II KK 6/13

Sygn. akt II KK 6/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 stycznia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Szewczyk (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gierszon

SSN Dariusz Świecki (sprawozdawca)

Protokolant Anna Janczak

w sprawie N. P.

skazanego za przestępstwo z art. 291 § 1 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk

w dniu 15 stycznia 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść N. P.

od wyroku Sądu Rejonowego w W.

z dnia 20 kwietnia 2006 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok w zakresie orzeczenia o karze

grzywny,

2. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb

Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 20 kwietnia 2006 r., oskarżony N. P.

uznany został za winnego popełnienia przestępstwa z art. 291 § 1 k.k. i za to na

podstawie tego przepisu w związku z art. 58 § 3 k.k. i art. 34 § 1 k.k. w zw. z art. 35

§ 1 k.k. wymierzono mu karę 10 miesięcy ograniczenia wolności polegającej na

2

wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20

godzin miesięcznie, a na podstawie art. 33 § 2 k.k. orzeczono karę grzywny w

wysokości 30 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na 10 zł.

Wyrok ten uprawomocnił się w pierwszej instancji

Od tego wyroku kasację na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny

zaskarżając wyrok w całości i zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść

orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 387 § 2 i 3

k.p.k., polegające na uwzględnieniu przez sąd wadliwego wniosku oskarżonego o

wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, w

następstwie czego doszło do rażącego naruszenia przepisu prawa materialnego –

art. 33 § 2 k.k., poprzez wymierzenie N. P., na podstawie tego przepisu, kary

grzywny obok kary zasadniczej ograniczenia wolności, podczas gdy przepis ten

dopuszcza możliwość wymierzenia grzywny kumulatywnej tylko obok kary

zasadniczej pozbawienia wolności. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna co do postawionego w niej zarzutu. Rzeczywiście Sąd

pierwszej instancji rażąco naruszył art. 387 § 2 i 3 k.p.k. uwzględniając wniosek

oskarżonego o dobrowolne poddanie się karze w postaci wymierzenia kary

ograniczenia wolności i grzywny, co doprowadziło do wydaniu wyroku z rażącą

obrazą art. 33 § 2 k.k. Przepis ten przewiduje bowiem wymierzenie grzywny tylko

obok kary pozbawienia wolności a nie kumulatywnie z karą ograniczenia wolności.

Wskazane uchybienia miały istotny wpływ na treść wyroku, albowiem wobec

oskarżonego orzeczono grzywnę, pomimo braku podstawy prawnej. Zarzut kasacji

jest więc oczywiście zasadny.

Natomiast rozważania wymaga wskazany w kasacji zakres zaskarżenia – w

całości i wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącego w

postępowaniu kasacyjnym konieczne jest uchylenie całości wyroku wydanego w

trybie konsensualnym, gdyż sanowanie uchybienia wymaga – jak w tym przypadku

– modyfikacji wniosku o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy lub dobrowolnego

poddania się karze. Skarżący formułując taki wniosek powołał się na pogląd

wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 czerwca 2012 r., III KK 407/11

3

(nie publ.). Zauważyć jednak trzeba, że przywołany pogląd Sąd Najwyższy

wypowiedział w sprawie, w której Prokurator Generalny wniósł kasację na

niekorzyść skazanego w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym. Dlatego

też Sąd Najwyższy rozważał dwa zagadnienia. Pierwsze, czy w trybie

konsensualnym dopuszczalne jest zaskarżenie wyroku w części. Drugie, czy

dopuszczalne jest w tym zakresie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania celem sanowania stwierdzonego uchybienia.

Stanowisko Sądu Najwyższego, na które powołuje się skarżący, należy więc

odnieść do realiów konkretnej sprawy. Nie zawsze bowiem konieczne będzie

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

w celu zmodyfikowania wniosku złożonego w trybie konsensualnym, aby sanować

stwierdzone uchybienie. W wypadku wniesienia kasacji na korzyść skazanego

działa zakaz reformationis in peius, który w razie uchylenia wyroku i przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania uniemożliwia pogorszenie sytuacji prawnej

skazanego. Oznacza to, że wniosek o skazanie w trybie konsensualnym nie może

zostać zmodyfikowany w ponownym postępowaniu w sposób mniej korzystny dla

oskarżonego w stosunku do poprzedniego, wadliwego wniosku, nawet gdyby

wyraził on na to zgodę. Dlatego też zaskarżenie kasacją wyroku wydanego w trybie

konsensualnym na korzyść skazanego może w realiach konkretnej sprawy

uzasadniać sanowanie stwierdzonego uchybienia w postępowaniu kasacyjnym.

Taka sytuacja ma właśnie miejsce w rozpoznawanej sprawie. W wypadku bowiem

uwzględnienia wniosku prokuratora o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w tym postępowaniu modyfikacja

wniosku oskarżonego o dobrowolne poddanie się karze mogłaby nastąpić tylko na

jego korzyść przez wyeliminowanie żądania orzeczenia obok kary ograniczenia

wolności także grzywny. Skoro więc sanowanie stwierdzonego uchybienia w

postaci wydania wyroku z obrazą art. 33 § 2 k.k. polegać ma na ponownym

orzeczeniu kary ograniczenia wolności, ale bez grzywny, to także w postępowaniu

kasacyjnym może zapaść orzeczenie usuwające z obrotu prawnego wadliwe

rozstrzygnięcie.

Dlatego też Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej

orzeczenia o grzywnie, zaś wydatkami postępowania kasacyjnego obciążył Skarb

Państwa (art. 638 k.p.k.).

4