III CZP 109/12

Sygn. akt III CZP 109/12

UCHWAŁA

Dnia 8 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z wniosku wierzyciela P. I. S.á.r.l. z siedzibą w L.

przeciwko dłużniczce M.W .

w przedmiocie skargi dłużniczki na czynności komornika sądowego J. B.

działającego przy Sądzie Rejonowym,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 8 marca 2013 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy w T.

postanowieniem z dnia 23 listopada 2012 r.,

"1. Czy art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.

o komornikach sądowych i egzekucji (tj. Dz.U. 2011 Nr 231 poz. 1376

z późn. zm.) znajduje zastosowanie w przypadku umorzenia

postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela, w sytuacji gdy

będący podstawą egzekucji nakaz zapłaty w postępowaniu

upominawczym utracił moc po wszczęciu egzekucji a przed

złożeniem przez wierzyciela wniosku o umorzenie postępowania?

2. W razie odpowiedzi pozytywnej, czy w sytuacji opisanej

w punkcie 1 zachodzi podstawa do obciążenia wierzyciela opłatą

stosunkową wskutek niecelowego w rozumieniu art. 49 ust. 4 ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji

(tj. Dz.U. 2011 Nr 231 poz. 1376 z późn. zm.) wszczęcia

postępowania egzekucyjnego?"

2

podjął uchwałę:

1) Artykuł 49 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.

o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r.

Nr 231, poz. 1376 ze zm.) ma zastosowanie także w przypadku

umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela

w sytuacji, gdy będący podstawą egzekucji nakaz zapłaty

w postępowaniu upominawczym utracił moc po wszczęciu

egzekucji;

2) odmawia podjęcia uchwały w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

3

Postanowieniem z dnia 18 maja 2012 r., Komornik Sądowy przy Sądzie

Rejonowym w W., na wniosek z dnia 18 maja 2012 r. wierzyciela P. I. S.a.r.l. z

siedzibą w L., umorzył postępowanie egzekucyjne - wszczęte przeciwko dłużniczce

M. W. na wniosek złożony w dniu 31 stycznia 2012 r. na podstawie tytułu

wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu

Rejonowego w L. z dnia 15 listopada 2011 r. sygn. akt […], zaopatrzonego w

klauzulę wykonalności z dnia 23 stycznia 2012 r. - oraz obciążył dłużniczkę

kosztami egzekucyjnymi (opłatą stosunkową) w kwocie 297,47 zł.

Sąd Rejonowy w T., postanowieniem z dnia 27 lipca 2012 r., oddalił skargę

dłużniczki na czynności komornika w zakresie obciążenia jej kosztami

postępowania egzekucyjnego. Obciążenie dłużniczki kosztami postępowania było

uzasadnione na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.

o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 231, poz. 1376

ze zm., dalej: „u.k.e.”), skoro komornik wydał postanowienie o umorzeniu

postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela w związku z utratą mocy

nakazu zapłaty. Rozpoznając zażalenie dłużniczki na postanowienie Sądu

pierwszej instancji, Sąd Okręgowy w T. powziął poważne wątpliwości, którym dał

wyraz w postanowieniu przytoczonym na wstępie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odpowiedź na przedstawione zagadnie prawne, dotyczące obciążenia

dłużnika opłatą stosunkową pobieraną przez komornika w razie umorzenia

postępowania o egzekucję świadczeń pieniężnych, wymaga w pierwszej kolejności

odniesienia się, jaka w okolicznościach sprawy powinna być prawidłowa podstawa

umorzenia tego postępowania. Zgodnie bowiem z art. 49 ust. 2 u.k.e., w sprawach

o egzekucję świadczeń pieniężnych w przypadku umorzenia postępowania

egzekucyjnego na wniosek wierzyciela oraz na podstawie art. 823 k.p.c. komornik

pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 5% wartości świadczenia

pozostałego do wyegzekwowania, jednak nie niższej niż 1/10 i nie wyższej niż

dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia pieniężnego. Jednakże

w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela zgłoszony

przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, komornik

4

pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 1/10 przeciętnego

wynagrodzenia miesięcznego.

