III UK 51/12

Sygn. akt III UK 51/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca)

SSA Magdalena Tymińska

w sprawie z odwołania T. P.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

o prawo do emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 lutego 2013 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 29 grudnia 2011 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 31

grudnia 2009 r. odmówił przyznania ubezpieczonej T. P. prawa do emerytury

2

nauczycielskiej, uzasadniając swoje stanowisko tym, że ubezpieczona nie wykazała

wymaganego 20-letniego okresu pracy nauczycielskiej.

Ubezpieczona T. P. wniosła odwołanie od tej decyzji do Sądu Okręgowego -

Sądu Ubezpieczeń Społecznych w L., domagając się zmiany decyzji i

przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność, że wykonywana

przez nią praca w żłobku była pracą wychowawczo-dydaktyczną.

Wyrokiem z dnia 23 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy - Sąd Ubezpieczeń

Społecznych w L. oddalił odwołanie.

Sąd Okręgowy ustalił, że T. P., urodzona w dniu 1 marca 1957 r., w dniu 14

grudnia 2009 r. zgłosiła wniosek o emeryturę, dołączając do niego świadectwo

pracy, z którego wynikało, że z dniem 14 grudnia 2009 r. został rozwiązany

stosunek pracy łączący ją z Zespołem Wychowania i Pomocy Psychologiczno-

Pedagogicznej Nr 1 […]. Po dokonaniu sprawdzenia okresów ubezpieczenia organ

rentowy zaskarżoną decyzją z dnia 31 grudnia 2009 r. odmówił jednak przyznania

ubezpieczonej prawa do emerytury, ponieważ stwierdził, że zamiast wymaganego

20-letniego okresu pracy nauczycielskiej, udowodniła ona jedynie 18 lat, 9 miesięcy

i 22 dni takiej pracy. Organ rentowy nie uwzględnił bowiem jako pracy

nauczycielskiej okresów zatrudnienia ubezpieczonej od dnia 1 września 1985 r. do

dnia 31 grudnia 1990 r. w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w C. - Żłobku Nr […]

i od dnia 1 stycznia do dnia 30 września 1991 r. w Zakładzie Żłobków i Przedszkoli

Miejskich - Żłobek Nr […]

Badając zasadność wydanej decyzji, Sąd Okręgowy uznał, że jedyną sporną

w sprawie okolicznością było ustalenie, czy zakwestionowany przez organ rentowy

okres zatrudnienia jest okresem pracy w szczególnym charakterze. W oparciu o

dokumenty dotyczące tego okresu zatrudnienia, zeznania ubezpieczonej i

świadków Sąd Okręgowy ustalił, że w spornych okresach ubezpieczona pracowała

w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym Żłobku Nr […] oraz Zakładzie Żłobków i

Przedszkoli Miejskich Żłobku Nr […] w pełnym wymiarze czasu pracy na

stanowisku starszej opiekunki dziecięcej, zajmując się dziećmi przedziale

wiekowym od 2,5 do 3-4 lat i prowadząc z nimi różnego rodzaju zajęcia umysłowe,

ruchowe, konstrukcyjno-manipulacyjne, muzyczne, plastyczne, przyrodnicze i

wokalne.

3

Wskazując na powyższe ustalenia, Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż

ubezpieczona domagała się przyznania emerytury na zasadach przewidzianych w

art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (tekst jedn.

Dz.U. Nr 97 z 2006 roku, poz.674 ze zm.), stanowiących, że nauczyciele mający 30

letni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym

charakterze, mogą po rozwiązaniu na swój wniosek stosunku pracy przejść na

emeryturę. W myśl art. 88 ust. 2a tego przepisu nauczyciele urodzeniu po dniu 31

grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., zachowali prawo do nabycia

emerytury bez względu na wiek, o ile spełnili wymagane warunki do dnia 31 grudnia

2008 r., z wyjątkiem warunku rozwiązania stosunku pracy, przy czym nie przystąpili

do otwartego funduszu emerytalnego lub złożyli wniosek o przekazanie środków

zgromadzonych w funduszu na dochody budżetu państwa.

