III CSK 48/12

Sygn. akt III CSK 48/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący)

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa J. H. i in. ,

przeciwko Szpitalowi Specjalistycznemu

w N.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 grudnia 2012 r.,

skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 16 września 2011 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w pkt 1 w części oddalającej

apelację powodów oraz w pkt 2 i 3 i sprawę w tym zakresie

przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania

wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Wyrokiem z dnia 16 września 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powodów zaskarżającą wyrok Sądu Okręgowego w N. z dnia 29 kwietnia 2011 r. w

części oddalającej ich dalsze roszczenia o odszkodowanie. W apelacji powodowie

zarzucali naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez zaniechanie wszechstronnego

rozważenia przez Sąd Okręgowy zebranego materiału dowodowego, a w

konsekwencji dokonanie nieprawidłowych ustaleń w przedmiocie pogorszenia

sytuacji życiowej powodów, naruszenie art. 446 § 3 k.c. przez nieprawidłową

wykładnię i nieuwzględnienie kryteriów, jakie powinny być rozważone celem

ustalenia wysokości przysługującego im odszkodowania oraz w zakresie

rozstrzygnięcia o odsetkach od zasądzonego roszczenia - naruszenie art. 481 k.c.

przez jego niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny przytoczył treść rozstrzygnięcia

Sądu Okręgowego, który na podstawie art. 446 § 3 k.c. (błędnie tu powołanego jako

art. 443 § 3 k.c.) zasądził na rzecz powodów J. H., B. H., J. H. kwoty po 40.000 zł,

na rzecz powoda R. H. kwotę 50.000 zł, na rzecz powodów E. H., M. H. i A. H.

kwoty po 35.000 zł, wszystkie z ustawowymi odsetkami od daty wyrokowania,

oddalając ich dalsze roszenia o odszkodowanie i odsetki. Wskazał, że podstawą

wyroku Sądu pierwszej instancji było ustalenie, że pozwany Szpital Specjalistyczny

jest odpowiedzialny za szkodę powodów wynikłą ze śmierci E. H., skutkiem której

było znaczne pogorszenie się ich sytuacji życiowej.

Podniesione w apelacji zarzuty Sąd Apelacyjny ocenił jako bezzasadne

„z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku”. Stwierdził, że Sąd

Okręgowy ocenił wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na

podstawie wszechstronnego rozważenia materiału i na tej podstawie dokonał

ustaleń stanu faktycznego w granicach swobodnej oceny dowodów w rozumieniu

art. 233 § 1 k.p.c., a następnie z ustaleń tych wyciągnął prawidłowe wnioski, które

Sąd Apelacyjny podziela uznając je za własne. Nadto odnosząc się do zarzutów

apelacji wskazał, że dla ich oceny należy się odwołać się do szczegółowych ustaleń

i rozważań Sądu Okręgowego, który prawidłowo wyłożył art. 446 § 3 k.c., a kierując

się tymi przesłankami dokonał ustalenia stosownego odszkodowania na podstawie

poczynionych przez siebie, istotnych w tym zakresie, ustaleń faktycznych.

Stwierdził, że ustalenie wysokości zadośćuczynienia jest zawsze zróżnicowane,

3

a wskazane przez skarżących w apelacji przykłady nie zawsze korespondują

z podstawą prawną dochodzonego w sprawie roszczenia, czy też specyficznym

sposobem ustalenia zadośćuczynienia, albo odszkodowania, gdyż odnoszą się do

wysokości wszelkich roszczeń związanych ze śmiercią osoby najbliższej, w tym

roszczenia objętego aktualnie art. 446 § 4 k.c.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego opartej na obu

ustawowych podstawach powodowie zarzucili naruszenie:

1) art. 378 k.p.c. przez zaniechanie przez ten Sąd rozpoznania tj. rozważenia

i dokonania odpowiedniej oceny zarzutów apelacji,

2) art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez sporządzenie uzasadnienia

wyroku nie odpowiadającego wymogom procedury w zakresie wszystkich

jego obligatoryjnych elementów, a przez to nie poddającego się kontroli

kasacyjnej,

3) art. 446 § 3 k.c. przez niewłaściwą interpretacje pojęcia „stosownego

odszkodowania” i nie uwzględnienie w należytym stopniu kryteriów, jakie

powinny być rozważone przy ustalaniu wysokości odszkodowania,

a w konsekwencji rażące zaniżenie wysokości przyznanego powodom

odszkodowania,

4) art. 481 § 1 w zw. z art. 455 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie

i zasądzenie odsetek od uwzględnionej części powództwa od daty wyroku

Sądu pierwszej instancji.