Przyczyną umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia

18 maja 2012 r., wskazaną w tym orzeczeniu, był wniosek wierzyciela, który wniósł

o to „w związku z utratą mocy nakazu zapłaty”. Żądanie wierzyciela umorzenia

postępowania egzekucyjnego jest wiążące dla komornika bez względu na podaną

przez wierzyciela przyczynę złożenia tego wniosku. Konsekwencją takiego

stanowiska wierzyciela jest konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego

przez organ egzekucyjny na podstawie art. 825 pkt 1 k.p.c. bez konieczności

weryfikacji, czy podana przez wierzyciela przyczyna jego żądania rzeczywiście

występuje. W okolicznościach sprawy, komornik nie ustalił przed wydaniem

postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, czy prawdziwa jest

okoliczność podana we wniosku wierzyciela, iż nakaz zapłaty zaopatrzony

w sądową klauzulę wykonalności faktycznie i z jakich przyczyn utracił moc.

Zgodnie z art. 505 § 1 k.p.c., w razie prawidłowego wniesienia sprzeciwu

nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym traci moc, a przewodniczący

wyznacza rozprawę i zarządza doręczenie powodowi sprzeciwu razem

z wezwaniem na rozprawę. Nie ma przepisów, które regulowałyby wprost

konsekwencje prawne związane z utratą mocy przez nakaz zapłaty wydany

w postępowaniu upominawczym w odniesieniu do toczącego się postępowania

egzekucyjnego na podstawie tego nakazu. Utrata mocy nakazu zapłaty

zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, w oparciu o który wszczęto postępowanie

egzekucyjne, może być następstwem błędnego przyjęcia przez sąd

uprawomocnienia się nakazu zapłaty (np. mimo wadliwego doręczenia tego nakazu

pozwanemu) albo przywrócenia terminu do wniesienia przez powoda sprzeciwu od

nakazu zapłaty. W piśmiennictwie prawniczym prezentowane są niejednolite

stanowiska dotyczące konsekwencji takiego stanu rzeczy. Według pierwszego

z nich, w takim przypadku postępowanie egzekucyjne powinno ulec umorzeniu

z urzędu, jako niedopuszczalne. Podstawę prawną umorzenia powinien stanowić

stosowany odpowiednio art. 824 § 1 pkt 2 k.p.c., według którego postępowanie

egzekucyjne umarza się w całości lub w części z urzędu, jeżeli wierzyciel lub

dłużnik nie ma zdolności sądowej albo gdy egzekucja ze względu na jej przedmiot

5

lub osobę dłużnika jest niedopuszczalna. Wprawdzie komornik, jako organ

egzekucyjny, nie dysponuje wiedzą o utracie przez nakaz zapłaty mocy,

ale umorzenie powinno być dokonane przez sąd nadzorujący egzekucję na

podstawie art. 759 § 2 k.p.c. Według drugiego stanowiska, w omawianej sytuacji

powinien znaleźć zastosowanie przez analogię art. 825 pkt 2 k.p.c.. Przepis ten nie

obejmuje wypadków pozbawienia wykonalności tytułów wykonawczych z mocy

ustawy, jednakże wobec braku skutecznego środka prawnego pozwalającego

w takim przypadku na umorzenie postępowania egzekucyjnego możliwe jest jego

umorzenie na wniosek na podstawie art. 825 pkt 2 k.p.c. stosowanego przez

analogię. Przedstawiany jest także pogląd, według którego do utraty mocy przez

nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym dochodzi na skutek

postanowienia sądu przywracającego termin do wniesienia sprzeciwu od nakazu

zapłaty, w konsekwencji to ostatnie orzeczenie powoduje w istocie prawomocne

pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, a więc jest samodzielną

podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika na

podstawie art. 825 pkt 2 k.p.c.

W ocenie Sądu Najwyższego, w analizowanej sytuacji nie ma podstaw do

zastosowanie w drodze analogii art. 824 § 1 pkt 2 k.p.c., tj. do umorzenia

postępowania egzekucyjnego z urzędu przez organ egzekucyjny względnie przez

sąd w ramach uprawnień nadzorczych z art. 759 § 2 k.p.c. Przepis zawarty w art.

