II KK 47/12

Sygn. akt II KK 47/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 stycznia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wiesław Błuś

SSN Józef Szewczyk

Protokolant Katarzyna Głodowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Bogumiły Drozdowskiej,

w sprawie T. P.

skazanego z art. 263 § 2 kk i innych

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 8 stycznia 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 30 sierpnia 2011 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w O.

z dnia 27 stycznia 2011 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w W. do ponownego

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym;

2. zarządza zwrot na rzecz oskarżonego T. P.

wniesionej przez niego opłaty od kasacji.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 27 stycznia 2011 r., T. P. został

uznany za winnego popełnienia: przestępstwa z art. 263 § 2 k.k., za które

wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności (pkt 3 wyroku), trzech przestępstw

z art. 59 ust.1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z

art. 12 k.k., za które odpowiednio wymierzono mu kary roku pozbawienia wolności i

100 stawek dziennych grzywny w wysokości po 20 złotych każda (pkt 4 wyroku), 3

lat pozbawienia wolności i 100 stawek dziennych grzywny w wysokości 20 złotych

każda (pkt 7 wyroku) i 2 lat pozbawienia wolności oraz grzywny w podanej wyżej

wysokości (pkt 8 wyroku), dwóch przestępstw z art. 59 ust. 1 ustawy o

przeciwdziałaniu narkomanii na kary odpowiednio roku pozbawienia wolności (pkt 9

wyroku) i 2 lat pozbawienia wolności (pkt 10 wyroku), przy czym w obu

przypadkach wymierzono oskarżonemu także kary grzywny w wysokości

wskazanej wyżej, przestępstwa z art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii na karę roku pozbawienia wolności i grzywnę (pkt 5 wyroku) oraz za

przestępstwo z art. 276 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 6

wyroku). Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. wymierzono oskarżonemu kary

łączne 6 lat pozbawienia wolności i 360 stawek dziennych grzywny w wysokości po

20 złotych każda.

Powyższy wyrok został zaskarżony apelacjami wywiedzionymi na korzyść

oskarżonego przez prokuratora Prokuratury Okręgowej i obrońcę oskarżonego.

Prokurator zaskarżył wyrok w zakresie pkt 5 i 6 i zarzucając obrazę prawa

materialnego, tj. art. 101 § 1 pkt 4 k.k., polegającą na prowadzeniu postępowania

przy wystąpieniu ujemnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., wniósł o

uchylenie wyroku w tej części i umorzenie postępowania wobec stwierdzenia, że

nastąpiło przedawnienie karalności.

Obrońca oskarżonego zaskarżył wyrok w całości i zarzucił:

I. Obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 5 § 2 i 7 k.p.k.,

polegającą na uznaniu, że wina oskarżonego w aspekcie naruszenia

dyspozycji art. 263 § 2 k.k. i art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii nie budzi wątpliwości podczas, gdy pojawiające się wątpliwości w

wyjaśnieniach J. G. w zakresie faktycznego braku broni palnej, dostarczenia

dokumentów dziennikarzowi, ilości środków odurzających, jakie miały zostać

3

udzielone M. T. oraz zmiana zeznań M. S. zostały rozstrzygnięte na jego

niekorzyść oraz wbrew zasadzie swobodnej oceny dowodów;

II. Obrazę przepisu postępowania, a mianowicie art. 410 k.p.k.,

polegającą na oparciu orzeczenia o zaledwie część materiału dowodowego,

wobec braku rekonstrukcji wydarzeń na podstawie wyjaśnień

współoskarżonego J. G. oraz diametralnie sprzecznych z nimi zeznań

świadków /…/;

III. Obrazę przepisu postępowania, tj. art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., polegającą

na niewskazaniu w uzasadnieniu orzeczenia powodów, dla których Sąd

„uznał wybiórcze fakty opisywane przez współoskarżonego J. G. de facto

świadczące o winie oskarżonego, w szczególności wobec ich

niekonsekwencji, potwierdzania sprzecznych wyjaśnień oraz braku

jakiejkolwiek próby ich weryfikacji poprzez fakty znane zarówno medialnie, jak

i pojawiające się w toku innych spraw karnych na jakie powoływał się J. G.”;

IV. Rażącą niewspółmierność kary łącznej pozbawienia wolności i

grzywny.

Przy tak sformułowanych zarzutach skarżący wniósł o zmianę wyroku

poprzez umorzenie postępowania co do pkt 5 i 6, w pozostałym zakresie

uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie przekazanie sprawy Sądowi pierwszej

instancji do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2011 r., Sąd Okręgowy w W. zmienił

zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że: uchylił rozstrzygnięcie o karach łącznych,

a nadto uchylił rozstrzygnięcia zawarte w pkt 5 i 6 i w tym ostatnim zakresie

umorzył postępowanie. Utrzymując wyrok Sądu pierwszej instancji w pozostałej

części, Sąd odwoławczy wymierzył oskarżonemu na podstawie art. 85 i 86 § 1 i 2

k.k. kary łączne 4 lat pozbawienia wolności i 250 stawek dziennych grzywny,

ustalając wysokość jednej stawki na 20 złotych.

