III KK 112/12

Sygn. akt III KK 112/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 stycznia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Świecki (przewodniczący)

SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca)

SSN Rafał Malarski

Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza ,

w sprawie D. D.

skazanego z art. 56 ust. 3 ust. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii

w zw. z art. 12 kk.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 10 stycznia 2013 r.,

kasacji, wniesionych przez obrońców skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w R.

z dnia 4 października 2011 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w R.

z dnia 29 marca 2011 r.,

1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w R. do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym,

2) nakazuje zwrócić D. D. kwotę 450 ( czterysta pięćdziesiąt )

zł opłaty od kasacji.

2

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w R. wyrokiem z dnia 29 marca 2011 r., uznał D. D. za

winnego czynu wypełniającego dyspozycję art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca

2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. przez to, że oskarżony w

okresie od końca grudnia 2009 r. do 21 lutego 2010 r. daty bliżej nieustalonej w

miejscowości W., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w wykonaniu z

góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu wbrew przepisom ustawy

wprowadził do obrotu substancję psychotropową w postaci amfetaminy w znacznej

ilości, co najmniej 250 gram, o wartości 12 500 zł., sprzedając ją pięciokrotnie w

partiach po 50 gram A. F. w celu dalszej odsprzedaży i na podstawie art. 56 ust. 3

powołanej ustawy wymierzył oskarżonemu karę 2 lat pozbawienia wolności, a

następnie na podstawie art. 52 k.k. orzekł wobec niego obowiązek zwrotu

uzyskanej korzyści majątkowej na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 12.500 zł oraz

zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych.

W apelacji od tego wyroku obrońca oskarżonego zarzucił:

„1.mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia obrazę przepisów

postępowania, a mianowicie art. 7 KPK poprzez dowolną a nie swobodną

ocenę materiału dowodowego bez uwzględnienia zasad prawidłowego

rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego przez uznanie,

że niekonsekwentne wyjaśnienia współoskarżonego A. F. (zmienione w

postępowaniu przygotowawczym) są wystarczającym dowodem winy D. D. w

sytuacji, gdy nie znajdują potwierdzenia w żadnym innym dowodzie

przeprowadzonym na rozprawie, a nadto dowody dopuszczone dla

potwierdzenia ich prawdziwości podanych przez współoskarżonego faktów

wykazały ich niezgodność z rzeczywistym stanem, a także dokonanie ustaleń

w oparciu o dowód (okazanie) przeprowadzony z rażącym naruszeniem

przepisów,

2. mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia obrazę przepisów

postępowania, a mianowicie art. 424 § 1 pkt 1 KPK poprzez uznanie za

wiarygodne wyjaśnień współoskarżonego A. F., w których stwierdza, iż

amfetaminę od D. D. kupował współoskarżony W. D. i uznanie za wiarygodne

wyjaśnień, w których A. F. podaje, iż to on kupował amfetaminę od D. D.,

3

3. mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia obrazę przepisów

postępowania, a mianowicie art. 424 § 1 pkt 1 KPK i 410 KPK poprzez

ustalenie okoliczności faktycznych sprawy na podstawie niekompletnego

materiału dowodowego, w szczególności pominięciu zeznań świadka D. D. -

sąsiada oskarżonego D. D.,

4. mający wpływ na treść wyroku błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za

jego podstawę poprzez uznanie, że D. D. sprzedawał środek odurzający w

postaci amfetaminy A. F. w celu dalszej przez niego odsprzedaży podczas

gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wynika jednoznacznie, iż

oskarżony D. D. nie brał udziału w tym procederze”.

Wyrokiem z dnia 4 października 2011 r., Sąd Okręgowy w R. zmienił

zaskarżony wyrok jedynie w ten sposób, że za podstawę rozstrzygnięcia co do

korzyści majątkowej przyjął art. 45 § 1 k.k., zaś w pozostałej części utrzymał w

mocy zaskarżony wyrok, zwalniając oskarżonego od kosztów sądowych.