824 § 1 pkt 2 k.p.c. dotyczy bowiem niedopuszczalności prowadzenia egzekucji

wbrew ustawowym ograniczeniom podmiotowym - niedopuszczalności egzekucji ze

względu na osobę dłużnika w przypadku braku jurysdykcji krajowej (por. art. 1115

§ 1 i 2 k.p.c.), a także gdy dłużnikiem jest Skarb Państwa lub NBP, przeciwko

którym egzekucja jest w zasadzie niedopuszczalna (por. art. 1060 k.p.c.) –

i przedmiotowym – w wypadku prowadzenia egzekucji wbrew ustawowym

ograniczeniom egzekucji (art. 829 – 834 k.p.c.) albo z przedmiotów zwolnionych od

egzekucji na podstawie orzeczeń sądów uwzględniających powództwa

ekscydencyjne (art. 841 k.p.c.). Nie można uznać, że niedopuszczalność egzekucji

ze względu na przedmiot lub podmiot obejmuje także przypadek utraty mocy przez

nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym stanowiący podstawę

wszczęcia egzekucji. W chwili wszczęcia egzekucji istniał bowiem tytuł

6

wykonawczy, w oparciu o który wszczęto dopuszczalną na tę chwilę egzekucję

przeciwko wymienionemu w tym tytule dłużnikowi. Prowadzi to do wniosku,

że konsekwencje utraty z ex lege mocy tytułu egzekucyjnego wobec toczącego się

postępowania egzekucyjnego nie są uregulowane w przepisach. Sytuacja ta

najbliżej odpowiada wadliwości tytułu wykonawczego, który stanowi podstawę

wszczęcia egzekucji. W takim przypadku, nawet prawomocne pozbawienie tytułu

wykonawczego w wyniku uwzględnienia powództwa opartego na podstawie art. 840

k.p.c. nie skutkuje obligatoryjnym umorzeniem postępowania egzekucyjnego przez

organ egzekucyjny, lecz jedynie uprawnia do złożenia wniosku o umorzenie tego

postępowania na podstawie art. 825 pkt 2 k.p.c. Przepis ten ma więc zastosowanie

w razie następczej utraty mocy tytułu wykonawczego, tj. gdy tytuł wykonawczy traci

moc wskutek zdarzeń powstałych po jego wydaniu. Analogiczna sytuacja zachodzi

także w razie upadku zabezpieczenia z mocy prawa (por. art. 744 oraz art. 7541

k.p.c.). Sam upadek zabezpieczenia nie powoduje umorzenia z mocy prawa

przeprowadzonych czynności egzekucyjnych, lecz wymagane jest złożenie

odpowiedniego wniosku do organu egzekucyjnego na podstawie art. 825 pkt 2

k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 1987 r., I PZ

102/87, nie publ.). Obecnie, wynika to pośrednio z art. 7541

§ 3 k.p.c., według

którego na wniosek obowiązanego sąd wyda postanowienie stwierdzające upadek

zabezpieczenia. Jedynie więc od inicjatywy obowiązanego zależy sądowe

potwierdzenie wynikającego z mocy prawa skutku w postaci upadku

zabezpieczenia, co umożliwia złożenie obowiązanemu odpowiedniego wniosku do

organu egzekucyjnego. Również wyłącznie na wniosek, a nie z urzędu, dochodzi

do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, jeżeli sąd uchylił natychmiastową

wykonalność tytułu lub wstrzymał jego wykonanie albo dłużnik złożył

zabezpieczenie konieczne, według orzeczenia sądowego do zwolnienia go od

egzekucji (art. 820 k.p.c.).

Konsekwencją zajętego stanowiska jest wyłączenie - w ustalonym stanie

faktycznym - zastosowania art. 824 § 1 pkt 2 k.p.c. jako prawidłowej podstawy

prawnej umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ma to przesądzające znaczenie

dla określenia właściwego przepisu, który powinien mieć zastosowanie

w odniesieniu do opłaty stosunkowej pobieranej przez komornika. Skoro bowiem

7

podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela

w sytuacji, gdy będący podstawą egzekucji nakaz zapłaty w postępowaniu

upominawczym utracił moc po wszczęciu egzekucji, stanowił prawidłowo

zastosowany przez organ egzekucyjny art. 825 pkt 1 k.p.c., to do pobrania opłaty

stosunkowej przez komornika ma zastosowanie art. 49 ust. 2 u.k.e., nie zaś art. art.

