V KK 54/12

Sygn. akt V KK 54/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Gradzik (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Małgorzata Gierszon

SSN Jacek Sobczak

Protokolant Anna Kowal

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Bogumiły Drozdowskiej,

w sprawie W. P.

skazanego z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 234 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 12 grudnia 2012 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 21 września 2011 r.,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia 7 czerwca 2011 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy

wskazany wyżej wyrok Sądu Rejonowego i uniewinnia W. P. od

popełnienia zarzuconego mu czynu;

2. kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2011r., Sąd Rejonowy uznał W. P. za winnego

tego, że w lutym 2010r. w W., chcąc by P. M. popełnił przestępstwo, nakłaniał go

2

do złożenia niezgodnego z prawdą zawiadomienia o popełnieniu przez prokuratora

Prokuratury Okręgowej X. M. przestępstwa i fałszywego oskarżenia go o

przekazywanie P. M. za pośrednictwem W. P., w zamian za przekazanie korzyści

majątkowej, informacji ze śledztwa prowadzonego przeciwko w/wym. przez

ówczesnego prokuratora Prokuratury Apelacyjnej, czym działał na szkodę X. M. –

tj. popełnienia przestępstwa z art. 18§2 kk w zw. z art. 234 kk i za to wymierzył mu

karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

W apelacji od tego wyroku obrońca oskarżonego podniósł zarzuty:

-rażącego błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę

orzeczenia, polegającego na przyjęciu, że oskarżony nakłaniał P. M., by ten złożył

niezgodne z prawdą zawiadomienie o popełnieniu przez prokuratora X. Mm

przestępstwa i fałszywego oskarżenia go o pośredniczenie w przyjęciu korzyści

majątkowej przez prokuratora Z. S., podczas gdy z materiału dowodowego, w tym

wyjaśnień oskarżonego, zeznań P. M. i zgromadzonych w sprawie dokumentów

niepodważalnie wynika, że to oskarżony miał zamiar popełnić przestępstwo z art.

234 kk fałszywie oskarżając X. M. i czynił do tego przygotowania, po czym

ostatecznie od swojego zamiaru odstąpił, który to błąd przesądził o niesłusznym

skazaniu oskarżonego;

-naruszenia przepisów postępowania, a to art. 424 pkt 2 kpk, polegającego na

całkowitym pominięciu w uzasadnieniu wyroku wskazania i wyjaśnienia podstawy

prawnej wyroku, co znacząco utrudnia jego weryfikację.

Podnosząc te zarzuty apelujący wniósł o zmianę wyroku przez uniewinnienie

oskarżonego, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 21 września 2011r., utrzymał w mocy

zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną.

Prawomocny wyrok zaskarżył kasacją obrońca oskarżonego. Podniósł w niej

zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego, mogącego mieć wpływ na treść

wyroku, tj. naruszenie art. 18§2 kk w zw. z art. 234 kk przez jego niewłaściwe

zastosowanie i przyjęcie, że zachowanie oskarżonego wypełnia znamiona

podżegania do złożenia niezgodnego z prawdą zawiadomienia o popełnieniu

przestępstwa przez prokuratora X. M., podczas gdy zachowanie oskarżonego

oceniane na podstawie materiału dowodowego prawidłowo zgromadzonego nie

wypełnia znamion zarzuconego mu przestępstwa, a może być uznane jedynie jako

3

przygotowanie do popełnienia przestępstwa stypizowanego w art. 234 kk, które

zgodnie z ustawą nie podlega karze.

Wskazując na ten zarzut autor kasacji wniósł o uchylenie wyroków Sądów obu

instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zarzut naruszenia prawa materialnego może być stawiany tylko wtedy, gdy

skarżący nie kwestionuje w żadnym aspekcie ustaleń faktycznych przyjętych za

podstawę orzeczenia. Obraza prawa materialnego wyraża się w wadliwym jego

zastosowaniu lub niezastosowaniu do prawidłowo ustalonych faktów. Obrońca

skazanego podniósł, że subsumcja ustaleń jako mających stanowić nakłanianie P.

M. przez W. P. do złożenia fałszywego oskarżenia prokuratora X. M. o popełnienie

przestępstwa, jest nietrafna i jako taka narusza przepisy art. 18§2 kk w zw. z art.

234 kk. W przekonaniu skarżącego działanie W. P. przedstawione w uzasadnieniu

wyroku nie wypełniło znamion tego przestępstwa.

Zarzutowi skarżącego nie można odmówić słuszności. Ustalenia dokonane

przez Sąd pierwszej instancji, w pełni aprobowane przez Sąd Okręgowy wskazują,

że oskarżony zaproponował P. M., by ten pomówił prokuratora X. M., przy czym

miałoby to polegać na tym, że złoży w Prokuraturze zeznania potwierdzające, iż

prokurator ten pośredniczył w przekazywaniu korzyści majątkowych dla innego

prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w zamian za uzyskanie informacji ze śledztwa i

za jego opóźnianie. Ustalono też, że P. M. przygotowywał oskarżonemu pisma, w

których tenże miał zawiadomić organy ścigania o popełnieniu przestępstwa przez

prokuratora P. M.

