje na elementach rzeczywistych lub modelach oznaczenia pasowań i tolerancji zgodnie z instrukcją

5) wykonuje próbne dopasowanie (np. wałka i tulei), zgodnie z określoną klasą pasowania i ocenia charakter połączenia (luźne, przesuwne, wciskowe)

6) rejestruje wyniki oceny jakości pasowania w karcie pomiarowej lub arkuszu

3) posługuje się urządzeniami i narzędziami do obsługi technicznej statków powietrznych oraz ich wyposażenia

– 971 –

stanowiskowym (zapisuje wartości, oznaczenia, wnioski

1) opisuje wyposażenie warsztatów do obsługi statków powietrznych

2) rozróżnia urządzania, narzędzia i materiały warsztatowe zgodnie z ich przeznaczeniem

3) dobiera odpowiednie narzędzia oraz osprzęt narzędziowy do danej czynności obsługowej

4) rozróżnia urządzenia do ogólnego testowania elektroniki lotniczej (np. testery instrumentów barometrycznych statku powietrznego)

5) stosuje zagniataki ręczne i hydrauliczne do wykonywania złącz

6) czyści, kontroluje i przechowuje narzędzia po użyciu, zgłasza ich uszkodzenia

7) sprawdza stan techniczny narzędzi ręcznych i elektrycznych (np. wkrętaków, kluczy dynamometrycznych, młotków, szczypiec, piłek, nożyc) oraz ocenia ich przydatność do pracy

8) wykonuje czynności obsługowe z użyciem narzędzi zgodnie z instrukcją warsztatową lub instrukcją obsługową (np. odkręcanie, skręcanie, zabezpieczanie połączeń, montaż elementu)

9) obsługuje wybrane urządzenia warsztatowe (np. wiertarki, wkrętarki, szlifierki, smarownice ręczne lub pneumatyczne) z zachowaniem zasad bezpieczeństwa

10) zgłasza uszkodzenia narzędzi lub urządzeń oraz prowadzi wpis w karcie narzędziowej lub książce wydania

– 972 –

4) wykonuje pomiary warsztatowe 1) rozróżnia metody pomiarów warsztatowych wielkości: geometrycznych, elektrycznych i hydraulicznych przy obsłudze technicznej statku powietrznego

2) dobiera przyrządy pomiarowe do mierzenia wielkości geometrycznych (np. długości i kąta), elektrycznych (np. napięcie, natężenie), hydraulicznych (np. ciśnienie, temperatura)

3) określa właściwości metrologiczne wybranych przyrządów pomiarowych (np. dokładność, niepewność pomiaru, czułość i zakres pomiarowy)

4) szacuje błędy pomiarowe i interpretuje wyniki pomiarów warsztatowych

5) sprawdza narzędzie pod kątem konieczności kalibracji

6) sprawdza stan techniczny i ważność kalibracji przyrządów pomiarowych przed użyciem

7) przygotowuje stanowisko pomiarowe z odpowiednimi przyrządami, zapewniając ochronę elementów wrażliwych na wyładowania elektrostatyczne (ESDS – Electrostatic Discharge Sensitive Devices) poprzez stosowanie zasad ochrony ESD (Electrostatic Discharge), w tym użycie opasek antystatycznych, mat i uziemień oraz kontrolę warunków pracy

8) wykonuje pomiary elektryczne (np. napięcie, rezystancja, ciągłość obwodu z użyciem woltomierza, omomierza lub multimetru) zachowując zasady bezpieczeństwa

9) wykonuje pomiary geometryczne (np. długości, średnicy, kąta, szczeliny) z użyciem suwmiarki, mikrometru, kątomierza,

5) charakteryzuje sprzęt lotniskowy i hangarowy do obsługi technicznej statków powietrznych

– 973 –

szczelinomierza i rejestruje wyniki w karcie pomiarowej

10) odczytuje i wskazuje wartości ciśnienia i temperatury w układach hydraulicznych i pneumatycznych

11) czyści i odkłada przyrządy pomiarowe w wyznaczone miejsce po zakończeniu pracy, zgłasza uszkodzenia lub brak kalibracji

1) rozróżnia sprzęt lotniskowy i hangarowy do obsługi statku powietrznego

2) wyjaśnia przeznaczenie i zasady użytkowania sprzętu lotniskowego pneumatycznego, hydraulicznego, elektrycznego oraz hangarowego do wykonania zadań obsługi technicznej

3) ocenia stan techniczny sprzętu lotniskowego i hangarowego przed ich wykorzystaniem

4) rozpoznaje wyposażenie obsługowe statku powietrznego na podstawie plansz, modeli, dokumentacji technicznej lub filmów instruktażowych (np. GPU do zasilania, HPU do testów elementów układu hydraulicznego, podnośnik do wymiany koła, zestaw odladzający do czynności obsługowej statku powietrznego)

5) stosuje podnośniki hydrauliczne do podparcia statku powietrznego, kontroluje poziomowanie i stabilność konstrukcji podczas podnoszenia – pod nadzorem mechanika

6) wykonuje pomiar ciśnienia w kołach statku powietrznego lub ilości płynu

6) wykonuje podstawowe czynności warsztatowe

– 974 –

hydraulicznego w zbiorniku – pod nadzorem mechanika

7) dokonuje wpisu o użyciu sprzętu w karcie pracy lub arkuszu obsługowym, wskazując typ sprzętu i wykonane czynności

1) dobiera rodzaje smarowania do danego podzespołu statku powietrznego

2) wykonuje smarowanie danego podzespołu statku powietrznego

3) wykonuje gwintowanie otworów i wałków

4) wykonuje kontrowanie połączenia śrubowego

5) dobiera metody sprawdzania wałów, łożysk i innych części

6) wykonuje połączenia nitowane elementów oraz bada jakość połączenia nitowego

7) wykonuje zginanie lub kielichowanie rur oraz bada jakość połączeń rurowych

8) wykonuje sprawdzenie sprężyn i elementów podatnych (np. amortyzatorów)

9) dobiera metody czyszczenia, testowania i smarowania łożysk

10) sprawdza przekładnie zębate, cięgnowe i cierne

11) sprawdza stan techniczny dźwigników śrubowych, urządzeń dźwigniowych i systemów cięgieł przeciwsobnych

12) dobiera i zarabia końcówki linek

13) sprawdza linki sterownicze i inne elementy układu (np. rolki, elementy kompensujące)

14) zaznacza i oblicza luz przy zginaniu blachy cienkiej

7) charakteryzuje przewody i złącza elektryczne w statku powietrznym (Electrical Wiring Interconnection System EWIS)

8) wykonuje czynności obsługowe, montażowe i naprawcze przewodów oraz złączy elektrycznych w systemach EWIS zgodnie z dokumentacją techniczną i zasadami bezpieczeństwa

– 975 –

15) obrabia blachę cienką poprzez zginanie i formowanie

16) wykonuje spoiny w materiałach kompozytowych

17) sprawdza materiały kompozytowe pod kątem uszkodzeń

18) dobiera metody spawania, lutowania, zgrzewania i klejenia w zależności od materiału

19) wykonuje oraz sprawdza połączenia spawane, lutowane, zgrzewane i klejone

1) opisuje techniki łączenia i izolowania przewodów elektrycznych

2) opisuje metody testowania ciągłości przewodów elektrycznych

3) opisuje metody obsługi złącz elektrycznych i narzędzia do obsługi

4) opisuje techniki wykonania, naprawy lub ochrony wiązek elektrycznych

5) opisuje metody i elementy mocowania wiązek elektrycznych do konstrukcji statku powietrznego

6) rozróżnia oznakowanie typów przewodów oraz kryteria ich przeglądów i uszkodzeń