49 ust. 5 u.k.e., według którego w przypadku umorzenia postępowania

egzekucyjnego z innych przyczyn, niż wskazane w ust. 2, komornik nie pobiera

opłaty od tej części świadczenia, która nie została wyegzekwowana.

Przyjęte stanowisko, według którego opłatą stosunkową jest obciążany

dłużnik w razie umorzenia postępowania na wniosek wierzyciela, aktualizuje

konieczność odniesienia się do drugiej części przedstawionego zagadnienia

prawnego dotyczącego możliwości obciążenia w rozważanej sytuacji wierzyciela

zamiast dłużnika opłatą stosunkową, o której mowa w art. 49 ust. 2 u.k.e., na

podstawie art. 49 ust. 4 u.k.e. Według tego ostatniego przepisu, w przypadku

niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego opłaty, o których mowa

w ust. 1 i 2, uiszcza wierzyciel. Odnośnie do przedstawionej wyżej części

zagadnienia prawnego nie zachodzą przesłanki do podjęcia uchwały, gdyż w istocie

Sąd Okręgowy nie przedstawił argumentów, z których wynikałoby, że wykładnia art.

49 ust. 4 u.k.e. budzi jego poważne wątpliwości, co, zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c.,

jest warunkiem przedstawienia zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia Sądu

Najwyższego. Ponadto, w istocie źródłem wątpliwości Sądu Okręgowego, czy art.

49 ust. 4 u.k.e. może mieć zastosowanie w razie umorzenia postępowania na

wniosek wierzyciela w razie utraty mocy przez nakaz zapłaty wydany

w postępowaniu upominawczym w oparciu, o który wszczęto postępowanie

egzekucyjne, są niedoskonałości rozwiązania przewidzianego w art. 49 ust. 2 u.k.e.

dotyczącego zasad pobierania opłat egzekucyjnych, których usunięcie nie jest

możliwe w drodze odpowiedniej wykładni wchodzących w rachubę przepisów,

lecz wymaga interwencji ustawodawcy.

Z wykładni gramatycznej art. 49 ust. 4 u.k.e. wynika jednoznacznie,

że przepis ten może mieć zastosowanie w każdej sytuacji umorzenia postępowania

egzekucyjnego na wniosek wierzyciela. Pojęcie „niecelowego wszczęcia

postępowania egzekucyjnego”, użyte w tym przepisie – nawiązujące do terminu

8

użytego także w art. 770 k.p.c. - pozwala na pewne uelastycznienie zasady,

wynikającej z art. 49 ust. 2 u.k.e., obciążenia opłatą egzekucyjną dłużnika w razie

umorzenia postępowania na wniosek wierzyciela. Zarówno w doktrynie, jak również

w orzecznictwie (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia

2010 r., III CZP 93/10, OSNC 2011, nr 7-8, poz. 80 oraz uzasadnienie wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2012 r. P 13/11 OTK-A 2012, nr 6,

poz. 67) przyjmuje się, że art. 49 ust. 4 u.k.e. ma charakter wyjątkowy i należy go

interpretować zawężająco. Chodzi tu o sytuację, gdy już w chwili wszczęcia

postępowania czynności komornika nie mogły doprowadzić do zrealizowania

obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zaś wierzyciel jeszcze przed złożeniem

wniosku egzekucyjnego mógł się o tym dowiedzieć i nie składać wniosku

egzekucyjnego. Może mieć to miejsce w szczególności wówczas, gdy dłużnik nie

dał powodu do wszczęcia przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego

ze względu na dobrowolną realizację obowiązku świadczenia stwierdzonego

tytułem wykonawczym, wszczęcia egzekucji na podstawie wykorzystanego już

tytułu wykonawczego, wszczęcia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego

pozbawionego wykonalności, wszczęcia egzekucji z majątku dłużnika mimo

posiadania przez wierzyciela zastawu zabezpieczającego pełne zaspokojenie

roszczenia, chyba że egzekucja została skierowana do przedmiotu zastawu.

