IV KK 309/12

Sygn. akt IV KK 309/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Włodzimierz Wróbel

SSA del. do SN Dorota Wróblewska

Protokolant Jolanta Grabowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Mieczysława Tabora

w sprawie P. S.

w przedmiocie wydania wyroku łącznego

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 21 lutego 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na korzyść

od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w C.

z dnia 10 stycznia 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę P. S. przekazuje Sądowi

Rejonowemu w C. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

P. S. został skazany następującymi prawomocnymi wyrokami:

I. Sądu Rejonowego z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt IX K 1801/08, za czyn

z art. 286 § 1 k.k., popełniony w lipcu 2008 r. - na karę 1 roku pozbawienia

wolności i na podstawie art. 33 § 2 k.k. na karę grzywny w wymiarze 40

stawek dziennych po 10 zł oraz za czyn z art. 270 § 1 k.k., popełniony w

2

dniu 28 lipca 2008 r. - na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, z

orzeczeniem kary łącznej w wymiarze 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia

wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby

(k.55-56); postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 23 września 2010 r.,

sygn. akt Ko 4333/10 (k. 126-127), utrzymanym w mocy postanowieniem

Sądu Okręgowego z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. VII Kzw 799/10 (k. 128-

129) - zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności, natomiast karę

grzywny postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 14 lipca 2010 r., sygn.

akt IX 1 Ko 2431/10 (k. 130), utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu

Okręgowego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt IV Kzw 661/10 (k.

131), zamieniono na karę 20 dni zastępczej kary pozbawienia wolności,

którą skazany odbył w okresie od 3 grudnia 2010 r. do 23 grudnia 2010 r.;

II. Sądu Rejonowego z dnia 13 lipca 2009 r., sygn. akt VII K 461/09, za czyn z

art. 286 § 1 k.k., popełniony w dniu 30 października 2008 r. - na karę 10

miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania na okres 4 lat próby oraz na mocy art. 33 § 2 k.k. - na karę

grzywny w wymiarze 30 stawek dziennych po 10 zł (k. 132);

postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt

Ko 2081/10 (k. 133), utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu

Okręgowego z dnia 15 listopada 2010 r., sygn. akt IV Kzw 598/10 (k. 134) -

zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności;

III.Sądu Rejonowego z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II K 658/09/K, za

czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., popełniony w okresie od 28 lipca

2008 r. do 3 września 2008 r. - na karę 1 roku pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby oraz na

mocy art. 33 § 2 k.k. - na karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych

po 10 zł (k. 135); postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 11 czerwca

2010 r., sygn. akt. II Ko 1660/10/K (k. 136) - zarządzono wykonanie kary

pozbawienia wolności;

IV. Sądu Rejonowego z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt VII K 1485/09, za

czyny z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i art. 91 § 1 k.k., popełnione w

czerwcu i w lipcu 2008 r. - na karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia

wolności oraz na mocy art. 33 § 2 k.k. - na karę grzywny w wymiarze 100

stawek dziennych po 10 zł oraz za czyny z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 91 §

3

1 k.k., popełnione w czerwcu i w lipcu 2008 r. - na karę 8 miesięcy

pozbawienia wolności, za które to czyny wymierzono karę łączną 1 roku i 8

miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania na okres 4 lat próby (k. 138);

V. Sądu Rejonowego z dnia 26 lutego 2010 r., sygn. akt VII K 729/10, za czyny

z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., popełnione w dniach 17,18,19 i

21 sierpnia 2009 r. - na karę 2 lat pozbawienia wolności, z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby (k. 36);

VI. Sądu Rejowego z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt Xl K 399/10, za czyny z

art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., popełnione w dniach 2, 3 i 7

kwietnia 2009 r., - na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby oraz na

mocy art. 33 § 2 k.k. - na karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych

po 10 zł (k. 139-140);

VII. Sądu Rejowego z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt XVI K 778/10, za czyn

z art. 286 § 1 k.k., popełniony w dniu 10 października 2009 r. - na karę 8

miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania na okres 2 lat próby oraz na mocy art. 33 § 2 k.k. - na karę

grzywny w wymiarze 30 stawek dziennych po 10 zł (k. 141);

VIII. Sądu Rejonowego z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt XVI K

1010/10, za czyny z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., popełnione w

dniach od dnia 23 listopada 2009 r. do dnia 4 grudnia 2009 r. - na karę 1

roku pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na

okres 5 lat próby oraz na mocy art. 33 § 2 k.k. - na karę grzywny w

wymiarze 50 stawek dziennych po 20 zł (k. 142);

IX. Sądu Rejonowego z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt XVI K 1305/10, za

czyn z art. 286 § 1 k.k., popełniony w dniu 18 lutego 2010 r. - na karę 10

miesięcy pozbawienia wolności oraz na mocy art. 33 § 2 k.k. - na karę

grzywny w wymiarze 20 stawek dziennych po 10 zł (k. 143).

