II PK 163/12

Sygn. akt II PK 163/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Roman Kuczyński

SSN Krzysztof Staryk

w sprawie z powództwa W.O.

przeciwko Regionalnej Izbie Obrachunkowej w O.

o odszkodowanie z tytułu dyskryminacji,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 lutego 2013 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w O.

z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt […]

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 21 października 2011 r. Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w O. – w sprawie z powództwa W.O. przeciwko

Regionalnej Izbie Obrachunkowej w O. o odszkodowanie z tytułu dyskryminacji –

2

zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 39.379,50 zł tytułem

odszkodowania; umorzył postępowanie co do żądania dalej idącego wobec

cofnięcia w części powództwa oraz zniósł wzajemnie między stronami koszty

procesu.

Podstawę faktyczną wyroku Sądu Rejonowego stanowiły następujące

ustalenia. Powód – na podstawie aktu powołania z dnia 2 września 1998 r.

dokonanego przez Prezesa Rady Ministrów w trybie art. 15 ustawy z dnia 7

października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych - od 10 września

1998 r. został zatrudniony w Regionalnej Izbie Obrachunkowej w O. na stanowisku

członka kolegium. Etatowymi członkami kolegium pozwanej Regionalnej Izby

Obrachunkowej są: powód W.O., A.T. oraz K.S. Do obowiązków etatowych

członków kolegium należy kontrolowanie i badanie uchwał organów gmin oraz

innych dokumentów gmin będących w kompetencjach nadzorczych kolegium w

zakresie ich zgodności z prawem oraz współpraca z Wydziałem Analiz oraz

Wydziałem Kontroli w zakresie prowadzonych prac analityczno-badawczych. Od

członków kolegium wymaga się aktywnego uczestnictwa w działalności

szkoleniowej i publikacyjnej prowadzonej przez izbę, sporządzania opinii prawnych

i ekspertyz oraz udzielania konsultacji prawnych inspektorom izby.

Powód W.O. ukończył Akademię Ekonomiczną, posiada tytuł magistra

inżyniera ekonomiki i organizacji przemysłu chemicznego. W trakcie zatrudnienia u

strony pozwanej ukończył szereg kursów w tym m.in. kurs „Rachunkowość

podmiotów gospodarczych” przygotowujący do zawodu samodzielnego

księgowania, uczestniczył w szkoleniu „Zasady orzekania i postępowania w

sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych”. W.O. otrzymał dwie

nagrody: jedną za 15 lat pracy w Regionalnej Izbie Obrachunkowej, drugą za

wzorowe wykonywanie obowiązków pracowniczych, przejawianie inicjatywy w

pracy oraz podnoszenie jej wydajności i jakości. A.T. jest prawnikiem, poza

ukończeniem studiów prawniczych ukończył aplikację prokuratorską i złożył

egzamin prokuratorski. Jest wpisany na listę radców prawnych przy OIRP w O.

Ponadto jest doktorantem Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk

Prawnych oraz Rzecznikiem Dyscypliny finansów publicznych. Jest specjalistą z

zakresu finansów publicznych oraz współpracownikiem wydawnictw B., P.

3

K.S. jest prawnikiem, wykładowcą Uniwersytetu […] z zakresu systemu finansowo

– budżetowego jednostek samorządu terytorialnego. Ukończyła m.in. cykl szkoleń

organizowanych przez Ministerstwo Finansów uzyskując przygotowanie

pedagogiczne do prowadzenia zajęć dydaktycznych dla pracowników administracji

skarbowej, a także uczestniczyła w szkoleniu z zakresu podatków bezpośrednich.

Ponadto pełni funkcje zastępcy Rzecznika Dyscypliny finansów publicznych oraz

orzeka w Regionalnej Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny

finansów publicznych; jest również członkiem Stowarzyszenie Prawa finansowego

„A.”.

W okresie od 1 lipca 2007 r. do 30 czerwca 2010 r. powodowi przekazano do

badania 2. 274 uchwał i zarządzeń jednostek samorządu terytorialnego, w tym w

okresie od 1 lipca 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. 1.229, w okresie od 1 stycznia

2009 r. do 31 grudnia 2009 r. 705 a od 1 stycznia 2010 r. do 30 czerwca 2010 r.

340. A.T. za ten sam okres przekazano 2.407 uchwał i zarządzeń jednostek

samorządu terytorialnego w tym w okresie od 1 lipca 2007 r. do 31 grudnia 2008 r.

1. 227, w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. 752 a od 1 stycznia

2010 r. do 30 czerwca 2010 r. 378. K.S., która jest członkiem kolegium od 19

września 2008 r. – w okresie od 1 lipca 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. przekazano

232, w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. 740, a od 1 stycznia

2010 r. do 30 czerwca 2010 r. 432 spraw. A.T. przeprowadził w okresie od 1 lipca

2007 r. do 30 czerwca 2010 r. dziesięć szkoleń z zakresu finansów publicznych a

K.S. sześć. W tym samym okresie powód nie przeprowadził żadnego szkolenia. W

okresie od 1 lipca 2007 r. do 30 czerwca 2010 r. A. T. (także K.S.) wykonał i

opublikował kilka prac analityczno badawczych z zakresu działalności regionalnych

izb obrachunkowych. Powód w tym samym okresie nie wykonał oraz nie

opublikował żadnej pracy analityczno badawczej z zakresu działalności

regionalnych izb obrachunkowych. Wiedza i doświadczenie K. S. oraz A. T. są

wyższe niż w przypadku powoda. Powód ma najdłuższy spośród wszystkich

członków kolegium staż pracy (18 lat). Staż pracy A. T. jest krótszy od powoda o 5

lat, a K.S. o 12 lat. Powód otrzymywał najniższe wynagrodzenie wśród etatowych

członków kolegium. Etatowi członkowie kolegium w okresie od 1 lipca 2007 r. do 31

grudnia 2007 r. otrzymywali następujące wynagrodzenie zasadnicze: A.T.- 4.363,79

4

zł, W.O.- 3.412, 02 zł, w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. A.T. -

4.868,32 zł, W.O.- 3.857,91 zł, natomiast w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31

grudnia 2010 r. A.T.- 4.965,68 zł, W.O.- 3.935,06 zł, K.S.- 4.647,12 zł.

