II UK 236/12

Sygn. akt II UK 236/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z wniosku H. C.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 kwietnia 2013 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 24 stycznia 2012 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 24

stycznia 2012 r. oddalił apelację wnioskodawczyni H. C. od wyroku Sądu

Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 1 czerwca 2011

r., oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia

11 maja 2010 r. odmawiającej przyznania jej prawa do emerytury z tytułu pracy w

warunkach szczególnych.

2

W sprawie tej ustalono, że urodzona 4 listopada 1954 r. wnioskodawczyni w

okresach od 1 czerwca 1974 r. do 29 lipca 1977 r., od 1 kwietnia 1978 r. do 28

lutego 1981 r. od 1 kwietnia 1981 r. do 20 listopada 1986 r. i od 17 września 1990 r.

do 31 grudnia 1998 r. była zatrudniona w PLL LOT S.A. w W. na stanowiskach:

kasjer lotniczy, starszy kasjer lotniczy i samodzielny kasjer lotniczy. Łącznie

wykazała 24 lata, 4 miesiące i 9 dni stażu pracy. Świadectwo pracy w szczególnych

warunkach z dnia 14 czerwca 2010 r. stwierdzało, że w okresie od 1 czerwca 1974

r. do 28 lutego 1999 r. wnioskodawczyni wykonywała stale i w pełnym wymiarze

prace szczególnie obciążające narząd wzroku i wymagające precyzyjnego widzenia

przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych, które wymienione zostały w

wykazie A dział XIV (poz. 5), stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U.

Nr 8, poz. 43 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 7 lutego 1983 r.) i

analogicznej pozycji wykazu do zarządzenia resortowego na stanowiskach: kasjera

lotniczego, starszego kasjera lotniczego lub samodzielnego kasjera lotniczego. W

okresie od stycznia 1991 r. do października 2004 r. wnioskodawczyni otrzymywała

dodatek szkodliwy jako odrębny składnik wynagrodzenia w oparciu o art. 27 Układu

Zbiorowego Pracy PLL LOT. W zakresach czynności wnioskodawczyni ujęto zapis

o obsłudze dalekopisu, a nie komputera. W 2007 r. otrzymała zaświadczenie

lekarskie o pracy w szkłach korekcyjnych do pracy przy monitorze. Monitory

komputerowe pojawiły się w 1979 r. lub w 1980 r. na lotnisku i w biurze miejskim we

Wrocławiu jako wyposażenie stanowisk pracy. Nie było osobnych sal rezerwacji

biletów. Wszystkie informacje o taryfach, rezerwacjach, lotach, przedsprzedaży i

sprzedaży, zawarte były w komputerze i widoczne na monitorze. Od pracy przy

monitorach odsunięto kobiety ciężarne, ponadto wprowadzono 5-minutowe przerwy

po każdej przepracowanej godzinie. Kasjerki same decydowały, jak korzystać z

prawa do przerwy, „zwykle wcześniej wychodziły do domu”. Poza włożeniem

pieniędzy do kasy i sporadycznymi przypadkami wypełniania biletów długopisem,

praca kasjerki polegała na stałym kontakcie z monitorem, na którym stale śledziły

informacje co do odwołania lotu, opóźnień, zmian taryf, a także depesze

informujące o nietypowym składzie osób, czy bagażu na pokładzie samolotu.

Wnioskodawczyni była zatrudniona jako kasjerka w grupie pracowników

administracyjno-biurowych. Dla tej grupy pracowników zatrudnienie przy obsłudze

3

monitora ekranowego oceniane jest na „małym poziomie ryzyka”. W opracowanym

przez Instytut Medycyny Pracy - Zakład Szkodliwości Fizycznych w Ł.