7) opisuje standardy instalacji, przeglądów, napraw, obsługi technicznej i utrzymania czystości systemów EWIS

1) wyjaśnia zasady obsługi i konserwacji złączy elektrycznych

2) rozróżnia typy przewodów i kryteria ich przeglądu

3) dobiera elementy i narzędzia do montażu przewodów i złączy

9) charakteryzuje czynności obsługowe, demontażowe, montażowe i naprawcze statku powietrznego

– 976 –

4) wykonuje połączenia przewodów metodą zagniatania lub lutowania

5) montuje złącza elektryczne zgodnie z instrukcją statku powietrznego

6) testuje ciągłość i poprawność połączeń

7) wykonuje naprawy izolacji i zabezpieczeń przewodów

8) formuje, wiąże i mocuje wiązki do konstrukcji

9) kontroluje jakość wykonania połączeń

10) dokonuje wpisu o wykonanych czynnościach EWIS w dokumentacji obsługowej

1) opisuje rodzaje uszkodzeń i techniki sprawdzania stanu konstrukcji statku powietrznego

2) opisuje metody napraw elementów konstrukcji statku powietrznego

3) wymienia i opisuje metody badań nieniszczących (Non-Destructive Testing NDT) elementów statków powietrznych

4) opisuje wykonanie wybranych czynności obsługi technicznej po zdarzeniach nadzwyczajnych (np. uderzenie pioruna, zderzenie z ptakiem, twarde lądowanie)

5) opisuje metody montażu i demontażu podzespołów na podstawie instrukcji obsługowej statku powietrznego

6) wyjaśnia techniki wykrywania i usuwania niesprawności statku powietrznego

7) interpretuje wyniki sprawdzania stanu statku powietrznego i jego systemów

8) rozpoznaje rodzaje uszkodzeń (mechanicznych, korozyjnych,

10) stosuje procedury i instrukcje obsługowe statku powietrznego

– 977 –

zmęczeniowych, termicznych) na elementach rzeczywistych lub modelach dydaktycznych

1) wyjaśnia zasady planowania obsługi technicznej

2) opisuje zasady wprowadzania modyfikacji w statku powietrznym

3) opisuje zasady magazynowania i logistykę części lotniczych

4) objaśnia zasady poświadczania i dopuszczania do lotu

5) opisuje zasady inspekcji obsługi, kontroli jakości i zapewnienia jakości

6) wyjaśnia zasady kontroli podzespołów statku powietrznego o ograniczonej trwałości

7) rozpoznaje dokumentację obsługową (AMM, Task Card, Job Instruction Card) i określa kolejność czynności w zadaniu obsługowym

8) rozróżnia dokumenty jakościowe stosowane w organizacji obsługi (karta narzędzi, karta kalibracji, EASA Form 1)

9) opisuje postępowanie z częścią lotniczą w magazynie, w tym oznakowanie, segregację i identyfikację stanu

TLO.07.8. Obsługa techniczna płatowca i jego instalacji Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje budowę, klasyfikację i wymagania dotyczące struktur płatowca, zasady ich montażu, łączenia i ochrony oraz ich rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa lotu Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje podstawowe strefy konstrukcyjne płatowca

2) wskazuje na modelach lub rysunkach elementy konstrukcji: wręgi, dźwigary, podłużnice, rozpórki, belki

2) charakteryzuje budowę i funkcję podstawowych struktur płatowca oraz rozpoznaje ich elementy w dokumentacji i na statku powietrznym

– 978 –

3) wyjaśnia rolę elementów wzmacniających i mocujących w kadłubie oraz skrzydle

4) wyjaśnia znaczenie umasienia statku powietrznego

5) opisuje sposoby ochrony przed wyładowaniami atmosferycznymi

6) rozróżnia elementy strukturalne pierwszorzędowe, drugorzędowe i pomocnicze

7) wskazuje miejsca stosowania drenów i otworów wentylacyjnych w strukturze

8) wyjaśnia zasady integracji instalacji systemowych w konstrukcji płatowca, w tym:

a) sposób prowadzenia przewodów i wiązek w kadłubie, skrzydle i stateczniku

b) wymogi separacji instalacji paliwowych, hydraulicznych i elektrycznych

c) metody mocowania i zabezpieczenia przed uszkodzeniem

d) znaczenie rozmieszczenia instalacji dla równowagi statku powietrznego

1) opisuje budowę kadłuba i jego podział funkcjonalny (sekcje, wręgi, poszycie)

2) wyjaśnia zasadę działania uszczelnień konstrukcyjnych i ciśnieniowych

3) opisuje budowę i zasadę działania drzwi oraz wyjść awaryjnych

4) wskazuje na rysunku lub zdjęciu drzwi, wyjścia awaryjne, okna i mechanizmy zamykania

5) wyjaśnia konstrukcję okien, wiatrochronów i elementów przezroczystych

3) charakteryzuje zasadę działania systemów klimatyzacji, wentylacji i ciśnieniowania kabiny oraz ich wpływ na komfort i bezpieczeństwo lotu

4) charakteryzuje budowę i zasadę działania systemów elektrycznych i awionicznych statku powietrznego

– 979 –

6) opisuje budowę skrzydła, jego profile oraz umiejscowienie zbiorników paliwa

7) wskazuje główne elementy mocowania podwozia i zawieszenia silnika

8) opisuje przekładnię główną, ogonową i linię wałów napędowych

9) omawia budowę i zasadę działania stateczników oraz powierzchni sterowych

10) opisuje głowicę wirnika i amortyzatory łopat

11) opisuje zasady równoważenia masowego i aerodynamicznego sterów

12) omawia budowę gondoli i zapór ogniowych

1) opisuje rolę systemu ciśnieniowania kabiny i regulatorów ciśnienia

2) wyjaśnia zasadę działania zaworów bezpieczeństwa i kontrolnych

3) rozróżnia źródła powietrza: silnik, pomocniczy zespół napędowy zasilania (Auxiliary Power Unit) i zasilanie naziemne

4) opisuje ogólny przebieg dystrybucji powietrza i zasady regulacji przepływu temperatury i wilgotności

5) rozpoznaje elementy systemu klimatyzacji na schematach technicznych

6) opisuje urządzenia ostrzegawcze i zabezpieczające systemu ciśnieniowania

1) wyjaśnia ogólną strukturę wytwarzania, regulacji i rozdziału energii elektrycznej w statku powietrznym (np. AC / DC, APU, zasilanie naziemne)

2) rozpoznaje elementy sieci elektrycznej: generatory, prostowniki, przetwornice, baterie

5) charakteryzuje budowę i zasadę działania systemów paliwowych, hydraulicznych i pneumatycznych

6) charakteryzuje zasadę działania systemów ochronnych, przeciwpożarowych, odladzania podwozia i systemów kabinowych

– 980 –

3) opisuje działanie podstawowych wskaźników parametrów lotu i przyrządów orientacji przestrzennej

4) opisuje systemy nawigacyjne i komunikacyjne oraz ich współpracę z autopilotem

5) opisuje sposób rejestracji i przekazywania danych przez systemy monitorujące (takie jak: CVR, FDR, BITE)

6) rozpoznaje podstawowe środki ochrony przed zakłóceniami elektromagnetycznymi

1) opisuje układ systemu paliwowego i rozmieszczenie zbiorników paliwa

2) wyjaśnia zasadę działania systemów przepompowywania i równoważenia paliwa

3) omawia system zrzutu paliwa, odpowietrzania i drenażu

4) wyjaśnia działanie systemu gazu obojętnego (Nitrogen Generation System)

5) rozróżnia elementy układu hydraulicznego: pompy, zbiorniki, filtry, akumulatory