Dysproporcja w wysokości miesięcznych wynagrodzeń powoda i A.T. w okresie od

1 lipca 2007 do 31 stycznia 2007 r. wynosiła 951,77 zł, w okresie od 1 stycznia

2008 r. do 31 grudnia 2008 r. - 1.010,41 zł, w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31

grudnia 2010 r. 1.030,62 zł, natomiast obecnie dysproporcja utrzymuje się również

na poziomie 1.030,62 zł. W okresie od 1 lipca 2007 r. do 30 czerwca 2010 r.

różnica pomiędzy wynagrodzeniem zasadniczym A.T. a wynagrodzeniem powoda

wyniosła 36.386,70 zł. W okresie od 1 lipca 2007 r. do 30 czerwca 2010 r. W.O.

wypłacono kwotę 27.010,64 zł tytułem dodatku stażowego, A.T. kwotę 17.835,67 zł

a K.S. kwotę 11.371,43 zł. Gdyby wynagrodzenie zasadnicze powoda było

ustalone w takiej samej kwocie jak w przypadku A. T., powód otrzymałby

dodatkowo w okresie od 1 lipca 2007 r. do 30 czerwca 2010 r. kwotę 11.739,10 zł

tytułem dodatku stażowego, dodatkowego wynagrodzenia rocznego oraz nagrody

jubileuszowej.

Sąd Rejonowy stwierdził, że obowiązująca w stosunkach pracy zasada

równego traktowania (zakaz dyskryminacji) znajduje umocowanie w przepisach

prawa międzynarodowego, Konstytucji RP oraz Kodeksu pracy. Sąd Rejonowy

powołał się na wyjaśnienia interpretacyjne Sądu Najwyższego, że dyskryminacja w

sferze zatrudnienia rozumiana jest jako bezprawne pozbawienie lub ograniczenie

praw wynikających ze stosunku pracy albo nierównomierne traktowanie

pracowników ze względu na kryteria dyskryminacyjne, a także przyznawanie z tych

względów niektórym pracownikom mniejszych praw niż te, z których korzystają inni

pracownicy, znajdujący się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Nie narusza

natomiast zasady równości usprawiedliwione i racjonalne zróżnicowanie

(dyferencjacja) sytuacji prawnej podmiotów ze względu na różniącą je cechę istotną

(relewantną). Dyferencjacja sytuacji prawnej pracownika może być

usprawiedliwiona uzasadnioną, racjonalną cechą relewantną. Dyskryminacją jest

bowiem tylko nierówne traktowanie pracownika znajdującego się w takiej samej

sytuacji faktycznej i prawnej, które spowodowane jest zakazanym kryterium (wyrok

SN z dnia 29 marca 2011 r., I PK 231/10, M.P. Pr. 2010/8/423). Zakaz

5

dyskryminacji pracowników w zakresie wynagrodzenia za pracę wynika z art. 183c

k.p. Pracownik dochodzący odszkodowania z tytułu naruszenia przez pracodawcę

zasady równego traktowania pracowników w zakresie wynagrodzenia za pracę

powinien wykazać, że wykonywał jednakową pracę lub pracę jednakowej wartości,

co pracownik wynagradzany korzystniej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15

września 2006 r., I PK 97/06 - OSNP 2007/17-18/251). Pracodawca zaś, jeżeli

chce się uwolnić od odpowiedzialności, powinien wykazać, że było to

spowodowane niezależnymi od niego, zgodnymi z prawem i uzasadnionymi

względami, które nie mają charakteru dyskryminacyjnego (art. 183b

§ 1 k.p.).

W sprawie bezsporne było, że wynagrodzenie zasadnicze powoda było

niższe niż wynagrodzenia pozostałych etatowych członków kolegium. W

konsekwencji to na pracodawcy spoczął ciężar przeprowadzenia dowodu, że takie

zróżnicowanie wynagrodzenia tych pracowników było uzasadnione w świetle

dopuszczalnych i usprawiedliwionych kryteriów.

Zasady wynagradzania etatowych pracowników Kolegium Regionalnej Izby

Obrachunkowej zostały uregulowane w ustawie z dnia 7 października 1992 r. o

regionalnych izbach obrachunkowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 55, poz. 577 ze zm.) ze

zm.). Ustawa ta wskazuje w art. 26a ust. 5, że wynagrodzenie zasadnicze prezesa

izby, jego zastępców i etatowych członków kolegium stanowi wielokrotność kwoty

bazowej, której wysokość określa ustawa budżetowa. Jednocześnie w zdaniu

drugim tego przepisu ustawa stanowi, że wysokość wynagrodzenia różnicowana

jest ze względu na staż i pełnioną funkcję oraz liczbę jednostek nadzorowanych

przez daną regionalną izbę obrachunkową. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady

Ministrów z 20 lutego 2004 r. w sprawie wielokrotności kwoty bazowej zasad

wynagradzania pracowników regionalnych izb obrachunkowych, wymaganych

kwalifikacji oraz zasad ustalania ryczałtu, diet i zwrotów kosztów podróży

pozaetatowych członków kolegiów izb (Dz.U. Nr 85, poz. 428 ze zm.) wielokrotność

kwoty bazowej dla ustalenia wynagrodzenia zasadniczego i dodatku funkcyjnego

dla prezesa, zastępcy prezesa i etatowych członków kolegium pokazuje tabela

stanowiąca załącznik nr 1 do rozporządzenia. Z tabeli tej wynika, że wynagrodzenie

zasadnicze etatowego członka kolegium może być kształtowane w przedziale

według współczynnika od 2,1 do 3,4.

6

Strona pozwana w toku procesu wykazywała, że powoda charakteryzowało

mniejsze zaangażowanie w pracy, a ilość i jakość świadczonej przez niego pracy

była niższa niż w przypadku pozostałych członków kolegium. Powód był oceniany

jako pracownik, którego wiedza i doświadczenie są niższe niż pozostałych

etatowych członków kolegium. Twierdzenie takie znalazło potwierdzenie w

zebranym materiale dowodowym. Powód w porównaniu z innymi etatowymi

członkami kolegium przeprowadził mniejszą liczbę kontroli, a z racji braku

wykształcenia prawniczego nie wykonywał tych zadań, które takiego przygotowania

wymagały. K. S. i G. T. wykazywali ponadto większą niż powód inicjatywę w

zakresie dokształcania się, rozwijania swoich umiejętności – przez prowadzoną

działalność naukowo - dydaktyczną i publikacyjną. Ponadto osoby te pełniły

dodatkowe funkcje rzecznika dyscypliny finansów publicznych, a A. T. dodatkowo

jest radcą prawnym, co czyni go pracownikiem bardziej wszechstronnym.

