I CNP 25/12

Sygn. akt I CNP 25/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

ze skargi M. Films Spółki z o.o. w W. o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 31 marca 2010 r., wydanego w sprawie

z powództwa M. M.

przeciwko M. Films Spółce z o.o. w W.

o ochronę praw autorskich,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 14 grudnia 2012 r.,

1. stwierdza, że wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 31 marca

2010 r., jest niezgodny z prawem w punkcie I (pierwszym)

w części oddalającej apelację strony pozwanej – M. Films

Spółki z o.o. w W.;

2. zasądza od powódki na rzecz pozwanej M. Films Spółki z

o.o. w W. kwotę 1700 (tysiąc siedemset) zł tytułem zwrotu

kosztów wywołanych wniesieniem skargi.

Uzasadnienie

2

Powódka dochodziła od kilku pozwanych, w tym od „M. Films” spółki z o.o.

kwoty trzykrotnego wynagrodzenia w związku z naruszeniem majątkowych praw

autorskich (przysługujących jej poprzedniczce prawnej); domagała się także

nakazania pozwanym zaprzestania naruszenia przynależnych jej praw autorskich

majątkowych przez zakaz rozpowszechniania i wyświetlania filmu wskazanego

w pozwie.

Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo częściowo i to jedynie w zakresie

dochodzonego wynagrodzenia (art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r.

w prawie autorskim i prawach pokrewnych; Dz.U. z 2006 r., nr 90, poz. 631;

obecnie – art. 79 ust. 1 pkt 36 prawa autorskiego – Dz.U. z 2007 r., nr 99, poz.

662). Od pozwanej „M. Films”- spółki z o.o. i innych pozwanych zasadzono

solidarnie kwotę 10.000 zł jako dwukrotne wynagrodzenie, które w chwili jego

dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na

korzystanie z utworu. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone, także

w odniesieniu do dwóch wspomnianych roszczeń. Sąd Okręgowy stwierdził

istnienie po stronie powódki legitymacji czynnej w niniejszym procesie. Wynikała

ona z art. 2 – ustawy o prawie autorskim. Przepis ten chroni prawa autorskie autora

utworu pierwotnego i wtórnego (opracowania) w zakresie przysługujących praw

autorskich. W związku z tym, że prawa autorki (poprzedniczki prawnej powódki)

do utworu pierwotnego nie wygasły, powódka zachowuje legitymację czynną

w zakresie dochodzonych roszczeń.

Sąd Okręgowy dokonał szczególnego obliczenia wynagrodzenia

przysługującego powódce i doszedł do wniosku, że wynosi ono 10.000 zł (s. 6-8

uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

Pozwana „M. Films” – spółka o.o. zaskarżyła wyrok Sąd Okręgowego

odnośnie do rozstrzygnięć zawartych w pkt 1-5 w zakresie zasądzenia od niej na

rzecz powódki kwoty 10.000 zł z odsetkami. W piśmie procesowym z dnia 31 lipca

2008 r. pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczeń powódki, powołując się

3

na trzyletni termin przedawnienia przewidziany w art. 442 § 1 k.c. (termin ten

upłynął bowiem w lutym 2003 r., a pozew został wniesiony w dniu 6 lipca 2003 r.).

Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanej, nie podzielając zasadności

zgłoszonego zarzutu przedawnienia roszczenia wynikającego z art. 79 ust. 1

ustawy o prawie autorkim (obecnie art. 79 ust. 1 pkt 3b tej ustawy). Sąd ten

stwierdził ogólnie, że skoro przepisy ustawy o prawie autorskim z 1994 r. nie

zawierają szczególnych postanowień dotyczących przedawnienia roszczeń

wynikających z art. 79 tej ustawy, to należy przyjąć, iż mają tu zastosowanie

przepisy art. 118 k.c.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu

Apelacyjnego w zakresie oddalającym apelację strony pozwanej – „M. Films” –

spółki z o.o., strona ta wskazywała, że rozstrzygnięcie Sądu drugiej instancji

narusza art. 118 k.c. i art. 442 (obecnie – art. 4421

k.c.). Przyjęto w nim bowiem

bezpodstawnie dziesięcioletni termin przedawnienia roszczeń majątkowych

wynikających z art. 79 ust. 1 ustawy o prawie autorskim z 1994 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przyjmując stanowisko, że do przedawnienia roszczeń majątkowych

