V KK 19/13

Sygn. akt V KK 19/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jerzy Grubba

SSN Dariusz Świecki

Protokolant Anna Kowal

w sprawie D. G.

skazanego z art. 286 §1 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 11 kwietnia 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w W.

z dnia 26 października 2012 r.

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego D. G.

przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w

W.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 26 października 2012 r., orzekając w trybie z

art. 335 § 1 k.p.k. skazał oskarżonego D. G. za przestępstwa opisane w pkt XVII i

XVIII aktu oskarżenia – na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz art.

33 § 2 k.k. – na kary po 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary grzywny po 10

stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 zł. Na taką samą

2

karę pozbawienia wolności oraz grzywny sąd ten skazał oskarżonego także za

czyn opisany w pkt XIX aktu oskarżenia, wyczerpujący dyspozycję art. 286 § 1 k.k.,

art. 270 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. W oparciu o przepisy art.

85 k.k. oraz art. 86 § 1 k.k. orzeczone kary pozbawienia wolności oraz grzywny

zostały połączone i jako kary łączne orzeczono - karę dwóch lat pozbawienia

wolności oraz grzywnę w ilości 30 stawek dziennych przy przyjęciu wysokości

jednej stawki na 10 zł. Rozstrzygnięto ponadto o dowodach rzeczowych oraz

zwolniono oskarżonego od kosztów sądowych.

Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 3 listopada

2012 r.

Kasację od tego wyroku złożył Prokurator Generalny. Zaskarżając na korzyść

skazanego wyrok w całości, zarzucił mu rażące i mające istotny wpływ na treść

wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 343 § 7 k.p.k.

w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. polegające na częściowym uwzględnieniu zawartego w

akcie oskarżenia wadliwego wniosku prokuratora i wymierzenie oskarżonemu D. G.

uzgodnionych z nim jednostkowych kar pozbawienia wolności oraz nieuzgodnionej

z nim kary łącznej pozbawienia wolności, skutkujące rażącym naruszeniem

przepisu prawa materialnego, tj. art. 86 1 k.k. poprzez orzeczenie kary łącznej

pozbawienia wolności w rozmiarze przekraczającym sumę podlegających łączeniu

kar jednostkowych orzeczonych za poszczególne przestępstwa oraz orzeczeniu

kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, mimo

zawartego wniosku o warunkowe zawieszenie jej wykonania.

Podnosząc taki zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiało jej uwzględnienie w

trybie określonym w art. 535 § 5 k.p.k. Analiza akt sprawy bezspornie dowodzi, że

wydany w trybie określonym w art. 335 § 1 k.p.k. wyrok zapadł z rażącym

naruszeniem wskazanych w zarzucie kasacji przepisów prawa procesowego oraz

prawa materialnego. W zawartym w akcie oskarżenia wniosku o skazanie D. G.

bez rozprawy prokurator postulował orzeczenie wobec oskarżonego za każdy z

trzech czynów kary pozbawienia wolności po 6 miesięcy, a także grzywny po 10

stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki na 10 zł. Ponadto

wnioskował wymierzenie kary łącznej dwóch lat pozbawienia wolności z

3

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na dwa lata a także łącznej kary grzywny

w wymiarze 30 stawek dziennych przy określeniu jednej stawki na kwotę 10 zł. oraz

orzeczenie przepadku dowodów rzeczowych i zasądzenie kosztów oraz opłaty (k.

921). Już sama treść tego wniosku, bez analizy innych dokumentów zawartych w

aktach sprawy, winna obligować sąd meriti do sprzeciwu wobec uwzględnienia

takiego wniosku, skoro jego akceptacja musiałaby oznaczać zgodę sądu na

naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 86 § 1 k.k. i wymierzenie kary

pozbawienia wolności w wymiarze przekraczającym sumę kar jednostkowych

(możliwe było orzeczenie kary łącznej maksymalnie w wymiarze roku i sześciu

miesięcy - uw. SN). W tej sytuacji obowiązkiem sądu powinno być poinformowanie

stron, że uwzględnienie wniosku złożonego w trybie określonym w art. 335 § 1

k.p.k. jest możliwe po dokonaniu stosownej korekty tego wniosku w zakresie

wymiaru kary łącznej pozbawienia wolności i uzyskanie zgody stron na taką

zmianę (por. np. wyroki SN: z dnia 2 lutego 2011 r., V KK 382/10, Lex 785292; z

dnia 27 kwietnia 2011 r., II KK 319/10, Lex 847143; z dnia 5 maja 2011 r., III KK