Wskazane osoby prowadziły także - odmiennie niż powód - działalność

szkoleniową, co było jednakże realizowane w ramach umów cywilnoprawnych, a

przez to nie może być przedmiotem oceny W ramach zasad wynagradzania w

stosunku pracy.

Zdaniem Sądu Rejonowego pomimo, że praca powoda była niżej oceniana w

porównaniu z pozostałymi etatowymi członkami kolegium, to w okolicznościach

niniejszej sprawy nie było dopuszczalne zróżnicowanie zasad wynagradzania tych

pracowników przez ustalenie wynagrodzenia zasadniczego powoda na niższym

poziomie. Wprawdzie na gruncie ogólnej regulacji, wynikającej z art. 183a

- do art.

183c

k.p. takie kryteria jak jakość, wartość świadczonej pracy, rozmiar

wykonywanych zadań czy też zaangażowanie pracownika są dozwolone i

pozwalają na zróżnicowanie wynagrodzenia pracowników, to jednakże zasada ta

nie ma zastosowania w przypadku etatowych członków kolegium regionalnych izb

obrachunkowych, których zasady wynagradzania zostały uregulowane w sposób

„swoisty” w art. 26a ust. 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych. Przepis

ten ma charakter lex specialis względem Kodeksu pracy, a zatem, w zakresie

uregulowanym w tym przepisie, przepisy Kodeksu pracy nie będą miały

zastosowania (art. 5 k.p.). Wykładnia językowa wskazanego przepisu nie

pozostawia wątpliwości, że wynagrodzenie etatowego członka Kolegium RIO może

7

być różnicowane wyłącznie w oparciu o wskazane w tym przepisie kryteria, których

katalog jest zamknięty. Ustawodawca nie użył tu zwrotu „w szczególności”, a zatem

wyliczenie ma charakter wyczerpujący. Regulacja z art. 26 a ust. 5 ustawy

sprowadza się zatem do zawężenia katalogu prawnie dopuszczalnych kryteriów

różnicowania wynagrodzenia. Inne kryteria (choćby dopuszczalne na gruncie

kodeksu pracy) należy w tym szczególnym przypadku uznać za niezgodne z

prawem i dyskryminujące. W art. 26 a ust. 5 zdanie 2 ustawy o regionalnych izbach

obrachunkowych ustawodawca posłużył się pojęciem „wynagrodzenie” co oznacza,

że przepis odnosi się do wynagrodzenia rozumianego szeroko (wynagrodzenie

zasadnicze oraz dodatki). Nie ma przesłanek do tego, aby obejmować zakresem

jego zastosowania tylko dodatki do wynagrodzenia zasadniczego. Art. 26a ust. 5

zdanie pierwsze posługuje się pojęciem „wynagrodzenie zasadnicze”, a w zdaniu

drugim tego przepisu ustawodawca posłużył się szerszym pojęciem

„wynagrodzenie”. Oznacza to, że celem ustawodawcy było objęcie zakresem

normowania art. 26 a ust. 5 zdanie drugie wynagrodzenia rozumianego szeroko,

czyli wszystkich jego składników.

W ocenie Sądu Rejonowego przedstawionej wykładni nie sprzeciwia się

treść rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lutego 2004 r. w sprawie wielokrotności

kwoty bazowej zasad wynagradzania pracowników regionalnych izb

obrachunkowych, wymaganych kwalifikacji oraz zasad ustalania ryczałtu, diet i

zwrotów kosztów podróży pozaetatowych członków kolegiów izb. Przede wszystkim

rozporządzenie to jako akt niższej rangi, nie może zmieniać zasad wynikających z

ustawy. Wprawdzie rozporządzenie przewiduje „widełkową” możliwość ustalenia

wynagrodzenia zasadniczego i dodatku funkcyjnego dla prezesa, zastępcy prezesa

i etatowych członków kolegium, tym niemniej, w ocenie Sądu, nie oznacza to

rozszerzenia swobody pracodawcy w zakresie kształtowania wynagrodzenia

pracowników poza zasady wynikające z art. 26 a ust. 5 ustawy. Oznacza to, że

różnicowanie wynagrodzenia zasadniczego w ramach widełek w przedziale od 2,1

do 3,4 może nastąpić wyłącznie przy zastosowaniu trzech wskazanych w art. 26 a

ust. 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych kryteriów: stażu pracy,

pełnionej funkcji oraz liczby jednostek nadzorowanych przez daną regionalną izbę

obrachunkową. Liczba jednostek nadzorowanych jest w zasadzie stała dla

8

działającej na określonym terytorium regionalnej izby obrachunkowej, natomiast

różnicuje działalność regionalnych izb obrachunkowych w skali kraju i w takim

zakresie stanowi okoliczność uzasadniającą zróżnicowanie wynagrodzenia między

pracownikami różnych izb w kraju. Ponieważ liczba jednostek nadzorowanych jest

niezmienna dla danej izby, to okolicznościami uzasadniającymi różnicowanie

wynagrodzenia etatowych członków kolegium w tej izbie są wyłącznie staż pracy i

pełniona funkcja.