„Sprawozdaniu z kontroli stanowisk pracy operatorów wyświetlaczy i monitorów

ekranowych oraz wytyczne w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na tych

stanowiskach dla pomieszczeń PLL LOT w Warszawie” z dnia 18 września 1995 r.

wskazano, że „dla osób zdrowych dorosłych w normalnym stanie fizycznym praca

przy monitorach ekranowych nie jest szkodliwa, choć stwarza pewne uciążliwości

nadające się do wyeliminowania”.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że

wnioskodawczyni rozpoczęła pracę z komputerem od stycznia 1980 r., ponieważ

komputeryzacja w okresie wcześniejszym „nie była powszechna, a

wnioskodawczyni nie wykazała, by pracowała z tym urządzeniem wcześniej”.

Uzyskana od biegłej opinia, którą Sąd uznał za wystarczającą, nie dała podstaw do

przyjęcia, że praca wnioskodawczyni w spornym okresie była pracą w

szczególnych warunkach, bowiem „nie zostały spełnione wymogi przewidziane w

wykazie A działu XIV-tego poz. 5 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. i

zarządzeniu resortowym jako prace szczególnie obciążające narząd wzroku i

wymagające precyzyjnego widzenia przy obsłudze elektronicznych monitorów

ekranowych”. Ponadto staż pracy wnioskodawczyni w warunkach szczególnych,

przyjmując hipotetycznie, że w takich pracowała - można by było liczyć co najwyżej

od 1 stycznia 1980 r. (z przerwami na urlopy wychowawcze). Ponadto

wnioskodawczyni nie wykonywała stale i w pełnym wymiarze pracy obciążającej

wzrok, bowiem oprócz przysługujących jej przerw w pracy „wykonywała czynności

liczenia i zdawania kasy, wystawiała ‘ręcznie’ bilety i prowadziła rutynowe rozmowy

z klientami”.

Rozpoznając apelację wnioskodawczyni Sąd Apelacyjny uzupełnił ustalenia

Sądu pierwszej instancji. Wynikało z nich, że terminale rezerwacyjne używane w

spornym okresie były monitorami ekranowymi („urządzeniami pozwalającymi na

zdalną pracę z systemem komputerowym”). Były to urządzenia składające się z

klawiatury oraz ekranu, które pozwalały na pracę w trybie graficznym, z

koniecznością stosowania bardzo rozbudowanego systemu kodów. Podczas

korzystania z takiego terminala kasjer był skupiony przede wszystkim na

wprowadzaniu wymaganych kodów numerycznych i literowych. Monitory

kineskopowe używane w PLL LOT w spornym okresie również aktualnie są

4

użytkowane w pracy biurowej. Monitor ekranowy wytwarzał pola

elektromagnetyczne o małych natężeniach i powinien być ustawiony w odległości

60 cm od drugiego. „Precyzyjne widzenie szczegółów i barw przedmiotów

znajdujących się w środku pola widzenia jest tożsame z widzeniem dokładnym,

dobrym i wyraźnym. Odległość dobrego i wyraźnego widzenia jest to minimalna

odległość między przedmiotem a okiem, przy której przedmiot jest ostro widziany

bez wysiłku. Odległość dobrego widzenia nie jest stałą fizyczną, ponieważ nawet u

ludzi bez wad wzroku może przybierać różne wartości. Pomiar tej odległości dla

określonego człowieka polega na jego subiektywnej ocenie, a więc nie jest

precyzyjny. Praca z monitorem ekranowym pracownika biurowego lub kasjerki nie

wymaga precyzyjnego widzenia w takim samym zakresie, jak np. w kartografii”.

Wprawdzie wnioskodawczyni wykonywała pracę kasjerki z wykorzystaniem

monitora ekranowego, ale nie polegała ona na obsłudze monitorów ekranowych

przez operatorów, którzy wykonują „czynności wiązane z instalowaniem,

obsługiwaniem, regulowaniem, konserwowaniem, czyszczeniem lub

przemieszczaniem maszyny”. Tymczasem wnioskodawczyni wykonywała pracę

kasjera lotniczego przy użyciu monitora ekranowego jako narzędzia pracy. Ponadto

praca wnioskodawczyni przy systemach rezerwujących na stanowiskach

kasjerskich przy użyciu monitorów ekranowych wskazanych i określonych w piśmie

z dnia 29 sierpnia 2011 r. nie była pracą szczególnie obciążającą narząd wzroku i

wymagającą precyzyjnego widzenia.