Sąd Rejonowy wyrokiem łącznym z dnia 10 stycznia 2012 r, sygn. akt XVI K

137/11:

1. na mocy art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. oraz art. 569 § 1 k.k. połączył orzeczone

wobec skazanego P. S. wyrokami: Sądu Rejonowego z dnia 19 stycznia

2009 r., sygn. akt. IX K 1801/08, Sądu Rejonowego z dnia 13 lipca 2009 r.,

4

sygn. akt. VII K 461/09, Sądu Rejonowego z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn.

akt II K 658/09 i Sądu Rejonowego z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. VII K

1485/09 kary pozbawienia wolności, opisane w punkcie I, II, III i IV i

wymierzył skazanemu karę łączną 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności

oraz karę łączną grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych po 10 zł;

2. na zasadzie art. 576 § k.p.k. wyroki opisane w pkt I, II, III i IV (w wyroku

omyłkowo podano „VI") w części nie objętej wyrokiem łącznym pozostawił do

odrębnego wykonania;

3. na zasadzie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie w zakresie wyroków

opisanych w punktach V, VI, VII, VIII i IX części wstępnej wyroku;

4. na mocy art. 63 § 1 k.k. zaliczył na poczet orzeczonej kary łącznej

pozbawienia wolności okresy odbytej już przez skazanego kary pozbawienia

wolności, a na poczet kar grzywny zaliczył odbytą przez skazanego

zastępczą karę pozbawienia wolności 20 dni, którą odbywał w okresie od 3

grudnia 2010 r. do 23 grudnia 2010 r., na mocy postanowienia z dnia 14

lipca 2010 r.;

5. na zasadzie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił skazanego P. S. od obowiązku

ponoszenia kosztów sądowych związanych z wydaniem wyroku łącznego.

Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 27

stycznia 2012 r.

Od w/w wyroku łącznego Sądu Rejonowego w C. kasację złożył Prokurator

Generalny. Zaskarżył go w całości i zarzucając:

1. rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów

prawa materialnego - art. 4 § 1 k.k., polegające na zastosowaniu przez sąd

ustawy nowej i orzeczeniu - po myśli art. 89 § 1a k.k. - kary łącznej

bezwzględnego pozbawienia wolności za zbiegające się przestępstwa, za

które na mocy wyroków jednostkowych orzeczono kary bezwzględnego

pozbawienia wolności oraz karę pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania, mimo że w czasie popełnienia przestępstw

obowiązywała ustawa względniejsza dla skazanego, gdyż przepis art. 89 § 1

k.k., w brzmieniu obowiązującym do dnia 8 czerwca 2010 r. wykluczał

możliwość orzeczenia w takiej sytuacji kary łącznej bezwzględnego

pozbawienia wolności, co obligowało sąd do jego zastosowania;

5

2. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa

procesowego – art. 572 k.p.k., polegające na uznaniu, że brak jest warunków

do wydania wyroku łącznego i umorzeniu postępowania w tym przedmiocie w

zakresie wyroków: Sądu Rejonowego z dnia 26 lutego 2010 r., sygn. akt VII K

729/10, Sądu Rejonowego z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt. XI K 399/10,

Sądu Rejonowego z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt XVI K 778/10 i Sądu

Rejonowego z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt XVI K 1010/10 mimo,

że czyny objęte tymi wyrokami oraz czyn objęty wyrokiem Sądu Rejonowego

z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt VII K 1485/09, pozostawały w realnym

zbiegu i wymierzono za nie kary podlegające łączeniu, co w konsekwencją

skutkowało rażącym naruszeniem prawa materialnego - przepisu art. 85 k.k.,

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Rejonowemu w C. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Kasacja zasługuje na uwzględnienie.