W ocenie Sądu Rejonowego przedstawioną wykładnię językową powołanych

przepisów potwierdza wykładnia celowościowa. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 7

ustawy członkowie kolegium w zakresie realizacji zadań nadzorczych i funkcji

kontrolnych są niezawiśli i podlegają jedynie ustawom. Realizacji zasady

niezawisłości etatowych członków kolegium służą takie regulacje jak w

szczególności wynikająca z art. 15 ust. 5 zasada zatrudnienia na czas

nieokreślony, czy też gwarancja stabilizacji zatrudnienia wynikająca z art. 15 ust. 9

ustawy. Podobny cel realizuje także art. 26 a ust. 5 ustawy, który wprowadza tego

rodzaju ograniczenia w zakresie zasad kształtowania wynagrodzenia tej kategorii

pracowników, które wykluczają możliwość opartego na dowolności różnicowania

wysokości wynagrodzenia. Takie kryteria jak staż pracy, funkcja, liczba jednostek

nadzorowanych mają charakter obiektywny, sprawdzalny, a dla ich stwierdzenia nie

trzeba odwoływać się do elementów ocennych, co gwarantuje etatowym członkom

kolegium stabilizację finansową.

Zdaniem Sądu Rejonowego żadne z kryteriów określonych w art. 26 a ust. 5

ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych nie uzasadniało ustalenia

wynagrodzenia zasadniczego powoda na niższym poziomie niż w przypadku

pozostałych etatowych członków tego kolegium. Wysokość wynagrodzenia powoda

była ustalana na podstawie kryteriów pozanormatywnych nie uregulowanych w

ustawie o regionalnych izbach obrachunkowych. Stosowane przez pracodawcę

kryteria różnicowania wynagrodzeń członków kolegium nie były przewidziane przez

przepisy prawa, nie miały w nich oparcia a zatem były niedozwolone (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2007 r., II PK 14/07).

Pracownik, wobec którego została naruszona zasada równego traktowania w

zakresie wysokości wynagrodzenia, ma prawo żądać odszkodowania w wysokości

9

różnicy między wynagrodzeniem, jakie powinien był otrzymywać, a

wynagrodzeniem rzeczywiście otrzymywanym (por. wyrok SN z dnia 22 lutego

2007 r., I PK 242/06 – OSNP 2008/7-8/98). Podstawą roszczenia jest art. 183d

k.p.

Sąd Rejonowy przyjął, że zasądzone na rzecz powoda odszkodowanie obejmowało

różnicę za cały sporny okres między wynagrodzeniem zasadniczymi wraz z

dodatkami, które powód powinien był otrzymać (czyli przy założeniu, ze

wynagrodzenie zasadnicze powoda było równe wynagrodzeniu zasadniczemu

wypłacanemu A. T.), a rzeczywiście mu wypłaconym. Opierając się na wyliczeniach

przedłożonych przez pozwanego Sąd uwzględnił w całości roszczenie powoda

zmodyfikowane na ostatniej rozprawie.

Apelację od powyższego wyroku Sądu Rejonowego wniosła strona pozwana

– Regionalna Izba Obrachunkowa w O..

Wyrokiem z dnia 2 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w O. na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację i zasądził od strony

pozwanej na rzecz powoda kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko zaskarżonego wyroku, że kluczowe

znaczenie dla oceny zasadności powództwa ma treść przepisu art. 26 a ust. 5

ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych. Wykładnia tego przepisu dokonana

przez Sąd Rejonowy nie budzi wątpliwości, zwłaszcza w zakresie akcentowania

różnicy pomiędzy pojęciami „wynagrodzenie zasadnicze” oraz „wynagrodzenie”.

Określenie „wynagrodzenie za pracę” użyte przez ustawodawcę np. w art. 78 § 1

k.p., obejmuje zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym wszystkie jego

składniki, a więc m.in. dodatek stażowy oraz dodatek funkcyjny. Sąd drugiej

instancji – podzielając w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji – przyjął,

że możliwość różnicowania wysokości wynagrodzenia jako całości dotyczy

wyłącznie wysokości dodatku stażowego zależnego od stażu pracy oraz dodatku

funkcyjnego, którego otrzymanie uzależnione jest od pełnienia funkcji prezesa bądź

zastępcy prezesa izby. Różnicowanie wysokości wynagrodzenia zasadniczego

ograniczone jest do pracowników różnych izb obrachunkowych na terenie kraju,

ponieważ liczba jednostek nadzorowanych przez daną izbę jest niezmienna.

Zdaniem Sądu drugiej instancji dokonanie wykładni językowej art. 26a ust. 5 ustawy

10

jest wystarczające i nie ma potrzeby przywoływania przepisów przewidujących

podobne mechanizmy płacowe. Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko

zaskarżonego wyroku w zakresie wykładni celowościowej, co do tego, że

ustawodawca ograniczając w pewnej mierze swobodę pracodawców odnośnie

możliwości kształtowania wysokości wynagrodzenia członków kolegiów izb

obrachunkowych, miał na uwadze ich niezawisłość (art. 15 ust. 7 ustawy), a brak

możliwości kierowania się elementami ocennymi przy ustalaniu poziomu

wynagrodzeń stanowi dodatkową gwarancję tej niezawisłości. Zdaniem Sądu

drugiej instancji strona pozwana bezprawnie ustaliła wysokość wynagrodzenia

zasadniczego powoda na niższym poziomie niż w przypadku pozostałych

etatowych członków kolegium. Sąd drugiej instancji wskazał natomiast na to, że

odmiennie niż Sąd pierwszej instancji ocenia kwestię wykazania przez pozwaną, że

przyznanie powodowi niższego wynagrodzenia zasadniczego nie naruszyło wprost

normy określonej w - art. 183c

k.p., gdyż „strona pozwana w toku procesu wykazała,

że powoda charakteryzowało mniejsze zaangażowanie w pracy, a ilość i jakość

świadczonej przez niego pracy była niższa niż w przypadku pozostałych członków

Kolegium”. W ocenie Sądu drugiej instancji stanowisko pozwanej w tym zakresie

wskazujące na „empiryczne źródło” zróżnicowania wysokości wynagrodzenia

etatowych członków kolegium pozostaje jednak w zasadniczej sprzeczności z

faktem, że K.S.w momencie powołania na stanowisko etatowego członka kolegium

otrzymała wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 4.556,01 zł, a więc zdecydowanie

wyższej niż otrzymywana przez powoda obecnie, tj. po kilkunastu latach pracy w

charakterze etatowego członka kolegium. Ponadto pozwany pracodawca nie miał

możliwości dokonania oceny w momencie podjęcia zatrudnienia przez K.S., że

jakość jej pracy jest zdecydowanie wyższa niż jakość pracy powoda – w

konsekwencji decyzja pracodawcy w tym zakresie była całkowicie arbitralna. Taka

sama sytuacja występuje w przypadku A.T., który poza krótkim początkowym

okresem zatrudnienia otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w wyższej kwocie niż

powód. W konsekwencji Sąd drugiej instancji przyjął, że pozwana naruszyła także

w art. 183c

§ 1 k.p. Ustawodawca kształtując w art. 26a ust. 5 ustawy ograniczenie

możliwości różnicowania wynagrodzenia etatowych członków kolegium, przyjął

bowiem w ten sposób, niejako a priori, że osoby te wykonują jednakową pracę.

