II KK 19/13

Sygn. akt II KK 19/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)

SSN Roman Sądej

Protokolant Anna Janczak

w sprawie W. S.

skazany z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 19 lutego 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od

wyroku Sądu Rejonowego w P.

z dnia 4 grudnia 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę W. S.

przekazuje Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego

rozpoznania.

UZASADNIENIE

2

Wyrokiem zaocznym z dnia 4 grudnia 2009 r. Sąd Rejonowy w P. uznał W.

S. za winnego tego, że w okresie od 24 czerwca 1997 r. do 21 lipca 2004 r. oraz

od 23 maja 2005 r. do 28 stycznia 2007 r. i od 28 lutego 2007 r. do 8 maja 2007 r.

w P. będąc na mocy ustawy zobowiązany do łożenia na utrzymanie małoletniego

syna M. S. uporczywie uchylał się od wykonania tego obowiązku, czym naraził go

na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, przy czym czynu

tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu ponad 6 miesięcy kary pozbawienia

wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne – to jest czynu z art. 209

§ 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na mocy art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1

k.k. wymierzył mu karę roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności, której

wykonanie na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesił na

okres lat czterech, zobowiązując oskarżonego, na podstawie art. 72 § 1 pkt 3 k.k.,

do wykonania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie nieletniego

syna M. S.

Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 6 stycznia 2010 r., nie był przez strony

zaskarżony.

W dniu 24 stycznia 2013 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja

Prokuratora Generalnego, skarżąca ten wyrok w całości, na korzyść skazanego.

W kasacji tej podniesiono jeden zarzut, a to:

rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu prawa

karnego procesowego – art. 410 k.p.k., polegającego na pominięciu przez sąd

wynikających z akt sprawy istotnych okoliczności mających znaczenie dla

prawidłowego określenia czasu popełnienia czynu z art. 209 § 1 k.k., w tym

dotyczących uprzedniej karalności oskarżonego za czyn z art. 209 § 1 k.k., na

skutek czego doszło do wadliwego określenia granic czasowych przypisanego mu

czynu i skazania go za uchylanie się od ciążącego obowiązku alimentacyjnego na

rzecz małoletniego syna M. S. w okresie od dnia 24 czerwca 1997 r. do dnia 21

lipca 2004 r. oraz od dnia 23 maja 2005 r. do dnia 28 stycznia 2007 r. i od dnia 28

lutego 2007 r. do dnia 8 maja 2007 r., pomimo iż prawomocnym wyrokiem Sądu

Rejonowego z dnia 23 maja 2001 r., W. S. został skazany za taki sam czyn

popełniony na szkodę tego samego pokrzywdzonego w okresie od marca 1998 r.

do października 2000 r. oraz do niezasadnego przypisania mu okresu

3

niealimentacji od czerwca 1997 r. do listopada 1997 r., pomimo braku

ustawowego znamienia uporczywości

i wniósł o:

uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w

P. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna.

Zaskarżony nią wyrok wydano z rażącą obrazą przywołanego w zarzucie

kasacji przepisu prawa procesowego, to jest art. 410 k.p.k., przy czym charakter

tego uchybienia świadczy o możliwości jego istotnego wpływu na treść owego

wyroku.

Nie ulega wątpliwości, że W. S. był już wcześniej karany za występek z art.

209 § 1 k.k. popełniony wobec swojego syna M. S.. W szczególności wyrokiem

Sądu Rejonowego w W. z dnia 23 maja 2001 r., został on skazany za taki czyn na

karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania na okres lat trzech. Czas popełnienia przez oskarżonego tegoż

przestępstwa Sąd wówczas ustalił w okresie od marca 1998 r. do października

2000 r. Odpis tego prawomocnego wyroku znajdował się w aktach niniejszej

sprawy w czasie wydania zaskarżonego wyroku (k. 68). Równie bezsporne jest

też i to, że matka pokrzywdzonego – A. S. przesłuchana w postępowaniu

przygotowawczym zeznała (k. 36-37), że w sierpniu, wrześniu i październiku 1997

r. oskarżony płacił zasądzone na rzecz syna alimenty, zaniechał tego dopiero od

listopada 1997 r.