Nie ma przeciwwskazań do zatrudnienia operatorów monitorów ekranowych

w razie stosowania przerw w pracy, niezbędnych „dla rekreacji wzroku”, które

powinny być stosowane w określonych odstępach czasu i sprawiają, że „w

normalnym stanie fizjologicznym praca przy monitorach ekranowych nie jest

szkodliwa”.

W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni zaskarżyła wyrok w całości,

zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to art. 286 k.p.c. i art. 278 § 1

k.p.c. przez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z innego biegłego, mimo

składanych przez stronę merytorycznych zarzutów do wydanej w sprawie opinii

biegłej oraz odmiennych opinii mających charakter opinii prywatnych, które

wydawali biegli sądowi w sprawach o tym samym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ze względu na

rozbieżne orzecznictwo sądów, oparte na rozbieżnych opiniach biegłych. Wymaga

5

to wykładni budzącego znaczne wątpliwości przepisu, zawartego w poz. 5 działu

XIV wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r.,

przez wskazanie, „jaką pracę przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych

należy uznać za szczególnie obciążającą wzrok i wymagającą precyzyjnego

widzenia, a tym samym za pracę w warunkach szczególnych, a także co należy

rozumieć pod pojęciem ‘pracy przy obsłudze elektronicznych monitorów

ekranowych’ oraz co należy rozumieć pod pojęciem ‘elektroniczny monitor

ekranowy”. Ponadto skarga jest oczywiście uzasadniona ze względu na rażące

naruszenie wskazanych przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ

na wynik sprawy. „Skoro w tym samym stanie faktycznym kilku biegłych sądowych

wydaje sprzeczne opinie, a wyłącznie od tych opinii zależy kwestia nabycia prawa

do emerytury, to Sąd miał obowiązek powołać kolejną opinię biegłego, a nawet

zespołu biegłych, czy też odpowiedniego Instytutu, a zakresem dodatkowych opinii

objąć także wyjaśnienie wzajemnych sprzeczności w opiniach wydanych w

poszczególnych sprawach”.

Skarżąca twierdziła, że pracowała przy obsłudze elektronicznego monitora

ekranowego od 1974 r., który „był sprzętem starej generacji, którego szkodliwość

oraz wpływ na wydolność i stan organizmu były nieporównanie większe niż

oddziaływanie współczesnych monitorów. Ze względu na konieczność stałego

wprowadzania długich i podobnych do siebie kodów, a także sczytywania informacji

podanych w małych tabelkach, bez możliwości powiększenia, wykonywana przez

nią obsługa monitora szczególnie obciążała wzrok i wymagała precyzyjnego

widzenia. Takie też musiało być ratio legis uregulowania zawartego w poz. 5, dział

Nr XIV wykazu A”.

W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu

rentowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

procesowego i opłaty skarbowej według norm przepisanych, a także o rozpoznanie

sprawy na rozprawie.

Sąd Najwyższy, zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, ponieważ

sformułowane w niej zagadnienie prawne nie było istotne, ale uzależnione od

ustaleń faktycznych, bez potrzeby jurysdykcyjnego wyjaśnienia pojęcia: „praca przy

6

obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych” ani pojęcia „elektroniczny

monitor ekranowy”.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Wstępnie i dla porządku Sąd Najwyższy wskazuje, że zgodnie z art. 39813