11

Wyrok Sądu Okręgowego (w całości) strona pozwana zaskarżyła skargą

kasacyjną. Skargę oparto na obydwu podstawach określonych w art. 3983

§ 1 pkt 1

i 2 k.p.c. W ramach pierwszej podstawy skargi (art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c.)

zarzucono:

a) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 26a ust. 5 ustawy z dnia

7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz.U. z 2001 r. Nr

55, poz. 577 ze zm.) przez przyjęcie, że wynagrodzenie etatowych członków

kolegium regionalnych izb obrachunkowych może być różnicowanie tylko ze

względu na kryteria określone w tym przepisie;

b) błędną wykładnię art. 15 ust. 7 ustawy o regionalnych izbach

obrachunkowych przez uznanie, że zasada niezawisłości doznałaby ograniczenia,

gdyby wynagrodzenie etatowego członka kolegium było różnicowane ze względu

na inne jeszcze kryteria niż wymienione w art. 26a ust. 5 ustawy;

c) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 1 k.p. przez uznanie, że

przyznanie przez pozwaną powodowi niższego wynagrodzenia naruszyło wprost

art. 183c

k.p.;

d) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 183d

k.p. w związku z

art. 183b

§ 1 k.p. przez przyznanie powodowi odszkodowania za naruszenie zasady

równego traktowania w zatrudnieniu.

W ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania (art. 3983

§ 1 pkt 1

k.p.c.) zarzucono naruszenie:

- art. 382 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. przez pominięcie wyników postępowania

dowodowego przed Sądem pierwszej instancji w postaci pominięcia części

zebranego przez Sąd pierwszej instancji materiału dowodowego oraz przez

dokonanie odmiennych ustaleń faktycznych niż Sąd pierwszej instancji na

podstawie tego samego materiału dowodowego bez wskazania, z jakich przyczyn

zdaniem Sądu drugiej instancji Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej oceny

dowodów, tj. z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów;

- art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez nieumieszczenie w

treści uzasadnienia orzeczenia Sądu drugiej instancji relacji ze sposobu dokonania

odmiennych ustaleń faktycznych niż Sąd pierwszej instancji, co uniemożliwia

całkowicie dokonanie oceny toku wywodu Sądu drugiej instancji.

12

Skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w

całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania; na wypadek, gdyby podstawa naruszenia

przepisów postępowania okazała się nieuzasadniona, skarżąca wniosła o uchylenie

zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w całości i orzeczenie co do istoty

sprawy tj. o zmianę wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie pkt I i II przez

oddalenie powództwa, a ponadto zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej

kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, za obie instancje

według norm przepisanych. W przypadku orzekania co do istoty sprawy skarżąca

wniosła o: zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kwoty 40.279,50 zł.

tytułem spełnionego świadczenia na podstawie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej

instancji i wyroku Sądu pierwszej instancji; zasądzenie od powoda na rzecz

pozwanej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

prawnego, według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Pierwsza z podstaw rozpatrywanej skargi zawiera zarzuty niewłaściwego

zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego. Rozpatrzenie tych

zarzutów musi uwzględniać relacje (subsumcyjne) do ustalonych okoliczności

faktycznych. Stąd też w pierwszej kolejności należało zbadać zarzuty drugiej

(procesowej) podstawy skargi ażeby ustalić czy te zarzuty nie podważają

prawomocności (por. art. 39813

§ 2 k.p.c.) ustaleń faktycznych stanowiących

podstawę zaskarżonego wyroku.

Zarzuty procesowej (drugiej) podstawy skargi okazały się bezzasadne.

Stosownie do art. 382 k.p.c. Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie

materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu

apelacyjnym. Zarzut naruszenia tego przepisu (w związku z art. 233 § 1 k.p.c.)

został oparty na twierdzeniu jakoby Sąd drugiej instancji dokonał – jak to określono

w uzasadnieniu skargi – całkowicie odmiennych ustaleń faktycznych. Jednakże – w

świetle uzasadnienia zaskarżonego wyroku – twierdzenie skarżącego o

odmienności podstaw zaskarżonego wyroku w porównaniu do podstaw wyroku

13

Sądu pierwszej instancji jest zupełnie bezpodstawne. Wbrew głównemu założeniu

skargi, co do którego autor skargi nie zawarł nawet niezbędnego ustalenia na czym

założona sprzeczność podstaw wyroków obu instancji miałaby polegać, z

uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyraźnie wynika, że Sąd drugiej instancji

podzielił – wbrew rozpatrywanej przez ten Sąd apelacji pozwanego – ustalenia

faktyczne (podstawę faktyczną) i oceny z zakresu interpretacji i zastosowania

przepisów stanowiących podstawę prawną wyroku Sądu pierwszej instancji. To na

tle zaakcentowanych podstaw wyroku Sądu pierwszej instancji Sąd Okręgowy

odniósł się „odmiennie” jedynie do „kwestii ewentualnego wykazania przez

pozwaną, iż przyznanie powodowi niższego wynagrodzenia zasadniczego nie

naruszyło wprost normy określonej w art. 183c

k.p.”. W kwestii tej – jak wynika

jednoznacznie z jej wyjaśnienia w dalszym ciągu uzasadnienia wyroku – Sąd

Okręgowy opierając się na dokonanych ustaleniach w pierwszej instancji i

niewyłączając – wbrew sugestii skarżącego – żadnych „części” materiału

dowodowego, „zwrócił uwagę” na okoliczność niezasadności stanowiska strony

pozwanej jakoby zróżnicowanie wynagrodzeń zasadniczych członków Kolegium

wynikało na tle mniejszego zaangażowania w pracy a także niższej ilości i jakości

