II KK 269/12

Sygn. akt II KK 269/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 maja 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący)

SSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca)

SSN Andrzej Stępka

Protokolant Ewa Oziębła

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej,

w sprawie R. A.

w przedmiocie wyroku łącznego

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 7 maja 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 14 czerwca 2012 r.,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w S.

z dnia 12 marca 2012 r.,

uchyla wyrok Sądu Apelacyjnego w zakresie

utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w S. w

części dotyczącej rozstrzygnięcia w pkt 3a tegoż wyroku i

sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE

2

Wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia 12 marca 2012 r., po

rozwiązaniu kar łącznych wymierzonych poprzednim wyrokiem łącznym Sądu

Okręgowego w S. z dnia 17 czerwca 2010 r., orzeczono wobec R. A. w

miejsce kar jednostkowych pozbawienia wolności orzeczonych w wyrokach:

Sądu Rejonowego w S. z dnia 9 sierpnia 2002 r. (przestępstwo z art. 286 § 2

k.k. popełnione w dniu 19 lutego 2002 r.), Sądu Okręgowego w S. z dnia 25

stycznia 2008 r. (przestępstwo z art. 280 § 2 k.k. popełnione w dniu 1 lipca

2001 r., przestępstwo z art. 282 k.k. popełnione w dniu 5 lutego 2002 r.,

przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. popełnione w dniu 1 lutego 2002 r.,

przestępstwo z art. 282 k.k. popełnione w dniu 5 lipca 2001 r.), Sądu

Okręgowego w S. z dnia 26 marca 2010 r. (przestępstwo z art. 280 § 2 k.k.

popełnione w dniu 24 marca 2001 r., przestępstwo z art. 286 § 2 k.k.

popełnione od 5 lipca do 25 lipca 2001 r.) karę łączną 8 lat i 6 miesięcy

pozbawienia wolności oraz w miejsce kar grzywny orzeczonych we

wskazanych wyrokach karę łączną 200 stawek dziennych grzywny o wartości

50 zł stawka (pkt. 3a wyroku). Tym samym wyrokiem łącznym orzeczona

została druga kara łączna 9 lat pozbawienia wolności w miejsce kar

jednostkowych pozbawienia wolności orzeczonych w wyroku Sądu

Rejonowego w S. z dnia 20 września 2004 r., we wskazanym już wyroku Sądu

Okręgowego w S. z dnia 25 stycznia 2008 r., (w zakresie dotyczącym

kolejnych przestępstw popełnionych przez skazanego), wyroku Sądu

Rejonowego w S. z dnia 30 marca 2009 r., a w miejsce kar grzywny

orzeczonych w tych wyrokach orzeczono karę łączną 100 stawek dziennych

grzywny o wartości 50 zł stawka (pkt 3b wyroku).

Od tego wyroku apelację wniósł obrońca skazanego i zarzucił obrazę art.

85 k.k. wyrażającą się w niepołączeniu wymierzonych nowych kar łącznych w

jedną karę łączną, a w konsekwencji rażącą niewspółmiernośćorzeczonejkary.

W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i połączenie

wymierzonych kar łącznych w jedną karę łączną 13 lat pozbawienia wolności.

Skazany wniósł pismo zatytułowane „zażalenie”, w którym wniósł o orzeczenie

jednej kary łącznej z zastosowaniem pełnej absorpcji lub uchylenie

3

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do

ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r., utrzymał w mocy

zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną.