W zaskarżonym kasacją wyroku łącznym Sąd Rejonowy w C., uznając, że

zachodzą przesłanki z art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k., połączył w pkt 1 części

dyspozytywnej wyroku, jednostkowe kary pozbawienia wolności o charakterze

bezwzględnym, orzeczone wobec P. S. wyrokami: Sądu Rejonowego o sygn. akt IX

K 1801/08, Sądu Rejonowego o sygn. akt VII K 461/09 i Sądu Rejonowego o sygn.

akt II K 658/09 - z karami pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 2 miesięcy

pozbawienia wolności oraz 8 miesięcy pozbawienia wolności, połączonymi karą

łączną 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania na okres 4 lat, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego o sygn. akt VII K

1485/09.

W następstwie połączenia wymienionych wyżej skazań Sąd Rejonowy w C.

wymierzył P. S. karę łączną 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności.

Jakkolwiek w podstawie prawnej wymiaru bezwzględnej kary łącznej

pozbawienia wolności, wymierzonej w następstwie połączenia opisanych wyżej

skazań, Sąd ten nie wskazał przepisu art. 89 § 1a k.k., to jednak w istocie

zastosował uregulowanie zawarte w tym przepisie. Ustawą z dnia 5 listopada 2009

r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustaw

- Kodeks karny wykonawczy, ustawy - Kodeks karny skarbowy i innych ustaw (Dz.

U. Nr 206, poz. 1589) została bowiem rozszerzona dyspozycja przepisu art. 89 k.k.

6

o § 1a, w myśl którego, w razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary

pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania sąd może w

wyroku łącznym orzec karę łączną pozbawienia wolności bez warunkowego

zawieszenia jej wykonania.

Przepis ten wszedł w życie w dniu 8 czerwca 2010 r.

Przed tą datą unormowanie art. 89 § 1 k.k., zdaniem Sądu Najwyższego,

wykluczało możliwość wymierzenia w wyroku łącznym kary bezwzględnego

pozbawienia wolności, powstałej z połączenia kar jednostkowych pozbawiania

wolności orzeczonych również z warunkowym zawieszeniem ich wykonania.

W uchwale z dnia 27 marca 2001 r., I KZP 2/01, OSNKW 2001, z. 5-6, poz.

41, Sąd Najwyższy stwierdził bowiem, że w razie skazania za zbiegające się

przestępstwo na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania i bez warunkowego jej zawieszenia- orzeczenie kary bez warunkowego

zawieszenia jej wykonania w wyroku łącznym (art. 89 § 1 k.k.) nie jest

dopuszczalne. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy podniósł m. in. cyt.

„normatywna treść tego przepisu (tj. art. 89 § 1 k.k.) sprowadza się zatem do dwóch

elementów: pierwszy określa rodzaj kar, które mogą być objęte karą łączną w

wyroku łącznym, drugi zaś wyznacza końcowy, dopuszczalny wynik łączenia

wyrażający się w karze z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Nie ma tu więc

w ogóle mowy o możliwości orzeczenia kary łącznej bez warunkowego zawieszenia

jej wykonania. Gdyby ustawodawca dla układu określonego art. 89 § 1 k.k.

dopuszczał możliwość wymierzenia kary bez warunkowego zawieszenia jej

wykonania to przepis ten musiałby mieć inne brzmienie, a mianowicie: „sąd może

orzec karę łączną bez warunkowego zawieszenia, albo zawiesić jej wykonanie

jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 69”. Pomimo krytycznych glos do tej

uchwały (por. J. Matras, Prokuratura i Prawo 2002, nr 1, s. 119 i in., W.

Marcinkowski, Wojskowy Przegląd Prawniczy 2002, nr 3, s. 160 i in., K.

Grzegorczyk, Wojskowy Przegląd Prawniczy 2001, nr 2, s. 150 i in., M. Gajewski,

Monitor Prawniczy 2001, nr 18, s. 940-942), w orzecznictwie Sądu Najwyższego,

już od ponad jedenastu lat prezentowana jest w omawianej kwestii wykładnia art.

89 § 1 k.k. taka jak w uchwale z 27 marca 2001, I KZP 2/01, por. m.in. wyroki

Sądu Najwyższego: z dnia 8 stycznia 2003 r., V KK 403/02, R-OSNKW 2003, poz.