Zdaniem Sądu Okręgowego, te szczególne uprawnienia do emerytury bez

względu na wiek dotyczą wyłącznie nauczycieli zatrudnionych w palcówkach

wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela - w publicznych

przedszkolach, szkołach i placówkach oraz zakładach kształcenia i placówkach

doskonalenia nauczycieli działających na podstawie ustawy z dnia 7 września

1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329), zakładach

poprawczych, schroniskach dla nieletnich oraz rodzinnych ośrodkach

diagnostyczno-konsultacyjnych działających na podstawie ustawy z dnia 26

października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U. Nr 35, poz.

228), publicznych kolegiach pracowników służb społecznych, przy czym przepisy

ustawy odnoszą się również do nauczycieli, wychowawców i innych pracowników

pedagogicznych zatrudnionych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27

czerwca 2003 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych

innych ustaw (Dz.U. Nr 137, poz. 1304) w publicznych placówkach opiekuńczo-

wychowawczych oraz ośrodkach adopcyjno-opiekuńczych działających na

podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r.

Nr 64, poz. 414). Jednocześnie przepis art. 3 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela

stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o nauczycielach - rozumie się przez to

nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w

przedszkolach, szkołach i placówkach wymienionych w art. 1 ust. 1 i 1a.

4

Sąd Okręgowy na tej podstawie przyjął, że ustawa Karta Nauczyciela nie ma

zastosowania do osób zatrudnionych w żłobkach, a więc zatrudnienia tego nie

można zaliczyć do pracy nauczycielskiej. Sąd Okręgowy podzielił w tym zakresie

pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 31 maja 2006 r., I UK

319/05, że w obecnym stanie prawnym żadna inna praca poza objętą przepisami

art. 1 w związku z art. 3 ust. 1 Karty Nauczyciela nie jest uznawana za pracę

nauczycielską. Żłobek natomiast jest zakładem opieki zdrowotnej, zgodnie z

przepisem art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki

zdrowotnej. Z uwagi na niespełnienie przez ubezpieczoną przesłanki 20-letniego

stażu pracy w szczególnym charakterze nie jest więc możliwe przyznanie jej

świadczenia przewidzianego w art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 29 grudnia 2011 r. oddalił apelację

wniesioną przez ubezpieczoną T. P. od wyroku Sądu pierwszej instancji. Uznał

bowiem, że wbrew zarzutom apelacji Sąd Okręgowy orzekł o istocie sprawy,

badając sporną przesłankę stażu pracy ubezpieczonej w szczególnym charakterze.

Jako bezzasadny Sąd drugiej instancji określił przy tym zarzut naruszenia prawa

materialnego - przepisu art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta

Nauczyciela. Przepis ten określa warunki nabycia przez nauczycieli emerytury bez

względu na wiek i do nabycia prawa do tego świadczenia konieczne jest spełnienie

łączne wymienionych w nim przesłanek. Wbrew zarzutom apelacji, ustalenia Sądu

Okręgowego co do uznania, że ubezpieczona jako opiekunka dziecięca

zatrudniona w żłobku nie wykonywała pracy nauczyciela w rozumieniu ustawy

Karta Nauczyciela są prawidłowe i znajdują potwierdzenie w utrwalonym

orzecznictwie sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego.

Sąd Apelacyjny podkreślił równocześnie, iż nauczycielem w rozumieniu

Karty Nauczyciela jest osoba zatrudniona na stanowiskach pedagogicznych i

wychowawczych w szkołach i innych placówkach zajmujących się kształceniem,

wychowywaniem i pracą oświatową, wymienionych w art. 1 ust. 1 i ust. 2.

