III KK 25/13

Sygn. akt III KK 25/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 maja 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)

SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)

SSN Józef Szewczyk

Protokolant Teresa Jarosławska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza,

w sprawie E. L. G.,

skazanego z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu

narkomanii i innych

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 7 maja 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na niekorzyść skazanego,

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 9 sierpnia 2012 r.,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w O.

z dnia 28 maja 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy

wyrok Sądu Okręgowego w O. w części dotyczącej zarzutu z

punktu I aktu oskarżenia i sprawę w tym zakresie przekazuje

do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

2

UZASADNIENIE

E. L. G. został oskarżony o to, że:

I. w okresie od 01.04.2011 r. do 21.06.2011 r., wbrew przepisom

ustawy, przywiózł na terytorium Polski i posiadał znaczne ilości środków

odurzających w postaci marihuany o masie 200 gram, haszyszu o masie 39

gram oraz środki psychotropowe w postaci tabletek ekstazy w ilości 20 sztuk,

to jest o przestępstwo z art. 55 ust. 3 i art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29

lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

II. w dniu 21.03.2011 r. w G. 44 wbrew przepisom ustawy uprawiał

dwa krzaki konopi indyjskich,

to jest o przestępstwo z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii.

Sąd Okręgowy w O., wyrokiem z dnia 28 maja 2012 r., sygn. II K 76/12

uznał E. L. G.:

I. w ramach zarzutu z pkt I aktu oskarżenia za winnego tego, że w

kwietniu 2011 r., wbrew przepisom ustawy, dokonał wewnątrzwspólnotowego

nabycia środka odurzającego w postaci marihuany o wadze 200 gram i środka

odurzającego w postaci haszyszu o wadze 39 gram, tj. przemieszczenia tych

środków odurzających z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej,

tj. z Holandii na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i w okresie od kwietnia

2011 r. do 21.06.2011 r. w G. 44 posiadał wbrew przepisom ustawy w/w

środki odurzające i czyn ten zakwalifikował z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29

lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 ze zm.) i

za to na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii i art. 33 § 1 i 3 k.k. skazał go na karę roku i 6

miesięcy pozbawienia wolności oraz na karę 50 stawek dziennych grzywny,

ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł;

II. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z pkt II aktu

oskarżenia, z tym ustaleniem, że czynu tego dopuścił się w okresie od

kwietnia 2011 r. do 21.06.2011 r. i za to na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z

dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii skazał go na karę 3

miesięcy pozbawienia wolności;

3

III. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył jednostkowe

kary pozbawienia wolności i orzekł wobec oskarżonego karę łączną roku i 6

miesięcy pozbawienia wolności;

IV. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie

orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej pozbawienia wolności

warunkowo zawiesił na okres próby 4 lat;

V. na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej wobec

oskarżonego kary grzywny zaliczył okres zatrzymania od dnia 21.06.2011 r.

do dnia 22.06.2011 r. przyjmując, że jeden dzień pozbawienia wolności

odpowiada dwóm stawkom dziennym grzywny;

VI. orzekł przepadek przez zniszczenie dowodów rzeczowych w

postaci środków odurzających, wagi elektronicznej i łodyg z kwiatostanem

oraz zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe

(punkty VI-VIII wyroku).

Od wyroku tego apelację złożył prokurator zaskarżając go w całości na

niekorzyść oskarżonego E. L. G. Skarżący wyrokowi temu zarzucił obrazę

przepisu prawa materialnego przez przyjęcie, że przywóz zza granicy

marihuany o masie 200 gram i haszyszu o masie 39 gram, a następnie ich

posiadanie na terytorium Polski, stanowi przestępstwo określone w art. 55 ust.

1 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, podczas gdy

opisane wyżej zachowanie stanowi zbrodnię określoną w art. 55 ust. 3 w zw. z

art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w

zw. z art. 11 § 2 k.k. Podnosząc ten zarzut prokurator wniósł o zmianę

zaskarżonego wyroku przez przyjęcie, iż czyn opisany w punkcie I aktu

oskarżenia wyczerpuje znamiona art. 55 ust. 3 w zw. z art. 62 ust. 2 ustawy z

dnia 1 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. i

wymierzenie oskarżonemu za ten czyn kary w wymiarze zawnioskowanym

przed sądem I instancji.

