V KK 364/12

Sygn. akt V KK 364/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)

SSN Kazimierz Klugiewicz

SSN Rafał Malarski (sprawozdawca)

Protokolant Barbara Kobrzyńska

w sprawie Ł. N.

dot. wyroku łącznego

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 6 grudnia 2012 r.,

kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich

na korzyść skazanego

od wyroku łącznego Sądu Okręgowego

z dnia 25 marca 2011 r.1,

uchyla zaskarżony wyrok łączny w części dotyczącej

orzeczenia o karze łącznej 5 lat pozbawienia wolności (pkt II) i

rozstrzygnięcia z tą karą związanego (pkt III) i przekazuje sprawę

w tym zakresie Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy, wyrokiem łącznym z 25 marca 2011 r., orzekł wobec Ł. N.

dwie kary łączne pozbawienia wolności. Jedną z nich, w rozmiarze 5 lat

pozbawienia wolności, orzekł na podstawie: 1) 6 miesięcy zastępczej kary

pozbawienia wolności, powstałej z zamiany kary 12 miesięcy ograniczenia wolności

wymierzonej za przestępstwo popełnione od 6 marca do 22 kwietnia 2009 r.; 2)

2

kary roku pozbawienia wolności z warunkowym jej zawieszeniem na okres próby 5

lat wymierzonej za czyn popełniony 22 kwietnia 2009 r.; 3) kary 6 miesięcy

pozbawienia wolności z warunkowym jej zawieszeniem na okres próby 2 lat

wymierzonej za czyn popełniony 6 lipca 2009 r.; 4) kary łącznej roku i 6 miesięcy

pozbawienia wolności wymierzonej za czyny popełnione w 2005 r.; 5) kary roku i 10

miesięcy pozbawienia wolności wymierzonej za ciąg przestępstw popełnionych od

17 marca do 12 listopada 2008 r. Wskazany wyrok łączny nie został zaskarżony

przez strony i uprawomocnił się z dniem 27 kwietnia 2011 r.

Kasację od prawomocnego wyroku łącznego w części dotyczącej orzeczenia

kary łącznej 5 lat pozbawienia wolności na korzyść skazanego złożył w trybie art.

521 § 1 k.p.k. Rzecznik Praw Obywatelskich. Zarzucając rażące i mające istotny

wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa karnego materialnego, to jest art. 4 §

1 k.k., polegające na zastosowaniu obowiązującego od 8 czerwca 2010 r. art. 89 §

1 a k.k., mimo że wcześniej art. 89 § 1 k.k. wykluczał w opisanej sytuacji orzeczenie

kary łącznej o charakterze bezwzględnym, oraz art. 85 k.k., polegające na objęciu

karą łączną kary zastępczej pozbawienia wolności, wniósł o uchylenie wyroku

łącznego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja z racji swej oczywistej zasadności zasługiwała na uwzględnienie w

całości na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.).

Ustawą z 5 listopada 2009 r. nowelizującą m.in. Kodeks karny (Dz. U. Nr

2006, poz. 1589), która weszła w życie 8 czerwca 2010 r., wprowadzony został art.

89 § 1a k.k. stwarzający możliwość wymierzenia w wyroku łącznym kary łącznej

pozbawienia wolności o charakterze bezwzględnym, obejmującej jednostkowe

skazania na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich

wykonania. Wcześniej dyspozycja art. 89 § 1 k.k. wykluczała możliwość

wymierzenia w wyroku łącznym kary bezwzględnego pozbawienia wolności

powstałej z połączenia kar orzeczonych również z warunkowym zawieszeniem ich

wykonania. Przyjmowano, że przepis ten stanowił podstawę do orzekania kary

łącznej w wyroku łącznym w razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary

pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem i bez warunkowego

zawieszenia ich wykonania, ale przez orzeczenie kary łącznej z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania (zob. uchwała SN z 27 marca 2001 r., I KZP 2/01,

3

OSNKW 2001, z. 5 – 6, poz. 41; wyrok SN z 8 lutego 2011 r., III KK 414/10, LEX nr

735573).

Kara łączna jest instytucją prawa karnego materialnego i w związku z tym

należy rozpatrywać ją w płaszczyźnie art. 4 § 1 k.k., który stanowi, że jeżeli w

czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa,

stosuje się ustawą nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą

poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Oznacza to, że możliwość

wymierzenia kary łącznej w wyroku łącznym na podstawie art. 89 § 1a k.k., zgodnie

z przywołaną regułą prawa temporalnego, dotyczy skazań za zbiegające się

przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich

wykonania, popełnione po dniu 7 czerwca 2010 r. (zob. wyrok SN z 12 kwietnia

2011 r., V KK 74/11, OSNKW 2011, z. 6, poz. 54).

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, trzeba stwierdzić, że orzeczenie w

zaskarżonym wyroku łącznym kary łącznej 5 lat pozbawienia wolności za

zbiegające się przestępstwa, popełnione przed 8 czerwca 2010 r., za które w

dwóch wypadkach wymierzono kary pozbawienia wolności z dobrodziejstwem

określonym w art. 69 k.k., a w dwóch bezwzględne kary pozbawienia wolności,

stanowiło rażące i mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie art. 4 §

1 k.k.

Równie poważnym i znacząco wpływającym na treść orzeczenia była obraza

art. 85 k.k., polegająca na objęciu węzłem łączenia zastępczej kary pozbawienia

wolności wymierzonej za karę ograniczenia wolności (zob. wyrok SN z 3 marca

2006 r., V KK 487/05, OSNKW 2006, z. 6, poz. 59).

W konsekwencji Sąd Najwyższy wydał orzeczenie kasatoryjne w odniesieniu

do części wyroku łącznego zaskarżonego kasacją (art. 537 § 2 k.p.k.). Sprawę

przekazał do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał ostatni wyrok skazujący

w pierwszej instancji (art. 569 § 1 k.p.k.).

Wskazania interpretacyjne stosownych w sprawie norm będą w

postępowaniu ponownym wiążące dla sądu właściwego (art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z

art. 518 k.p.k.).

4