6) wyjaśnia zasadę działania układu hydraulicznego i jego elementów, takich jak: pompy, akumulatory, filtry

7) opisuje układ pneumatyczny i jego współpracę z innymi systemami

8) rozpoznaje na schemacie podstawowe elementy systemów hydraulicznych i pneumatycznych oraz ich połączenia

1) wyjaśnia zasadę działania systemów wykrywania i gaszenia pożaru

2) rozpoznaje na rysunku lub schemacie rodzaje czujników gaśniczych

7) wyjaśnia funkcje zintegrowanych systemów obsługowych, kabinowych i informacyjnych statku powietrznego

– 981 –

3) opisuje rodzaje środków gaśniczych stosowanych na statku powietrznym

4) omawia metody odladzania i ochrony przed oblodzeniem (elektryczne, pneumatyczne, chemiczne)

5) opisuje działanie systemów ogrzewania sond, drenów i powierzchni sterowych

6) wyjaśnia zasadę działania systemu wycieraczek i ochrony hydrofobowej

7) opisuje budowę i funkcję podwozia, amortyzatorów, opon, płóz statku powietrznego

8) opisuje system wypuszczania i chowania podwozia (normalny i awaryjny)

9) wyjaśnia zasadę działania czujnika „ziemiapowietrze” (Weight-on-wheels) i jego powiązania z innymi systemami

10) opisuje działanie systemów hamowania, antypoślizgu i autohamowania

11) opisuje ogólną budowę systemu tlenowego i jego wyposażenie w kabinie

12) opisuje zasadę działania systemu wody i odpadów

1) opisuje rolę centralnych komputerów obsługowych w nadzorze stanu systemów pokładowych

2) wyjaśnia zasadę działania systemu monitorowania i raportowania usterek (Built- In Test / Central Maintenance System)

3) omawia funkcje Zintegrowanych Modułów Awionicznych (Integrated Modular Avionics) i ich znaczenie w integracji systemów statku powietrznego

8) ocenia stan techniczny wybranych elementów płatowca metodą wizualną, posługując się instrukcją obsługową

– 982 –

4) opisuje sposób przesyłania i wymiany danych między modułami Zintegrowanych Modułów Awionicznych a innymi systemami pokładowymi

5) wyjaśnia działanie kabinowego systemu łączności wewnętrznej (Cabin Intercommunication Data System) i jego interfejs z załogą kokpitu i kabiny

6) opisuje funkcję kabinowego systemu komunikacji i rozrywki pokładowej (In- Flight Entertainment System) i jego integrację z siecią kabinową

7) identyfikuje na modelu lub symulatorze kabinowym lub na statku powietrznym urządzenia systemu kabinowego (CIDS, IFES) i określa ich funkcję w wymianie danych i komunikacji

8) analizuje przykładowy raport usterek z systemu Central Maintenance System (CMS / BITE) i wskazuje powiązanie komunikatu z odpowiednim systemem pokładowym

1) odczytuje położenie elementu instalacji płatowca w instrukcji obsługowej

2) identyfikuje rodzaj materiału i sposób łączenia instalacji płatowca

3) przeprowadza wizualną inspekcję poprawności instalacji komponentu na statku powietrznym

4) przeprowadza wizualne sprawdzenie powierzchni pod kątem uszkodzeń i korozji

5) porównuje wyniki oględzin z kryteriami dopuszczalności

6) sporządza notatkę lub kartę oględzin

9) identyfikuje układ instalacji systemowych oraz rozpoznaje elementy i podzespoły płatowca w oparciu o instrukcje obsługowe, modele dydaktyczne i obserwacje w środowisku obsługowym

– 983 –

1) odczytuje przebieg instalacji systemowych (paliwowych, hydraulicznych, pneumatycznych, elektrycznych, klimatyzacji, podwozia, sterowania lotem) na podstawie dokumentacji technicznej producenta statku powietrznego, w szczególności instrukcji obsługowej (AMM) oraz dokumentacji schematowej (np. WDM), z uwzględnieniem podziału systemowego zgodnego z ATA

2) wskazuje w strukturze płatowca (na modelu lub rzeczywistym SP) przebieg przewodów, złączy, zaworów, czujników i innych komponentów systemów

3) rozróżnia elementy aktywne i pasywne instalacji (np. pompy, siłowniki, przewody, zbiorniki, zawory, czujniki)

4) łączy elementy i komponenty z odpowiadającymi im systemami ATA i określa ich funkcję w układzie

5) ocenia poprawność zamocowania, oznakowania i zabezpieczenia przewodów, węży i wiązek z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa (separacja, uziemienie, ochrona termiczna)

6) określa zasady dostępu i stref inspekcyjnych instalacji systemowych w konstrukcji płatowca

7) wykonuje szkic lub uproszczony plan fragmentu instalacji, oznaczając główne elementy i kierunki przepływu mediów

TLO.07.9. Obsługa techniczna silników tłokowych, turbinowych i elektrycznych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) charakteryzuje zespoły napędowe stosowane w statkach powietrznych

2) charakteryzuje układ przeciwpożarowy zespołu napędowego

3) omawia systemy zabudowy silnika tłokowego i turbinowego

– 984 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) klasyfikuje rodzaje silników stosowanych do napędu statków powietrznych

2) rozróżnia budowę i działanie silników turbinowych i tłokowych

3) wskazuje na modelu lub statku powietrznym elementy instalacji silnika

4) opisuje przeznaczenie poszczególnych elementów instalacji w silnikach tłokowych i turbinowych

5) wskazuje różnice w budowie i działaniu silników turbośmigłowych i turbowentylatorowych

1) wyjaśnia zastosowanie układu przeciwpożarowego w zespole napędowym

2) opisuje budowę i zasadę działania czujników przeciwpożarowych

3) opisuje budowę i zasadę działania systemów gaszenia pożaru

4) rozróżnia bierne i czynne metody gaszenia pożaru

1) opisuje konfiguracje i przeznaczenie zapór ogniowych, osłon i paneli akustycznych

2) opisuje konstrukcję łoża silnika

3) opisuje konstrukcję zawieszenia antywibracyjnego

4) klasyfikuje i opisuje elementy zabudowy silnika (przewody, rury, zasilacze, łączniki, wiązki kabli, linki sterowe, drążki sterujące)

5) opisuje konstrukcje punktów podnoszenia silnika i układ drenów

4) określa podstawy działania oraz parametry i osiągi silników tłokowych

5) charakteryzuje budowę i działanie elementów konstrukcyjnych lotniczego silnika tłokowego

– 985 –

1) wyjaśnia pojęcia sprawności mechanicznej, cieplnej i objętościowej

2) opisuje obiegi termodynamiczne Otto, Diesla

3) opisuje zasady działania silników dwusuwowych i czterosuwowych

4) wyjaśnia pojęcia objętości skokowej cylindra i silnika oraz stopnia sprężania

5) opisuje kolejność zapłonu w silnikach wielocylindrowych

6) opisuje moc, pojemność, stopień sprężania, prędkość obrotową silnika

7) opisuje czynniki mające wpływ na moc silnika

8) wyjaśnia wpływ składu mieszanki paliwowopowietrznej na osiągi silnika

9) opisuje nowe technologie w budowie lotniczych silników tłokowych (np. hybrydowe układy napędowe, układy wspomagane elektrycznie)