23, z dnia 3 kwietnia 2003 r., IV KK 113/03, R-OSNKW 2003, poz. 713, z dnia 22

czerwca 2004 r., V KK 50/04, niepubl., z dnia 5 października 2004 r., V KK 224/04,

7

OSNKW 2004, z. 10, poz. 98, z dnia 14 kwietnia 2005 r., III KK 54/05, R-OSNKW

2005, poz. 778, z dnia 15 listopada 2005 r., IV KK 256/05, R-OSNKW 2005, poz.

2056, z dnia 16 grudnia 2005 r., V KK 414/05, R-OSNKW 2005, poz. 2519, z dnia

19 października 2006 r., V KK 191/06, R-OSNKW 2006, poz. 1989, z dnia 19

grudnia 2006 r., IV KK 446/06, R-OSNKW 2006, poz. 2500, z dnia 14 marca 2007

r., II KK 6/07, R-OSNKW 2007, poz. 609, z dnia 24 kwietnia 2007 r., IV KK 155/07,

KZS 2007, nr 9, poz. 17, z dnia 12 czerwca 2007 r., V KK 132/07, R-OSNKW 2007,

poz. 1261, z dnia 19 grudnia 2007 r., III KK 408/07, R-OSNKW 2007, poz. 2898, z

dnia 19 marca 2008 r., IV KK 45/08, KZS 2008, nr 5, poz. 66, z dnia 9 czerwca

2008 r., III KK 124/08, R-OSNKW 2008, poz. 1227, z dnia 11 lipca 2008 r., III KK

82/08, R-OSNKW 2008, poz. 1456, z dnia 26 listopada 2008 r., III KK 317/08, R-

OSNKW 2008, poz. 2399, z dnia 26 marca 2009 r., IV KK 69/09, R-OSNKW 2009,

poz. 841, z dnia 5 sierpnia 2010 r., 1 III KK 67/10, R- OSNKW 2010, poz. 1537, z

dnia 20 października 2010 r., IV KK 297/10, R-OSNKW 2010, poz. 2005, z dnia 8

lutego 2011 r., III KK 414/10, R-OSNKW 2011, poz. 270.

Jak wskazał dobitnie Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 5

października 2004 r., V KK 224/04, cyt. „Krytycy tej uchwały nie wczytali się

zapewne uważnie w treści zapisane w jej uzasadnieniu, z których wcale nie wynika,

- jak chcieliby - że w tej sytuacji, gdy sąd staje wobec zagadnienia połączenia kary

pozbawienia wolności orzeczonej jako kara bezwzględna z karą pozbawienia

wolności orzeczoną z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, musi on orzec

karę z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Przepis art. 89 § 1 k.k. taką

możliwość jedynie przewiduje i to pod warunkiem, że zachodzą warunki określone

w art. 69 k.k. Nie jest to zatem i nie może być obligatoryjne. Konkluzji takiej nie

tylko bowiem nie da się wyczytać z treści przepisu art. 89 § 1 k.k., ale także nie

dałoby się jej pogodzić ze zdrowym rozsądkiem. Nie ma bowiem żadnych

sensownych racji, dla których osoba skazana na karę pozbawienia wolności

wymierzoną bez warunkowego zawieszenia jej wykonania miała korzystać z

dobrodziejstwa probacji tylko dlatego, że obok przestępstwa, za które tę karę

wymierzono, popełniła także inne przestępstwo, za które wymierzono karę

pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a kara ta

podlega połączeniu z karą wymierzoną jako bezwzględna. Już w uzasadnieniu

uchwały z dnia 21 listopada 2001 r., I KZP 14/01, OSNKW 2002, nr 1-2, poz. 1, Sąd

Najwyższy zauważył, że tezę uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2001 r.

8

„odnosić należy jedynie do sytuacji, w której sąd dochodzi do przekonania, iż

zachodzą przesłanki do warunkowego zawieszenia wykonania kary łącznej,

określone w art. 69 k.k. Sens tej uchwały jest zatem taki, iż w wypadku, gdy

przesłanki z art. 69 k.k. nie zachodzą sąd nie może połączyć węzłem kary łącznej

kar z warunkowym zawieszeniem i bez warunkowego zawieszenia wykonania oraz

zawiesić wykonania kary łącznej (w takiej sytuacji nie dochodzi do wydania wyroku

łącznego), nie zaś taki, że w każdym wypadku opisanego zbiegu obowiązany jest

orzec karę łączną z warunkowym zawieszeniem jej wykonania”.