pracy świadczonej przez powoda. Wskazując na ustalone fakty dotyczące wyraźnie

wyższego ustalenia wynagrodzeń pozostałych członków kolegium już na progu ich

zatrudnienia, Sąd Okręgowy „zważył”, że źródłem przedmiotowego zróżnicowania

nie mogło być porównanie ilości i jakości pracy między członkami kolegium. W

takiej ocenie Sądu drugiej instancji nie ma niczego niewłaściwego, w szczególności

nie została ona podjęta na podstawie jakichś nowych faktów, które nie zostały

rozpatrzone i ustalone w postępowaniu. Jeżeli można tu mówić o jakiejś

„odmienności”, to nie odnosi się ona do faktów, ale do ich oceny w relacji do

ustaleń subsumcyjnych z zakresu prawa materialnego. Sąd drugiej instancji z

faktów ustalonych wyprowadził ocenę, poprzednio niezauważoną, dotyczącą – jak

to określono – źródłowych motywów zróżnicowania wynagrodzeń. Przedstawienie

tej oceny jest zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i jest ono

wystarczająco przekonywujące. Bezzasadny w związku z tym jest także drugi z

zarzutów podstawy procesowej, dotyczący art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391

k.p.c. W tym przypadku, podobnie jak w odniesieniu do zarzutu pierwszego, autor

14

skargi przedstawioną argumentację oparł na bezpodstawnym , uczynionym przez

siebie założeniu, jakoby wyrok nie zawiera relacji „ze sposobu dokonania

odmiennych ustaleń faktycznych niż Sąd pierwszej instancji”.

W zakresie zarzutów materialnoprawnej podstawy skargi kasacyjnej wyłania

się zagadnienie wykładni wskazanych w skardze przepisów ustawy z dnia 7

października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych – czy stwarzają one

normatywną podstawę dla zasady niezróżnicowania wynagrodzeń zasadniczych

etatowych członków Kolegium określonej izby obrachunkowej.

Art. 26a ust. 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych stanowi, że

wynagrodzenie zasadnicze prezesa izby, zastępcy prezesa izby oraz etatowych

członków kolegium stanowi wielokrotność kwoty bazowej, której wysokość ustaloną

według odrębnych zasad określa ustawa budżetowa. Wysokość wynagrodzenia

różnicowana jest ze względu na staż i pełnioną funkcję oraz liczbę jednostek

nadzorowanych przez daną regionalną izbę obrachunkową.

Sąd drugiej instancji w zaskarżonym wyroku, podobnie jak Sąd pierwszej

instancji – o czym była mowa w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia –

uznał, że powołany przepis zawiera szczególne (lex specialis) określenie zasad

wynagradzania wskazanych w nim pracowników regionalnych izb obrachunkowych.

Specjalne uregulowanie dotyczy zasady ograniczonego różnicowania

wynagrodzenia, zasady, zgodnie z którą różnicować wynagrodzenie można

wyłącznie z powodów wyraźnie (w katalogu zamkniętym) określonych – tj. ze

względu na staż i pełnioną funkcję oraz liczbę jednostek nadzorowanych przez

daną regionalną izbę obrachunkową.

Powyższe stanowisko Sądy obu instancji uzasadniły wynikami analizy

językowo-logicznej tekstu przepisu ale powołały się także na to, że uzyskany

rezultat jest odpowiedni do niezawisłego statusu członków kolegium

zagwarantowanego w art. 15 ust. 7 ustawy.

Stanowisko zaskarżonego wyroku kwestionuje Regionalna Izba

Obrachunkowa w O.. Jej zdaniem oprócz kryteriów różnicowania wynagrodzeń

określonych w art. 26a ust. 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych

można różnicować wynagrodzenia członków kolegium ze względu na kryteria

ustalone w Kodeksie pracy (art. 78 k.p.) oraz w ustawie z dnia 16 września 1982 r.

15

o pracownikach urzędów państwowych(art. 21 ust. 1). W związku z tym – zdaniem

skarżącego – dopuszczalne było różnicowanie wynagrodzeń poszczególnych

członków kolegium na skutek uwzględnienia przez pracodawcę kwalifikacji oraz

jakości pracy każdego członka. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje się na

błąd Sądu polegający na interpretacji art. 26a ust. 5 ustawy bez uwzględnienia

wykonawczego do tej ustawy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20

lutego 2004 r. (Dz.U. Nr 31, poz. 264 ze zm.). Tymczasem – według autora skargi –

określenie w rozporządzeniu wykonawczym, zróżnicowanej tabeli wielokrotności

kwoty bazowej dla etatowych członków kolegium (od 2,1 do 3,4) oznacza, że

warunkiem skorzystania przez pracodawcę z uprawnienia do wyboru zróżnicowanej

stawki jest sięgnięcie do niewymienionych w art. 26a ust. 5 ustawy o regionalnych

izbach obrachunkowych kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia. Z kolei

ustalenie różnej wysokości wynagrodzenia ze względu na kwalifikacje i jakość

pracy nie może być uważane za sprzeczne z zasadą niezawisłości członków

kolegium.

Po rozpoznaniu zarzutów materialnoprawnej podstawy skargi kasacyjnej Sąd

Najwyższy, uznał że są one bezzasadne.

Wbrew skardze, powołane w niej przepisy rozporządzenia Prezesa Rady

Ministrów, nie stwarzają usprawiedliwionej podstawy dla sugerowanego odejścia od

wyników interpretacji logiczno-językowej i interpretacji systemowej przepisów

ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych.

Oceniając relacje pomiędzy ustawą a rozporządzeniem Prezesa Rady

Ministrów z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie wielokrotności kwoty bazowej, zasad

wynagradzania pracowników regionalnych izb obrachunkowych, wymaganych

kwalifikacji oraz zasad ustalania ryczałtu, diet i zwrotu kosztów podróży

pozaetatowych członków kolegiów izb (powołanego dalej jako rozporządzenie albo

rozporządzenie wykonawcze) należy w pierwszym rzędzie uwzględnić oczywiste na

tle hierarchii źródeł prawa, pierwszeństwo i normatywną powagę regulacji

ustawowej.