1) opisuje budowę i działanie skrzyni korbowej, wału korbowego, miski olejowej

2) opisuje budowę i działanie przekładni pomocniczej

3) opisuje budowę i działanie zespołu cylindra i tłoka

4) opisuje budowę i działanie wałka rozrządu, zaworów dolotowych i wylotowych

5) opisuje budowę i działanie kolektorów dolotowych i wylotowych

6) opisuje budowę i działanie przekładni redukcyjnych

7) identyfikuje główne elementy układu rozrządu

– 986 –

6) charakteryzuje systemy paliwowe i 1) określa budowę systemu paliwowego silnika kontrolne lotniczego silnika tłokowego

tłokowego

7) wyjaśnia zasadę działania układów sterowania, zapłonu i rozruchu silnika tłokowego

8) ocenia elementy układu zapłonowego i wykonuje proste testy

2) opisuje rodzaje, konstrukcje i zasady działania gaźnikowego systemu zasilania

3) opisuje procesy oblodzenia i ogrzewania gaźników

4) opisuje rodzaje, konstrukcje i zasady działania wtryskowego systemu zasilania

5) opisuje działanie systemów sterowania silnikiem tłokowym

6) opisuje działanie systemów sterowania silnika i odmierzania paliwa

7) omawia różnice między układem gaźnikowym a wtryskowym

8) wyjaśnia działanie elektronicznego systemu sterowania silnikiem (Full Authority Digital Engine Control FADEC)

1) opisuje funkcje systemu rozruchu silnika tłokowego i ogrzewania wstępnego

2) opisuje konstrukcję i działanie iskrowników, przewodów zapłonowych i świec

3) opisuje systemy niskiego i wysokiego napięcia

4) wyjaśnia działanie iskrownika i świecy zapłonowej

1) opisuje konstrukcję i działanie układu ssania włącznie ze zmiennymi systemami nawiewu

2) opisuje budowę i działanie układu wydechowego

3) opisuje budowę i działanie układu chłodzenia silnika powietrzem i cieczą

4) sprawdza stan przewodów i świec zapłonowych

9) określa doładowanie i turbodoładowanie lotniczego silnika tłokowego

10) określa systemy smarowania lotniczego silnika tłokowego oraz paliwa i smary stosowane w procesie eksploatacji

11) wykonuje podstawowe czynności obsługowe w układzie smarowania

– 987 –

5) ocenia iskrę na testerze świec

6) wymienia niesprawny element zgodnie z instrukcją pod nadzorem mechanika lotniczego

1) wyjaśnia zasady i cele doładowania silnika tłokowego oraz ich wpływ na parametry silnika

2) opisuje konstrukcję i działanie systemu doładowania i turbodoładowania

3) wyjaśnia pojęcia dotyczące systemów doładowania silnika tłokowego

4) opisuje metody sterowania i ochrony w systemach doładowania i turbodoładowania

1) klasyfikuje systemy smarowania silników tłokowych

2) opisuje budowę i działanie systemów smarowania silników tłokowych

3) opisuje konstrukcję i działanie podzespołów systemów smarowania

4) klasyfikuje paliwa i smary stosowane w eksploatacji silników tłokowych

5) opisuje oznakowanie i właściwości paliw i smarów

6) opisuje dodatki paliwowe

7) opisuje środki bezpieczeństwa przy dystrybucji i przechowywaniu paliw i smarów

1) sprawdza poziom i czystość oleju

2) wymienia filtr oleju w silniku pod nadzorem mechanika lotniczego

3) wymienia pompę oleju zgodnie z instrukcją obsługową

12) odczytuje wskazania pracy lotniczego silnika tłokowego

13) omawia system monitorowania lotniczego silnika tłokowego i turbinowego

14) wykonuje czynności konserwacyjne i zabezpieczające silnik tłokowy i turbinowy do przechowywania

– 988 –

4) prowadzi zapis czynności obsługowych w karcie obsługi

1) opisuje parametry pracy lotniczych silników tłokowych

2) opisuje przyrządy do pomiaru i wskazań silnika tłokowego: prędkości obrotowej, temperatury głowic cylindrów, temperatury płynu chłodniczego, temperatury gazów spalinowych, ciśnienia i temperatury oleju, ciśnienia i natężenia przepływu paliwa, ciśnienia ładowania

3) odczytuje wskazania prędkości obrotowej ciśnienia oleju, temperatury oleju, temperatury gazów spalinowych

4) interpretuje wskazanie prędkości obrotowej w odniesieniu do wartości nominalnej i krytycznej

1) wymienia operacje naziemne podczas eksploatacji lotniczych silników tłokowych

2) opisuje procedury rozruchu i prób naziemnych

3) interpretuje osiągi silnika na podstawie parametrów wyjściowych pracy silnika

4) opisuje procedury przeglądu silnika i jego podzespołów na podstawie dokumentacji producenta

5) wymienia metody zapobiegania uszkodzeniom przez ciała obce (Foreign Object / Debris / Damage (FOD))

1) opisuje zasady przechowywania lotniczych silników tłokowych i turbinowych

15) omawia podstawy działania oraz parametry i osiągi silników turbinowych

– 989 –

2) opisuje zasady konserwacji lotniczych silników tłokowych i turbinowych oraz ich podzespołów

3) stosuje środki konserwujące zgodnie z instrukcją

4) zabezpiecza otwory wlotowe i wylotowe

1) wyjaśnia pojęcia energii potencjalnej, energii kinetycznej, zasady dynamiki Newtona

2) opisuje obieg termodynamiczny Braytona- Joule'a

3) opisuje budowę i zasadę działania silników: turbinowych jedno i dwuprzepływowych, turbowentylatorowych i turbośmigłowych

4) opisuje zastosowanie pomocniczych zespołów napędowych

5) opisuje ciąg całkowity, ciąg użyteczny, ciąg jednostkowy, moc ciągu, zużycie paliwa, jednostkowe zużycie paliwa

6) opisuje sprawności silnika (cieplna, napędowa, całkowita)

7) opisuje stosunek natężania przepływu i podział masowy przepływu oraz rozkład ciśnienia, temperatury i prędkości przepływu gazu w poszczególnych sekcjach silnika turbinowego

8) wyjaśnia wpływ warunków atmosferycznych i parametrów lotu na działanie silnika turbinowego

16) charakteryzuje elementy silnika 1) rozróżnia rodzaje i zasadę działania turbinowego sprężarek stosowanych w silnikach turbinowych

17) rozpoznaje elementy sekcji silnika turbinowego na modelu silnika

– 990 –

2) opisuje budowę, zasadę działania i zastosowanie elementów konstrukcyjnych sprężarek

3) wyjaśnia pojęcie pompażu w sprężarce oraz przyczyny, skutki i metody zapobiegania niestatecznej pracy sprężarki

4) rozróżnia rodzaje komór spalania stosowanych w silnikach turbinowych

5) rozróżnia rodzaje i zasadę działania turbin stosowanych w silnikach turbinowych

6) opisuje budowę, zasadę działania i zastosowanie elementów konstrukcyjnych turbin

7) opisuje cechy konstrukcyjne i zasady działania wylotów w silnikach turbinowych

8) wymienia metody redukcji hałasu

9) klasyfikuje odwracacze ciągu i określa ich wpływ na zachowania silnika

10) opisuje budowę silnika z przekładnią typu GTF (Geared Turbofan)

11) opisuje koncepcje śmigła ze zmiennym skokiem łopatek

12) opisuje koncepcje silnika z otwartym wirnikiem typu propfan

13) opisuje koncepcje hybrydowych silników turbinowych i silników wspomaganych elektrycznie

1) rozróżnia dysze regulowane zbieżne i rozbieżne

2) wskazuje wlot, sprężarkę, komorę spalania, turbinę i dyszę

3) określa kierunek przepływu gazu

4) identyfikuje połączenia międzysekcyjne

18) wyjaśnia zasady działania układów paliwowych i smarowania silnika turbinowego oraz zasady bezpieczeństwa w zakresie dystrybucji i przechowywania paliw i smarów

