III KRS 172/13

Sygn. akt III KRS 172/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z odwołań T. S. i A. M.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z dnia 13 listopada 2012 r., w

przedmiocie nieprzedstawienia wniosków P. D., C. T. G., W. K., T. A. K., E. M., A.

M. i T. S.

o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w X.,

ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2011 r., Nr 50, poz. 558,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 kwietnia 2013 r.,

1. uchyla zaskarżoną uchwałę w odniesieniu do odwołujących

się i w tym zakresie sprawę przekazuje Krajowej Radzie

Sądownictwa do ponownego rozpoznania,

2. odrzuca odwołania w pozostałej części.

UZASADNIENIE

2

Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą z dnia 13 listopada 2012 r., nr

429/2012, postanowiła nie przedstawiać Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej

kandydatury do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w X.,

ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2011 r., Nr 50, poz. 558., jako podstawę

prawną uchwały wskazując art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12

maja 2012 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 126, poz. 714 ze zm.; dalej

jako: „ustawa o KRS”).

W uzasadnieniu uchwały KRS wskazała, że na jedno wolne stanowisko

sędziowskie w Sądzie Okręgowym w X. - ogłoszone w Monitorze Polskim z 2011

roku, Nr 50, poz. 558 swoje kandydatury zgłosiło siedem osób. W dniu 6 czerwca

2012 r. Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa odbył posiedzenie w

przedmiocie przygotowania stanowiska do rozpatrzenia i oceny na posiedzeniu

Krajowej Rady Sądownictwa kandydatów na jedno wolne stanowisko sędziowskie

w Sądzie Okręgowym, ogłoszone w Monitorze Polskim z 2011 roku, nr 50, poz.

558. W posiedzeniu Zespołu nie uczestniczyli prawidłowo o terminie powiadomieni:

przedstawiciel Naczelnej Rady Adwokackiej oraz przedstawiciel Krajowej Rady

Prokuratury. Przed wysłuchaniem zaproszonych na rozmowę kandydatów,

członkowie Zespołu zreferowali kandydatury osób biorących udział w

postępowaniu. Następnie, członkowie Zespołu odbyli rozmowę z każdym z

kandydatów, umożliwiając swobodną wypowiedź celem prezentacji swojej

kandydatury, w szczególności pod względem posiadanego doświadczenia

zawodowego oraz kwalifikacji merytorycznych. W wyniku przeprowadzonych

rozmów i zaznajomienia się z materiałami zgromadzonymi w niniejszej sprawie,

Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa nie rekomendował żadnego

kandydata, z uwagi na powzięcie wątpliwości co do sposobu dokonywania wizytacji

i w jej następstwie - oceny kandydatów. W związku z powyższym Zespół postanowił

wystąpić do Rady z wnioskiem o przeprowadzenie lustracji Sądu Okręgowego w X.

i ponowne dokonanie oceny kandydatów. Podczas posiedzenia Krajowej Rady

Sądownictwa, które odbyło się w dniach 12 - 15 czerwca 2012 r., KRS podjęła

uchwałę w przedmiocie dokonania lustracji w zakresie prawidłowości

przygotowania i przeprowadzenia postępowania dotyczącego nominacji

3

sędziowskich w Sądzie Okręgowym w X. Konieczność odroczenia rozpoznania

wniosków kandydatów ubiegających się o stanowisko sędziego w tym Sądzie

powstała między innymi na skutek treści anonimowego pisma, które wpłynęło do

KRS, stwierdzającego nieprawidłowości w przebiegu procesu nominacyjnego.

Rozpatrywanie kandydatur zostało odroczone do czasu uzyskania wyników

postępowania lustracyjnego dotyczącego postępowań nominacyjnych w Sądzie

Okręgowym. Po zakończeniu postępowania lustracyjnego, Zespół członków

Krajowej Rady Sądownictwa zebrał się ponownie 12 listopada 2012 r. na

posiedzenie, celem przygotowania stanowiska dotyczącego rozpatrzenia i oceny na

posiedzeniu Rady, kandydatów na jedno wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie

Okręgowym w X. W posiedzeniu Zespołu uczestniczyli: przedstawiciel Naczelnej

Rady Adwokackiej oraz przedstawiciel Krajowej Rady Prokuratury. Przewodniczący

Zespołu przypomniał, że wszystkie kandydatury zostały szczegółowo

przedstawione podczas posiedzenia w dniu 6 czerwca 2012 r. Zespół członków

KRS powziął wątpliwości co do rzetelności ocen kwalifikacyjnych sporządzonych o

kandydatach i postanowił nie rekomendować Krajowej Radzie Sądownictwa żadnej

z osób biorących udział w tym postępowaniu - na stanowisko sędziego Sądu

Okręgowego w X. Zespół postanowił jednocześnie wystąpić do Rady z wnioskiem o

powtórzenie w całości procedury nominacyjnej. W głosowaniu udział wzięło 3

członków Zespołu. Za uwzględnieniem tego wniosku oddano 3 głosy. Nie było

natomiast głosów „przeciw”, ani „wstrzymujących się”.

Krajowa Rada Sądownictwa Uchwałą z dnia 12 czerwca 2012 r., na

podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o KRS, postanowiła odroczyć rozpoznanie

wniosków kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziego Sądu

Okręgowego w X., ogłoszonych w Monitorze Polskim z 2011 r., Nr 50, poz. 558, Nr

87, poz. 916, Nr 99, poz. 1002 oraz zarządziła przeprowadzenie lustracji Sądu

Okręgowego w X. w zakresie postępowania dotyczącego obsadzania wolnych

stanowisk sędziowskich. Przeprowadzona lustracja wykazała, że w okręgu Sądu

Okręgowego w X. przy rozpoznawaniu zgłoszeń na wolne stanowiska sędziowskie,

dochodziło do nieprawidłowości. Zdaniem Zespołu przeprowadzającego lustrację,

niewłaściwe było zwoływanie nieformalnego gremium sędziowskiego (zebrania)

sędziów Wydziału Karnego po sporządzeniu ocen kwalifikacyjnych, a przed

4

posiedzeniem Kolegium Sądu Okręgowego w X., na którym była dokonywana

ocena sporządzonych opinii kwalifikacyjnych osób ubiegających się o stanowisko

sędziowskie w tym Sądzie. Jak podkreślono ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) nie przewiduje takiej

formy opiniowania ocen kwalifikacyjnych przez sędziów orzekających w wydziale,

do którego miałby zostać skierowany kandydat powołany na stanowisko sędziego

sądu okręgowego. Każdy z sędziów będąc członkiem Kolegium lub Zgromadzenia

ma prawo i obowiązek zapoznania się z oceną kwalifikacyjną. Jedynym forum, na

którym może zgłaszać on swoje uwagi, pytania, wątpliwości lub poparcie (brak

poparcia) dla kandydata jest Kolegium lub Zgromadzenie, w których to mają prawo

uczestniczyć również kandydaci. Nieformalne gremia zwoływane w tym celu, bez

udziału kandydatów, są sprzeczne z przepisami regulującymi procedurę

obsadzania wolnych stanowisk sędziowskich i naruszają zasadę jawności tego

postępowania. Budzącą wątpliwości praktyką było także opiniowane sędziów

delegowanych przez pozostałych członków składu orzekającego, w szczególności

pod kątem ich przygotowania oraz wskazywania i omawiania prawidłowości

proponowanych rozstrzygnięć. Przedstawione Zespołowi dokonującemu lustracji

opinie o sędziach delegowanych sporządzane były bez ich wiedzy. Opiniowani nie

mieli możliwości zapoznania się z ich treścią ani ustosunkowania się do informacji

w nich zawartych. Ponadto treść sporządzanych opinii zawierała informacje

mogące stanowić tajemnicę narady nad wyrokiem. Taka praktyka jest, zdaniem

Zespołu niedopuszczalna, nawet jeśli opinie sporządzane były wyłącznie na

potrzeby dokonywania ocen kwalifikacyjnych. Ponadto sposób formułowania

wniosków przez sędziów dokonujących ocen kwalifikacyjnych, powinien

jednoznacznie wskazywać, czy ocena ta jest pozytywna czy negatywna.