§

2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powoływanie nowych

faktów i dowodów, w tym z opinii biegłych dopuszczonych i przeprowadzonych w

sprawach innych ubezpieczonych, o co wnosiła skarżąca w piśmie procesowym z

dnia 1 czerwca 2012 r., które zresztą nie były istotne ani pomocne przy

merytorycznym osądzie skargi kasacyjnej. W tej sytuacji Sąd Najwyższy jedynie

incydentalnie sygnalizował, że wzmożona ochrona pracy przy obsłudze monitorów

ekranowych dla celów emerytalnych była ustanowiona i obowiązywała ze względu

na prawno-medyczne kryterium szkodliwości lub uciążliwości wykonywania prac

szczególnie obciążających wzrok i wymagających precyzyjnego widzenia (poz. 5

Działu XIV wykazu A rozporządzenia z 7 lutego 1983 r.). Wymagało to weryfikacji

spornego zatrudnienia skarżącej ze względu na szkodliwy lub uciążliwy charakter

prac przy obsłudze monitorów ekranowych odnoszonych do narządu wzroku i

wymagania precyzyjnego widzenia. Tymczasem powoływaną przez skarżącą

korzystną dla innych ubezpieczonych opinię w spornym zakresie wydał biegły „z

zakresu budownictwa, instalacji elektroenergetycznych, teletechnicznych i

automatyki”, który wywodził szczególny charakter zatrudnienia przy obsłudze

monitorów ekranowych nie tylko ze względu kryterium szkodliwego oddziaływania

na wzrok pracownika, ale także ze względu na obciążenie „układu ruchu, które

objawia się bólem mięśni (…), stanami zapalnymi stawów i zwyrodnieniem

kręgosłupa”, które nie były objęte normatywnym kryterium „optycznym”

szkodliwości lub uciążliwości pracy przy monitorach ekranowych w rozumieniu poz.

5 Działu XIV wykazu A rozporządzenia z 7 lutego 1983 r., ograniczonym do

wykonywania prac obciążających wzrok lub wymagających precyzyjnego widzenia.

Sądy ubezpieczeń społecznych na mają jurysdykcyjnych kompetencji do

rozszerzania w drodze wykładni przepisów prawa normatywnie ustalonego

kryterium szkodliwego oddziaływania na wzrok pracownika zatrudnienia przy

obsłudze monitorów ekranowych na inne lub dalsze przyczyny, związane choćby z

występowaniem „pól elektrycznych lub elektromagnetycznych”, które mogły

7

potencjalnie szkodliwie oddziaływać na inne organy (niż narząd wzroku), przez

„duszności, dolegliwości sercowe, uczuleniowe lub zwyrodnieniowe”, bo te nie były

objęte normatywnym kryterium „optycznym” w rozumieniu poz. 5 Działu XIV wykazu

A rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. Przy ścisłej wykładni tego wyjątkowego

(aktualnie już „temporalnego”) kryterium prac obciążających wzrok lub

wymagających precyzyjnego widzenia nie można pomijać tych opinii biegłych,

którzy wskazywali, że zatrudnianie pracowników administracyjno-biurowych przy

obsłudze monitorów ekranowym było i jest oceniane „na niskim poziomie ryzyka”

dla wzroku.

Zweryfikowanie przesłanek nabycia prawa do emerytury w niższym wieku

emerytalnym następuje w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dacie

ubiegania się o to świadczenie. Skarżąca ubiegała się o nabycie prawa do

emerytury w niższym wieku emerytalnym na podstawie art. 184 ust. 1 ustawy o

emeryturach i rentach, który stanowi, że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31

grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art.

32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w

przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż

60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn. Zastosowanie tej regulacji szczególnej

jest obwarowane dalszymi wymaganiami, wynikającymi z „przepisów

dotychczasowych”, które nie poddają się wykładni rozszerzającej.