19) wyjaśnia działanie systemów powietrznych silnika turbinowego

20) charakteryzuje układ startowy i zapłonowy silnika turbinowego

– 991 –

5) wskazuje elementy łożyskowania i uszczelnień

1) opisuje zasadę działania układu olejowego i paliwowego w silniku turbinowym

2) opisuje budowę i zastosowanie komponentów układu olejowego i paliwowego

3) klasyfikuje paliwa i smary stosowane w eksploatacji silników turbinowych

4) opisuje dodatki paliwowe

5) opisuje środki bezpieczeństwa przy dystrybucji i przechowywaniu paliw i smarów

6) rozpoznaje elementy pomp, filtrów, przewodów i zaworów na modelu silnika

7) ocenia stan elementów układu olejowego i paliwowego na modelu silnika

1) omawia działanie dystrybucji powietrza w silniku i systemów kontroli zamarzania

2) opisuje sposoby chłodzenia wewnętrznego i uszczelnienia silnika

3) identyfikuje elementy odbiorów powietrza od silnika na modelu silnika

4) omawia wpływ przebiegu powietrza na żywotność sekcji turbiny i łopatek turbiny

1) opisuje sekwencję uruchamiania silnika turbinowego

2) omawia zasadę działania układu rozruchu

3) rozróżnia pojęcie pracy jałowej i maksymalnej silnika

4) określa zasadę działania komponentów układu zapłonowego

21) odczytuje wskazania pracy lotniczego silnika turbinowego

22) opisuje nowoczesne konstrukcje silników turbinowych

– 992 –

5) wskazuje zasady bezpieczeństwa podczas procesu rozruchu silnika turbinowego

6) opisuje działanie systemów sterowania silnika (mechaniczny i hydromechaniczny)

7) wyjaśnia działanie elektronicznego systemu sterowania silnikiem (Full Authority Digital Engine Control FADEC)

1) opisuje parametry pracy silników turbinowych

2) odczytuje parametry silnika (np. EPR, EGT, N1, N2, P2, P5) z modelu kabiny pilotów

3) interpretuje wskazanie prędkości obrotowej w odniesieniu do wartości nominalnej i krytycznej

4) opisuje przyrządy do pomiaru i wskazań silnika turbinowego: temperatury gazów wylotowych, międzystopniowej temperatury turbiny, ciągu silnika, stosunku ciśnień, ciśnienia wlotowego i wylotowego, prędkości obrotowej, mocy, momentu obrotowego, ciśnienia i temperatury oleju, ciśnienia i natężenia przepływu paliwa, poziomu wibracji, prędkości obrotowej, temperatury głowic cylindrów, temperatury płynu chłodniczego, temperatury gazów spalinowych, ciśnienia i temperatury oleju, ciśnienia i natężenia przepływu paliwa, ciśnienia ładowania

1) opisuje budowę silnika z przekładnią typu GTF (Geared Turbofan)

2) opisuje koncepcje śmigieł ze zmiennym skokiem łopatek

– 993 –

3) opisuje koncepcje silnika z otwartym wirnikiem typu propfan

4) opisuje koncepcje hybrydowych silników turbinowych i silników wspomaganych elektrycznie

23) charakteryzuje konstrukcje 1) opisuje podstawy działania elektrycznych elektrycznych zespołów napędowych

zespołów napędowych

2) opisuje osiągi silników elektrycznych

3) opisuje konstrukcje silników elektrycznych

4) omawia system elektroenergetyczny zasilania zespołu napędowego

5) opisuje baterie akumulatorów i akcesoria

6) opisuje konstrukcję i działanie ogniw paliwowych i akcesoria

7) omawia system dystrybucji energii

8) omawia elektroniczny system sterowania silnikiem

9) omawia system wskazań parametrów pracy

10) omawia sposoby zabudowy zespołu napędowego

11) omawia monitorowanie silnika i operacje naziemne dotyczące silnika

12) omawia zasady przechowywania i konserwacji silnika

TLO.07.10. Obsługa techniczna śmigieł lotniczych Efekty kształcenia

Uczeń:

1) wyjaśnia zasady działania śmigła lotniczego w odniesieniu do zjawisk aerodynamicznych i mechanicznych Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) opisuje budowę i działanie łopaty śmigła w kontekście powstawania siły ciągu

2) wyjaśnia wpływ kąta natarcia i skoku łopaty na generowaną siłę ciągu i prędkość obrotową śmigła

2) charakteryzuje budowę i materiały konstrukcyjne śmigieł lotniczych oraz rozróżnia ich typy i zastosowanie

– 994 –

3) wskazuje zjawiska ślizgu śmigła, siły aerodynamicznej, odśrodkowej i oporu oraz ich wzajemne zależności

4) analizuje wpływ momentu obrotowego i względnego przepływu powietrza na wydajność śmigła

5) rozpoznaje objawy wibracji i rezonansu w pracy śmigła oraz podaje sposoby ich ograniczenia

6) demonstruje wpływ kąta natarcia łopaty na kierunek i wartość siły ciągu na modelu śmigła

7) analizuje wpływ zmiany prędkości obrotowej na siłę ciągu na modelu śmigła lub symulatorze

1) rozpoznaje elementy budowy śmigła: piastę, podstawę łopaty, trzon, krawędź natarcia i spływu, kołpak na rzeczywistym podzespole lub modelu przekrojowym

2) opisuje właściwości materiałów stosowanych w śmigłach drewnianych, metalowych i kompozytowych

3) rozróżnia śmigła o stałym skoku, sterowanym skoku i o stałej prędkości obrotowej

4) wskazuje sposób mocowania śmigła do wału silnika na przykładzie modelu piasty

5) wykonuje schemat montażu śmigła i kołpaka zgodnie z instrukcją obsługową

6) omawia zasady bezpieczeństwa podczas montażu i demontażu śmigła

3) wyjaśnia sposoby regulacji skoku i prędkości obrotowej śmigła oraz ich wpływ na pracę zespołu napędowego

4) wyjaśnia znaczenie synchronizacji i uzgadniania faz pracy śmigieł w statku powietrznym wielosilnikowym

5) charakteryzuje systemy ochrony śmigła przed oblodzeniem oraz ich obsługę techniczną

– 995 –

1) wymienia metody sterowania skokiem śmigła – mechaniczne, hydrauliczne, elektryczne i elektroniczne

2) wyjaśnia znaczenie funkcji „chorągiewkowania” i skoku ujemnego w różnych fazach lotu

3) interpretuje zasadę działania regulatora prędkości obrotowej śmigła

4) omawia zabezpieczenia przed nadmierną prędkością śmigła

5) analizuje zależność między mocą silnika a kątem ustawienia łopat

1) określa cel i korzyści synchronizacji śmigieł

2) opisuje zasadę działania urządzeń synchronizujących

3) analizuje skutki braku synchronizacji dla komfortu i bezpieczeństwa lotu (hałas, drgania, zużycie)

4) identyfikuje przyczyny błędów synchronizacji podczas pracy silników

5) omawia procedury kontroli synchronizacji w trakcie przeglądów

1) opisuje metody odladzania śmigieł: elektryczne i z użyciem płynów

2) rozpoznaje elementy systemu odladzania (przewody, grzałki, pompki, dysze) na modelu śmigła

3) opisuje budowę i działanie instalacji odladzania elektrycznego łopat

4) wyjaśnia zasady pracy systemów odladzania płynowego oraz sposoby uzupełniania płynów

6) wykonuje podstawowe czynności obsługowe i kontrolne śmigła zgodnie z instrukcją