Po rozpoznaniu apelacji prokuratora, Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 9

sierpnia 2012 r., utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację

prokuratora za oczywiście bezzasadną.

4

Kasację od tego wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł Prokurator

Generalny i zaskarżając go na niekorzyść oskarżonego E. L. G., w odniesieniu

do czynu przypisanego mu w pkt I wyroku, zarzucił:

„rażące i mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów

prawa materialnego - art. 55 ust. 3 i art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005

r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 ze zm.) w zw. z art.

11 § 2 k.k., poprzez wyrażenie błędnego poglądu, że przedmiotem przywozu

zza granicy przez oskarżonego E. L. G. marihuany o masie 200 gram i

haszyszu o masie 39 gram, nie była znaczna ilość środków odurzających, a

późniejsze ich posiadanie na terytorium Polski stanowiło czynność

współukaraną i czyn ten stanowi występek określony w art. 55 ust. 1 ustawy z

dnia 1 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, podczas gdy opisane

wyżej zachowanie odnosiło się do znacznej ilości środków odurzających, które

po przewiezieniu przez granicę oskarżony posiadał przez okres niespełna

trzech miesięcy, co stanowi przestępstwo określone w art. 55 ust. 3 w zb. z

art. 62 ust. 2 w/w ustawy w zw. z art. 11 § 2 k.k.”

Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie

wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego wniesiona na niekorzyść skazanego

E. L. G. zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd Apelacyjny, utrzymując w

mocy wyrok Sądu Okręgowego w O., dopuścił się rażącego naruszenia

przepisów prawa materialnego wskazanych w kasacji.

Słusznie zwraca skarżący uwagę w uzasadnieniu kasacji, że

ustawodawca celowo zaniechał zdefiniowania pojęcia „znaczna ilość" środków

odurzających, substancji psychotropowych i słomy makowej, wymienionych w

art. 53 ust. 2, art. 55 ust. 3 i art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii, zobowiązując przez to sądy do jej określania. Ustalenie „znacznej

ilości" środków odurzających zależy bowiem od okoliczności konkretnej

sprawy i musi być każdorazowo dokonywane przez sąd ją rozpoznający. W

orzecznictwie Sądu Najwyższego, i to od wielu już lat, konsekwentnie

5

przyjmuje się, że znaczna ilość narkotyków to taka, która wystarcza do

jednorazowego odurzenia się co najmniej kilkudziesięciu osób (por. m. in.

wyroki: z dnia 1 marca 2003 r., II KK 47/05, OSNKW 2006, z. 6, poz. 57; z

dnia 14 lipca 2011 r., IV KK 127/11, LEX nr 897769; postanowienia: z dnia z

dnia 1 lutego 2007 r., III KK 257/06, R-OSNKW 2007, poz. 339; z dnia 7

lutego 2007 r., III KK 245/06, R-OSNKW 2007, poz. 387 i z dnia 23 września

2009 r., I KZP 10/09, OSNKW 2009, z. 10, poz. 84). Stanowisko takie wspiera

również doktryna (M. Bojarski, W. Radecki: Przewodnik po pozakodeksowym

prawie karnym, Wrocław 1999, s. 248; T. L. Chruściel, M. Preiss -Mysłowska:

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii. Komentarz, Warszawa 2000, s. 257;

S. Kosmowski: Podstawowe problemy stosowania przepisów

kryminalizujących nielegalny obrót narkotykami, Prob. Pr. Kar. 2004, nr 25, s.

35; T. Strogosz: Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii. Komentarz,

Warszawa 2008, s. 373; K. Łucarz, A. Muszyńska: Ustawa o przeciwdziałaniu

narkomanii. Komentarz, Warszawa 2008, s. 480-481).