Wykonywanie pracy polegającej na sprawowaniu opieki nad dziećmi i ich

nauczaniu w jednostkach niebędących placówkami wymienionymi w powołanych

przepisach nie spełnia warunku uznania tej pracy za pracę nauczycielską, a osoby

wykonującej ją, za nauczyciela. Podnoszony w apelacji argument, że praca

5

opiekunki dziecięcej w żłobku zasadniczo była identyczna z pracą nauczyciela

przedszkola nie jest trafny. W wymaganym 20-letnim stażu pracy nauczycielskiej

uwzględnia się bowiem zatrudnienie w szkołach, placówkach i innych jednostkach

organizacyjnych wymienionych w art. 1 oraz w przepisach wykonawczych

wydanych z mocy art. 5 Karty Nauczyciela, zawierającego upoważnienie dla

ministra edukacji narodowej do rozciągnięcia, w drodze rozporządzenia, przepisów

ustawy lub niektórych jej postanowień na podmioty niewymienione w tych

przepisach. Upoważnienie to minister edukacji narodowej wykonał tylko odnośnie

do instruktorów i kierowników praktycznej nauki zawodu oraz niektórych innych

pracowników prowadzących prace dydaktyczne i wychowawcze (rozporządzenie z

dnia 14 września 1998 r., Dz.U. Nr 126, poz. 833). Praca wykonywana w

placówkach niewymienionych w tych przepisach, nie może być natomiast uznana

za pracę nauczycielską, co słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji.

Ubezpieczona wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego,

zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie art. 88 ust. 1 ustawy z

dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, przez uznanie, że nauczyciel

zatrudniony w placówce oświatowej, z którego wyodrębniony jest żłobek, nie

świadczy pracy pedagogicznej w rozumieniu tej normy.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd

Najwyższy wskazano na dwie przesłanki, to jest występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego sprowadzającego się do pytania, czy dla spełnienia warunku

pracy pedagogicznej w rozumieniu art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.

Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), decydujące znaczenie

ma jedynie rodzaj podejmowanych czynności, czy też konieczne jest zatrudnienie w

placówce, o której mowa w art. 1 w związku z art. 3 ust. 1 wskazywanej wyżej

ustawy, a także na potrzebę wykładni budzącego poważne wątpliwości art. 88 ust.

1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela w zakresie, czy pracą

„nauczycielską” w myśl tej normy jest praca świadczona w placówce, w której

przebywają dzieci 3-4 letnie, jeżeli spełnia ona warunki do uznania tej placówki jako

należącej do „szeroko rozumianego systemu oświaty”.

6

Mając na uwadze tak postawione zarzuty, wniesiono o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono z kolei, że gramatyczna wykładnia

przepisów przyjęta przez Sąd Apelacyjny wypacza sens przyjętych w nich

rozwiązań. Zdaniem skarżącej o tym, czy praca spełnia warunki do uznania ją za

pedagogiczną w myśl art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela nie decyduje, czy dana

placówka podlegała ustawie o systemie oświaty, ale jej charakter i jej ewentualne

świadczenie w placówce, która może być uznana za oświatową. Jeżeli T. P.

wykonywała pracę pedagogiczną, a niewątpliwie była nią praca opiekunki dzieci

trzy -czteroletnich podejmowana w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym Żłobku nr

[…], jak również w Zakładzie Żłobków i Przedszkoli Miejskich Żłobku Nr […], to nie

ma podstaw, aby nie uznać tych okresów pracy jako pracy w warunkach

szczególnych. Nie tylko bowiem dlatego, że praca ta była identyczna jak

wykonywana przez skarżącą w przedszkolu, ale również z tego względu, iż oba

miejsca zatrudnienia zainteresowanej były placówkami oświatowymi. Wprawdzie w

czasie zatrudnienia skarżącej w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym Żłobku nr […] i

Zakładzie Żłobków i Przedszkoli Miejskich Żłobku Nr […] jednostki te nie podlegały

ustawie o systemie oświaty, ale niewątpliwie winny być zaliczone do placówek

szeroko rozumianej oświaty.

Jednocześnie wskazano, że wbrew zapatrywaniom Sądu Apelacyjnego

powyższe zagadnienie wcale nie zostało rozstrzygnięte przez judykaturę.