Rozporządzenie jest aktem wykonawczym do ustawy; ma rozwijać i

konkretyzować zasady ustawowe w zakresie tzw. upoważnienia delegacyjnego dla

Prezesa Rady Ministrów. Nie można zakładać, że rozporządzenie o którym tu

16

mowa, wyłamuje się z ograniczeń aktu wykonawczego i samodzielnie kreuje

zasady wynagradzania członków kolegium bez względu na uregulowania

ustawowe. Niczego istotnego w odniesieniu do podstawowego stosunku między

ustawą i zawartym w niej upoważnieniu dla regulacji wykonawczej nie zmienia

pozornie ogólna, czy nawet blankietowa treść upoważnienia. W art. 26a ust. 6

ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych Prezes Rady Ministrów został

upoważniony między innymi do określenia zasad wynagradzania etatowych

członków kolegium izby. Chociaż w tym upoważnieniu mowa jest o określeniu

zasad wynagradzania bez jakiegokolwiek ich uściślenia, to wymagane (por. art. 92

ust. 1 Konstytucji RP) wytyczne uszczegóławiające treść przekazanej Prezesowi

Rady Ministrów kompetencji mogą być zrekonstruowane na podstawie regulacji,

które są w ustawie i które dotyczą zakresu spraw przekazanych do uregulowania

szczegółowego. Tak więc interpretacja uregulowań zawartych w rozporządzeniu nie

może odrywać się od regulacji ustawowej w tym odnoszącej się do zagadnienia

rozpatrywanego w sprawie, zasady ograniczonego różnicowania wynagrodzenia

etatowych członków kolegium.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej interpretacja, na której opiera się

zaskarżony wyrok, jest prawidłowa nie tylko w odniesieniu do zasady ustawowej,

ale także w odniesieniu do jej konkretyzacji w rozporządzeniu wykonawczym.

Ustawowe uregulowanie, w obu zdaniach art. 26a ust. 5 ustawy, określa wysokość

wynagrodzenia prezesa izby, zastępcy prezesa izby oraz etatowych członków

kolegium. Cała ta regulacja wskazuje jednoznacznie, co trafnie zauważyły Sądy

pierwszej i drugiej instancji na to, że wysokość wynagrodzenia wskazanych w

ustawie pracowników stała się domeną regulacji normatywnej z pozostawieniem

ograniczonego tylko zakresu ustalania tych wynagrodzeń na zasadach ogólnych,

przez strony stosunku pracy. Jednoznaczne jest przede wszystkim zdanie drugie

art. 26a ust. 5 ustawy określające wszystkie przyczyny dopuszczalnego

różnicowania wynagrodzenia.

Podzielając trafność podstawy prawnej zaskarżonego wyroku, także co do

przedstawionej w uzasadnieniu wyroku konsekwencji niezawisłości członków

kolegium w zakresie realizacji zadań nadzorczych i funkcji kontrolnych (art. 15 ust.

7 ustawy), warto zwrócić uwagę na zaznaczoną w powołanym przepisie cechę

17

deklarowanej w nim niezawisłości członków kolegium, mianowicie, że „podlegają

jedynie ustawom”. Jest to istotny element definiujący status prawny członków

kolegium, charakteryzujący się podległością jedynie ustawom; tym samym celom

służy przedmiotowa regulacja wysokości wynagrodzeń członków kolegium, dla

których już w ustawie określa się zasady wynagrodzeń i normatywnie ustala się

jedynie dopuszczalne przyczyny różnicowania wynagrodzeń, ażeby wyłączyć „w

zakresie realizacji zadań nadzorczych i funkcji nadzorczych” wpływ innych

czynników np. oceny i preferencji organów izb reprezentujących uprawnienia

pracodawcy.

Przechodząc na grunt rozporządzenia wykonawczego należy zwrócić uwagę

na to, że w żadnym z przepisów tego rozporządzenia nie określono – inaczej niż w

ustawie – powodów (kryteriów) różnicowania wynagrodzenia członków kolegium. W

żadnym razie – wbrew argumentacji skarżącego – dopuszczenia innych kryteriów,

innych niż te, które wymienia art. 26a ust. 5 ustawy, nie możnaby doszukać się w

tym, że dla wynagrodzenia zasadniczego etatowego członka kolegium

przewidziano niejednakową tabelę wielokrotności kwoty bazowej. Rozporządzenie

byłoby sprzeczne z upoważnieniem ustawowym – o czym była mowa wyżej –

gdyby przewidywało uprawnienie pracodawcy (prezesa izby obrachunkowej)

kształtowania, według własnej oceny wysokości wynagrodzenia członków kolegium.

Jednakże żadnej takiej regulacji w rozporządzeniu nie ma. Natomiast znaczenie

przedmiotowych „widełek” tabeli wielokrotności kwoty bazowej należy wiązać z

kryteriami ustawowymi. W odniesieniu do członków kolegium wchodzi w rachubę

różnicowanie wynagrodzenia ze względu na staż (co jest realizowane poprzez

dodatek służbowy) i ze względu na „liczbę jednostek nadzorowanych przez daną

regionalną izbę obrachunkową”. Do tego ostatniego dopuszczalnego kryterium

różnicowania wynagrodzeń członków kolegium należy odnieść określoność

wielokrotności kwoty bazowej jako podstawy ustalenia wynagrodzenia

zasadniczego członków kolegium. Jest tu miejsce na budżetowy rozdział środków

na wynagrodzenia członków kolegium w skali całego kraju – zróżnicowany właśnie

ze względu na ustawowo określony wzgląd dotyczący liczby jednostek

nadzorowanych, różnej dla poszczególnych regionalnych izb obrachunkowych.

Natomiast w wypadku rozpoznawanym, a więc w odniesieniu do określonej

18

regionalnej izby obrachunkowej, odpada już dopuszczalność różnicowania

wynagrodzeń zasadniczych członków kolegium. Każdy z nich ma bowiem

identyczny status prawny i identyczny co do zasady zakres obowiązków, pochodny

od struktury organizacyjnej izby nadzorującej określoną liczbę jednostek

podlegających nadzorowi.