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego złożyli dwaj obrońcy skazanego.

Adw. T. B. zarzucił:

„1.rażące naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na treść

orzeczenia, a mianowicie art. 1 § 1 KK i art. 56 ust. 3 Ustawy z dnia 29 lipca

2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez utrzymanie w mocy wyroku

Sądu I instancji uznającego D. D. winnym zarzucanego mu czynu (…) mimo

stwierdzenia (k. 5 uzasadnienia) iż Sąd Rejonowy zasadnie uznał za

wiarygodne zmienione wyjaśnienia oskarżonego A. F. gdyż: „Na początku co

prawda zmodyfikował swe wyjaśnienia, lecz w sposób racjonalny umotywował

te zmiany.", a w wyjaśnieniach, którym Sąd Okręgowy (i Rejonowy) dał wiarę,

A. F. podał, z to nie on, a W. D. kupował amfetaminę od D. D. (k. 123 oraz

wyjaśnienia złożone na posiedzeniu w przedmiocie zastosowania

tymczasowego aresztowania i wyjaśnienia złożone przed Sądem I instancji),

2. rażące naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na treść

orzeczenia, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 433 § 2 KPK poprzez

nierozważnie zarzutu zawartego w apelacji i niedokonanie oceny dowodu z

zeznań świadka D. D. - sąsiada oskarżonego D. D., a jedynie ograniczenie się

do stwierdzenia, iż „[...] podnoszone przez tegoż świadka okoliczności nie

zmieniły ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Rejonowy w oparciu o

całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego." (k. 7

4

uzasadnienia), w sytuacji, gdy, po pierwsze, dowód z zeznań powyższego

świadka został zawnioskowany dla oceny wyjaśnień współoskarżonego A. F.,

a nie dla ustalenia stanu faktycznego oraz po drugie, przy uwzględnieniu

zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia

życiowego, prawidłowa ocena zeznań złożonych przez świadka, w których

oświadczył, iż odbywał karę pozbawienia wolności razem z ojcem

oskarżonego W. D. – A. D., w konfrontacji z wyjaśnieniami oskarżonego A. F.,

iż „Namiar na D. mieliśmy od ojca W.: A. D. On znał D. wcześniej siedzieli

razem w więzieniu ale nie wiem gdzie i kiedy. To ojciec W. powiedział, że D.

może mu załatwić narkotyki" (k. 123), powinna prowadzić do wniosku, że

współoskarżony A. F. wskazał D. D. - świadka jako osobę zajmującą się

handlem narkotykami,

3. rażące naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na treść

orzeczenia, a mianowicie art. 457 § 3 KPK poprzez uznanie, iż

„zmodyfikowane" wyjaśnienia oskarżonego A. F. są

wiarygodne: ,,[...|zmodyfikował swe wyjaśnienia, jednak w sposób racjonalny

umotywował te zmiany" (k. 5 uzasadnienia), tj. uznanie za wiarygodne

wyjaśnień A. F., iż to nie on, a W. D. nabywał narkotyki od D. D. (k. 123 oraz

wyjaśnienia złożone na posiedzeniu w przedmiocie zastosowania

tymczasowego aresztowania i wyjaśnienia złożone przed Sądem I instancji), a

tym samym D. D. nie powinien być skazany za sprzedaż amfetaminy A. F., a

za jej sprzedaż W. D., a następnie zaprzeczając powyższemu (k. 6

uzasadnienia) stwierdzenie, że „Konsekwencja z jaką A. F. wskazywał na D.