7) stosuje zasady przechowywania i konserwacji śmigieł w warunkach magazynowych i eksploatacyjnych

– 996 –

5) rozpoznaje objawy niesprawności systemu przeciwoblodzeniowego

6) wskazuje miejsca rozmieszczenia czujników i przewodów płynu przeciwoblodzeniowego na schemacie instalacji przeciwoblodzeniowej

7) stosuje procedury kontroli działania systemu przed lotem i po obsłudze

1) wykonuje równoważenie statyczne i dynamiczne śmigła zgodnie z instrukcją obsługi

2) sprawdza torowanie łopat i dokonuje jego korekty

3) identyfikuje rodzaje uszkodzeń łopat (erozja, korozja, rozwarstwienie, pęknięcia)

4) ocenia stopień zniszczenia i kwalifikuje śmigło do naprawy lub wymiany

5) przeprowadza podstawowe naprawy powierzchniowe i czynności konserwacyjne

6) interpretuje objawy nieprawidłowej pracy na podstawie obserwacji pracy napędu śmigła

1) przygotowuje śmigło do długotrwałego przechowywania zgodnie z instrukcją

2) stosuje właściwe środki konserwujące w zależności od rodzaju materiału i środowiska przechowywania

3) ocenia stan śmigła przed ponownym montażem po okresie magazynowania

4) dokumentuje wykonane czynności konserwacyjne i odkonserwowujące

5) przestrzega zasad bezpieczeństwa i ochrony środowiska podczas stosowania środków chemicznych

TLO.07.11. Język angielski zawodowy Efekty kształcenia

Uczeń:

1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku angielskim (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych:

a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem

b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie

c) z dokumentacją związaną z danym zawodem

d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie

2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka angielskiego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty,

– 997 –

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:

a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy

b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych

c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych

d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych

e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta

1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu

2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje

3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu

4) układa informacje w określonym porządku

– 998 – instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje) artykułowane wyraźnie w standardowej odmianie języka

b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)

3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych:

a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)

b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem – według wzoru)

4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych – reaguje w języku angielskim w sposób zrozumiały, adekwatnie do

1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi

2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)

3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko

4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze

5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji

1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę

2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia

– 999 – sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub 3) w formie prostego tekstu:

a) reaguje ustnie (np. podczas wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób

rozmowy z innym 4) prowadzi proste negocjacje związane pracownikiem, klientem, z czynnościami zawodowymi

kontrahentem, w tym podczas 5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe

rozmowy telefonicznej) w 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji typowych sytuacjach

związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

5) zmienia formę przekazu ustnego lub 1) pisemnego w języku angielskim w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych

2)

3)

4)

6) wykorzystuje strategie służące 1) doskonaleniu własnych przekazuje w języku angielskim informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)

przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku angielskim

przekazuje w języku angielskim informacje sformułowane w języku polskim lub języku angielskim

przedstawia publicznie w języku angielskim wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)

korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego

umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową:

a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka

b) współdziała w grupie

c) korzysta ze źródeł informacji w języku angielskim

d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

– 1000 –

2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe

3) korzysta z tekstów w języku angielskim, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych

4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy

5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa

6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne

TLO.07.12. Kompetencje personalne i społeczne Efekty kształcenia

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej

2) planuje wykonanie zadania

Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy

2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe

3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy

4) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie

5) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie

1) wskazuje czynności realizowane w ramach czasu pracy

2) określa czas realizacji zadań

3) realizuje działania w wyznaczonym czasie

4) określa priorytety wyznaczonych zadań

3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania

4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany

5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem

– 1001 –

5) monitoruje realizację zaplanowanych działań

6) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań

7) dokonuje samooceny wykonanej pracy

1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne

2) stosuje zasady systemu zarządzania bezpieczeństwem w lotnictwie (SMS)

3) ocenia podejmowane działania

4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy w tym wpływu na zespół, projekt i całą organizację

1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego i gospodarczego

2) wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia

3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych w różnych sytuacjach (np. w przypadku nagłego ograniczenia składu osobowego zespołu)

4) opisuje swój udział w przykładowym procesie zmiany (np. podczas wdrożenia nowego systemu IT do zarządzania obsługą techniczną statków powietrznych)

1) rozpoznaje źródła, przyczyny i skutki stresu podczas wykonywania zadań zawodowych

2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji

3) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposobów radzenia sobie ze stresem

6) doskonali umiejętności zawodowe

7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej

8) negocjuje warunki porozumień

9) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów

– 1002 –

4) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów

1) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu technik mechanik lotniczy

2) analizuje własne kompetencje (np. z użyciem testów kompetencyjnych)

3) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego

4) planuje drogę rozwoju zawodowego

5) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych

1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne

2) stosuje aktywne metody słuchania

3) prowadzi dyskusje oraz udziela informacji zwrotnej

4) rozróżnia metody skutecznego porozumiewania się z osobami starszymi i młodszymi, stosując adekwatny język, ton wypowiedzi oraz formy komunikacji (np. bezpośrednia rozmowa, komunikacja elektroniczna)

1) opisuje zasadę negocjacyjną win win (wzajemnych korzyści) oraz potrafi wskazać przykłady tej zasady

2) identyfikuje czym są własne cele, potrzeby i granice w negocjacjach

3) jasno i precyzyjnie formułuje myśli

1) opisuje sposób przeciwdziałania problemom w zespole realizującym zadania

2) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu (np. burza mózgów, 5 razy Dlaczego (5 Why)

10) współpracuje w zespole

– 1003 –

3) określa co jest problemem w danym temacie i identyfikuje jego źródło

4) dopasowuje metodę do rodzaju problemu (np. burza mózgów, metoda zaplanuj, zrób, sprawdź, działaj (Plan Do Check Act), analiza Pareto)

1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania

2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole

3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu

4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

5) opisuje pojęcie wspólnego celu oraz współodpowiedzialności za jego wykonanie

6) wymienia zalety otwartej, regularnej i przejrzystej wymiany informacji

TLO.07.13. Organizacja pracy małych zespołów Efekty kształcenia

Uczeń:

1) organizuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań Kryteria weryfikacji

Uczeń:

1) przygotowuje zadania zespołu i planuje realizację zadań z uwzględnieniem zasad ochrony bezpieczeństwa i zdrowia

2) definiuje rolę i zakres obowiązków każdego członka zespołu oraz przydziela zadania członkom zespołu zgodnie z harmonogramem planowanych prac

2) dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadań

3) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań

4) ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań

– 1004 –

3) posługuje się podstawowymi metodami komunikacji takimi jak: aktywne słuchanie, unikanie oceny, etykietowanie, empatia

4) stosuje metody udzielania informacji zwrotnej tj. Model sytuacja, zachowanie, wpływ (Situation Behavior Impact) oraz FUKO (Fakty-Uczucia-Konsekwencje- Oczekiwania)

5) określa czas potrzebny na realizację określonego zadania

1) ocenia przydatność poszczególnych członków zespołu do wykonania zadania

2) opisuje czym jest zarządzanie talentami

3) wyjaśnia członkom zespołu zasadność istoty przydzielonych zadań i ich znaczenia dla wykonania celu

4) rozdziela zadania według umiejętności i kompetencji członków zespołu

1) ustala kolejność wykonywania zadań zgodnie z harmonogramem prac

2) formułuje zasady wzajemnej pomocy

3) monitoruje proces wykonywania zadań

4) opracowuje dokumentację dotyczącą realizacji zadania według przyjętych standardów

