V CSK 84/12

Sygn. akt V CSK 84/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 stycznia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Maria Szulc

w sprawie z powództwa W. K., J. K. i K. K.

przeciwko Zakładom Farmaceutyczno-Chemicznym i Hurtowni Apteczno-

Drogeryjnej "D." Spółce Akcyjnej w likwidacji

o ustalenie i wydanie dokumentów,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 30 stycznia 2013 r.,

skargi kasacyjnej powoda K. K. od wyroku Sądu Apelacyjnego

w K.

z dnia 28 września 2011 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu w K. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 28 września 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda

K. K. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia12 maja 2011 r. oddalającego jego

żądanie oraz W. K. i J. K. ustalenia, że są akcjonariuszami pozwanej, tj. że

przysługuje im we współwłasności prawo do 299 akacji pozwanej na okaziciela

oraz żądanie wydania ważnych duplikatów dokumentów tych akcji. Sąd przyjął, że

prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 5 listopada 2002 r.,

upoważniające G. R. do zwołania walnego nadzwyczajnego zgromadzenia

pozwanej spółki jest wiążące przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy w tym

znaczeniu, że przesądza o skutecznym nabyciu przez G. R. 299 akcji na

okaziciela, a tym samym o bezzasadności żądania pozwu.

Skarga kasacyjna powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego - oparta na obu

podstawach z art. 3983

k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 365 § 1 k.p.c. w zw.

z art. 400 § 3 k.s.h. (art. 401 § 1 k.s.h. w brzmieniu sprzed nowelizacji), art. 339

k.h., 328 § 5 w zw. z art. 357 § 1 k.s.h. w zw. z ar. 1 i 2 Dekretu o umarzaniu

utraconych dokumentów, art. 343 § 1 k.s.h. oraz art. 92112

k.c. w zw. z art. 92116

k.c., art. 189 k.c., i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony

i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe

i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także

inne osoby.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że istota uregulowanej

w art. 365 § 1 k.p.c. mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia polega na tym,

że wymienione w nim podmioty powinny mieć na względzie fakt wydania

prawomocnego orzeczenia i jego treść (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98, nie publ.). Wynikający z niej stan związania -

według dominującego poglądu w judykaturze Sądu Najwyższego (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 28 czerwca 2007 r., IV CSK 110/07, nie publ. i z dnia

3

22 czerwca 2010 r., IV CSK 359/09, OSNC 2011, nr 2. poz. 16) - ogranicza się

jednak do sentencji orzeczenia i nie obejmuje motywów rozstrzygnięcia.

Dlatego przyjmuję się, że sąd nie jest związany ustaleniami i oceną dowodów,

dokonanymi w innej sprawie. Podkreśla się tylko, że, dokonując samodzielnych

ustaleń, nie może ignorować stanowiska zajętego w innej sprawie, w której stan

faktyczny był konstruowany na podstawie tego samego zdarzenia, lecz biorąc je

pod uwagę, obowiązany jest dokonać własnych, wszechstronnych ustaleń

i samodzielnych ocen, które w rezultacie mogą doprowadzić do odmiennych

konkluzji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2002 r., IV CKN 1073/00,

nie publ.). Uzasadnieniem tego stanowiska są - jak wyjaśnił Sąd Najwyższy

w wyroku z dnia 4 marca 2009 r., IV CSK 441/08, (nie publ.) - dwa argumenty.

Zasadniczym jest ten, że w grę wchodzi tu kwestia prawa do oceny wiarygodności

dowodów, będąca podstawą i gwarancją niezawisłości orzekania sędziowskiego.

Dlatego, jak podkreślono w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2002 r.,

IV CKN 1073/00, wszelkie wyłączenia i wyjątki od zawarowanej w art. 233 § 1 k.p.c.

zasady samodzielności i niezawisłości sądu w dokonywaniu oceny materiału

dowodowego należy interpretować ścieśniająco. Drugi argument wynika stąd,

że w każdej ze spraw opartych na tym samym zdarzeniu sądy - w następstwie

realizowania zasady kontradyktoryjności procesu cywilnego - mogą dysponować

różnym materiałem dowodowym.

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną podziela

wyrażoną w przytoczonych wyżej orzeczeniach wykładnię art. 365 § 1 k.p.c.

To oznacza, że zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 365 § 1

k.p.c. jest uzasadniony. Rację bowiem ma skarżący, że Sąd nie był związany

w niniejszej sprawie oceną spornej kwestii skutecznego nabycia przez G. R. 299

akcji opartą na dokonanych w postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia 5 listopada

2002 r. ustaleniach faktycznych i wyrażonych w tym postanowieniu ocenach

prawnych.

Skoro Sąd Apelacyjny wyszedł z odmiennych założeń, zaskarżony wyrok nie

mógł się ostać.

4

Na koniec, trzeba zauważyć, że Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku

z dnia 5 marca 2008 r. w sprawie V CSK 467/07, z powództwa Grzegorza

Raczyńskiego przeciwko pozwanej, stwierdził m.in., że „wobec sprzedaży

nieważnych akcji nie doszło do skutecznego nabycia praw z akcji nie tylko przez

Stanisława Golę, ale - wbrew stwierdzeniu Sądu Apelacyjnego - także przez

powoda” (Grzegorza Raczyńskiego).

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.

jw