Ocena „niecelowości” wszczęcia postępowania egzekucyjnego w każdym

przypadku dokonywana jest na chwilę jego zainicjowania. W świetle przedstawionej

wyżej wykładni nie można z zasady wykluczyć, aby art. 49 ust. 4 u.k.e. mógł mieć

zastosowanie także w przypadku, gdy rzeczywistą przyczyną złożenia wniosku

wierzyciela o umorzenie postępowania była utrata mocy przez nakaz zapłaty.

Dla zastosowania art. 49 ust. 4 u.k.e. sama jednak utrata mocy przez nakaz zapłaty

nie jest okolicznością przesądzającą o tym, że egzekucja została wszczęta

przez wierzyciela niecelowo. W takim przypadku, istotnymi okolicznościami

pozwalającymi ocenić celowość wszczęcia postępowania egzekucyjnego mogą być

natomiast - ocenianie ad casum - konkretne, rzeczywiste okoliczności, które

doprowadziły do upadku mocy nakazu zapłaty, o ile zdoła je wykazać dłużnik.

w skardze na czynności komornika. Jeżeli podstawą wszczęcia egzekucji był

nakaz zapłaty, który utracił moc po wszczęciu egzekucji dla oceny ewentualnej

9

niecelowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego istotne jest, czy wierzyciel

wszczął egzekucję, nie wiedząc o przyczynach, które doprowadziły do późniejszej

utraty mocy nakazu zapłaty, np. obiektywnej przeszkodzie, która uniemożliwiła

dłużnikowi (pozwanemu) złożenie w terminie sprzeciwu (o chorobie pozwanego,

jego nieobecności w miejscu zamieszkania) albo wadliwości w doręczeniu nakazu

zapłaty pozwanemu. Ponadto niewątpliwie niecelowe byłoby także kontynuowanie

przez wierzyciela postępowania egzekucyjnego w razie utraty mocy nakazu zapłaty

zaopatrzonego w klauzulę wykonalności.

Przedstawione w zagadnieniu prawnym wątpliwości Sądu dotyczące

zasadności pobierania przez komornika opłaty egzekucyjnej od dłużnika na

podstawie art. 49 ust. 2 u.k.e. wiążą się ułomnością rozwiązania przyjętego w art.

49 ust. 2 u.k.e., który w niedostatecznym stopniu uwzględnia rzeczywiste

przyczyny, które mogą być przyczyną złożenia przez wierzyciela wniosku

o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W omawianej sytuacji, jak trafnie

zauważył Sąd Okręgowy, umorzenie postępowania egzekucyjnego może bowiem

nastąpić nie tylko na wniosek wierzyciela, ale także na wniosek dłużnika. Gdyby

wniosek dłużnika, oparty na tej podstawie, że nakaz zapłaty utracił moc z mocy

prawa, został złożony przed wnioskiem wierzyciela prowadziłoby to do tego,

że do ustalenia opłaty i ustalenia osoby obowiązanej do jej uiszczenia miałby

zastosowanie art. 49 ust. 5 u.k.e. W uzasadnieniu wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2012 r., P 13/11 wskazano, że konstrukcja art.

49 ust. 2 u.k.e. w sposób niedostateczny uzależnia wysokość opłaty od przyczyny

umorzenia. Dotychczasowe nowelizacje przepisów dotyczących pobierania opłaty

stosunkowej w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego – dokonywane

w następstwie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego – zmierzały do uwzględnienia

sytuacji, w której po wszczęciu egzekucji dłużnik spełnił świadczenia do rąk

wierzyciela. Przyczyny, ze względu na które dochodzi do umorzenia postępowania

egzekucyjnego, nie tworzą jednorodnej grupy i - w ocenie Trybunału - nie mogą być

traktowane w jednakowy sposób. W razie umorzenia postępowania z urzędu

(por. art. 824 § 1 k.p.c., art. 824 § 3 k.p.c.), na wniosek osoby trzeciej (art. 825 pkt 3

k.p.c.) lub dłużnika, opłata stosunkowa nie jest pobierana (art. 49 ust. 5 u.k.e).