Oczywiście opublikowane zostały orzeczenia, w których wskazywano, iż pracą

pedagogiczną w rozumieniu art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela jest tylko ta

świadczona w placówkach zaliczonych do systemu oświaty przez stosowną ustawę

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2006 r., I UK 319/05), ale pojawiały

się też diametralnie odmienne (np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia

26 maja 1999 r., III AUa 173/99, w którym to wyroku zaliczono do pracy

pedagogicznej pracę w punktach katechetycznych, a także wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 15 grudnia 1997 r., III AUa 173/99, gdzie prawo do emerytury

zagwarantowano osobom zatrudnionym w organizacjach społecznych lub w

związkach zawodowych na stanowiskach wymagających kwalifikacji

7

pedagogicznych). Zatem, już ta okoliczność wskazuje, że istnieją poważne

rozbieżności w orzecznictwie w zakresie właściwego zrekonstruowania normy

zawartej w art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, co samo w sobie uzasadnia przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 lipca 2003 r., II UK

323/02 (OSNP 2004 r. nr 11, poz. 197), po wejściu w życie ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS wyraźnie zarysowują się dwa

odrębne systemy emerytalne nauczycieli, wywodzące się z potraktowania pracy

nauczycielskiej jako zatrudnienie w szczególnym charakterze: pierwszy, związany z

wykonywaniem pracy w szczególnym charakterze określonej w przepisach

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) w związku z art. 32 i 46

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. i drugi, w którym warunki emerytalne regulowane

są przepisami odrębnymi. Przepis art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, którego

wykładnię dokonaną przez Sąd drugiej instancji kwestionuje skarżący, stanowi

właśnie ową odrębną regulację w stosunku do art. 32 ustawy o emeryturach i

rentach z FUS, określając własne przesłanki nabycia prawa do emerytury na jego

podstawie. Przepis ten znajduje zastosowanie, przez art. 32 ust. 5 ustawy o

emeryturach i rentach, do nauczycieli urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r., a

uprawnienia z niego wynikające zachowują również - z mocy art. 88 ust. 2a Karty

Nauczyciela - nauczyciele urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1

stycznia 1969 r., którzy spełnili warunki do uzyskania emerytury, określone w ust. 1,

w ciągu dziesięciu lat od dnia wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach oraz

nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o

przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu

emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody

budżetu państwa. Zgodnie z art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela nauczyciele mający

8

trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym

charakterze, zaś nauczyciele szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz zakładów

poprawczych i schronisk dla nieletnich - dwudziestopięcioletni okres zatrudnienia, w

tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie

specjalnym, mogą - po rozwiązaniu na swój wniosek stosunku pracy - przejść na

emeryturę. Wykładnia powołanego przepisu nie może być dokonywana z

pominięciem art. 86 Karty Nauczyciela, w myśl którego nauczyciel zaliczany jest do

pracowników wykonujących pracę w szczególnym charakterze. Użyte w obu

zacytowanych przepisach pojęcia: „nauczyciel” oraz „praca w szczególnym

charakterze” wymagają wszakże doprecyzowania. Analizując wstępnie drugie z

owych pojęć, wypada stwierdzić, że nie jest ono zdefiniowane w przepisach Karty

Nauczyciela. Przepisy wymienionej ustawy nie odsyłają również w tym zakresie do

innych aktów prawnych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednak

jednolicie, że skoro z mocy art. 32 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach przepis

art. 88 ust. 1 należy do systemu emerytalnego, to do interpretacji użytych w nim

pojęć, w tym pojęcia „wykonywania pracy w szczególnym charakterze" stosuje się

definicje obowiązujące w owym systemie, a więc stosowane w związku z art. 32

ust. 4 przepisy § 3 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w

sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm., zwanego

dalej rozporządzeniem) ze zmianami wynikającymi z ustawy z dnia 17 października

1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o

zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), która weszła w życie z

dniem 15 listopada 1991 r. oraz obowiązującego od dnia 1 lipca 2004 r. przepisu

art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach (por. między innymi wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 5 maja 2005 r., II UK 219/04, OSNP 2005 nr 22, poz. 361, z

dnia 17 września 2007 r., III UK 51/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 328, z dnia 5

lutego 2009 r., II UK 185/08, LEX nr 725047 oraz z dnia 21 maja 2009 r., II UK

370/08, OSNP 2011 nr 1-2, poz. 20). Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie

rozpoznającym niniejszą sprawę, oznacza to również, że wykładnia użytego w art.

