V KK 14/13

Sygn. akt V KK 14/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący)

SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca)

SSN Barbara Skoczkowska

Protokolant Anna Kowal

w sprawie K. J.

skazanego z art. 286 § 1 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk

w dniu 21 lutego 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w Ż.

z dnia 29 marca 2012 r.,

1) uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej

zobowiązania K. J., na podstawie art. 46 § 1 kk, naprawienia

szkody wyrządzonej przestępstwem,

2) obciąża Skarb Państwa wydatkami związanymi z

rozpoznaniem kasacji.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Ż., orzekając na podstawie art. 343 § 6 k.p.k., uwzględnił

wniosek o skazanie K. J. bez rozprawy i wyrokiem z dnia 29 marca 2012 r., sygn./

…/uznał go za winnego tego, że w dniu 7 lutego 2007 r. w Ż., działając w celu

2

osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadził w błąd pracownika firmy „D.” w Ż. co

do swego zatrudnienia, zarobków, możliwości oraz zamiaru spłaty kredytu i

doprowadził C./…/ Bank SA do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci

udzielenia mu kredytu w kwocie 848 zł na zakup aparatu fotograficznego marki

Premier i karty pamięci Toshiba, tj. dokonania przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. i za

to na podstawie powołanego przepisu wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia

wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres 2 lat próby oraz na

podstawie art. 46 § 1 k.k. nałożył na oskarżonego obowiązek naprawienia szkody

wyrządzonej przestępstwem w całości przez zapłatę na rzecz C./…/ Bank SA kwoty

848 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie nie zostało zaskarżone i uprawomocniło się bez

postępowania odwoławczego.

Obecnie, wyrok wydany w tej sprawie został zaskarżony na korzyść

oskarżonego przez Prokuratora Generalnego w części dotyczącej obowiązku

naprawienia szkody na rzecz C./…/ Bank SA nałożonego przez Sąd Rejonowy na

K. J.

Autor kasacji zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku

naruszenie prawa procesowego, tj. art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k.

polegające na uwzględnieniu wadliwego wniosku prokuratora o wydanie wobec

osk. K. J. wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy, co w konsekwencji

doprowadziło do rażącego naruszenia art. 415 § 5 k.p.k. w wyniku nałożenia na

oskarżonego obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem w całości

przez zapłatę na rzecz C./…/ Bank SA kwoty 848 zł pomimo, że o roszczeniu

wynikającym z popełnienia tego przestępstwa wcześniej prawomocnie

rozstrzygnięto w postępowaniu cywilnym.

Na podstawie tak sformułowanego zarzutu autor kasacji wniósł o uchylenie

wyroku w zaskarżonej części.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Kasacja wniesiona przez Prokuratora Generalnego na korzyść osk. K. J.

okazała się oczywiście zasadna, co przemawiało za rozpoznaniem jej na

posiedzeniu w trybie przewidzianym w art. 535 § 5 k.p.k., a w konsekwencji także

za uwzględnieniem sformułowanego w niej zarzutu oraz wniosku. Trzeba zgodzić

się ze skarżącym, że skierowanie przez prokuratora wniosku o skazanie bez

przeprowadzenia rozprawy, nawet przy uwzględnieniu, że wniosek ten jest

3

zaakceptowany przez oskarżonego, nie zwalnia sądu od przeprowadzenia kontroli

tego wniosku z punktu widzenia zgodności z przepisami obowiązującego prawa.

Stwierdzenie, że treść wniosku pozostaje w sprzeczności z prawem materialnym

lub narusza prawo procesowe, obliguje do wskazania stronom konieczności

dokonania odpowiednich zmian, a w wypadku braku akceptacji dla tych modyfikacji

ze strony podmiotów uprawnionych do zajmowania stanowiska w tej materii –

prowadzi do skierowania sprawy na drogę rozpoznania na zasadach ogólnych.