Odmiennie jest przy umorzeniu postępowania na wniosek wierzyciela lub na

10

podstawie art. 823 k.p.c. Może to powodować niekorzystne skutki, gdy umorzenie

postępowania wynika z wniosku wierzyciela, który niejako wyprzedził czynności

dłużnika zmierzające do umorzenia postępowania. W szczególności dotyczy

to także sytuacji, gdy tytuł w postaci nakazu zapłaty utracił moc z mocy prawa (por.

art. 505, art. 50519

, art. 50536

k.p.c.). W tych przypadkach dłużnik, do czasu

zakończenia postępowania, nie dysponuje orzeczeniem stwierdzającym utratę

mocy przez tytuł egzekucyjny. W konsekwencji, jeżeli – następczo – okaże się,

że tytuł egzekucyjny (wykonawczy), stanowiący podstawę egzekucji był wadliwy

i został uchylony (np. wskutek rozpoznania sprawy o przywrócenie terminu do

wniesienia zarzutów lub innego środka zaskarżenia albo rozpoznania skargi

kasacyjnej; podobnie w razie uchylenia klauzuli wykonalności) lub utracił moc,

wierzyciel swoim działaniem może i tak doprowadzić do nałożenia na dłużnika

obowiązku zapłaty opłaty egzekucyjnej. Przepisy k.p.c. nie uzależniają bowiem

umorzenia postępowania przez komornika na podstawie wniosku wierzyciela ani od

jego uznania, ani od dokonanej przez niego oceny przyczyn złożenia tego wniosku,

Na gruncie przepisów dotyczących opłaty egzekucyjnej konsekwencją takiego

ukształtowania zasad umorzenia postępowania egzekucyjnego jest całkowite

uzależnienie obowiązku zapłaty przez dłużnika kosztów egzekucyjnych

od zachowań wierzyciela. W razie złożenia wniosku o umorzenie postępowania

przez wierzyciela, obowiązujące przepisy traktują tak samo dłużnika, który po

wszczęciu egzekucji zaspokoił wierzyciela, jak i dłużnika, w stosunku do którego

został wydany wadliwy tytuł egzekucyjny. Opłata egzekucyjna staje się w takiej

sytuacji swoistą „karą finansową” dla osoby, względem której egzekucja została

wszczęta bezzasadnie. Powyższe uwagi dotyczące wad regulacji dotyczących opłat

egzekucyjnych zostały wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny jedynie

w uzasadnieniu wyroku i ze względu na ograniczony zakres zaskarżenia (dotyczący

umorzenia postępowania na podstawie art. 823 k.p.c.) nie zostały objęte sentencją

wyroku. Podkreślając wady legislacyjne art. 49 ust. 2 u.k.e., Trybunał wskazał,

że ustawodawca powinien w szerszym zakresie niż tylko formalnie rozumiana

podstawa umorzenia postępowania uwzględnić okoliczności, które spowodowały

złożenie wniosku lub umorzenie postępowania z urzędu. Przepisy k.p.c. nie

przewidują bowiem weryfikacji przyczyn złożenia przez wierzyciela wniosku

11

o umorzenie postępowania lub jego bezczynności. Podkreślić należy, iż usunięcie

negatywnych skutków wskazanych przez Trybunał Konstytucyjny ułomności

regulacji art. 49 ust. 2 u.k.e. – w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na

wniosek wierzyciela - wymaga interwencji ustawodawcy i nie może prowadzić do

zmiany dotychczasowej wykładni art. 49 ust. 4 tej ustawy, w szczególności w taki

sposób, aby przewidziane w art. 49 ust. 5 u.k.e. odstąpienie od pobierania przez

komornika opłaty stosunkowej, zastąpić możliwością obciążenia tą opłatą

wierzyciela zamiast dłużnika na podstawie art. 49 ust. 4 u.k.e. z tej tylko przyczyny,

że nakaz zapłaty utracił moc po wszczęciu postępowania egzekucyjnego.

Z tych względów na podstawie art. 390 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz na

podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym

(Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), orzeczono, jak na wstępie.