86 i art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela pojęcia „praca w szczególnym charakterze”

winna uwzględniać regulację zawartą w art. 32 ust. 3 pkt 5 ustawy o emeryturach i

9

rentach, zgodnie z którym dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1,

za pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze uważa się nauczycieli,

wychowawców lub innych pracowników pedagogicznych wykonujących pracę

nauczycielską wymienioną w art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta

Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, ze zm.). Taki sposób rozumienia

użytego w art. 86 i art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela pojęcia „praca w szczególnym

charakterze” doznaje istotnego wzmocnienia, jeśli zważyć, że doprecyzowanie

nierozerwalnie związanego z nim pojęcia „nauczyciel” również wymaga sięgnięcia

do art. 1, a także art. 3 pkt 1 Karty Nauczyciela, co jest o tyle oczywiste, iż

zwłaszcza drugi z wymienionych przepisów jest umieszczony w tzw. słowniczku

ustawowym, który zawiera ustawową (legalną) definicję pojęcia „nauczyciel”. Z kolei

w myśl art. 3 pkt 1 Karty Nauczyciela, ilekroć w ustawie jest mowa o nauczycielach

bez bliższego określenia - rozumie się przez to nauczycieli, wychowawców i innych

pracowników pedagogicznych zatrudnionych w przedszkolach, szkołach i

placówkach wymienionych w art. 1 ust. 1, a zatem (według stanu prawnego

obowiązującego do dnia 31 grudnia 2011 r.) w publicznych przedszkolach, szkołach

i placówkach oraz zakładach kształcenia i placówkach doskonalenia nauczycieli

działających na podstawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty,

zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich oraz rodzinnych ośrodkach

diagnostyczno-konsultacyjnych działających na podstawie ustawy z dnia 26

października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich, publicznych kolegiach

pracowników służb społecznych, a także zatrudnionych przed dniem wejścia w

życie ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o

zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 137, poz. 1304) w publicznych

placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz ośrodkach adopcyjno-opiekuńczych

działających na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.

Należy zatem w pełni podzielić pogląd wyrażony w powoływanym przez Sąd drugiej

instancji wyroku Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2006 r., I UK 319/05 (Pr. Pracy

2006, nr 9 poz. 28), że wykonywanie pracy polegającej (nawet – podkreślenie Sądu

Najwyższego w obecnym składzie) na nauczaniu lub szkoleniu w jednostkach

organizacyjnych niebędących placówkami wymienionymi w powołanych przepisach

nie spełnia warunku do uznania tej pracy za pracę nauczycielską, a osoby

10

wykonującej ją, za nauczyciela. Jak wynika natomiast z ustaleń faktycznych

dokonanych przez Sądy meriti, którymi Sąd Najwyższy jest związany w

postępowaniu kasacyjnym (art. 39813

§ 2 k.p.c.), ubezpieczona w obu spornych w

niniejszej sprawie okresach była zatrudniona jako starsza opiekunka dziecięca, a

więc nie jako nauczyciel, wychowawca lub inny pracownik pedagogiczny oraz – co

wymaga szczególnego podkreślenia – jej pracodawcą nie był wówczas żaden z

wyżej wymienionych podmiotów, ale w obu przypadkach żłobek, a więc bez

wątpienia nie „placówka oświatowa” – jak sugeruje skarżąca – ale jednostka

organizacyjna systemu służby zdrowia i opieki społecznej (zakład służby zdrowia

sprawujący opiekę zdrowotną i udzielający świadczeń z dziedziny opieki

społecznej), działająca w spornych okresach na podstawie rozporządzenia Ministra

Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 19 maja 1982 r. w sprawie organizacji i zadań

