IV KK 51/13

Sygn. akt IV KK 51/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Świecki (przewodniczący)

SSN Rafał Malarski

SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca)

Protokolant Dorota Szczerbiak

w sprawie K. R.

skazanego z art. 244 k.k. i art. 178a § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 64 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,

w dniu 20 marca 2013 r.

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 7 września 2010 r.

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 września 2010 r. Sąd Rejonowy uznał K. R. za winnego

tego, że w dniu 27 czerwca 2010 r. w S., nie stosując się do orzeczonego wyrokiem

Sądu Rejonowego w B. z dnia 21 października 2008 r., zakazu prowadzenia w

ruchu lądowym wszelkich pojazdów mechanicznych oraz rowerów, a także

znajdując się w stanie nietrzeźwości – 1, 25 mg/l alkoholu w wydychanym

powietrzu, kierował rowerem po drodze publicznej, przy czym czynu tego dopuścił

2

się w ciągu 5 lat od odbycia orzeczonej przez Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia

23 listopada 2005 r., kary 1 roku pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne

przestępstwo podobne z art. 178a § 2 k.k., którą odbywał w okresie od 7 stycznia

2009 r. do 16 lipca 2009 r. i za czyn ten, na podstawie art. 244 k.k. i art. 178a § 2

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. skazał go, zaś na mocy art. 244

k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

orzekając ponadto wobec niego zakaz prowadzenia rowerów i wszelkich pojazdów

mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat.

Wyrok ten uprawomocnił się bez jego zaskarżenia zwykłym środkiem

odwoławczym.

Obecnie Prokurator Generalny zaskarżył ten wyrok kasacją, wniesioną na

korzyść K. R., w której zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku

naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 64 § 1 k.k., polegające

na skazaniu oskarżonego K. R. za popełnienie przestępstwa art. 244 k.k. i art. 178a

§ 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w warunkach określonych w art. 64 § 1 k.k. pomimo

braku ku temu przesłanek wskazanych w tym przepisie. Podnosząc powyższe,

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna w stopniu przemawiającym za jej uwzględnieniem w

trybie określonym przepisem art. 535 § 5 k.p.k.

Nie może być żadnej wątpliwości co tego, że treść wyroku Sądu Rejonowego

w S. z dnia 23 listopada 2005 r.,– uwidocznionego w przypisanym K. R. czynie,

jako podstawa przyjęcia jego odpowiedzialności na płaszczyźnie art. 64 § 1 k.k. –

nie odpowiadała wszystkim warunkom tego unormowania. Powołany przepis

stanowi, że sprawcy można wymierzyć karę nadzwyczajnie obostrzoną w sytuacji,

gdy uprzednio został on skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia

wolności, a obecnego przestępstwa umyślnego, podobnego do popełnionego

uprzednio, dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia co najmniej 6 miesięcy tej kary.

Tymczasem z przytoczonego wyroku wynika wprawdzie, że K. R. wymierzono, na

mocy art. 91 § 2 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k., łączną karę pozbawienia wolności w

3

rozmiarze roku, ale kara ta nie obejmowała skazania za przestępstwo podobne w

rozmiarze co najmniej 6 miesięcy. W jej skład wchodziło bowiem skazanie za ciąg

przestępstw zakwalifikowany na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.

– na karę roku, oraz skazanie za przestępstwo określone w art. 178a § 2 k.k. – na

karę 3 miesięcy pozbawienia wolności. W świetle powyższego jest jasne, że tylko

czyn określony w art. 178a § 2 k.k. mógł być przedmiotem rozważań z punktu

widzenia podobieństwa przestępstw, w rozumieniu art. 64 § 1 k.k., do czynu z art.