Od tego wyroku – w zakresie rozstrzygnięcia zapadłego w pkt 3a - kasację

złożył obrońca skazanego i zarzucił rażące naruszenie przepisów

postępowania art. 433 § 1 k.pk. w zw. z art. 440 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w

zw. z art. 7 k.p.k. i art. 424 k.p.k. Analiza zarzutów kasacji prowadzi do

stwierdzenia, że skarżący zarzuca Sądowi odwoławczemu zaniechania

wnikliwej kontroli wyroku łącznego przez niedostrzeżenie wewnętrznej

niespójności tego wyroku zachodzącej pomiędzy jego sentencją a

uzasadnieniem, polegającej na wymierzeniu, w uwzględnieniu zasady

asperacji, kary łącznej 8 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i kary łącznej

grzywny w rozmiarze 200 stawek dziennych po 50 zł każda zamiast, zgodnie z

oczywistymi założeniami przyjętymi przez Sąd w uzasadnieniu wyroku

pierwszoinstancyjnego, wymierzenia kar łącznych pozbawienia wolności i

grzywny na zasadzie pełnej absorpcji, co spowodowało rażącą

niesprawiedliwość wyroku łącznego. W konkluzji wniósł o uchylenie wyroku

Sądu Apelacyjnego w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy temu

Sądowi do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego

wyroku sądu odwoławczego i utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu

pierwszej instancji i przekazanie temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Prokuratorwodpowiedzinakasacjęwniósłojejoddaleniejakoniezasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zarzuty kasacji wywiedzione z naruszenia przez Sąd odwoławczy

przepisu art. 440 k.p.k. są zasadne. Rzeczywiście Sąd odwoławczy

dokonując kontroli orzeczenia Sądu pierwszej instancji rozważył jedynie zarzut

podniesiony w apelacji, a nie ocenił treści orzeczenia, poza granicami środka

odwoławczego, w płaszczyźnie art. 440 k.p.k. Tymczasem jak słusznie

podniesiono w skardze kasacyjnej w tej sprawie zachodziła oczywista

niespójność między sentencją orzeczenia a jego uzasadnieniem w zakresie

podstaw kształtowania wymiaru kar łącznych pozbawienia wolności i grzywny,

4

które zostały orzeczone jako pierwsze w sentencji orzeczenia Sądu pierwszej

instancji. Z treści sentencji wynika, że kary łączne 8 lat i 6 miesięcy

pozbawienia wolności i 200 stawek dziennych grzywny, przy uwzględnieniu

ustalenia przez Sąd granic tych kar, w przypadku pozbawienia wolności od 6

lat i 6 miesięcy (dolna granica – zasada absorpcji) do 15 lat (górna granica –

zasada kumulacji), a w przypadku grzywny od 150 (dolna granica- zasada

absorpcji) do 450 stawek dziennych (górna granica – zasada kumulacji),

ukształtowane zostały na zasadzie asperacji. Z uzasadnienia orzeczenia w

sposób oczywisty wynika jednak, że Sąd pierwszej instancji określając

wysokość kar łącznych kierował się zasadą pełnej absorpcji, co powinno

skutkować ustaleniem ich wysokości w dolnych granicach kar łącznych.

Podstawom kształtowania wysokości tych kar łącznych z zastosowaniem

właśnie tej zasady, Sąd pierwszej instancji poświęcił stosunkowo długi wywód

prawny, wskazując jednocześnie dlaczego zasada ta nie może być

uwzględniona przy określeniu wysokości drugich kar łącznych orzeczonych w

komentowanym wyroku. Zatem rozbieżność między sentencją wyroku a jego

uzasadnieniem jest oczywista i stanowi obrazę przepisów procedury karnej

zawartych w art. 424 k.p.k. Uchybienie to nie zostało zauważone przez Sąd

odwoławczy, chociaż, co już stwierdzono, miało charakter bezsporny, ale i

poważny, albowiem w sposób znaczący może stanowić o naruszeniu przez

orzeczenie Sądu odwoławczego zasady sprawiedliwej represji karnej.

Możliwość wpływu tego uchybienia na ostateczną treść orzeczenia o

utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia Sądu pierwszej instancji nie

budzi wątpliwości.

Z tych względów orzeczenie Sądu odwoławczego, w zaskarżonym zakresie,

należało uchylić i sprawę przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania w celu

odniesienia się do zarzutu apelacji, ale również dokonania oceny orzeczenia

poza granicami podniesionych zarzutów - w aspekcie art. 440 k.p.k.

Z tych względów orzeczono jak na wstępie.