41/11, Lex 860603). Niezależnie jednak od tego, iż w treści samego wniosku

prokuratora tkwiło uchybienie, które skutkowało rażącym naruszeniem art. 86 § 1

k.k. (do jego uchwycenia wystarczało dokonać czynności zsumowania trzech liczb),

to sąd nie dostrzegł, że ten złożony wniosek nie był zgodny z treścią oświadczenia

procesowego oskarżonego co do warunków pod jakimi zgadza się na skazanie bez

rozprawy. Otóż na k. 910 znajduje się oświadczenie oskarżonego z dnia 27

czerwca 2012 r., w którym wyraża on zgodę na skazanie bez rozprawy przy

wymierzeniu mu za każdy z czynów kary pozbawienia wolności po 6 miesięcy oraz

kary grzywny po 10 stawek dziennych przy określeniu wysokości stawki na 10 zł,

przy czym zgodził się na wymierzenie mu kary łącznej pozbawienia wolności w

wymiarze roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności przy warunkowym zawieszeniu

jej wykonania na okres 2 lat, a także kary łącznej grzywny w wysokości 30 stawek

dziennych przy określeniu wysokości stawki na 10 zł., jak również przepadek

dowodów rzeczowych oraz obciążenie go kosztami i opłatą. Jeszcze inny wniosek

w tym zakresie oskarżony złożył w trakcie przesłuchania w charakterze

podejrzanego w dniu 18 czerwca 2012 r. Wnioskował wówczas o wymierzenie kary

łącznej dwóch lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania na okres 4 lat, a także orzeczenie kary łącznej grzywny w wymiarze 60

stawek dziennych (k. 860). Zestawienie treści oświadczenia oskarżonego z dnia 27

4

czerwca 2012 r., jak i zresztą wcześniejszego, z treścią zawartego w akcie

oskarżenia wniosku prokuratora, dowodzi, że w istocie w aktach sprawy nie było

zgody oskarżonego oraz prokuratora co do tego jaką globalnie sankcję karną

winien ponieść oskarżony za popełnienie trzech przestępstw. Pomimo tego sąd

procedował w trybie wskazanym w przepisach art. 343 § 1 k.p.k. w zw. z art. 335 §

1 k.p.k., nie dostrzegając, iż nie tylko godzi się na naruszenie prawa materialnego,

ale także akceptuje sytuację, gdy wymiar kary łącznej pozbawienia wolności

wskazany we wniosku prokuratora nie był uzgodniony z oskarżonym, czego

wymaga wprost dyspozycja przepisu art. 335 § 1 k.p.k. Ponadto sąd ten dopuścił

się rażącego naruszenia przepisu art. 335 § 1 k.p.k. nie orzekając warunkowego

zawieszenia wykonania orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności, pomimo

tego, iż w zakresie stosowania tej instytucji prokurator był zgodny z oskarżonym.

Jako nieskuteczną formalnie oraz błędną merytorycznie należy odnotować próbę

„naprawienia” tego rażącego błędu w drodze zastosowania instytucji z art. 105 § 1

k.p.k. (k. 1024). Sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej nie może polegać na

dodaniu do wyroku elementu pominiętego w procesie wyrokowania, a jedynie na

poprawieniu błędów pisarskich albo rachunkowych istniejących w treści wyroku.

Jest więc oczywiste, że w tym stanie rzeczy sąd meriti nie mógł wydać wyroku w

tym trybie, albowiem nie spełnione zostały warunki określone w art. 335 § 1 k.p.k.,

a naruszenie tych przepisów miano charakter rażący i wpłynęło na treść wydanego

wyroku.

W tym stanie rzeczy należało zaskarżony wyrok uchylić, a sprawę oskarżonego

przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, mając na względzie, iż wniosek złożony

przez prokuratora istnieje w dalszym ciągu, sąd powinien podjąć próbę ustalenia,

czy rzeczywiście prokurator złożył wniosek o wymierzenie kary łącznej pozbawienia

wolności z obrazą art. 86 § 1 k.k., czy jest to tylko omyłka pisarska, którą może on

sprostować. Ponadto, sąd winien wezwać oskarżonego na posiedzenie w celu

określenia, które z jego oświadczeń procesowych jest wiążące. Dopiero po

ustaleniu tych kluczowych okoliczności sąd będzie miał możliwość zadecydowania,

czy są spełnione przesłanki określone w art. 335 § 1 k.p.k., i czy akceptacja tych

warunków nie prowadzi do naruszenia prawa (por. np. wyrok SN z dnia 12 kwietnia

2011 r., II KK 69/11, Lex 794968). Sąd ten winien również pamiętać, że przy

akceptacji wniosku złożonego w trybie określonym w art. 335 § 1 k.p.k. jest on nim

5

związanym także w zakresie dotyczącym kosztów procesu (por. wyroki SN: z dnia

16 listopada 2011 r., III KK 322/11, Lex 1056032; z dnia 20 stycznia 2012 r., III KK

414/11, Lex 1119524).

Z tych powodów należało orzec jak w wyroku.