II KK 245/12

Sygn. akt II KK 245/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący)

SSN Jerzy Steckiewicz (sprawozdawca)

SSN Włodzimierz Wróbel

Protokolant Ewa Oziębła

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza,

w sprawie B. Z.

skazanej z art. 107 k.w.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 11 kwietnia 2013 r.,

kasacji, wniesionej na niekorzyść skazanej przez Prokuratora Generalnego w

części dotyczącej kosztów procesu

od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 21 czerwca 2012 r.,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W.

z dnia 13 kwietnia 2012 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok w części zwalniającej B.

Z. od kosztów procesu i w tym zakresie przekazuje

sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu

w W.,

2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża

Skarb Państwa.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2012 r., Sąd Rejonowy w W. uznał B. Z. za

winną tego, że „w okresie czasu od nieustalonego dnia listopada 2009 r. do 1 lipca

2010 r. w celu dokuczenia I. P. złośliwie, wbrew jej woli wielokrotnie wykonywała do

niej połączenia telefoniczne i wysyłała wiadomości tekstowe o obraźliwej treści na

należący do niej telefon komórkowy oraz wykonywała połączenia na telefon

stacjonarny oraz do miejsca pracy, nachodziła ją w miejscu zamieszkania oraz w

miejscu pracy, czym złośliwie niepokoiła ją”, to jest popełnienia wykroczenia z art.

107 k.w. i za to na podstawie tego przepisu skazał ją na grzywnę w wysokości 500

złotych oraz na podstawie art. 118 § 1 k.p.w., art. 21 pkt 2, art. 3 ust.1 ustawy o

opłatach w sprawach karnych zasadził od obwinionej na rzecz Skarbu Państwa 150

zł tytułem kosztów postępowania, w tym 50 zł tytułem opłaty.

Apelacje od tego wyroku wnieśli: obwiniona i jej obrońca. Zarzucając

nietrafną ocenę zebranych w sprawie dowodów, postulowali zmianę wyroku i

uniewinnienie B. Z. od przypisanego jej wykroczenia.

Pokrzywdzona, zarówno przed Sądem pierwszej instancji, jak i Sądem

Odwoławczym występowała w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Interesy jej

reprezentował ustanowiony przez nią pełnomocnik.

Sąd Okręgowy w W. orzeczeniem z dnia 21 czerwca 2012 r., zaskarżony

wyrok utrzymał w mocy.

Zwolnił jednocześnie B. Z. od kosztów procesu obciążając Skarb Państwa

wydatkami postępowania, z uzasadnieniem, że za tym rozstrzygnięciem

przemawiają względy słuszności.

Prokurator Generalny wniósł od tego wyroku, na niekorzyść B. Z., kasację w

części orzeczenia o kosztach procesu.

Zarzucił: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu

art. 627 k.p.k. i art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 119 k.p.w., polegające na zwolnieniu

obwinionej od ponoszenia kosztów procesu za postępowanie odwoławcze, podczas

gdy art. 627 k.p.k. nakłada na sąd obowiązek zasądzenia wydatków na rzecz

oskarżyciela posiłkowego, zaś art. 624 § 1 k.p.k. stanowi podstawę prawną jedynie

do zwolnienia obwinionego w całości lub w części od ponoszenia na rzecz Skarbu

Państwa kosztów sądowych”.

3

Stawiając ten zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w

zakresie orzeczenia o zwolnieniu z kosztów procesu i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania.

Uznając kasację za uzasadnioną Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Stosownie do art. 627 k.p.k. od skazanego w sprawach z oskarżenia publicznego

sąd zasądza koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa oraz wydatki na rzecz

oskarżyciela posiłkowego.

Koszty sądowe, zgodnie z art. 616 § 2 k.p.k. obejmują: opłaty oraz wydatki

poniesione przez Skarb Państwa od chwili wszczęcia postępowania.

Artykuł 624 § 1 k.p.k., na który powołał się Sąd Okręgowy w W. rzeczywiście

pozwala na zwolnienie oskarżonego lub oskarżyciela posiłkowego w całości lub w

części od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, jeżeli istnieją

podstawy do uznania, że uiszczenie ich byłoby dla nich zbyt uciążliwe ze względu

na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów, jak również wtedy, gdy

przemawiają za tym względy słuszności. Trzeba jednak mieć na uwadze, że owo

zwolnienie dotyczy tylko i wyłącznie kosztów sądowych należnych Skarbowi

Państwa i nie obejmuje uzasadnionych wydatków stron, w tym z tytułu

ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika.

Sąd nie może zatem pozbawić oskarżyciela posiłkowego należnego mu od

oskarżonego, co do którego wydany został wyrok skazujący, zwrotu kosztów

związanych z ustanowieniem pełnomocnika ( zob. uchwała Sądu Najwyższego z

dnia 10 września 1970 r., sygn. akt VI KZP 20/70 OSNKW 1970, z 12, poz. 167 ).

Innymi słowy, wynikająca z art. 624 § 1 k.p.k. możliwość zwolnienia

oskarżonego lub oskarżyciela posiłkowego w całości lub w części od zapłaty

na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, nie odnosi się do kosztów

procesu wymienionych w art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k.

Z powyższych powodów należało kasację Prokuratora Generalnego

uwzględnić, uchylić wyrok w części orzeczenia o kosztach procesu i w tym zakresie

sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania.

Przy powtórnym rozpoznaniu sprawy wskazany Sąd powinien na podstawie

art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z art. 119 k.p.w. rozpoznać kwestię kosztów sądowych

wynikających z żądania oskarżyciela posiłkowego zasądzenia na jego rzecz

wydatków poniesionych w związku z ustanowieniem w postępowaniu odwoławczym

pełnomocnika, mając na uwadze sformułowany wcześniej pogląd.

4

Rozpoznanie sprawy powinno nastąpić na posiedzeniu, a rozstrzygnięcie

winno zapaść w formie postanowienia.

Na marginesie, w związku z wątpliwością zgłoszoną przez prokuratora

występującego na rozprawie przed Sądem Najwyższym, czy kasacja Prokuratora

Generalnego jest dopuszczalna z uwagi na treść art. 529 k.p.k. ( rozumianego a

contrario ) i w związku z tym, czy nie należałoby pozostawić jej bez rozpoznania,

Sąd Najwyższy stwierdza.

W niniejszej sprawie przeszkodą do rozpoznania kasacji na niekorzyść

obwinionej mogłoby być przedawnienie karalności, bowiem od popełnienia

wykroczenia, do wyrokowania przez Sąd Najwyższy, minęły prawie trzy lata. Gdyby

zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia wniesiony został co do istoty sprawy, czyli

winy i kary, to niewątpliwie, skoro kasacja została przyjęta do rozpoznania,

należałoby pozostawić ją bez rozpoznania. Tymczasem, kasacja (wniesiona przed

upływem terminu, o którym mowa w art. 110 § 2 k.p.w.) dotyczy wyłącznie

rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu i dlatego, w tym zakresie nie było

prawnych przeszkód do jej rozpoznania.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.