II KK 93/13

Sygn. akt II KK 93/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Małgorzata Gierszon

SSN Tomasz Grzegorczyk

Protokolant Anna Janczak

w sprawie K. S., M. S., Ł. K.

skazanych z art. 217 § 1 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 18 kwietnia 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanych

od wyroku Sądu Okręgowego w K.

z dnia 25 października 2012 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w J.

z dnia 21 marca 2012 r.,

1) uchyla pkt I ppk 1-3 zaskarżonego wyroku w części

dotyczącej wymierzonych kar i w tym zakresie przekazuje

sprawę Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym,

2) obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Prokurator Rejonowy w J. w skierowanym do Sądu Rejonowego w J. akcie

oskarżenia, zawierającym wniosek o skazanie bez rozprawy i wymierzenie

oskarżonym uzgodnionych z nimi kar, oskarżył K. S., M. S. i Ł. R. o to, że w nocy

2

16 lipca 2011 r. w J., w Parku Miejskim działając wspólnie i w porozumieniu

dopuścili się przestępstwa pobicia innych osób oraz zniszczenia mienia tj. o czyn z

art. 158 § 1 k.k. i art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Sąd Rejonowy w J., po nieuwzględnieniu skierowanego w trybie art. 335 § 1

k.p.k. wniosku i rozpoznaniu sprawy na zasadach ogólnych, wyrokiem z dnia 21

marca 2012 r., sygn. akt II K […] w miejsce zarzucanego czynu, oskarżonych K. S.,

M. S. i Ł. K. uznał za winnych tego, że w dniu 16 lipca 2011 r., w J., wspólnie z

innymi nieustalonymi osobami, dokonali pobicia M. P., T. B. i R. R. w ten sposób,

że zadawali im uderzenia otwartymi rękoma, pięściami, kopali po całym ciele, w

wyniku czego T. B. doznał obrażeń ciała w postaci wstrząśnienia mózgu i ogólnych

potłuczeń, M. P. doznał obrażeń ciała w postaci rany tłuczonej okolicy skroniowej

prawej oraz ogólnych potłuczeń, a nadto M. S. zachęcała słownie innych

uczestników do agresji, a K. S. uderzył M. P. butelką w głowę oraz R. R. pięścią w

twarz, powodując zniszczenie jego okularów o wartości 600 zł, tj. popełnienia

występku z art. 158 § 1 k.k., a w przypadku K. S. z art. 158 § 1 k.k. i art. 288 § 1

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 58 § 3

k.k. wymierzył oskarżonej M. S. karę 10 miesięcy ograniczenia wolności, a Ł. K.

karę 6 miesięcy ograniczenia wolności polegające na wykonywaniu nieodpłatnej

kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 20 godzin w stosunku

miesięcznym, a K. S., na podstawie art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k.,

wymierzył karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Nadto Sąd warunkowo zawiesił

wykonanie orzeczonych wobec M. S. i Ł. K. kar ograniczenia wolności na okres

próby 2 lat, zaś orzeczonej wobec K. S. kary pozbawienia wolności na okres próby

3 lat oddając go pod dozór kuratora i nie orzekając przy tym dodatkowych

obowiązków probacyjnych. Na wszystkich oskarżonych został nałożony obowiązek

zapłacenia nawiązek oraz zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonych.

Wyrok ten został zaskarżony jedynie na korzyść K. S. przez jego obrońcę,

zarzucającego błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku,

mający wpływ na jego treść, obrazę przepisów postępowania - art. 7 k.p.k., 5 § 2

k.p.k. i art. 2 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.k., która miała wpływ na jego treść oraz obrazę

prawa materialnego - art. 362 k.c. przez jego niezastosowanie przy miarkowaniu

wysokości odszkodowania.

3

Apelacja na korzyść oskarżonej M. S. nie została wniesiona, natomiast

apelacja oskarżonego Ł. K., jako niepodpisana, którego to braku, mimo wezwania

składający nie uzupełnił, nie została przyjęta.

Wyrokiem z dnia 25 października 2012 r., 2 Sąd Okręgowy w K., na

podstawie art. 437 § 1 i 2 k.p.k. i art. 435 k.p.k. oraz art. 624 § 1 k.p.k. i art. 642

k.p.k. w zw. z art. 643 k.p.k. zmienił zaskarżony wyrok, także w stosunku do M. S. i

Ł. K., w ten sposób, że:

I. oskarżonego K. S. uznał za winnego tego, że:

1) w dniu 16 lipca 2011 r. w J. naruszył nietykalność cielesną T. B. w ten

sposób, że kilkakrotnie uderzył go ręką w twarz i kopnął, to jest popełnienia

występku z art. 217 § 1 k.k. i za to, na podstawie tego przepisu i art. 35 § 1 k.k.,

wymierzył mu karę 3 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu

nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 20 godzin w

stosunku miesięcznym,

2) w dniu 16 lipca 2011 r. w J. naruszył nietykalność cielesną M. P. w ten

sposób, że dwukrotnie uderzył go butelkami w prawą stronę głowy, to jest

popełnienia występku z art. 217 § 1 k.k. i za to, na podstawie tego przepisu i art. 35

§ 1 k.k., wymierzył mu karę 3 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na

wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 20

godzin w stosunku miesięcznym,

3) w dniu 16 lipca 2011 r. w J. uderzając R. R. ręką w głowę spowodował

zniszczenie okularów o wartości 600 zł, to jest popełnienia występku z art. 288 § 2

k.k., przy przyjęciu, iż czyn oskarżonego stanowi wypadek mniejszej wagi i za to,

na podstawie tego przepisu i art. 35 § 1 k.k., wymierzył mu karę 3 miesięcy

ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej

pracy na cel społeczny w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym,

4) na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 i 3 k.k. oraz art. 35 § 1 k.k. w miejsce

orzeczonych z osobna wobec oskarżonego K. S. kar ograniczenia wolności orzekł

karę łączną ograniczenia wolności w wymiarze 6 miesięcy, polegającą na

wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 20

godzin w stosunku miesięcznym.