Według stosowanych do osądzenia rozpoznawanej sprawy „przepisów

dotychczasowych”, dla celów ustalenia spornych szczególnych uprawnień

emerytalnych, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważano

pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz

o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności

psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia i tylko w

podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk pracy ustalone na podstawie

dotychczasowych przepisów (art. 32 ust. 2 tej ustawy). W tym zakresie skarżąca

odwoływała się do pozycji 5 Działu XIV wykazu A rozporządzenia z 7 lutego 1983 r.,

który uznawał za takie zatrudnienie - prace szczególnie obciążające wzrok i

wymagające precyzyjnego widzenia, w tym wykonywane przy obsłudze

elektronicznych monitorów ekranowych. Należało mieć na uwadze, że w spornych

okresach skarżąca wykonywała zatrudnienie na stanowiskach kasjera, starszego i

8

samodzielnego kasjera lotniczego, które były już nomenklaturowo odmienne od

zawodów, wykonywanych przez pracowników wykonujących stale i w pełnym

wymiarze czasu pracy uciążliwe dla zdrowia zatrudnienie przy obsłudze

elektronicznych monitorów ekranowych. To, że skarżąca posługiwała się monitorem

ekranowym przy wykonywaniu pracy kasjerki nie jest stanem szczególnym lub

nadzwyczajnym, zwłaszcza w dobie niemal powszechnej komputeryzacji

rozmaitych stanowisk pracy. Praca z użyciem monitora ekranowego nie może być a

priori ani bezwarunkowo uznana za szczególne zatrudnienie, gdyż mogłoby to

prowadzić do nieuprawnionego stanowiska, że każdy pracownik korzystający z

monitora ekranowego nie tylko w pracy, ale najczęściej także powszechnie w innym

środowisku, byłby zatrudniony w szkodliwych warunkach pracy. Dlatego co do

zasady praca z użyciem komputera nie jest uznawana za zatrudnienie w

szczególnych warunkach dla celów emerytalnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 2 lutego 2012 r., I UK 118/11, dotychczas niepublikowany).

Podstawowym normatywnym założeniem i zarazem zasadniczym kryterium

ustalania uprawnień emerytalnych z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach

pracy mogą być tylko okresy zatrudnienia przy pracach o znacznej szkodliwości dla

zdrowia lub znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności

psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Takiej

kwalifikacji prawnej podlega wyłącznie praca przy obsłudze elektronicznych

monitorów ekranowych, jeżeli szkodliwie oddziaływała na wzrok pracownika i

wymagała precyzyjnego widzenia, bo z tej przyczyny została ujęta w wykazie prac

szkodliwych ustalonym na podstawie przepisów dotychczasowych. Odwołanie się

do przepisów dotychczasowych oznacza potrzebę uwzględnienia nie tylko regulacji

normatywnych w nich zawartych, ale także ugruntowanej ich wykładni. Ustalanie

prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym ze względu na wykonywanie w

pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, w

przypadkach wskazanych w obowiązujących wykazach prac w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z 7 lutego

1983 r.), nie budziło kontrowersji. Przeciwnie, wymaganie świadczenia takich prac

stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy

nie wykraczało poza ustawowe upoważnienie do sprecyzowania w akcie

wykonawczym (w rozporządzeniu z 7 lutego 1983 r.) tego rodzaju warunków

szczególnego charakteru zatrudnienia, po których spełnieniu pracownikom

9

przysługuje prawo do emerytury w niższym wieku emerytalnym. W takim stanie

normatywnym, tylko okresy wykonywania zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu

pracy szczególnego zatrudnienia dla celów emerytalnych wymagały ustalenia

znacznej szkodliwości dla zdrowia lub znacznego stopnia uciążliwości prac

wymagających wysokiej „optycznej” sprawności psychofizycznej ze względu na

bezpieczeństwo własne, stan narządu wzroku i wymaganie precyzyjnego widzenia.