D. jako mężczyznę, od którego kupował amfetaminę oraz fakt, że znał on

oskarżonego wpłynęły pozytywnie na ocenę wiarygodności złożonych przez

niego wyjaśnień,

4. rażące naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na treść

orzeczenia, a mianowicie art. art. 7 w zw. z art. 433 § 2 oraz art. 457 § 3 KPK

poprzez przyjęcie, iż okazanie D. D. zostało przeprowadzone w sposób

prawidłowy („w sposób prawidłowy zgromadzono materiał dowodowy" - k. 4

uzasadnienia) i wynikające z tej czynności wnioski mogą być podstawą

ustaleń mimo, iż okazanie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem §

5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie warunków

5

technicznych przeprowadzenia okazania z dnia 2 czerwca 2003 roku (Dz. U.

Nr 104, poz. 981)”.

Skarżący się w konkluzji wnosił o uchylenie obu wyroków i przekazanie

sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania albo uniewinnienie

oskarżonego.

Natomiast nowo ustanowiony obrońca – adw. M. J. „zarzucił rażące

naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego

wyroku a to obrazę przepisów:

-art. 433 § 2 kpk i art. 457 § 3 kpk w zw. z art. 4 kpk, art. 5 § 2 kpk i art. 7 kpk

polegającą na analizie zarzutów apelacji D. D. w sposób odbiegający od wymogu

rzetelnej jej oceny poprzez nie uwzględnienie wszystkich okoliczności

przemawiających na korzyść D. D., na rozstrzygnięciu nie dających się usunąć

wątpliwości na niekorzyść D. D. oraz dokonaniu dowolnej a nie swobodnej oceny

dowodów, w szczególności w postaci wyjaśnień A. F. jak również ocenie tych

dowodów bez uwzględniania zasad doświadczenia życiowego i prawidłowego

rozumowania;

- art. 433 § 2 kpk polegającą na nierozważeniu i nieustosunkowaniu się

przez Sąd Okręgowy do wszystkich zarzutów i wniosków apelacyjnych D. D. w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a w szczególności zarzutu naruszenia

przepisu art. 173 § 1 k.p.k i przepisu §5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie warunków technicznych przeprowadzenia

okazania (Dz. U. Nr 104, poz. 981) poprzez uznanie przeprowadzenia czynności

okazania D. D. za dokonaną prawidłowo i tym samym posiadającą wartość

dowodową w sprawie i uznaną za dowód obciążający D. D. ,

co wyraziło się w oparciu ustaleń faktycznych orzeczenia na dowodach,

które nie wskazują na winę skazanego D. D.”, po czym wniósł o „uniewinnienie D. D.

od popełnienia przypisanego mu czynu ewentualnie uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w R. do ponownego

rozpoznania w postępowaniu apelacyjnym”.

Prokurator Prokuratury Okręgowej w R. w pisemnej odpowiedzi na kasacje

wniósł o ich oddalenie jako oczywiście bezzasadnych.

Na rozprawie kasacyjnej prokurator Prokuratury Generalnej postulował

uwzględnienie kasacji przez uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.

6

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Powtarzającym się zarzutem w obu kasacjach jest zarzut rażącego

naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. Wprawdzie w pkt 1 i 3 pierwszej skargi wskazano

odpowiednio na naruszenia: prawa materialnego (pkt 1) i prawa procesowego (pkt

3), lecz już z treści tych zarzutów wynika (art. 118 § 1 k.p.k.), że Sąd odwoławczy

i tu z uchybieniem art. 433 § 2 k.p.k. rozpoznał zarzuty apelacyjne.

Kasacjom w tym zakresie nie można odmówić racji. Przypomnieć należy, że

A. F. w pierwszych wyjaśnieniach podał, iż on od „D.” kupił pięciokrotnie po 50 g

amfetaminy (k. 93). Podtrzymał te wyjaśnienia w czasie okazania podejrzanego D.

D. (k. 97). Jednak jeszcze tego samego dnia A. F. stwierdził, że to W. D. tylekroć i

w tej ilości nabył od D. D. amfetaminę, zaś A. F. tylko towarzyszył W. D. Później A.