zakładów opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 15, poz. 121 ze zm.), wydanego w ramach

realizacji delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28

października 1948 r. o zakładach społecznych służby zdrowia i planowej

gospodarce w służbie zdrowia (Dz.U. z 1948 r. Nr 55, poz. 434, z 1950 r. Nr 36,

poz. 327 i 334, z 1951 r. Nr 1, poz. 2 oraz z 1955 r. Nr 11, poz. 67). Reasumując

ten wątek rozważań, wypada stwierdzić, że praca opiekunki dziecięcej w żłobku,

choćby wiązała się z wykonywaniem obowiązków, które miały charakter

dydaktyczny, nie może zostać uznana za pracę nauczyciela wykonywaną w

szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela.

Odnosząc się zaś podniesionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej

argumentów sugerujących przyjmowanie w judykaturze stanowiska odmiennego od

zaprezentowanego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2006 r., I UK

319/05, Sąd Najwyższy zauważa, iż kwestia związana z możliwością uznawania za

pracę nauczyciela w szczególnym charakterze pracy wykonywanej przez

katechetów w parafialnych punktach katechetycznych jest efektem szczególnej

regulacji zawartej w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o

stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr

29, poz. 154), zgodnie z którą do nauczycieli i wychowawców zatrudnionych w

szkołach i innych placówkach oświatowo-wychowawczych oraz placówkach

opiekuńczo-wychowawczych prowadzonych przez kościelne osoby prawne, a także

11

świeckich nauczycieli w niższych seminariach duchownych stosuje się prawa i

obowiązki ustalone dla nauczycieli i wychowawców zatrudnionych w państwowych

szkołach i placówkach oświatowo-wychowawczych oraz opiekuńczo-

wychowawczych, zaś w odniesieniu do okresu sprzed 25 października 1990 r.

także wykładni tego przepisu w powiązaniu z przepisami ustawy z dnia 15 lipca

1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz.U. Nr 32, poz. 160 ze zm.) i

aktów wykonawczych do niej, dokonanej i szczegółowo uzasadnionej przez Sąd

Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia z dnia 13 czerwca 2001 r.,

III ZP 32/00 (OSNP 2002 nr 7, poz. 165) oraz uchwale z dnia 9 stycznia 2002 r.,

II UKN 111/00 (LEX nr 559958). Należy więc jedynie stwierdzić, iż nie istnieją

podobne szczególne regulacje prawne, które dotyczyłyby opiekunów dziecięcych

zatrudnionych w żłobkach i które umożliwiałby potraktowanie ich pracy jako mającej

wpływ na prawo do emerytury nauczycielskiej. Co do uznania przez Sąd Najwyższy

w wyroku z dnia 15 grudnia 1997 r., II UKN 410/97 (OSNP 1998 nr 21, poz. 636),

że „osobom zatrudnionym w organizacjach społecznych lub w związkach

zawodowych na stanowiskach wymagających kwalifikacji pedagogicznych

przysługuje uprawnienie do emerytury na warunkach przewidzianych w art. 88 ust.

1 Karty Nauczyciela wtedy, gdy są nauczycielami mianowanymi i gdy przeszły do

pracy w takich jednostkach ze szkół lub innych placówek wymienionych w art. 1 pkt

1-5 tej ustawy”, wypada z kolei zauważyć – co zapewne umknęło uwadze skarżącej

– że powołany wyrok zapadł w czasie, w którym, zgodnie z art. 1 ust. 2 Karty

Nauczyciela, osoby w nim wskazane podlegały tej ustawie, w związku z czym

przysługiwały im również uprawnienia emerytalne przewidziane w art. 88 ust. 1. W

świetle tych argumentów należy uznać, że nie istnieje sygnalizowana przez

skarżącą rozbieżność w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na treści art.

39814

k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.