Regionalna Izba Obrachunkowa w O. w uzasadnieniu rozpatrywanej

podstawy skargi nietrafnie akcentuje nieuwzględnienie w zaskarżonym wyroku

różnych kwalifikacji i różnej oceny poziomu pracy poszczególnych członków

kolegium. W tym punkcie skupia się odrębność i specjalność normatywnego

określenia wysokości wynagrodzenia członków kolegium. Ogólne zasady ustalenia

wynagrodzenia przez strony stosunku pracy, na przykład te określone w art. 78 § 1

k.p. co do odpowiedniości wynagrodzenia do rodzaju wykonywanej pracy i

kwalifikacji wymaganych przy jej wykonywaniu, a także ilości i jakości świadczonej

pracy – znajdują wyraźne, dostosowane do statusu prawnego członków kolegium,

odrębne i wystarczająco szczegółowe unormowanie w przepisach odrębnej ustawy,

zasadnie zdefiniowanych w zaskarżonym wyroku w kategorii ius specialis.

Kwalifikacje pracownika w tym szczególnym uregulowaniu oczywiście są również

uwzględnione. Status prawny członka kolegium uzależniony jest bowiem od

spełnienia określonych w ustawie warunków kwalifikacyjnych. Jeżeli jednak ktoś

uzyskuje status prawny członka kolegium dlatego między innymi, że spełnia

wymagania – co do kwalifikacji – niezbędne do „regulacji zadań nadzorowanych i

funkcji kontrolnych”, to dla wysokości jego wynagrodzenia nie ma znaczenia to, że

oprócz wymaganych, ma jeszcze jakieś inne przymioty osobiste. Ustawa

szczególna obiektywizuje możliwość zróżnicowania statusu prawnego członków

kolegium pod względem wysokości wynagrodzenia tylko do wymienionych trzech

przyczyn, które dotyczą sytuacji wymiernych. Istotą (ratio legis) tego szczególnego

uregulowania jest więc wyłączenie oceny organów pracodawcy, z natury mającej

charakter subiektywny, jako przesłanki kształtowania wysokości wynagrodzenia

członków kolegium.

Konsekwencją prawidłowej interpretacji odrębnej regulacji prawnej

wysokości wynagrodzenia członków kolegium regionalnych izb obrachunkowych

według zasady równości wynagrodzenia zasadniczego członków tej samej izby jest

19

słusznie w zaskarżonym wyroku przyznana powodowi ochrona równego

traktowania w zatrudnianiu na zasadach art. 183d

Kodeksu pracy. Powód – jak

ustalił Sąd – otrzymywał, sprzeczne z ustawą, z naruszeniem omówionego wyżej

względnego zakazu różnicowania wysokości wynagrodzenia członków kolegium

regionalnej izby obrachunkowej, wynagrodzenie niższe, a więc zaniżone, w

porównaniu z pozostałymi członkami kolegium. Nietrafnie zarzuca skarżący, że nie

zachodzą przesłanki zastosowania art. 183b

§ 1 k.p., gdyż – jego zdaniem – nie

zostało ustalone, że zachodzi różnicowanie przez pracodawcę sytuacji powoda „z

jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a

§ 1 k.p.”. Wbrew argumentacji

przedstawionej w uzasadnieniu skargi ustalony w sprawie stan faktyczny jest

odpowiedni dla zastosowania powołanych przepisów.

Określone w Kodeksie pracy skutki naruszenia zasady równego traktowania

w zatrudnieniu podlegały zastosowaniu bo Regionalna Izba Obrachunkowa w O.

zasadę tę naruszyła przez to, że sprzecznie z prawem, z naruszeniem określonych

przepisów ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych i przepisów

rozporządzenia wykonawczego, zaniżała powodowi wynagrodzenie należne w

wysokości (w zakresie wynagrodzenia zasadniczego) takiej jak pozostałych

członków kolegium. Naruszenie wynikającej z przepisów prawa powinności

równego traktowania w zakresie wynagrodzenia za pracę podlega kwalifikacji

dyskryminacji w zatrudnieniu w rozumieniu art. 183b

w związku z art. 183a

§ 1 k.p.

Ten ostatni przepis nie definiuje przejawów dyskryminacji (naruszenia zasady

równego traktowania w zatrudnieniu) w zamkniętym katalogu określonych przyczyn.

Należy uznać, że przyczyną dyskryminacji w zatrudnieniu – choć bezpośrednio w

art. 183a

§ 1 k.p. nie wymienioną – jest naruszenie statusu prawnego członka

kolegium i nieprzyznanie mu wynagrodzenia według zasad status prawny

zabezpieczających.

Z ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że dyskryminowanie powoda pod

względem wysokości wynagrodzenia odnosiło się bezpośrednio do statusu

prawnego powoda jako członka kolegium. Inni członkowie kolegium uzyskiwali

bowiem wyższy niż powód wynagrodzenie nie ze względu na porównanie ilości i

jakości pracy, ale ze względu na przymioty osobiste (kwalifikacje), które

pracodawca oceniał wyżej niż kwalifikacje powoda. Wniosek ten – o czym była

20

mowa już mowa w uzasadnieniu dotyczącym procesowej podstawy skargi –

uzasadniały fakty ustalania wyższego wynagrodzenia innym członkom kolegium na

progu ich zatrudniania, gdy nie było jeszcze podstaw do dokonywania porównań z

pracą powoda. Jeżeli jednak powód spełniał warunki kwalifikacyjne wymagane dla

statusu prawnego członka kolegium, to różnicowanie wynagrodzenia z przyczyn

sprzecznych z ustawą zapewniającą każdemu członkowi kolegium prawo do tej

samej wysokości wynagrodzenia, stanowiło w konsekwencji dyskryminację powoda

jako członka kolegium. W tej sytuacji – wbrew zarzutowi skargi – należało uznać, że

pracodawca nie udowodnił, że kierował się obiektywnymi powodami w rozumieniu

art. 183b

§ 1 zdanie ostatnie k.p.

Z przedstawionych przyczyn uznając, że skarga kasacyjna Regionalnej Izby

Obrachunkowej w O. nie miała uzasadnionych podstaw Sąd Najwyższy orzekł

zgodnie z art. 39814

k.p.c.

/tp/