178a § 2 k.k. będącego przedmiotem osądu w niniejszej sprawie. W takim razie, już

z samego założenia nie mogło być mowy o uznaniu, by przesłanka odbycia przez

oskarżonego kary pozbawienia wolności w rozmiarze co najmniej 6 miesięcy

została spełniona. Jak trafnie podnosi Prokurator Generalny, przywołując szereg

judykatów Sądu Najwyższego (poczynając od 1985 r.), w pełni ugruntowany jest

pogląd, że w wypadku orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności, 5-letni okres

przewidziany w art. 64 § 1 k.k. biegnie od odbycia kary łącznej, przy czym kara za

przestępstwo poprzednie, do którego odnosi się podobieństwo przestępstwa

ponownego musi być orzeczona w rozmiarze co najmniej 6 miesięcy pozbawienia

wolności.

Spoglądając z tej perspektywy, rzeczą drugorzędną, choć przecież także

istotną jest to, że wykonanie kary łącznej, wymierzonej K. R. omawianym wyrokiem

Sądu Rejonowego w S., zostało warunkowo zawieszone. Z dalszego toku tej

sprawy wynika bowiem, że postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 23 kwietnia

2008 r., zarządzono wykonanie tej kary (na odpisie wyroku widnieje adnotacja o jej

odbyciu w okresie od dnia 7 stycznia 2009 r. do dnia 16 lipca 2009 r.). Następnie

jednak, postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 14 lipca 2009 r., orzeczenie to

uchylno i postępowanie w przedmiocie zarządzenia wykonania wymierzonej kary

pozbawienia wolności umorzono – z powodu upływu okresu wskazanego w art. 75

§ 4 k.p.k. (upływu okresu próby i dalszych 6 miesięcy). W tym stanie rzeczy,

oczywistą rację ma Prokurator Generalny, że przesłanka odbycia przez

oskarżonego kary pozbawienia wolności – niezależnie od wymaganego jej rozmiaru

– również nie została w sprawie niniejszej spełniona. Faktu tego – na potrzeby

oceny prawnej rozważanego zachowania oskarżonego – nie sposób było przyjąć

ani na datę popełnienia przez oskarżonego przestępstwa – w dniu 27 czerwca 2010

r., ani na datę orzekania o nim, ponieważ w tym już czasie, wobec uchylenia

4

rozstrzygnięcia zarządzającego wykonanie kary, prawnie skuteczne pozostawało

zawarte w wyroku orzeczenie o warunkowym zawieszeniu jej wykonania.

W powyższym świetle zarzut kasacji jawi się jako oczywiście zasadny.

Uchybienie przez Sąd Rejonowy wskazanemu w tym zarzucie przepisowi prawa

materialnego miało charakter rażący, w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k. Trafnie

podnosi autor skargi kasacyjnej, że zawarte w aktach sprawy dokumenty – znane

zarówno występującemu z oskarżeniem prokuratorowi, jak i orzekającemu Sądowi

– nie dawały żadnych przesłanek do przyjęcia, iż zarzucanego czynu oskarżony K.

R. dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa, opisanych w art. 64 § 1 k.k.

Celnie też wskazuje Prokurator Generalny, że omawiane uchybienie wywarło

istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Po pierwsze, dokonano wadliwej

oceny prawnej działania oskarżonego, co znalazło wyraz w nieprawidłowym opisie

przypisanego mu czynu oraz w błędnej jego kwalifikacji prawnej. Po wtóre,

ustalenie o popełnieniu przestępstwa w warunkach recydywy stanowi okoliczność

obciążającą przy wymiarze kary i mogło wywrzeć wpływ na karę ferowaną in

concreto. Po trzecie wreszcie, skazanie z zastosowaniem art. 64 § 1 k.k. ma

znaczenie z punktu widzenia treści art. 78 § 1 k.k.

Z tych wszystkich względów zaskarżony wyrok należało uchylić i przekazać sprawę

do ponownego rozpoznania, polecając Sądowi Rejonowemu powtórne

przeprowadzenie postępowania w celu dokonania ponownej, z uwzględnieniem

przedstawionych zapatrywań (art. 518 w zw. z art. 442 § 3 k.p.k.), oceny prawnej

ustalonego zachowania oskarżonego w myśl obowiązujących przepisów prawa.