Orzeczenie Sądu Okręgowego zaskarżone zostało w całości kasacją

obrońcy skazanego, który zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego – art.

433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., mające istotny wpływ na treść wyroku – poprzez

pozorne odniesienie się do zarzutów apelacji, a zatem zaniechanie

przeprowadzenia całościowej kontroli instancyjnej i wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w O. do

ponownego rozpoznania.

4

W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł

o jej oddalenie, jako oczywiście bezzasadnej. W toku rozprawy kasacyjnej

prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o uchylenie wyroku Sądu odwoławczego i

przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja obrońcy skazanego jest zasadna.

Zgodnie z art. 433 § 2 k.p.k. sąd odwoławczy jest obowiązany rozważyć

wszystkie wnioski i zarzuty wskazane w środku odwoławczym, chyba że ustawa

stanowi inaczej. Gwarancję realizacji tego obowiązku stanowi przepis art. 457 § 3

k.p.k., który wskazuje, że w uzasadnieniu orzeczenia należy podać, czym kierował

się sąd wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji sąd uznał za

zasadne albo niezasadne. Właściwe zrealizowanie obowiązków wynikających z art.

433 § 2 k.p.k. i 457 § 3 k.p.k. wymaga nie tylko nie pomijania żadnego zarzutu

podniesionego w środku odwoławczym, ale także rzetelnego ustosunkowania się

do każdego z tych zarzutów oraz wykazania konkretnymi, znajdującymi oparcie w

ujawnionych w sprawie okolicznościach argumentami, dlaczego uznano

poszczególne zarzuty apelacji za trafne, bądź też bezzasadne. Do naruszenia tych

przepisów może dojść więc nie tylko wtedy, gdy sąd pomija w swoich rozważaniach

zarzuty zawarte w środku odwoławczym, ale również wtedy, gdy analizuje je w

sposób odbiegający od wymogu rzetelnej ich oceny. Do utrzymania zaskarżonego

wyroku w mocy nie wystarcza więc nawet najgłębsze przekonanie sądu

odwoławczego o trafności i zgodności z prawem orzeczenia sądu pierwszej

instancji, jeśli nie jest ono poparte należytym rozpoznaniem apelacji i odpowiednim

uzasadnieniem swojego stanowiska.

Analiza uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w W. pozwala na

stwierdzenie, że Sąd ten nie wykonał, podstawowego przecież dla sądu

odwoławczego, obowiązku rzetelnego rozpoznania apelacji i należytego

umotywowania swojego rozstrzygnięcia. O braku rozpoznania apelacji przekonuje

taki poziom ogólności odniesienia się do poszczególnych zarzutów zawartych w

środku odwoławczym, że uzasadnioną wydaje się być teza, iż argumenty zawarte w

uzasadnieniu wyroku mogą mieć zastosowanie w każdej sprawie, w której

podniesiono zarzuty obrazy art. 5 § 2, 7, 410 i 424 § 1 pkt 1 k.p.k., choć za

przesadne uznać należy stanowisko zawarte w uzasadnieniu kasacji, że

„zasadniczy problem dla skarżącego na etapie odwoławczym stanowił wręcz

5

minimalny wkład autora uzasadnienia w proces rozumowania jakim kierował się

przy ferowania orzeczenia”.

Apelacja obrońcy skazanego zawiera cztery obszernie umotywowane w

uzasadnieniu środka odwoławczego zarzuty. Pierwszy z nich wiąże się z

prawidłowością oceny kluczowych, z punktu widzenia dokonanych ustaleń

faktycznych, wyjaśnień J. G. i zeznań M. S. Liczne, konkretne argumenty,

odwołujące się do faktów i sytuacji procesowym, zmierzające do podważenia

trafności oceny wyjaśnień i zeznań wymienionych osób (strony 3 – 7 uzasadnienia

apelacji) Sąd odwoławczy skwitował stwierdzeniami: „W pierwszym rzędzie ponieść

należy, że Sąd Rejonowy rozpoznając sprawę niniejszą prawidłowo przeprowadził

postępowanie dowodowe dążąc do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla

rozstrzygnięcia okoliczności (…). Wszystkie zebrane w sprawie niniejszej dowody

Sąd I instancji poddał szczegółowej analizie z uwzględnieniem zasad prawidłowego

rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Odpowiada to

wymogom art. 7 kpk.” Odnosząc się do kwestii oceny dowodu z pomówienia Sąd

Okręgowy wywiódł: „W ocenie Sądu Odwoławczego Sąd meriti wywiązał się z tego

zadania prawidłowo. Szczegółowo omówił te wyjaśnienia wskazując w jakiej części

dał im wiarę a w jakiej nie dał im wiary uzasadniając swoje stanowisko dlaczego tak