wynikających z art. 79 ust. 1 ustawy o prawie autorskim z 1994 r. ma zastosowanie

ogólny przepis art. 118 k.c., Sąd Apelacyjny powołał się na wypowiedzi w literaturze

i przytoczył odpowiednią publikację (s. 22 – 23 uzasadnienia zaskarżonego

wyroku). Tymczasem brak regulacji w ustawie o prawie autorskim szczególnych

przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń majątkowych wynikających

z naruszenia autorskich praw majątkowych (art. 79 ust. 1 ustawy), nie przesądza

jeszcze o tym, że pod uwagę należy brać ogólny przepis art. 118 k.c. W wielu

orzeczeniach Sąd Najwyższy dokonał szczegółowej analizy prawnego charakteru

tych roszczeń, w tym roszczenia o zapłatę odpowiedniego wynagrodzenia

w związku z naruszeniem autorskich praw majątkowych. Chodzi tu o wypowiedzi

Sądu Najwyższego dokonywane zarówno na tle stanu prawnego przed jego zmianą

w dniu 31 maja 2006 r. (Dz. U. z 2006 r., nr 98, poz. 631), jak i po tej dacie, gdy

odpowiednio rozbudowano przepis art. 79 ust. 1 ustawy. Eksponowano w nich

odszkodowawczy i jednocześnie deliktowy charakter wspomnianych roszczeń,

4

przedstawiając istotne argumenty prawne na rzecz takiego stanowiska

(wynagrodzenie jako zryczałtowane odszkodowanie, pozaumowny charakter

odpowiedzialności podmiotu naruszającego autorskie prawa majątkowe w sposób

bezprawny, odesłanie de lege lata do „zasad ogólnych” – art. 78 ust. 1 pkt 1a

ustawy, obiektywizacja odpowiedzialności naruszającego i nasilenie elementów

represyjności charakterystyczne dla odpowiedzialności deliktowej, współsprawstwo

deliktowe kilku podmiotów naruszających majątkowe prawo autorskie, art. 422 k.c.).

Argumentację taką przedstawiano w sposób syntetyczny i przekonywający np.

w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2011 r., I CSK

633/10 (OSNC 2012, z. 3, poz. 37; tamże powołano inne orzeczenia Sądu

Najwyższego). W wyroku z dnia 21 października 2011 r., IV CSK 133/11 (nie publ.)

wyraźnie wskazywano na to, że odpowiedzialność przewidziana w art. 79 ustawy

o prawie autorskim jest odpowiedzialnością deliktową z racji bezprawnego

wkroczenia w cudze prawo wyłączne. Roszczenie o wynagrodzenia jest

alternatywą odszkodowania na zasadach ogólnych, ma charakter stricte

odszkodowawczy i nie zależy od wykazania wysokości poniesionego uszczerbku.

Na deliktowy charakter omawianej odpowiedzialności wskazano także w wyrokach

Sądu Najwyższego: z dnia 8 lutego 2011 r., V CSK 56/11 (nie publ.) i z dnia

8 marca 2012 r., V CSK 102/11 (nie publ.).

W związku z tym, że Sąd Apelacyjny przy interpretacji art. 79 ust. 1 ustawy

o prawie autorskim powołał się jedynie na brak szczególnych przepisów

o przedawnieniu roszczeń wynikających z art. 79 ust. 1 ustawy i wypowiedzi

w literaturze, natomiast nie zastanawiał się nad samym charakterem prawnym tych

roszczeń, przyjętym w ukształtowanej już judykaturze Sądu Najwyższego, należy

stwierdzić, że wyrok tego Sądu z dnia 31 marca 2010 r. w części oddalającej

apelację pozwanej „M. Films” – spółki z o.o. jest niezgodny z prawem w rozumieniu

art. 4241

§ 1 k.p.c.

.

W tej sytuacji należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 424 § 211

.

O kosztach postępowania wywodzących skargę orzeczono stosownie do art. 98

i art. 208 § 1 k.p.c. w zw. z art. 42412

k.p.c.