Przytoczone ustalenia znajdują pełne potwierdzenie w dowodach uznanych

przez Sąd meriti za wiarygodne, w tym w treści odręcznych pism, które oskarżony

przedstawił w czasie przesłuchania w charakterze podejrzanego (k. 271-276).

Wynika z ich treści ponad wszelką wątpliwość, że to W.P., a więc oskarżony

zawiadamia organy ścigania (różnego szczebla w poszczególnych pismach) o

bezprawnych działaniach wspomnianego prokuratora, także o charakterze

korupcyjnym. Na prośbę oskarżonego pisma te sporządził P. M., lecz ostatecznie

nie zostały one przepisane na czysto przez oskarżonego, ani wysłane do

adresatów. Taki też przebieg zdarzeń wynika z zeznań P. M. i z treści jego pisma z

dnia 1 marca 2010r. wysłanego do Prokuratury Okręgowej. Ujawnił w nim, że

oskarżony złoży fałszywe doniesienie na prokuratora P. M., a jego samego

4

nakłaniał do złożenia fałszywych zeznań, które wspierałyby to zawiadomienie (k. 2-

5).

Nie jest więc zrozumiałe dlaczego przy tak poczynionych ustaleniach Sądy

obu instancji przyjęły, że oskarżony nakłaniał P. M. do złożenia przed organami

ścigania fałszywego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez prokuratora

X. M. Fałszywe oskarżenie, jako czynność sprawcza występku z art. 234 kk, polega

na podniesieniu przed organami ścigania lub orzekania nieprawdziwego zarzutu, że

inna osoba popełniła przestępstwo, wykroczenie lub przewinienie dyscyplinarne.

Fakty ustalone przez Sąd meriti dowodzą jednoznacznie, że z fałszywym

oskarżeniem miał wystąpić W. P., a nie P. M. Rola tego ostatniego miała się

sprowadzać do zredagowania mu stosownych pism, a w przyszłości do złożenia

fałszywych zeznań, które potwierdziłyby okoliczności zawarte w fałszywym

zawiadomieniu. Oddziaływanie W. P. na P. M. nosiło zatem znamiona nakłaniania

do złożenia fałszywych zeznań, a więc wypełniałoby znamiona występku z art.

18§2 kk w zw. z art. 233§1 kk. Taki zarzut nie został jednak postawiony W. P. w

akcie oskarżenia, a Sądy orzekające nie zmieniły opisu czynu, ani w ślad za tym

jego kwalifikacji prawnej. W instancji odwoławczej nie byłoby to zresztą możliwe

wobec zaskarżenia wyroku Sądu Rejonowego tylko na korzyść oskarżonego.

Trafnie zauważa się w uzasadnieniu kasacji, że w żadnym stadium postępowania

nie było też faktycznych podstaw do traktowania czynu oskarżonego jako

usiłowania złożenia fałszywego oskarżenia, co uprawniałoby do zmiany kwalifikacji

prawnej w tym właśnie kierunku. Działanie oskarżonego zakończyło się bowiem na

przyjęciu od P. M. „projektów” pism, które miał zamiar wysłać do organów ścigania,

a więc na niepenalizowanych (w odniesieniu do tego typu przestępstwa)

czynnościach przygotowawczych.

W podsumowaniu należy stwierdzić, że zarzut obrazy wskazanych w kasacji

przepisów art. 18§2 kk w zw. z art. 234 kk okazał się zasadny. Ustalenia Sądu

pierwszej instancji nie były wystarczające do przyjęcia, że oskarżony wypełnił

znamię czynności sprawczej zarzuconego przestępstwa. Uchybienia tego nie

dostrzeżono przy rozpoznaniu apelacji, w której obrońca zasadnie zarzucił, że

przypisano oskarżonemu nakłanianie P. M. do fałszywego oskarżenia, podczas gdy

ustalenia świadczyły o tym, iż to oskarżony zamierzał fałszywie oskarżyć, ale

przedtem uzyskać pomoc P. M. we właściwym zredagowaniu pism do organów

ścigania.

5

Obraza przepisów prawa materialnego miała rażący charakter i w istotny

sposób wpłynęła na treść zaskarżonego wyroku. W konsekwencji należało ten

wyrok uchylić. Sąd Najwyższy zważył jednocześnie, że ustalenia faktyczne w tej

sprawie na etapie postępowania przed Sądem Rejonowym nie uprawniały do

skazania W. P. za przestępstwo określone w art. 18§2 kk w zw. z art. 234 kk.

Przesądziło to o uchyleniu także wyroku tego Sądu. Skazanie oskarżonego uznać

należało za oczywiście niesłuszne, gdyż ustalenia faktyczne nie pozwalały na ich

subsumpcję pod znamiona zarzuconego przestępstwa. Względy proceduralne, a

ściśle zakaz reformationis in peius, uniemożliwiałyby wprowadzenie jakichkolwiek

zmian na niekorzyść oskarżonego w toku dalszego postępowania. W tym stanie

rzeczy na podstawie art. 537§2 kpk Sąd Najwyższy, po uchyleniu wyroków Sądów

obu instancji, uniewinnił W. P. od popełnienia zarzuconego mu czynu.

O kosztach postępowania w sprawie orzeczono w myśl art. 632 ust. 2 kpk.