Istniejąca po wprowadzeniu art. 89 § 1a k.k. możliwość orzeczenia w wyroku

łącznym bezwzględnej kary pozbawienia wolności, w przypadku łączenia kar

jednostkowych pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania,

jak również w następstwie połączenia jednostkowych kar bezwzględnych

pozbawienia wolności, z karami, których wykonanie zostało warunkowo zawieszone

- jest oczywiście mniej korzystna dla skazanego w stosunku do poprzednio

obowiązującego stanu prawnego.

Ponieważ kara łączna jest instytucją prawa karnego materialnego, zatem w

takiej sytuacji winny mieć zastosowanie reguły intertemporalne określone w art. 4 §

1 k.k., co oznacza, że jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna, niż w

czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową, jednakże należy

zastosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla

sprawcy.

Tym samym możliwość wymierzenia w wyroku łącznym, na podstawie art. 89

§ 1a k.k., kary łącznej pozbawienia wolności o charakterze bezwzględnym,

dotyczyć może wyłącznie skazań na kary pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem ich wykonania, orzeczone za przestępstwa-popełnione po dniu 8

czerwca 2010 r. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 lutego 2011 r., III KK

414/10 R-OSNKW 2011 r. poz. 270, z dnia 12 kwietnia 2011 r., V KK 74/11,

OSNKW 2011, z. 6, poz. 54 z dnia 13 kwietnia 2011 r., IV KK 39/11, R-OSNKW

2011, poz. 774, z dnia 9 maja 2011 r., V KK 108/11, R-OSNKW 2011, poz. 927, z

dnia 14 czerwca 2011 r., IV KK 159/11, R-OSNKW 2011, poz. 1134, z dnia 15

czerwca 2011 r., II KK 108/11, R-OSNKW 2011, poz. 1146, z dnia 2 sierpnia 2011,

IV KK 186/11, R-OSNKW 2011, poz. 1399, z dnia 8 listopada 2011, IV KK 171/11,

R-OSNKW 2011, poz. 2029).

9

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że wszystkie czyny, za które

wymierzono P. S. wskazanymi wyżej wyrokami o sygn. akt: IX K 1801/08, VII K

461/09, II K 658/09/K i VII K 1485/09 - jednostkowe kary pozbawienia wolności,

objęte przez Sąd Rejonowy w C. zaskarżonym kasacją wyrokiem łącznym, zostały

popełnione przez tego skazanego przed dniem 8 czerwca 2010 r.

Zatem orzeczenie w w/w wyroku łącznym kary łącznej pozbawienia wolności

o charakterze bezwzględnym za zbiegające się przestępstwa popełnione przed

dniem 8 czerwca 2010 r., za które wymierzono kary pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem ich wykonania, jak i bez warunkowego zawieszenia -

stanowi rażące naruszenie art. 4 § 1 k.k. Sąd Najwyższy rozpoznając sprawy

dotyczące kwestii łączenia kar w przypadku przestępstw popełnionych przed i po

przedmiotowej nowelizacji, niejednokrotnie stwierdzał, że normy wynikające z art.

89 § 1 i 1a k.k. mają charakter materialnoprawny, wobec czego należy do nich

odnosić reguły intertemporalne zawarte w art. 4 § 1 k.k. (por. m.in. wyroki: z dnia 12

października 2011 r., V KK 275/11, R-OSNKW 2011, poz. 1823, z dnia 8 listopada

2011 r., IV KK 171/11, R-OSNKW 2011, poz. 2029, z dnia 8 lutego 2012 r., IV KK

238/11, Lex nr 1163357, z dnia 3 kwietnia 2012 r., IV KK 72/12 Lex nr 1163354, z

dnia 22 listopada 2012 r., V KK 290/12, Lex nr 1228653, z dnia 17 stycznia 2013 r.,

II KK 84/12, niepublikowany).

W uzasadnieniu wyroku w sprawie V KK 290/12 Sąd Najwyższy wskazał, że

treść art. 89 § 1 k.k. sprzed nowelizacji i jej konsekwencje na płaszczyźnie wymiaru

kary łącznej, jakie zostały zidentyfikowane w judykaturze, muszą być brane pod

uwagę w procesie oceny ustawy na potrzeby rozstrzygnięcia, czy jest ona

względniejsza dla sprawcy. Przypomniał, że Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie

podkreślał, iż dla potrzeby odczytania aktualnego brzmienia przepisu należy

sięgnąć po utrwalony, jednolity, jednoznaczny, powszechny oraz autorytatywny

sposób jego rozumienia wyrażony w judykaturze Sądu Najwyższego, bądź

Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wtedy uznać można, że w praktyce