II. oskarżoną M. S. uznał za winną tego, że w dniu 16 lipca 2011 r. w J.

naruszyła nietykalność cielesną T. B. w ten sposób, że uderzyła go ręką i kopała, to

jest popełnienia występku z art. 217 § 1 k.k. i za to, na podstawie tego przepisu i

4

art. 35 § 1 k.k., wymierzył jej karę 3 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na

wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 20

godzin w stosunku miesięcznym,

III. oskarżonego Ł. K. uznał za winnego tego, że w dniu 16 lipca 2011 r. w

Jarocinie naruszył nietykalność cielesną T. B. w ten sposób, że uderzył go ręką i

kulą ortopedyczną, to jest popełnienia występku z art. 217 § 1 k.k. i za to, na

podstawie tego przepisu i art. 35 § 1 k.k., wymierzył mu karę 3 miesięcy

ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej

pracy na cel społeczny w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.

Ponadto Sąd orzekł wobec oskarżonych nawiązki i częściowo uwzględnił

powództwo cywilne wytoczone przez M.P.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna. Mimo zaskarżenia wyroku

Sądu pierwszej instancji wyłącznie apelacją obrońcy K. S., Sąd Okręgowy w K.,

dokonując zmiany tego wyroku także w zakresie kary, naruszył art. 434 § 1 k.p.k. W

oczywisty bowiem sposób orzeczona przez Sąd Odwoławczy wobec M. S. kara

ograniczenia wolności w wymiarze 3 miesięcy bez stosowania warunkowego

zawieszenia jej wykonania, jest karą surowszą niż orzeczona wobec tej skazanej

przez Sąd pierwszej instancji kara 10 miesięcy ograniczenia wolności z

zastosowaniem warunkowego zawieszenia wykonania tej kary na okres próby 2 lat.

Wynika to zarówno z faktu oceny realnej dolegliwości obu rozstrzygnięć, ale także

konsekwencji w zakresie dotyczącym okresu niezbędnego do zatarcia skazania,

który w przypadku rozstrzygnięcia Sądu I instancji byłby znacząco krótszy. To samo

dotyczy wymiaru kary wobec Ł. K., wobec którego Sąd Okręgowy w K. orzekł karę

ograniczenia wolności w wysokości 3 miesięcy bez stosowania warunkowego

zawieszenia jej wykonania, w sytuacji, gdy sąd I instancji orzekł ten sam rodzaj kary

w wymiarze 6 miesięcy, stosując jednak środek probacyjny w postaci warunkowego

zawieszenia wykonania kary.

Za naruszenie art. 434 § 1 k.p.k. należało również uznać wymierzenie przez

Sąd Odwoławczy K. S., podlegającej wykonaniu kary ograniczenia wolności w

sytuacji, gdy w wyroku Sądu I instancji wobec tego skazanego wymierzono co

prawda karę pozbawienia wolności w wysokości 10 miesięcy, której jednak

wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby 3 lat. Przy ocenie wymogów

wynikających z treści art. 434 § 1 k.p.k. należy mieć, bowiem na uwadze

5

rzeczywistą dolegliwość orzekanych kar. W tej perspektywie bez wątpienia

rzeczywista dolegliwość kary pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo

zawieszono na okres próby, zwłaszcza, gdy stosowaniu tego środka probacyjnego

nie towarzyszy nałożenie na sprawce dodatkowych obowiązków probacyjnych, jest

mniejsza, niż orzeczenie kary ograniczenia wolności podlegającej wykonaniu, a

więc orzeczonej bez stosowania środka probacyjnego w postaci warunkowego

zawieszenia jej wykonania. Także w tym wypadku, na ocenę tego, czy doszło do

naruszenia art. 434 § 1 k.p.k., wpływ mają konsekwencje w zakresie długości

okresu niezbędnego dla zatarcia skazania przy porównaniu orzeczeń Sądu I i II

instancji. Niewątpliwie, biorąc pod uwagę to kryterium, bardzo istotne z punktu

widzenia interesów życiowych skazanego, wyrok Sądu Okręgowego w K. w

zakresie kary wymierzonej K.S. jawi się jako mniej korzystny.

W tym stanie rzeczy, należało uchylić wyrok Sądu odwoławczego w zakresie

określonym w sentencji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym, w którym Sąd dokonując na nowo wymiaru kar

skazanym, także w kontekście możliwych do zastosowania środków probacyjnych,

określi je w taki sposób, by nie były one mniej korzystne niż kary wymierzone

skazanym przez Sąd I instancji.