Na rozprawie głównej w dniu 4 grudnia 2009 r. Sąd Rejonowy w P. odczytał

te zeznania A. S., a także zaliczył w poczet zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego odpis wspomnianego wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 23

maja 2001 r. (k. 102).

Pomimo treści tych dowodów, Sąd Rejonowy w P. nie zweryfikował w

zaskarżonym wyroku czasu popełnienia przypisanego nim oskarżonemu

przestępstwa z art. 209 § 1 k.k. poprzez uwzględnienie treści owego wyroku.

Takie zaniechanie stanowiło z pewnością rażące uchybienie przepisowi art. 410

k.p.k., zgodnie z którym podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt

okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej. Ten wymóg oznacza nie tylko

to, że sąd nie może opierać się na materiale nieujawnionym na rozprawie, ale też

4

i to, że wyroku nie wolno wydawać na podstawie części ujawnionego materiału

dowodowego, bowiem musi on być wynikiem analizy całokształtu ujawnionych

okoliczności.

Sąd Rejonowy w P. poprzez wspomniane zaniechanie tego wymogu nie

dopełnił, czego efektem stało się to, że przypisał oskarżonemu popełnienie

występku z art. 209 § 1 k.k. w okresie, który w dość znacznym zakresie pokrywał

się z przyjętym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w W., czasem

popełnienia na szkodę tej samej osoby przypisanego mu, tak samo

zakwalifikowanego, występku.

Zważywszy na rażący charakter tego uchybienia skutkującego w istocie

dwukrotnym skazaniem W. S. za przestępstwo niealimentacji na szkodę syna

popełnione w okresie od marca 1998 r. do października 2000 r., uznać należało

możliwość jego istotnego wpływu na treść zaskarżonego kasacją wyroku. Tym

bardziej gdy się nadto zważy, iż przypisano nim skazanemu popełnienie tegoż

przestępstwa niealimentacji w warunkach powrotu do przestępstwa określonych w

art. 64 § 1 k.k. Niewątpliwie prawidłowe określenie ram czasowych przypisanego

oskarżonemu przestępstwa z art. 209 § 1 k.k. ma istotne znaczenie dla przyjęcia

iż zostało ono popełnione w warunkach art. 64 § 1 k.k. Uwzględniając, że

oskarżony karę orzeczoną wobec niego w sprawie Sądu Rejonowego w W.

odbywał w okresie od 22 lipca 2004 r. do 22 maja 2005 r. (k. 69) i to skazanie było

podstawą do przyjęcia wobec niego recydywy w niniejszej sprawie, oczywiste jest,

iż nieprawidłowo Sąd Rejonowy w P. uznał – w zaskarżonym wyroku – że

działanie oskarżonego w warunkach powrotu do przestępstwa obejmowało

wszystkie przypisane mu okresy niealimentacji. Tymczasem bezspornie jego

przestępcze zachowanie przed majem 2005 r. nie mogło być zakwalifikowane z

art. 64 § 1 k.k., bo przesłanki do zastosowania tego przepisu zaistniały dopiero od

23 maja 2005 r. Konieczność korekty tego rozstrzygnięcia jest więc niewątpliwa, a

stwierdzone uchybienie też mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego

wyroku i to nie tylko na sam sposób zakwalifikowania przypisanego oskarżonemu

czynu, ale i na wymierzoną za jego dokonanie karę.

Wszystkie te okoliczności zdecydowały o uznaniu oczywistej zasadności

rozpoznawanej kasacji.

5

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w P. uwzględni

powyższe uwagi, mające swoje oparcie tak w obowiązujących przepisach, jak i

okolicznościach w sprawie ujawnionych.

Z tych wszystkich względów, orzeczono jak wyżej.