II KK 229/12

Sygn. akt II KK 229/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący)

SSN Jerzy Steckiewicz

SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca)

Protokolant Ewa Oziębła

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza,

w sprawie M. S.

skazanego z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 297 § 1 kk w zb. z art. 286 § 1 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 11 kwietnia 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w P.

z dnia 26 kwietnia 2012 r.,

1) uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania;

2) obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania

Kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2012 r. Sąd Rejonowy w P. uwzględniwszy

wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k., uznał M. S. winnym

popełnienia występku z art. 18 § 3 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 1

2

k.k. z zw z art. 11 § 2 k.k i wymierzył mu karę 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia

wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 (trzech) lat

oraz karę grzywny w wysokości 100 (stawek dziennych grzywny). Wyrok ten nie

został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 4 maja 2012 r.

Od powyższego prawomocnego wyroku następnie, w trybie art. 521 § 1

k.p.k. kasację wniósł Prokurator Generalny, zarzucając temu orzeczeniu:

a) rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa

procesowego, a mianowicie art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k.,

polegające na uwzględnieniu wadliwie sformułowanego wniosku prokuratora

i wymierzeniu oskarżonemu M. S. uzgodnionej z nim kary pozbawienia

wolności, skutkujące rażącym naruszeniem przepisu prawa materialnego -

art. 286 § 1 kk., bowiem uzgodniona kara została wymierzona w rozmiarze 5

miesięcy pozbawienia wolności, to jest poniżej dolnej granicy ustawowego

zagrożenia, która wynosi dla tego przestępstwa 6 miesięcy pozbawienia

wolności;

b) rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa karnego

procesowego, a mianowicie art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. poprzez pominięcie w

zawartym w sentencji kwestionowanego orzeczenia ustawowych znamion

przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k. w postaci wprowadzenia w błąd

albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania

przedsiębranego działania oraz pominięcie ustawowych znamion

przestępstwa określonego w art. 297 § 1 k.k. w postaci podrobienia,

przerobienia, poświadczającego nieprawdę albo nierzetelnego dokumentu

albo nierzetelnego, pisemnego oświadczenia dotyczącego okoliczności o

istotnym znaczeniu, co skutkowało uznaniem M. S. za winnego występku

określonego w tych przepisach, pomimo braku w przypisanym czynie

wszystkich znamion czynu zabronionego.

Podnosząc powyższe zarzuty, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku i

przekazanie sprawy Sądowy Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 286 § 1 k.k. przez orzeczenie

wobec skazanego kary pozbawienia wolności w wymiarze niższym, niż przewidują

to obowiązujące regulacje prawa materialnego. Sąd I instancji zaakceptował

wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 k.p.k. o orzeczenie uzgodnionej z M.

3

S. kary 5 miesięcy pozbawienia wolności. Tymczasem za zarzucone sprawcy

przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. minimalny wymiar kary pozbawienia wolności

wynosi 6 miesięcy. Niższa kara pozbawienia wolności mogłaby zostać wymierzona

w przypadku zakwalifikowania czynu skazanego z art. 18 § 3 w zw. z art. 286 § 3

k.k. Kwalifikacji takiej jednak nie przyjęto ani we wniosku prokuratora, ani też w

wyroku Sądu I instancji.

Trafnie także podniósł Prokurator Generalny, że przyjęty w wyroku Sądu I

instancji opis czynu zarzuconego M. S., nie odpowiada zastosowanej do tego czynu

kwalifikacji prawnej, choć nie wszystkie argumenty uzasadniające ten zarzut

kasacyjny są zasadne. Opis czynu musi zawierać te wszystkie elementy stanu

faktycznego, które stanowią desygnaty poszczególnych znamion typu czynu

zabronionego przyjętego w kwalifikacji prawnej. Nie oznacza to oczywiście

konieczności wprowadzania do opisu czynu zabronionego wszystkich alternatywnie

wyrażonych znamion czasownikowych ujętych w danym przepisie części

szczególnej kodeksu karnego (co zdaje się sugerować Prokurator Generalny).

Przepisy karne wyrażające alternatywnie określone znamiona z reguły dają

podstawę do dekodowania wielu typów czynów zabronionych i sąd w wyroku

skazującym (a wcześniej prokurator w akcie oskarżenia) zobligowany jest do

wskazania, który z tych alternatywnie określonych zespołów znamion tworzących

typ czynu zabronionego, czyni podstawą kwalifikacji prawnej. Stosownie do

przyjętego typu czynu zabronionego kształtuje wówczas opis zarzuconego sprawcy

czynu, przy czym wtedy, gdy konkretne znamię czynu zabronionego może być

spełnione przez różne desygnaty, zobligowany jest do uszczegółowienia tego

opisu, wskazując, na czym konkretnie polegało przypisane sprawcy zachowanie.

Nie jest w takim wypadku wystarczające ograniczenie się do przepisania zwrotów

ustawowych użytych w abstrakcyjnie ujętym przepisie prawa karnego.

Sąd pierwszej instancji zarzucając M. S. popełnienie przestępstwa

pomocnictwa do oszustwa (art. 286 § 1 k.k.) oraz oszustwa bankowego (art. 297

k.k.) nie skonkretyzował w sposób dostateczny czynów, do których udzielono

pomocy, w szczególności nie wskazał na okoliczności mające świadczyć o tym, że

sporządzone przez niego zaświadczenie miało ułatwić wprowadzenie w błąd (lub

wykorzystanie błędu) pokrzywdzonego banku (co jest warunkiem pomocnictwa do

popełnienia czynu zabronionego oszustwa z art. 286 § 1 k.k.) oraz że miało ułatwić

innej osobie przedłożenie w tym banku dokumentu, który spełnia charakterystykę

4

wynikającą z treści art. 297 § 1 k.k. (dokument przerobiony lub podrobiony lub

poświadczający nieprawdę albo nierzetelny). Elementów tych istotnie w opisie

czynu przypisanego M. S. zabrakło.

W tej sytuacji, z uwagi na oczywiste naruszenie prawa materialnego oraz

błędy w opisie czynu przypisanego skazanemu, wyrok Sądu Rejonowego w P. w

zakresie objętym kasacją Prokuratora Generalnego musiał zostać uchylony, zaś

sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. W trakcie tego rozpoznania sąd

może zaproponować stosowne zmiany we wniosku prokuratora w zakresie

wysokości kary pozbawienia wolności i opisu czynu. Może także zakwalifikować

czyn z art.18 § 3 w zw. z art. 286 § 3 w zb. z art. 297 § 1 k.k., do czego jest

uprawniony także w przypadku zaakceptowania wniosku prokuratora złożonego w

trybie art. 335 § 1 k.p.k., o ile spełnione są warunki określone w tym przepisie.