We wnioskach skargi domagali się uchylenia wyroku w zaskarżonej części

i przekazania sprawy w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w zakresie zarzutów

naruszenia przepisów postępowania.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. przykładowo postanowienie z dnia

4

23 września 2010 r., III CSK 288/08, Lex nr 970081, wyrok z dnia 18 sierpnia

2010 r., II PK 46/10, Lex nr 685589, wyrok z dnia 26 stycznia 2011 r., I PK 168/10,

Lex nr 786375) utrwalony jest pogląd, że art. 328 § 2 k.p.c. ma na podstawie art.

391 § 1 k.p.c. w postępowaniu apelacyjnym odpowiednie zastosowanie,

co oznacza, że uzasadnienie sądu apelacyjnego nie musi zawierać wszystkich

elementów wymaganych dla uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, jednak

powinno zawierać takie elementy, które ze względu na treść apelacji i zakres

rozpoznania, są niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie wyroku musi

być zrozumiałe i dokładnie wyjaśniać na jakich ustalonych przez sąd faktach wyrok

się opiera i w jaki sposób fakty te sąd kwalifikuje w ramach zastosowanych

przepisów prawa materialnego. Wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia

w wyroku sądu drugiej instancji polega na ocenie wszystkich istotnych zarzutów

prawnych podniesionych w apelacji.

Powyższych wymogów nie spełnia przytoczone uzasadnienie wyroku Sądu

Apelacyjnego, co uniemożliwia skontrolowanie przez Sąd Najwyższy

wypowiedzianych w nim, na tle ustalonych faktów, poglądów prawnych,

a w konsekwencji dokonanie w związku z zarzutami wniesionej skargi kasacyjnej

oceny trafności zawartego w nim rozstrzygnięcia, dając tym samym dostateczną

podstawę do uchylenia zaskarżonego przez powodów wyroku.

Skarżący trafnie podnoszą, że Sąd Apelacyjny nie tylko uchybił przepisowi

art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. ale także naruszył powinność rozpoznania

sprawy - zgodnie z wymogami art. 378 § 1 k.p.c. - w granicach apelacji,

co oznacza nie tylko nakaz wzięcia pod uwagę, rozważenia i oceny wszystkich

podniesionych w apelacji zarzutów, ale także - co wynika z rozpoznawczego

charakteru postępowania apelacyjnego - obowiązek dokonania własnych ustaleń

i poddania ich ocenie pod kątem zastosowania prawa materialnego. Uzasadniony

jest zarzut skarżących, że ocena zarzutów apelacyjnych nie została poprzedzona ich

należytym lub nawet jakimkolwiek (jak przypadku zarzutu naruszenia art. 481 § 1

k.c.) rozważeniem przez odniesienie się do uzasadniającej je argumentacji,

polemizującej ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, przeciwko któremu zostały

skierowane. W tej sytuacji stwierdzenie Sądu Apelacyjnego, że zarzutów tych nie

podziela z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego, może

5

być ocenione jako jedynie pozór dokonania kontroli tego wyroku i wywoływać

przekonanie o dowolności podjętego przez Sąd Apelacyjny rozstrzygnięcia

o oddaleniu apelacji powodów.

Następczy, w stosunku do stwierdzonych uchybień procesowych, charakter

zarzutów wywiedzionych w skardze kasacyjnej z podstawy naruszenia prawa

materialnego, powoduje przedwczesność odnoszenia się obecnie do nich przez

Sąd Najwyższy.

Z tych względów, na podstawie art.39815

§ 1 zd.1 k.p.c. i art. 108 § 2 w zw.

z art. 391 § 1 oraz art. 39821

k.p.c., orzeczono jak w sentencji.

jw