Powyższe uchybienia w przeprowadzonej procedurze oceny kandydatów

wykluczyły zdaniem Krajowej Rady Sądownictwa podjęcie uchwały o

przedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej kandydata na jedno wolne

stanowisko sędziowskie w Sądzie Okręgowym w X. ze względu na stwierdzone

nieprawidłowości w przeprowadzonej procedury kwalifikacyjnej. Okoliczności te

spowodowały, że w trakcie posiedzenia Krajowej Rady Sądownictwa w dniu 13

listopada 2012 r. na żadnego z kandydatów nie oddano głosów „za” ani głosów

5

„przeciw”, natomiast w stosunku do każdego z kandydatów członkowie KRS

„wstrzymali się” od oddania głosu. W konsekwencji żadna z kandydatur nie

uzyskała wymaganej bezwzględnej większości głosów.

Odwołanie (określone skargą kasacyjną) od powyższej uchwały Krajowej

Rady Sądownictwa wniósł sędzia Sądu Rejonowego T. S. Zarzucił skarżonej

uchwale naruszenie:

a) prawa materialnego – art. 60 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy

z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa przez ich niewłaściwe

zastosowanie, pozbawienie prawa dostępu do stanowiska wyższego rzędu na

jednakowych zasadach, jak innych sędziów sądów powszechnych i

nieprzedstawienie Prezydentowi RP wniosku o powołanie sędziego Sądu

Rejonowego w X. T. S. na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w X.,

ogłoszone w Monitorze Polskim z 2011 r., Nr 50, poz. 558 oraz w Monitorze

Polskim z 2011 r., Nr 99, poz. 1002;

b) przepisów postępowania:

- art. 33 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa przez brak

wszechstronnego rozważenia sprawy na podstawie niezbędnej i pełnej

dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników i innych osób;

- art. 35 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa przez

nieopracowanie listy rekomendowanych kandydatów w kolejności wskazanej przez

ustawodawcę z uwagi na podwalinę decyzji w postaci oceny kwalifikacji

kandydatów, z uwzględnieniem kolejnych przesłanek jak: doświadczenie

zawodowe, opinie przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty oraz

opinię kolegium właściwego sądu i ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego

sędziów;

- art. 42 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa przez doręczenie uzasadnienia o treści wewnętrznie sprzecznej i

uniemożliwiającej skuteczną kontrolę przez Sąd Najwyższy oraz uniemożliwiającej

realizację prawa do odwołania, ponieważ jego brzmienie nie wskazuje analizy

żadnych kryteriów ustawowych ocen kandydatów, a jedynie ukazuje koncentrację

wnioskowania na zupełnie nieistotnych okolicznościach, jak narada wydziału i

6

notatki urzędowe, zresztą nieprzewidzianych w ustawie i nie mogących mieć

wpływu na proces nominacyjny.

Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały Krajowej Rady

Sądownictwa i przekazanie sprawy KRS do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o

oddalenie odwołania w całości.

Odwołanie od powyższej uchwały KRS wniosła również sędzia Sądu

Rejonowego w X. A. M. W odwołaniu zarzucono naruszenie:

1. prawa materialnego – art. 60 Konstytucji RP i art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa przez ich niewłaściwe zastosowanie i tym samym

pozbawienie prawa dostępu do stanowiska wyższego rzędu na jednakowych

zasadach, jak innych sędziów sądów powszechnych i nie przedstawienie

Prezydentowi RP wniosku o powołanie sędziego Sądu Rejonowego w X. A. M. na

stanowisko sędziego Sądu Okręgowego ogłoszone w Monitorze Polskim z 2011 r.,

Nr. 99, poz.1002;

2. naruszenie przepisów postępowania:

- art. 33 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa przez brak

wszechstronnego rozważenia sprawy na podstawie niezbędnej i pełnej

dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników i innych osób;

- art. 35 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa przez

nieopracowanie listy rekomendowanych kandydatów w kolejności wskazanej przez

ustawodawcę z uwagi na podwalinę decyzji w postaci oceny kwalifikacji

kandydatów, z uwzględnieniem kolejnych przesłanek jak: doświadczenie

zawodowe, opinie przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty oraz

opinię kolegium właściwego sądu i ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego

sędziów;