stosowania ów przepis nabrał takiej właśnie treści (por. m.in. wyroki Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2005 r., SK 26/02, OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 29,

z dnia 3 października 2000 r., K 33/99, OTK ZU nr 6/2000, poz. 188, z dnia 2

czerwca 2009 r., SK 31/08, OTK ZU nr 6/A/2009, poz. 83, z dnia 24 czerwca 2008

r., sygn. SK 16/06, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 85). Stosując więc reguły

intertemporalne zawarte w Kodeksie karnym, w szczególności zaś art. 4 § 1 k.k.,

10

przy dekodowaniu treści normy wynikającej z przepisów ustawy poprzednio

obowiązującej należy uwzględniać to rozumienie owych przepisów, jakie

przyjmowano powszechnie w orzecznictwie w czasie występowania okoliczności

faktycznych będących przedmiotem oceny prawnej. W sprawie będącej

przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia chodziło o rozumienie znaczenia

normatywnego art. 89 § 1 k.k. w czasie popełnienia przestępstw, których dotyczyły

prawomocne wyroki objęte następnie zaskarżonym wyrokiem łącznym Sądu

Rejonowego w C.

W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy w C. rażąco naruszył również

dyspozycje przepisów art. 85 k.k. i art. 572 k.p.k.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Prokuratora Generalnego, że Sąd nie

dostrzegł, iż czyny popełnione przez P. S. w czerwcu i lipcu 2008 r., za które został

on skazany wyrokiem Sądu Rejonowego o sygn. akt VII K 1485/09, wydanym w

dniu 11 lutego 2010 r., pozostawały w realnym zbiegu z czynami, za które w/w

został osądzony wyrokami opisanymi w punktach V-VIII części wstępnej wyroku

łącznego (co do których Sąd Rejonowy w pkt 2 wyroku umorzył na zasadzie art.

572 k.p.k. postępowanie o wydanie wyroku łącznego), tj. wyrokami: Sądu

Rejonowego z dnia 26 lutego 2010 r., sygn. akt VII K 729/10, za czyny popełnione

w dniach 17, 18, 19 i 21 sierpnia 2009 r., Sądu Rejonowego z dnia 17 lutego 2010

r., sygn. akt XI K 399/10, za czyny popełnione w dniach 2, 3 i 7 kwietnia 2009 r.,

Sądu Rejonowego z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. XVI K 778/10, za czyn

popełniony w dniu 10 października 2009 r. i Sądu Rejonowego z dnia 19

października 2010 r., sygn. XVI K 1010/10, za czyny popełnione w dniach od 23

listopada do 4 grudnia 2009 r.

Wyrokiem chronologicznie pierwszym w tej grupie jest wyrok Sądu

Rejonowego o sygn. akt VII K 1485/09, wydany w dniu 11 lutego 2010 r., natomiast

wszystkie czyny objęte pozostałymi wymienionymi wyrokami zostały popełnione

przez P. S. przed wydaniem wyroku o sygn. VII K 1485/09.

Tym samym przedmiotowe czyny pozostają w realnym zbiegu, co powoduje,

że wymierzone za nie kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich

wykonania i kary grzywny podlegają łączeniu na zasadach określonych w art. 86 §

1 k.k.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że orzeczenie kar

jednostkowych nawet z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, w wypadku

11

realnego zbiegu przestępstw, za które kary te wymierzono, zawsze prowadzi do

konieczności orzeczenia kary łącznej na podstawie art. 85 i 86 k.k. (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2006 r., IV KK 332/06, R-OSNKW 2006,

poz. 2067).

Stwierdzone uchybienia Sądu Rejonowego w C. są rażące i miały one

istotny wpływ na treść wydanego przez ten Sąd wyroku łącznego, bowiem w ich

następstwie doszło zarówno do zaniechania połączenia kar jednostkowych

podlegających obligatoryjnemu łączeniu, jak i bezpodstawnego połączenia kar

pozbawienia wolności z warunkowym i bez warunkowego zawieszenia ich

wykonania i wymierzenia kary pozbawienia wolności o charakterze bezwzględnym,

mimo że połączone kary jednostkowe zostały wymierzone za czyny popełnione

przez skazanego przed dniem 8 czerwca 2010 r.

Kierując się przedstawionymi wyżej względami Sąd Najwyższy z mocy art.

537 § 2 k.p.k. orzekł jak w wyroku.