W realiach tej sprawy, wniosek prokuratora o wydanie wyroku skazującego

bez przeprowadzenia rozprawy, uzgodniony z oskarżonym, zawierał postulat

nałożenia na osk. K. J. na podstawie art. 46 § 1 k.k., obowiązku naprawienia

szkody wyrządzonej przestępstwem. Rzecz jednak w tym, że nakazem zapłaty

wydanym w dniu 26 sierpnia 2009 r. w sprawie VI Nc … przez Sąd Rejonowy, osk.

K. J. został zobowiązany w postępowaniu cywilnym do zapłaty kwoty wynikającej z

popełnienia przestępstwa będącego przedmiotem procesu w niniejszej sprawie na

rzecz podmiotu o nazwie F./…/ F./…/ SA, który na podstawie umowy cesji z dnia 31

lipca 2008 r., przejął przedmiotową wierzytelność od C./…/ Bank SA. Świadczą o

tym dokumenty zamieszczone w aktach postępowania przygotowawczego (k. – 1,

5, 9-10, 11-12). Sytuacja tego rodzaju stała na przeszkodzie orzekaniu w procesie

karnym w przedmiocie nałożenia obowiązku naprawienia szkody przewidzianego w

art. 46 § 1 k.k. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 415 § 5 zd. 2 k.p.k., obowiązku

naprawienia szkody nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia

przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym

prawomocnie orzeczono. Przy zaistnieniu zatem tożsamości podmiotowej i

przedmiotowej znajduje w opisywanej sytuacji zastosowanie powyższa klauzula

antykumulacyjna eliminująca możliwość nałożenia obowiązku naprawienia szkody

w oparciu o przepis art. 46 § 1 k.k. Ugruntowany przy tym jest pogląd, że zakaz

wynikający z art. 415 § 5 zd. 2 k.p.k. odnosi się do każdego określonego w ustawie

wypadku orzekania karnoprawnego obowiązku naprawienia szkody (por. wyroki

Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2006 r. IV KK 328/06 OSNKW 2007 z. 2,

poz. 14, z dnia 18 czerwca 2009 r. IV KK 145/09 OSNKW 2009 z. 9, poz. 77, z dnia

17 lutego 2011 r. II K.K. 20/11 LEX nr 785279) i to niezależnie od tego, czy

roszczenie zasądzone w postępowaniu cywilnym zostało skutecznie

wyegzekwowane. Skoro więc nakazem zapłaty wydanym w dniu 26 sierpnia 2009 r.

w sprawie VI Nc … przez Sąd Rejonowy, osk. K. J. został zobowiązany w

4

postępowaniu cywilnym do zapłaty kwoty wynikającej z popełnienia przestępstwa

będącego przedmiotem procesu w niniejszej sprawie, to Sąd Rejonowy w Ż.

orzekając na podstawie art. 343 § 6 k.p.k. nie miał już prawa nałożyć na w/w

oskarżonego obowiązku naprawienia szkody wnioskowanego przez oskarżyciela

publicznego. Nie ma bowiem wątpliwości, że przedmiotem obu rozstrzygnięć jest ta

sama wierzytelność wynikająca z przestępstwa przypisanego oskarżonemu. W tej

sytuacji, orzeczenie w przedmiocie ponownego nałożenia na osk. K. J. obowiązku

naprawienia szkody rażąco naruszało prawo procesowe i miało istotny wpływ na

treść wyroku, skoro nastąpiło z przekroczeniem zakazu wynikającego z art. 415 § 5

k.p.k.

Konsekwencją powyższej oceny było uwzględnienie kasacji i uchylenie

wyroku Sądu Rejonowego w zaskarżonej części. Z uwagi na to, że samo

rozstrzygnięcie sądu kasacyjnego o uchyleniu części wyroku zakwestionowanej

przez Prokuratora Generalnego eliminuje podniesione uchybienie i prowadzi do

uzyskania stanu zgodnego z prawem, nie zachodziła potrzeba wydania w tej

sprawie tzw. orzeczenia następczego.

Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.