- art. 42 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa przez doręczenie uzasadnienia o treści wewnętrznie sprzecznej i

uniemożliwiającej skuteczną kontrolę przez Sąd Najwyższy oraz uniemożliwiającej

realizację prawa do odwołania, ponieważ jego brzmienie nie wskazuje analizy

żadnych kryteriów ustawowych ocen kandydatów, a jedynie ukazuje koncentrację

wnioskowania na zupełnie nieistotnych okolicznościach, jak narada wydziału i

7

notatki urzędowe, zresztą nieprzewidzianych w ustawie i nie mogących mieć

wpływu na proces nominacyjny.

W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o

oddalenie odwołania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 maja

2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 126, poz. 714, dalej ustawa o

KRS), uczestnik postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu

sprzeczności uchwały Rady z prawem, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.

Wynikające z tego przepisu prawo zaskarżenia uchwał Rady dotyczy zatem uchwał

podejmowanych w sprawach należących do jej kompetencji, w tym w wymienionych

w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o KRS sprawach o rozpatrzenie i ocenę kandydatów do

pełnienia urzędu na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego oraz stanowiskach

sędziowskich w sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach

wojskowych. Zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS do postępowania przed Sądem

Najwyższym w sprawach z odwołań od uchwał Rady stosuje się przepisy Kodeksu

postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej, poza przepisem art. 871

k.p.c.,

ustanawiającym przymus adwokacko – radcowski w występowaniu przed tymże

Sądem. Odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o skardze

kasacyjnej implikuje sposób wyznaczenia granic rozpoznania przez Sąd Najwyższy

sprawy zainicjowanej odwołaniem uczestnika postępowania. Stosownie do

art. 39813

§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem skargę kasacyjną w

granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a z urzędu bierze pod rozwagę

tylko nieważność postępowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca

2013 r., sygn. akt III KRS 70/13, niepublikowany).

Co zaś się tyczy podstaw odwołania od uchwał Rady, zasadniczo nie ma

zastosowania w tym zakresie art. 3983

§ 1 k.p.c., regulujący kwestię podstaw

kasacyjnych, gdyż w przypadku odwołań od uchwał Rady podstawy te określone są

w art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o KRS, który stanowi, że odwołanie można

wnieść z powodu sprzeczności uchwały z prawem, a zatem zarówno z prawem

8

materialnym, jak i z przepisami postępowania. Oczywiście nie będą to przepisy

Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż stosowanie tych przepisów w

postępowaniu przed Radą wyłącza art. 2 ustawy o KRS. Nie są to również przepisy

Kodeksu postępowania cywilnego, albowiem z treści art. 1 tegoż aktu

jednoznacznie wynika, że Kodeks postępowania cywilnego reguluje postępowanie

sądowe w wymienionych w tym przepisie kategoriach spraw, a nie postępowanie

przed innymi organami władzy państwowej, w dodatku mającymi – jak Krajowa

Rada Sądownictwa – charakter publiczny. Szczegółowe zasady postępowania

przed Radą w indywidualnych sprawach regulowały dawniej przepisy

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 listopada 2007 r. w

sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz

postępowania przed Radą (Dz. U. Nr 219, poz. 1623 ze zm.), wydane na podstawie

ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Rozporządzenie w części dotyczącej trybu

postępowania przed Radą utraciło jednak moc obowiązującą z dniem 2 grudnia

2010 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 listopada

2009 r., K 62/07 (Dz. U. Nr 202, poz. 1657). Wyrok ten - z odroczeniem o 12

miesięcy - pozbawił rozporządzenie podstawy prawnej, jaką był art. 12 ust. 6

ustawy o KRS w części uprawniającej Prezydenta RP do określenia, w drodze

rozporządzenia, trybu postępowania przed Radą. Zdaniem Trybunału

Konstytucyjnego, tryb postępowania przed Radą nie mógł być uregulowany w

rozporządzeniu, gdyż sprawa ta należy do materii ustawowej. W konsekwencji,

szczegółowe zasady postępowania przed Radą zostały ostatecznie unormowane w

przepisach rozdziału 3 obecnie obowiązującej ustawy o KRS i to one mogą

stanowić punkt odniesienia dla podnoszonych w odwołaniach od uchwał Krajowej

Rady Sądownictwa zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych. Naruszenia te

muszą przy tym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, odzwierciedlony w treści

zaskarżonej uchwały. Tak sformułowane podstawy zaskarżenia wyznaczają zaś

zakres kognicji Sądu Najwyższego w tej kategorii spraw.