uczynił. Wiarę dał tym wyjaśnieniom w części stanowiącej podstawę dokonanych

ustaleń faktycznych odnośnie winy oskarżonych T. P., T. M. i P. G. odnośnie

przypisanych im czynów wskazanych wyżej. Wskazał także w jakich innych

dowodach te wyjaśnienia znajdują potwierdzenie. Tą argumentację Sąd

odwoławczy w pełni podziela i nie zachodzi potrzeba jej ponownego przytaczania.”

Ustosunkowując się do zarzutów związanych z oceną zeznań M. S. wskazano, że:

„Również Sąd Rejonowy szczegółowo uzasadnił dlaczego dał wiarę zeznaniom

świadka M. S. złożonym w postępowaniu przygotowawczym w sprawie niniejszej i

w sprawie II K …/05 Sądu Rejonowego w O., a dlaczego takiego przymiotu

odmówił zeznaniom składanym przez tego świadka na rozprawach zarówno przy

pierwszym rozpoznaniu tej sprawy jak i przy ponownym. Także tą argumentację

Sądu meriti Sąd Odwoławczy w pełni podziela. Wobec powyższego nie zachodzi

potrzeba ponownego jej przytaczania”. Jak łatwo zauważyć w przytoczonych

wywodach brak jest jakichkolwiek konkretów pozwalających na powiązanie

stanowiska Sądu z obszerną argumentacją zawartą w zarzutach i uzasadnieniu

apelacji. Podobnie rzecz się ma z odniesieniem się Sądu do pozostałych zarzutów

6

apelacyjnych. W pkt II apelacji zarzucono obrazę art. 410 k.p.k. polegającą na

oparciu orzeczenia o „zaledwie część materiału dowodowego, wobec braku

rekonstrukcji wydarzeń na podstawie wyjaśnień współoskarżonego J. G. oraz

diametralnie sprzecznych z nimi zeznań świadków M. W., R. G., P. Ł. i A. Z”. Zarzut

ten skwitowany został w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego stwierdzeniem,

że: „Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych na podstawie

całokształtu okoliczności ujawnionych na rozprawie głównej. Nie dopuścił się więc

obrazy art. 410 kpk wbrew twierdzeniom obrońcy oskarżonego T. P”. Do zarzutu

naruszenia przepisu art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., skonkretyzowanego w jego treści i

uzasadnieniu apelacji, odniesiono się wskazując, że: „Sąd Rejonowy w pisemnym

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku spełniającym – wbrew zarzutom obrońcy

oskarżonego T. P. – wymogi art. 424 § 1 pkt 1 i 2 kpk uzasadnił swoje stanowisko

wskazując, które dowody uznał za wiarygodne, a którym takiego przymiotu

odmówił”.

Mimo swojej zdawkowości, opisanych wyżej zastrzeżeń nie nasuwa sposób

odniesienia się przez Sąd odwoławczy do zarzutu rażącej niewspółmierności kary.

Wywody Sądu korespondują z treścią zarzutu atakującego w główniej mierze

rozstrzygnięcie o karze łącznej i uwzględniają fakt umorzenia postępowania co do

dwóch czynów przypisanych skazanemu orzeczeniem Sądu pierwszej instancji

(kwestia prawidłowości rozpoznania zarzutu rażącej niewspółmierności kary nie jest

zresztą wprost podnoszona w uzasadnieniu kasacji obrońcy skazanego).

Kierując się powyższymi rozważaniami należało uchylić wyrok Sądu

Okręgowego w W. w zaskarżonej części albowiem nierozpoznanie zarzutów

apelacji mogło mieć istotny wpływ orzeczenia i przekazać sprawę w tym zakresie

wymienionemu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Wprawdzie z wstępnej części kasacji wynika, że atakuje ona wyrok Sądu

odwoławczego w całości, to jednak, zważywszy na treść zarzutów i uzasadnienia

kasacji, nie ulega wątpliwości, że nie dotyczy ona rostrzygnięć o umorzeniu

postępowania z powodu przedawnienia. Zawarte w orzeczeniu Sądu Najwyższego

rostrzygnięcie o uchyleniu zaskarżonego wyroku nie dotyczy zatem pkt II.2. wyroku

Sądu Okręgowego. W ponowionym postępowaniu Sąd odwoławczy będzie

zobowiązany do rzetelnego rozpoznania apelacji w zgodzie z art. 433 § 2 k.p.k. i

uzasadnienia swojego orzeczenia w sposób odpowiadający wymaganiom

wynikającym z treści art. 457 § 3 k.p.k.

7