Taki warunek był spełniony, jeżeli pracownik stale i w pełnym wymiarze czasu

wykonywał szkodliwe lub uciążliwe prace szczególnie obciążające wzrok i

wymagających precyzyjnego widzenia. „Niestałe” świadczenie takiego uciążliwego

zatrudnienia wyklucza dopuszczalność uznania spornej pracy za świadczoną w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze już wskutek niespełnienia

warunku świadczenia takiego zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008 nr

21-22, poz. 329). Tymczasem praca skarżącej na stanowiskach kasjerki polegała

nie tylko na obsłudze monitora ekranowego, ale wymagała ponadto rozmów z

klientami, w tym rozmów telefonicznych, liczenia pieniędzy za wystawione bilety lub

czynności zdawania utargu. Taka „mieszana” natura wykonywanych obowiązków

kasjerki wykluczała uznanie tej pracy za stałą obsługę monitora ekranowego,

zwłaszcza że uciążliwości spornej pracy były „kompensowane” przez używanie

filtrów ochronnych, okularów korekcyjnych do pracy z komputerem oraz korzystanie

z periodycznych (cogodzinnych) przerw w pracy.

Takie złożone okoliczności sprawy oznaczały, że warunek wykonywania

zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na stanowisku pracy

w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymagany dla nabycia

prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym na podstawie art. 184 ust. 1 w

związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz.

353 ze zm.), miał umocowanie w przepisach dotychczasowych (art. 32 ust. 4 tej

ustawy), ale Sąd Apelacyjny był uprawniony do oceny, że okresy zatrudnienia

skarżącej na stanowiskach kasjerki, która nie wykonywała tego zatrudnienia

(obciążającego narząd wzroku i wymagającego precyzyjnego widzenia) w pełnym

wymiarze czasu pracy, nie są okresami pracy w szczególnych warunkach dla

potrzeb nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym. Nie

wystarczało zatem samo posługiwanie się przez skarżącą w pracy monitorem

10

ekranowym już ze względu na „niestały” czas korzystania z tego urządzenia

elektronicznego. Sąd Najwyższy miał ponadto na uwadze to, że Sąd pierwszej

instancji wykazał, iż nawet przy uznaniu kwalifikowanego charakteru zatrudnienia

skarżącej na stanowiskach kasjera lotniczego, staż tej pracy z wykorzystaniem

monitora elektronicznego był niższy od 15-letniego okresu szczególnego

zatrudnienia ustawowo wymaganego do przyznania jej emerytury w niższym wieku

emerytalnym.

Powyższe prowadziło do wyrażenia poglądu, że praca kasjera lotniczego z

wykorzystaniem monitora ekranowego, której uciążliwości były „kompensowane”

przez stosowanie filtrów ochronnych, używanie okularów korekcyjnych do pracy

przy komputerze oraz cykliczne przerwy w jej świadczeniu (w celu „rekreacji

wzroku”), polegająca na wykonywaniu także innych czynności, które nie obciążały

narządu wzroku i nie wymagały precyzyjnego widzenia (np. w czasie rozmów z

klientami, pobierania i rozliczania środków pieniężnych za bilety lotnicze lub

zdawania utargu), nie wymagała stałego świadczenia tego uciążliwego zatrudnienia

w pełnym wymiarze czasu pracy przy obsłudze elektronicznych monitorów

ekranowych, przeto okresy tej pracy nie podlegają uwzględnieniu do stażu pracy w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, koniecznego do nabycia

prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnych (art. 184 w związku z art. 32

ustawy o emeryturach i rentach w związku z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wielu emerytalnego pracowników

zatrudnionych szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze), tj. nie

stanowią zatrudnienia, o którym mowa w poz. 5 wykazu A działu XIV załącznika do

tego rozporządzenia. To, że niektórzy ubezpieczeni mogli na podstawie

prawomocnych wyroków sądowych uzyskać wcześniejsze uprawnienia emerytalne

z tytułu stażu pracy na stanowiskach kasjerów lotniczych, nie oznacza, że

skarżącej przysługuje prawo do emerytury w niższym wieku emerytalnym z tytułu

tego zatrudnienia, które nie miało szczególnego charakteru prawnego w rozumieniu

omówionych regulacji prawnych. W konsekwencji Sąd Najwyższy oddalił skargę

kasacyjną na podstawie art. 39814

k.p.c.