Aktualny jest przy tym pogląd judykatury wyrażany na gruncie art. 13 ust. 2

dawnej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (jednolity

tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67 ze zm.), będącego odpowiednikiem art. 44

ust. 1 obecnej ustawy o KRS, zgodnie z którym kognicja Sądu Najwyższego do

9

oceny uchwał Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje wyłącznie badanie, czy

uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd Najwyższy

nie ma kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydata na

sędziego (a tym bardziej jego kontrkandydatów). Przedmiotem badania ze strony

Sądu Najwyższego pozostaje zatem procedura podejmowania uchwały przez

Krajową Radę Sądownictwa, a nie przesłanki, które zadecydowały o jej treści

(wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2009 r., III KRS 7/09 i III KRS 11/09,

niepublikowane, oraz z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011, nr

11, poz. 93). Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia

27 maja 2008 r., SK 57/06 (OTK – A 2008, nr 4, poz. 63), ani szczególna,

konstytucyjna pozycja ustrojowa KRS, ani fakt, że w myśl art. 12 ust. 5 ustawy o

KRS w postępowaniu przed Radą nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania

administracyjnego, nie odbierają postępowaniu przed Radą w sprawach

indywidualnych, dotyczących powołania na stanowiska sędziowskie, charakteru

postępowania administracyjnego. Przedmiot postępowania w kwestii oceny

kandydata i przedstawienia wniosku o jego powołanie na stanowisko sędziego ma

charakter sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. I jako taka powinna

podlegać kontroli sądowej w zakresie właściwym tego rodzaju sprawom, tj. pod

kątem legalności, przestrzegania stosownych procedur prawnych. Zgodzić się

natomiast należy ze stanowiskiem, że merytoryczna ingerencja sądu w

rozstrzygnięcia Rady byłaby niedopuszczalna, wkraczałaby bowiem w sferę

szczególnego władztwa Rady, wynikającego z samych norm konstytucyjnych.

Jednakże kontrola sądowa przestrzegania praw obywateli, w rozważanym wypadku

praw wynikających z art. 60 Konstytucji, tj. prawa równego dostępu do służby

publicznej, a zatem w sprawach prowadzenia naboru na podstawie przejrzystych

kryteriów selekcji kandydatów i obsadzania poszczególnych stanowisk w służbie

publicznej, jest, w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji, konieczna.

W konsekwencji takiego ukształtowania kognicji Sądu Najwyższego w

zakresie kontroli nad postępowaniem dotyczącym przedstawienia Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie sędziego, kontrola sądowa

obejmuje w szczególności badanie, czy Rada przestrzegała w danym

postępowaniu jednolitych kryteriów oceny kandydata oraz procedur postępowania

10

związanych z oceną kandydatury i przedstawiania wniosku Prezydentowi. Analiza

tego, czy uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem, obejmuje także kontrolę

przestrzegania przez Radę innych wymagań prawnych, w tym np. ustawowych

warunków powoływania na stanowisko sędziego, sprecyzowanych w ustawie z dnia

27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070

ze zm.) czy w ustawie z dnia 26 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz ogólnych reguł

proceduralnych obowiązujących w postępowania przed tym organem, określonych

w przepisach rozdziału 3 ustawy o KRS.

Przechodząc do podstaw rozpatrywanych odwołań Sąd Najwyższy stwierdza

zasadność ich zarzutów dotyczących naruszenia przez KRS przepisów art. 33 ust.

1 oraz art. 35 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.