1) kontroluje efekty pracy zespołu

2) ocenia pracę poszczególnych członków zespołu w zakresie zgodności z warunkami technicznymi odbioru prac

3) udziela wskazówek w celu prawidłowego wykonania przydzielonych zadań

4) stosuje zasady udzielania pozytywnej informacji zwrotnej

5) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakości pracy

– 1005 –

1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych warunków i jakości pracy

2) wymienia zalety monitorowania i doskonalenia miejsca pracy

3) proponuje rozwiązania techniczne i organizacyjne mające na celu poprawę warunków i jakości pracy

4) wymienia podstawowe metody usprawniania miejsca pracy takie jak metody porządkowania i standaryzacji miejsca pracy WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK MECHANIK LOTNICZY

Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby zapewnić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz umożliwić przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji TLO.07. Obsługa techniczna statku powietrznego i jego instalacji oraz zespołu napędowego

Pracownia komputerowa wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych, oprogramowaniem do wykonywania rysunków technicznych, drukarką, skanerem oraz projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną lub monitorem interaktywnym oraz projektorem multimedialnym, − stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia) podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z pakietem programów biurowych, oprogramowaniem do wykonywania rysunków technicznych,

− filmy, aplikacje do kształtowania wyobraźni przestrzennej,

− normy dotyczące zasad wykonywania rysunku technicznego.

− Przepisy prawa w wersji aktualizowanej w związku z ich zmianami:

− − Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 z dnia 4 lipca 2018 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lotnictwa cywilnego i utworzenia

– 1006 –

Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego oraz zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2111/2005, (WE) nr 1008/2008, (UE) nr 996/2010, (UE) nr 376/2014 i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/30/UE i 2014/53/UE, a także uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 552/2004 i (WE) nr 216/2008 i rozporządzenie Rady (EWG) nr 3922/91,

− − Rozporządzenie Komisji (UE) nr 748/2012 z dnia 3 sierpnia 2012 r. ustanawiające przepisy wykonawcze dotyczące certyfikacji lub deklaracji zgodności statków powietrznych i związanych z nimi wyrobów, części, akcesoriów, jednostek sterująco-monitorujących i podzespołów jednostek sterująco-monitorujących w zakresie zdatności do lotu i ochrony środowiska, a także dotyczące wymogów odnoszących się do zdolności organizacji projektujących i produkujących (Część

21),

− − Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1321/2014 z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie ciągłej zdatności do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, części i wyposażenia, a także w sprawie zatwierdzeń udzielanych organizacjom i personelowi zaangażowanym w takie zadania,

− − Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 376/2014 z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zgłaszania i analizy zdarzeń w lotnictwie cywilnym oraz podejmowanych w związku z nimi działań następczych, zmiany rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 996/2010 oraz uchylenia dyrektywy 2003/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzeń Komisji (WE) nr 1321/2007 i (WE) nr 1330/2007,

− − Rozporządzenie Komisji (UE) 965/2012 z dnia 5 października 2012 r. ustanawiające wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do operacji lotniczych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008,

− − Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/203 z dnia 27 października 2022 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 w kwestii wymagań dotyczących zarządzania ryzykiem związanym z bezpieczeństwem informacji o potencjalnym wpływie na bezpieczeństwo lotnicze w odniesieniu do organizacji objętych zakresem stosowania rozporządzeń Komisji (UE) nr 1321/2014, (UE) nr 965/2012, (UE) nr 1178/2011,

– 1007 –

(UE) 2015/340, rozporządzeń wykonawczych Komisji (UE) 2017/373 i (UE) 2021/664 oraz właściwych organów objętych zakresem stosowania rozporządzeń Komisji (UE) nr 748/2012, (UE) nr 1321/2014, (UE) nr 965/2012, (UE) nr 1178/2011, (UE) 2015/340, rozporządzeń wykonawczych Komisji (UE) 2017/373, (UE) nr 139/2014 i (UE) 2021/664 oraz zmieniające rozporządzenia Komisji (UE) nr 1178/2011, (UE) nr 748/2012, (UE) nr 965/2012, (UE) nr 139/2014, (UE) nr 1321/2014, (UE) 2015/340 oraz rozporządzenia wykonawcze Komisji (UE) 2017/373 i (UE) 2021/664,

− − Decyzja Nr 2003/12/RM Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego z dnia 14 listopada 2003 r. w sprawie przepisów certyfikacyjnych, obejmujących przepisy zdatności do lotu i akceptowalne sposoby spełnienia dla szybowców i motoszybowców (CS-22) wraz z decyzjami zmieniającymi,

− − Decyzja Nr 2003/14/RM Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego z dnia 14 listopada 2003 r. w sprawie przepisów certyfikacyjnych, obejmujących przepisy zdatności do lotu i akceptowalne sposoby spełnienia dla samolotów kategorii normalnej, użytkowej, akrobacyjnej i transportu lokalnego (CS-23) wraz z decyzjami zmieniającymi,

− − Decyzja Nr 2006/05/RM Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego z dnia 25 września 2006 r. dotycząca specyfikacji certyfikacyjnych, w tym przepisów zdatności do lotu i dopuszczalnych sposobów potwierdzania zgodności dla dużych samolotów (CS-25) wraz z decyzjami zmieniającymi,

− − Decyzja Nr 2003/15/RM Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego z dnia 14 listopada 2003 r. w sprawie specyfikacji certyfikacyjnych dla wiropłatów małych (CS-27) wraz z decyzjami zmieniającymi, − − Decyzja nr 2003/16/RM Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego z dnia 14 listopada 2003 r. w sprawie specyfikacji certyfikacyjnych dla dużych wiropłatów (CS-29) wraz z decyzjami zmieniającymi, − − Zmiany w specyfikacjach certyfikacyjnych CS-STAN - wydanie 4,

− − Decyzja Nr 2003/9/RM Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego z dnia 24 października 2003 r. w sprawie specyfikacji

– 1008 –

certyfikacyjnych, w tym przepisów zdatności do lotu i akceptowalnych sposobów spełnienia wymagań, dla silników (CS-E) wraz z decyzjami zmieniającymi,

− − European Military Airworthiness Requirement EMAR 66 Military Aircraft Maintenance Licensing,

− − Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy – Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków (Dz. U. z 2019 r. poz.

1497),

− − Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie przepisów technicznych i eksploatacyjnych dotyczących statków powietrznych kategorii specjalnej, nieobjętych nadzorem Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1122),

− − Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 3 czerwca 2013 r. w sprawie świadectw kwalifikacji (Dz. U. z 2023 r. poz. 167),

− − Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 2 września 2013 r. w sprawie licencjonowania personelu lotniczego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1713),

− − Obwieszczenie Nr 16 Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 8 listopada 2022 r. w sprawie ogłoszenia wymagań ustanowionych przez Europejską Agencję Bezpieczeństwa Lotniczego – Specyfikacje Certyfikacyjne dla Standardowych Zmian i Standardowych Napraw (Dz. Urz. ULC z 2022 r. poz. 61).