F. odkupił od W. D. łącznie 60 g tej amfetaminy (k. 123). Na posiedzeniu w

przedmiocie tymczasowego aresztowania A. F. jako wskazywał, że sprzedane

przez siebie narkotyki nabył od W. D. (k. 168). Na rozprawie głównej A. F., który

początkowo skorzystał z prawa odmowy wyjaśnień, potwierdził wszystkie złożone w

postępowaniu przygotowawczym oraz podał, że nie zna oskarżonego D. D., nie

widział go w trakcie prac na jego posesji, a w ogóle to nie pracował u tego

oskarżonego, lecz jeździł z W. D. do tego D. (k. 818 – 819).

Sąd I instancji nie wezwał oskarżonego A. F. do ustosunkowania się do

oczywistych sprzeczności między jego wyjaśnieniami a wyjaśnieniami z

rozprawy i w obrębie tych wyjaśnień.

Mimo, że w apelacji zarzucono obrazę art. 7 k.p.k. przez poczynienie

ustaleń co do sprawstwa D. D. na niekonsekwentnych wyjaśnieniach A.

Figarskiego, niepotwierdzonych żadnym innym dowodem (W. D. nie przyznał

się do kupowania narkotyków od D. D.) oraz obrazę art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.

przez wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia zaskarżonego wyroku na skutek

przyjęcia obu odmiennych wersji A. F., Sąd Okręgowy stwierdził, że oskarżony

ten „konsekwentnie podawał okoliczności, w których nabywał środki odurzające”

(s. 5 uzasadnienia) oraz przekonującą jest „konsekwencja, z jaką A. F.

wskazywał na D. D. jako »mężczyznę od którego kupował amfetaminę«” (s. 6

uzasadnienia).

Widać więc jak na dłoni, że Sąd Okręgowy z oczywistym i rażącym

naruszeniem art. 433 § 2 k.p.k. dokonał, a właściwie – zaniechał kontroli

instancyjnej zaskarżonego wyroku nie odnosząc się do wskazanych zarzutów

7

apelacyjnych. Tym samym uchybieniem dotknięty został zarzut obrazy art. 410

k.p.k. przez pominięcie zeznań świadka D. D. (osoby o tym samym imieniu,

nazwisku i zamieszkiwaniu w tej samej – W.) oraz płynących z nich wniosków

w połączeniu z wyjaśnieniami D. D. i W. D.

Wprawdzie przepis art. 433 § 2 k.p.k. nie określa, jakimi przesłankami

pewien kierować się sąd odwoławczy rozważający zarzuty apelacyjne, ale min.

kierując się dyspozycją art. 458 k.p.k., powinien sięgać do tych kryteriów

używanych przy ocenie dowodów (art. 7 k.p.k.), które są przydatne realizacji

funkcji kontrolnej, a przede wszystkim do zasad prawidłowego rozumowania.

Wskazane rażące uchybienia art. 433 § 2 k.p.k. mogły mieć istotny

wpływ na treść wyroku Sądu odwoławczego i dlatego w stosunku do D. D. i nie

mógł się on ostać. Bezprzedmiotowe byłoby zatem dokładniejsze odnoszenie

się do zarzutów obu kasacji dotyczących prawidłowości okazania tego

wówczas podejrzanego A. F. Zauważyć należy jedynie, ze chodzi o ewentualny

mankament postępowania przygotowawczego.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy ustrzeże się wskazanych

wyżej uchybień, ale będzie miał również w polu uwagi (co pomijały obie

kasacje) następujący aspekt wyjaśnień A. F. : w śledztwie trzykrotnie

wskazywał on na D. D. jako zbywcę amfetaminy. Rozstrzygnięcia też wymaga,

czy chodziło tu o oskarżonego, czy jednak o świadka o tym imieniu i nazwisku.

Zaś w razie skazania osk. D. D. Sąd nie pominie ograniczeń wynikających z art.

443 k.p.k., w tym niemożności orzeczenia już grzywny, skoro pierwotnie, mimo

obligatoryjności za tak przypisany czyn, nie była wymierzona.