Stosownie do treści przepisu art. 33 ust. 1 ustawy o KRS w sprawach

indywidualnych Rada podejmuje uchwały po wszechstronnym rozważeniu sprawy,

na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników

postępowania lub innych osób, jeżeli zostały złożone. Jeżeli na stanowisko

sędziowskie zgłosił się więcej niż jeden kandydat, zespół opracowuje listę

rekomendowanych kandydatów. Przy ustalaniu kolejności kandydatów na liście

zespół kieruje się przede wszystkim oceną kwalifikacji kandydatów, a ponadto

uwzględnia: 1) doświadczenie zawodowe, opinie przełożonych, rekomendacje,

publikacje i inne dokumenty dołączone do karty zgłoszenia; 2) opinię kolegium

właściwego sądu oraz ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów (art. 35

ustawy o KRS). Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że KRS podjęła swoje

rozstrzygnięcie po ustaleniu – jak to wskazano w uzasadnieniu uchwały – „uchybień

w przeprowadzonej procedurze oceny kandydatów”, które to uchybienia wykluczyły

– w ocenie KRS – podjęcie uchwały o przedstawieniu Prezydentowi RP kandydata

na wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Okręgowym w X. Do uchybień tych

Krajowa Rada Sądownictwa zaliczyła w szczególności: zwoływanie nieformalnych

gremiów sędziowskich (zebrań) sędziów Wydziału Karnego po sporządzeniu ocen

kwalifikacyjnych, a przed posiedzeniem Kolegium Sądu Okręgowego w X.;

opiniowanie sędziów delegowanych przez pozostałych członków składu

orzekającego; sposób formułowania wniosków przez sędziów dokonujących ocen

11

kwalifikacyjnych kandydatów. Na podstawie powyższych ustaleń Krajowa Rada

Sądownictwa przyjęła, że uchybienia w przeprowadzonej procedurze konkursowej

wykluczają podjęcie uchwały o przedstawieniu Prezydentowi RP kandydata na

wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Okręgowym w X.

Takie stanowisko zaskarżonej uchwały narusza wskazane wyżej przepisy

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa – art. 33 ust. 1 oraz art. 35. W ocenie Sądu

Najwyższego - Rada nie przedstawiła w swojej uchwale oceny dotyczącej

stwierdzonych nieprawidłowości w przeprowadzonej procedurze konkursowej w

aspekcie ich relewantnego wpływu na możliwość dokonania przez Radę

właściwego wyboru kandydata na wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie

Okręgowym w X. Między innymi nie wskazano, jaki wpływ miały nieformalne

zebrania sędziów wydziału karnego na sposób głosowania w sprawie kandydatów

na wolne stanowisko sędziowskie - na opinię kolegium właściwego sądu oraz

ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów (art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o

KRS). Trudno odmówić sędziom prawa do wzajemnej wymiany uwag, dotyczących

zgłoszonych kandydatów, również przed terminem zgromadzeń ogólnych sędziów.

Zrozumiała jest troska sędziów wydziału, w którym orzekać ma kandydat, o to, aby

dokonać wyboru jak najlepszego sędziego. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały

nie wskazano, czy nieformalne zebranie sędziów wydziału karnego miało wpływ na

sporządzone opinie o kandydatach, czy dokonano zmian tych opinii, czy zebranie

to wywarło taki wpływ na wyniki głosowania Kolegium Sądu oraz Zgromadzenia

Ogólnego, które uniemożliwiało racjonalną i zgodną z prawem ocenę kandydatów

przez Krajową Radę Sądownictwa. Rada nie jest związana oceną Kolegium Sądu

ani wynikami głosowania Zgromadzenia Ogólnego; w tym kontekście nie wskazano

okoliczności, które uniemożliwiały Radzie dokonanie adekwatnej oceny

kandydatów. Kontrowersje wzbudza także podejmowanie długotrwałych działań

przez Radę wyłącznie na podstawie anonimowego pisma. Każda z osób, które

odwołują się do Rady ma przecież możliwość szczegółowego i legalnego

wypowiedzenia się w kwestiach procedury nominacyjnej, relacji interpersonalnych

oraz oceny kandydatów. Ponadto odwołania kandydatów wskazują, że byli oni

zaznajomieni z oceną dokonaną przez sędziów wizytatorów. Nie są przekonujące

zarzuty Rady, iż zawarte w ocenach wizytatorów relacje i oceny sędziów,

12

uczestniczących w posiedzeniach wraz z kandydatami, mogły w całości

zdyskredytować te oceny – zwłaszcza w stopniu, uniemożliwiającym dokonanie

merytorycznej oceny kandydatów przez Radę.

