III CZP 80/12

Sygn. akt III CZP 80/12

UCHWAŁA

Dnia 12 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący)

SSN Iwona Koper

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie upadłości Przedsiębiorstwa Wielobranżowego P. sp. z o.o. w

upadłości likwidacyjnej z siedzibą w L.

przy uczestnictwie upadłego, syndyka masy upadłości oraz członków rady

wierzycieli – A. P., Gminy L., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. i

Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L.

w przedmiocie odwołania syndyka masy upadłości,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 12 grudnia 2012 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 5 września 2012 r.,

"1. Czy okoliczność, że osoba powołana do pełnienia funkcji

syndyka masy upadłości w okresie wskazanym w przepisie art. 25

ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji syndyka (Dz.U. Nr 123,

poz. 850 ze zm.), w dacie powołania nie miała licencji, skutkuje

uznaniem, że w sytuacji upływu terminu określonego w tym przepisie

i nieuzyskania licencji, osoba taka utraciła legitymację do dalszego

pełnienia funkcji syndyka i nie może jej sprawować do czasu

2

zakończenia postępowania upadłościowego w sprawie, a przepis art.

2 ust. 2 ustawy z 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o licencji

syndyka (Dz.U. Nr 239, poz. 1590) nie ma zastosowania do takich

osób?

2. Czy syndyk, który został powołany do pełnienia funkcji

w okresie wskazanym w przepisie art. 25 ustawy o licencji syndyka,

niemający nadal licencji syndyka po upływie tego terminu, mimo

nieodwołania go przez sąd upadłościowy z powierzonej mu funkcji

ma prawo dalszego sprawowania zarządu masą upadłości i czy -

w przypadku pozytywnej odpowiedzi - w ramach tego zarządu mieści

się uprawnienie do występowania w imieniu i na rzecz masy

upadłości w postępowaniach sądowych i administracyjnych?"

podjął uchwałę:

Osoba powołana do wykonywania funkcji syndyka na

podstawie art. 25 ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji

syndyka (Dz.U. Nr 123, poz. 850 ze zm.), która nie uzyskała

licencji syndyka do dnia 25 października 2010 r. nie traciła z tego

powodu uprawnień do dalszego wykonywania funkcji syndyka

w postępowaniu upadłościowym, w którym powierzono jej

wykonywanie czynności. Sprawowanie przez taką osobę funkcji

syndyka w postępowaniu upadłościowym obejmowało także

uprawnienie do występowania w imieniu masy upadłości

w postępowaniu sądowym

Uzasadnienie

3

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 11 maja 2010 r. ogłosił upadłość

likwidacyjną Przedsiębiorstwa Wielobranżowego P. sp. z o.o. i powołał syndyka w

osobie T. W., która w tym czasie nie posiadała licencji syndyka przewidzianej przez

ustawę z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji syndyka (Dz. U. Nr 123, poz. 850 -

dalej: u.l.s.).

Sąd Rejonowy powierzając funkcję syndyka T. W. zastosował art. 25 u.ls.,

który zezwalał, aby w okresie trzech lat od wejścia w życie tej ustawy, do pełnienia

funkcji syndyka były powoływane osoby nie posiadające licencji syndyka.

Sąd Rejonowy wydał w dniu 14 czerwca 2012 r. postanowienie, w którym

stwierdził brak podstaw do odwołania syndyka T. W. z powodu nieuzsykania przez

nią licencji syndyka. Uznał, że osoba powołana do sprawowania funkcji syndyka na

podstawie art. 25 u.l.s., w okresie wskazanym w tym przepisie, może pełnić tę

funkcję do czasu zakończenia postępowania upadłościowego w sprawie, w której

ustanowiono ją syndykiem.

Rozpoznając zażalenie na to postanowienie Sąd Okręgowy powziął

wątpliwość co do skutków upływu terminu określonego w art. 25 ustawy o licencji

syndyka w przypadku, gdy osoba powołana na jego podstawie do sprawowania

funkcji syndyka nie uzyskała licencji syndyka przed jego upływem i wynikające stąd

zagadnienie prawne przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu na

podstawie art. 390 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ustawy o licencji syndyka uprawnienie do wykonywania

czynności syndyka, nadzorcy sądowego i zarządcy na podstawie przepisów ustawy

z dnia 23 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (p.u.n.) powstaje po

uzyskaniu licencji syndyka. Podobną regulację zawiera także znowelizowany przez

tę ustawę art. 157 ust. 1 p.u.n. Przepisy ustawy o licencji syndyka określające

zasady uzyskiwania i sposób przyznawania licencji syndyka obowiązują od

10 października 2007 r. W okresie wcześniejszym pełnienie funkcji syndyka

powierzano osobom wpisanym na listy kandydatów na syndyków, które były

tworzone na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia

4

1988 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od

kandydatów na syndyków upadłości. Zmiana przepisów w tym zakresie dokonana

ze świadomością, że brak będzie odpowiedniej liczby osób posiadających licencję

syndyka w dacie wejścia w życie ustawy o licencji syndyka, spowodowały

konieczność wprowadzenia odpowiednich przepisów przejściowych, regulujących

uprawnienia osób uprzednio powoływanych do pełnienia funkcji syndyka. Art. 23

u.l.s. stanowi, że syndyk powołany w postępowaniu upadłościowym przed wejściem

w życie tej ustawy sprawuje swoją funkcję do czasu zakończenia tego

postępowania. Nie ulega zatem wątpliwości, że takie osoby mogą pełnić funkcję

syndyka mimo nieuzyskania licencji syndyka pod rządem ustawy o licencji syndyka.

Zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy powstało na tle

wykładni art. 25 ustawy o licencji syndyka, który dopuszczał nadal możliwość

powierzenia funkcji syndyka osobom wpisanym wcześniej na listę kandydatów na

syndyków, w okresie nie dłuższym niż 3 lata od dnia wejścia w życie ustawy,

jednakże w przepisie tym nie zamieszczono stwierdzenia, inaczej niż w art. 23 tej

ustawy, że osoby te funkcję syndyka sprawują do zakończenia postępowań,

w których art. 25 ustawy o licencji syndyka został zastosowany. Rozstrzygnięcie

przedstawionego Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego wymagało zatem

rozważenia czy osoby powołane do sprawowania funkcji syndyka w postępowaniu

upadłościowym traciły status syndyka po upływie terminu określonego w art. 25

u.l.s. w przypadku nieuzyskania licencji syndyka przed jego upływem. Taki skutek

nie wynika wprost z treści tego przepisu. Wskazuje on wyłącznie okres, w którym

możliwe było powołanie do sprawowania funkcji syndyka osób nie posiadających

licencji syndyka. Brzmienie tego przepisu nie wskazuje również na nałożenie na

osoby powołane na jego podstawie do sprawowania funkcji syndyka obowiązku

uzyskania licencji syndyka w terminie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy o licencji

syndyka. Powstaje zatem pytanie, czy z powodu braku wyraźnego zapisu, że osoby

te pełnią swoją funkcję do czasu zakończenia postępowań, istnieje podstawa do

stwierdzenia, że utraciły one po dniu 10 października 2010 r. legitymację do

dalszego pełnienia funkcji syndyka z mocy prawa lub stanowi to podstawę do ich

odwołania. Przeciwko takiej ocenie przemawia kilka argumentów. Jednym z nich

jest wzgląd na ciągłość postępowań, w których funkcję syndyka powierzono

5

osobom nie posiadającym licencji syndyka. Tą zasadą kierował się wyraźnie

ustawodawca przy konstruowaniu art. 23 u.l.s., a nie można przyjąć, aby inne cele

miały towarzyszyć powoływaniu do sprawowania funkcji syndyka osób nie

posiadających licencji syndyka na podstawie art. 25 u.l.s. Za taką oceną przemawia

także nowelizacja ustawy o licencji syndyka. W art. 2 ustawy z dnia 29 października

2010 r. o zmianie ustawy o licencji syndyka (Dz. U. Nr 239, poz. 1590)

wprowadzono ponownie możliwość powoływania do sprawowania funkcji syndyka

osób nie posiadających licencji syndyka, wpisanych wcześniej na listę kandydatów

na syndyków, tym razem przez okres nie dłuższy niż 9 miesięcy od dnia wejścia

w życie zmienionych przepisów, ale już z wyraźnym zastrzeżeniem, że syndyk

ustanowiony w ten sposób sprawuje swoją funkcję do czasu zakończenia

postępowania upadłościowego. Nieracjonalne byłoby zatem założenie, że jedynie

w przypadku osób powołanych do sprawowania funkcji syndyka na podstawie art.

25 u.l.s. następowałaby utrata przez te osoby uprawnień do sprawowania funkcji

syndyka po upływie terminu przewidzianego w tym przepisie. Nie można też

pomijać, że art. 25 u.l.s., uwzględniając potrzeby praktyki, stwarzał możliwość

powoływania osób nie posiadających licencji syndyka w całym okresie

przejściowym obowiązywania tej regulacji. Gdyby przyjąć, że osoby te traciły

uprawnienie do wykonywania funkcji syndyka po upływie tego okresu powoływanie

ich w jego końcowym fragmencie byłoby zupełnie niecelowe. Należy jednocześnie

uwzględnić, że przeciwko takiej koncepcji przemawia także wzgląd na skutki

skutecznego ustanowienia syndyka w postępowaniu upadłościowym. Na gruncie

rozwiązań przyjętych w przepisach p.u.n. zasadą jest powoływanie syndyka na cały

czas trwania postępowania upadłościowego. W tym kontekście następstwa

wprowadzenia art. 25 u.l.s. powinny być rozumiane w ten sposób, że powołanie do

sprawowania funkcji syndyka oznacza faktycznie powierzenie takiej osobie

uprawnień syndyka, a zatem podmiotu posiadającego kompetencje wynikające

z przepisów prawa upadłościowego, łącznie z istnieniem ustawowych ograniczeń

co do możliwości odwołania takiej osoby (dopuszczalnego jedynie w przypadkach

wskazanych w ustawie). Wymaga też uwzględnienia, że do przepisów p.u.n.,

zmienionych częściowo w związku z uchwaleniem ustawy o licencji syndyka, nie

wprowadzono regulacji przewidującej jako podstawę do odwołania syndyka nie

6

posiadającego licencji syndyka nieuzyskanie takiej licencji. Powyższe nakazuje

przyjąć, że osoba powołana do wykonywania funkcji syndyka na podstawie art. 25

u.l.s. nie traciła uprawnień do dalszego wykonywania funkcji syndyka w przypadku

nieuzyskania licencji syndyka w terminie trzech lat od wejścia tej ustawy w życie,

tj. do dnia 25 października 2010 r.

Brzmienie art. 25 u.l.s. nie daje także podstaw do stwierdzenia, że osoba

powołana na jego podstawie do sprawowania funkcji syndyka uzyskiwała

kompetencje w węższym zakresie niż uprawnienie przewidziane dla syndyka

w przepisach prawa upadłościowego i naprawczego. Z tego względu nie można

przyjąć, że sprawowanie funkcji syndyka przez taką osobę nie obejmowało

uprawnienia do występowania w imieniu masy upadłości w postępowaniach

sądowych.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., podjęto uchwałę

jak w sentencji.