Pracownia budowy i eksploatacji statków powietrznych wyposażona w:

− stanowisko komputerowe dla nauczyciela z dostępem do internetu, z urządzeniem wielofunkcyjnym, projektorem multimedialnym i wizualizerem,

− modele, makiety i przekroje samolotów, śmigłowców oraz ich podzespołów,

− statek powietrzny (samolot albo śmigłowiec),

− sprzęt lotniskowo-hangarowy,

− aparaturę kontrolno-pomiarową do sprawdzania układów statku powietrznego (np. mikrometr, multimetr, oscyloskop, ciśnieniomierz, suwmiarka),

− standardy dokumentacji ATA100, iSPEC2200, S1000D, ASD-STE100,

− schematy instalacji,

– 1009 –

− zestaw instrukcji dotyczących bezpieczeństwa obsługi statków powietrznych,

− modele silników lotniczych,

− wybrane elementy silników i modele śmigieł,

− plansze, filmy, fotografie przedstawiające budowę i zasady statku powietrznego, jego instalacji oraz zespołów napędowych,

− przyrządy, narzędzia i urządzenia do demontażu, montażu, obsługi i transportu silników lotniczych,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Pracownia aerodynamiki i mechaniki lotu wyposażona w:

− modele profili lotniczych, modele statków powietrznych: samolotów, śmigłowców i szybowców,

− stanowisko albo aplikację do wizualizacji i analizy parametrów przepływów,

− plansze ilustrujące: zmiany właściwości atmosfery, charakterystyki aerodynamiczne, przykłady mechanizacji skrzydła i ich zastosowania,

− materiały i filmy dydaktyczne, czasopisma specjalistyczne, poradniki, albumy, instrukcje, dotyczące mechaniki lotu i aerodynamiki,

– opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia

Warsztaty szkolne wyposażone w:

− narzędzia: wkrętaki: płaskie, krzyżowe PH i PZ, TORX, sześciokątne, klucze: płaskie otwarte i oczkowe (sześciokątne i 12-kątne), nasadowe (sześciokątne i 12-kątne), dynamometryczne, młotki: stalowe, miedziane, z tworzyw sztucznych, gumowe, ręczne piłki do metalu i drewna, nożyce do blachy, pilniki do metalu i drewna, punktaki i przecinaki, szczypce uniwersalne, obcinaczki, wiertarki, wkrętarki, szlifierki, wyrzynarki, smarownice ręczne i pneumatyczne, suwmiarki, śruby mikrometryczne, czujniki przemieszczeń, kątomierze, średnicówki, głębokościomierze, szczelinomierze, wzorniki do gwintów, sprawdziany do wałków i otworów, chropowatościomierze, multimetry,

− stanowisko do wiercenia wiertarką stołową wyposażone w wiertarkę stołową, wiertła, śruby lotnicze, pogłębiacze, rozwierartaki, gwintowniki, narzynki,

– 1010 –

− normy pasowań i tolerancji, pogłębień pod łby walcowe i stożkowe (np. PN-L- 82015:1987 Pogłębienia stożkowe pod nity lotnicze; PN-L-82016:1992 Lotnictwo i kosmonautyka – wymiary otworów pod nity pełne),

− stanowisko do zarabiania przewodów elektrycznych wyposażone w: omomierze, megaomomierze, przewody, wtyczki, gniazda, końcówki, zagniataki ręczne do kabli zwykłych i koncentrycznych, zagniataki hydrauliczne, przyrząd do zakładania i zdejmowania pojedynczych pinów, koszulki termokurczliwe i opalarkę, taśmy do owijania wiązek przewodów, dratwę do zabezpieczania końców taśmy, szczypce do złącz elektrycznych,

− stanowisko do nitowania wyposażone w: blachy i kształtowniki z duralu i stali lotniczej, przyrządy do trasowania, nity lotnicze, przyrządy do zakuwania nitów ręczne i pneumatyczne, głębokościomierz,

− stanowisko do kielichowania metalowych przewodów hydraulicznych i pneumatycznych wyposażone w: kielicharkę, gratownik, nożyce do cięcia rur,

− stanowisko do gięcia przewodów i rur metalowych wyposażone w giętarkę do rur,

− stanowisko do badania łożysk wyposażone w: łożyska sprawne i uszkodzone, ściągacz do łożysk, lupę,

− stanowisko do badania sprężyn i wyznaczania charakterystyk sprężyn wyposażone w: sprężyny, obciążniki, czujniki przemieszczeń, suwmiarki, linijki, dynamometry,

− stanowisko do zakuwania i zaplatania linek sterowniczych wyposażone w: linki lotnicze, końcówki do zakuwania, zagniatarki ręczne i hydrauliczne, tensometr, nożyce do cięcia drutu,

− stanowisko obróbki blach cienkich wyposażone w: przyrządy traserskie, nożyce do blachy ręczne i elektryczne, prasę ręczną i hydrauliczną, stemple i formy do tłoczenia,

− stanowisko obróbki kompozytów i niemetali wyposażone w: materiały z kompozytu szklanego i węglowego, kleje do klejenia kompozytów, tworzywa sztuczne, środki polerskie, środki uszczelniające,

− stanowisko do lutowania miękkiego i twardego wyposażone w: lutownice, palnik gazowy, przewody i blachy, luty i topniki,

− stanowisko spawania wyposażone w: materiały metalowe, spawarkę, palnik gazowy, elektrody, przyłbice, rękawice,

– 1011 –

− katalogi narzędzi, normy niezbędne do realizacji zadań z zakresu obróbki materiałów konstrukcyjnych,

− materiały szkoleniowe, filmy instruktażowe dotyczące obróbki ręcznej materiałów konstrukcyjnych,

− stanowisko informacji technicznych wyposażone w dokumentację obsługową, instrukcje użytkowania, obsługi i naprawy statków powietrznych, silników i systemów pokładowych (w postaci papierowej lub elektronicznej),

– opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do:

− stanowiska do zakuwania elastycznych przewodów hydraulicznych i pneumatycznych, − stanowiska do testowania przewodów hydraulicznych i pneumatycznych pod ciśnieniem, − stanowiska do badania przekładni zębatych, pasowych, łańcuchowych,

− stanowiska do badania dźwigników śrubowych i cięgien przeciwsobnych,

− stanowiska ważenia statku powietrznego,

− dokumentacji technicznej statku powietrznego, dokumentacji pokładowej i poświadczającej, procedur przeprowadzania prób naziemnych,

− sprzętu lotniskowo-hangarowego (np. podnośników hydraulicznych, agregatu prądotwórczego, hydraulicznego i pneumatycznego),

− statków powietrznych (samolotu i śmigłowca).

Miejsce realizacji praktyk zawodowych: organizacje obsługujące statki powietrzne i zapewniające ciągłą zdatność do lotu oraz inne podmioty stanowiące potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół prowadzących kształcenie w zawodzie lub branżowe centrum umiejętności w dziedzinie przemysł lotniczy.

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 8 tygodni (280 godzin), z tym że w przypadku realizacji praktyk w branżowym centrum umiejętności ich wymiar zrealizowany w tym centrum nie może przekroczyć 50 % łącznego wymiaru praktyk.

– 1012 –

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE

TLO.07. Obsługa techniczna statku powietrznego i jego instalacji oraz zespołu napędowego

Nazwa jednostki efektów kształcenia Liczba godzin TLO.07.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

30

TLO.07.2. Przepisy dotyczące lotnictwa oraz czynnik ludzki 90

TLO.07.3. Stosowanie podstawowych zasad aerodynamiki 60

TLO.07.4. Stosowanie elektrotechniki

120

TLO.07.5. Stosowanie elektroniki i technik cyfrowych w obsłudze

90

technicznej statków powietrznych

TLO.07.6. Stosowanie materiałów konstrukcyjnych i komponentów

120

podczas obsługi statków powietrznych

TLO.07.7. Podstawy obsługi technicznej statków powietrznych

120

TLO.07.8. Obsługa techniczna płatowca i jego instalacji 210

TLO.07.9. Obsługa techniczna silników tłokowych, turbinowych i

elektrycznych

TLO.07.10. Obsługa techniczna śmigieł lotniczych TLO.07.11. Język angielski zawodowy

410 120 90 Razem 1460 TLO.07.12. Kompetencje personalne i społeczne

TLO.07.13. Organizacja pracy małych zespołów