W zaskarżonej uchwale po za jej – jak to wyżej przedstawiono –

ogólnikowym stanowiskiem w kwestii stwierdzonych nieprawidłowości w

przeprowadzonej procedurze konkursowej nie ma żadnej oceny biorących udział w

konkursie na wolne stanowisko sędziowskie kandydatów, dokonanej z

zachowaniem przesłanek określonych w przepisie art. 35 ustawy o KRS.

Z powyższych przyczyn, Sąd Najwyższy orzekł jak w punkcie pierwszym

wyroku.

W związku z tym, że odwołujący się zakresem swoich odwołań objęli całość

zaskarżonej uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, Sąd Najwyższy odrzucił

odwołania w części nie dotyczącej odwołujących się (pkt 2 sentencji). W

przeprowadzonej procedurze konkursowej na wolne stanowisko sędziowskie w

Sądzie Okręgowym w X. ogłoszone w Monitorze Polskim z 2011 r., Nr 50, poz. 558,

brało udział siedmioro kandydatów (w tym odwołujący się). W zakresie, w jakim

zaskarżona uchwała nie dotyczy T. S. oraz A. M. (w zakresie pozostałych pięciorga

kandydatów) rozpatrywane odwołania są niedopuszczalne i podlegają odrzuceniu.

Odwołanie od uchwały KRS w sprawie przestawienia kandydatury Prezydentowi

przysługuje tylko tej osobie, której dotyczy ta uchwała i która była stroną

postępowania. Nie jest zatem dopuszczalne odwołanie od uchwały Krajowej Rady

Sądownictwa w sprawie przedstawienia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej

kandydatury z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

wniesione przez osobę, której ona nie dotyczy, choćby ta uchwała dotyczyła

stanowiska sędziego, o które ubiega się osoba odwołująca się (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 4 grudnia 2009 r., III KRS 19/09 – OSNP 2011/15-16/220).

Stanowisko Sądu Najwyższego nie obliguje Rady do wyboru jednego z

kandydatów, którzy złożyli odwołanie. W przypadku ubiegania się kilku osób o

jedno stanowisko sędziowskie wskazane jest wyjaśnienie w uzasadnieniu uchwały

sytuacji poszczególnych kandydatów w aspekcie zastosowanych przez Radę

kryteriów oceny. Zakres rozważań dotyczących poszczególnych kandydatów może

być przy tym zróżnicowany w zależności od potrzeb, wobec czego nie jest

13

konieczne uszeregowanie kandydatów w oparciu o każde z przyjętych kryteriów

oceny. Decyduje ocena całościowa, wynikająca z łącznego zastosowania tych

przesłanek (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2009 r., III KRS

13/09, ZNSA 2011, nr 1, poz. 93; z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS 24/09, LEX nr

737271 i z dnia 17 sierpnia 2010 r., III KRS 10/10, LEX nr 678015). O wyborze

konkretnego kandydata winna decydować ocena całościowa, wynikająca z

łącznego zastosowania przesłanek, którymi Rada winna kierować się w swoim

postępowaniu. Wyniki głosowania w kolegium i zgromadzeniu ogólnym sędziów

właściwego sądu nie wiążą Krajowej Rady Sądownictwa w ocenie kandydata na

wolne stanowisko sędziowskie, choć mogą być uznane za istotne z punktu

widzenia art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS, gdyż stanowią jedno z ustawowych

kryteriów rzutujących na ocenę predyspozycji kandydatów do pełnienia urzędu na

obsadzanym stanowisku sędziego. W ramach swojej kognicji Rada powinna

umotywować swój wybór, gdyby nie uznała żadnego kandydata za odpowiedniego

na stanowisko sędziego lub gdyby wybór dotyczył osoby, która uzyskała mniejsze

poparcie środowiska zawodowego. Kierując się przedstawionymi motywami oraz

opierając się na treści art. 39815

§ 1 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS,

Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.