Stwierdzić natomiast należy z całą stanowczością, że rozpoznający

niniejszą sprawę Sąd Apelacyjny, który uznał stanowisko Sądu I instancji w

tym zakresie za prawidłowe, nie wskazał żadnych przekonywujących

argumentów przemawiających za koniecznością odstąpienia od poglądu

wypracowanego w judykaturze i piśmiennictwie, gdyż za takie nie mogą być

uznane okoliczności podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Zarówno rodzaj przywożonych środków odurzających, cel ich przeznaczenia

(na własne potrzeby) oraz ich wartość mogą mieć znaczenie tylko i wyłącznie

przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości tego czynu, a przez to mieć

wpływ na wymiar kary orzekanej za dane przestępstwo, nie mają natomiast

wpływu na ocenę znamienia znaczności, które związane jest z ilością

narkotyków będących przedmiotem danego przestępstwa. Oczywiste jest

jednak, że z uwagi na różnorodność narkotyków, taka sama ilość (rozumiana

jako waga lub objętość), stanowić będzie różną ilość jednorazowych dawek

potrzebnych do odurzenia się.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że ujętą w zarzucie z punktu I.

aktu oskarżenia ilością narkotyków, które wwiózł do Polski E. L. G. można

6

zaspokoić potrzeby nawet kilkuset osób. W takiej sytuacji zasadnie wskazuje

się w kasacji, że pogląd Sądu odwoławczego, iż oskarżony dopuścił się

popełnienia przestępstwa z art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani

jedynie w typie podstawowym z ust. 1, wyrażony został z rażącą obrazą prawa

materialnego.

Sąd Apelacyjny zaakceptował również stanowisko Sądu pierwszej

instancji, iż w przypadku przemieszczenia środka odurzającego lub substancji

psychotropowej z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej na

terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, z uwagi na to, że posiadanie narkotyków

zazwyczaj poprzedza przewożenie przez granicę i trwa również nadal po

dokonaniu tej czynności, ich posiadanie jest czynnością współukaraną

następczą. Pogląd ten należy ocenić również jako całkowicie błędny, gdyż

wprowadza niewłaściwą interpretację znamion przestępstwa art. 62 ustawy z

dnia 21 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

Zauważyć przede wszystkim należy, że przedmiotem ochrony przepisu

art. 55 ust. 3 cytowanej ustawy jest nie tylko zdrowie i życie społeczeństwa

jako całości, ale przede wszystkim zabezpieczenie kraju przed nielegalnym

wprowadzeniem na jego terytorium środków odurzających lub

psychotropowych (M. Bojarski, W. Radecki, op. cit., s. 244-245). Tym samym

przepis ten nie obejmuje następczego przechowania i posiadania narkotyków,

gdyż miejscem popełnienia tego przestępstwa jest granica państwa.

Posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych, które

łączy się nie tylko z przestępstwem z art. 55, ale również z art. 56 , art. 58 i

art. 59 ustawy, stanowi czyn współukarany, a przez to nie podlega odrębnemu

ukaraniu (pozorny zbieg przestępstw) jedynie wówczas, gdy zachowana jest

więź czasowa i sytuacyjna z przestępstwem głównym, z którym również musi

być związany zamiar, z jakim sprawca posiada narkotyki. W sytuacji więc,

gdy sprawca dysponuje środkami odurzającymi lub substancjami

psychotropowymi już po zakończeniu akcji przestępczej związanej z ich

dostawą z innego państwa, a więc np. z zamiarem dalszej ich odprzedaży,

udzielenia innej osobie lub też zużycia ich na własne potrzeby, to takie

zachowanie stanowi odrębne przestępstwo, pozostające w zbiegu realnym z

7

przestępstwem określonym w art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii

(por. wyroki Sądów Apelacyjnych: we Wrocławiu z 23 lutego 2006r., II AKa

19/06, LEX nr 176535; w Szczecinie z 22 lipca 2010 r., II AKa 118/10, LEX nr

842815; w Lublinie z 1 kwietnia 2004 r., II AKa 25/04, Prok. i Pr. z 2004, Nr

10, poz. 23).

Z uwagi na charakter stwierdzonych uchybień, którymi dotknięte jest

również orzeczenie Sądu I instancji, zasadne jest uchylenie zarówno

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego oraz utrzymanego nim w mocy

wyroku Sądu Okręgowego w O. w części dotyczącej zarzutu z punktu I aktu

oskarżenia i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania

Sądowi I instancji. W tym miejscu należy jednak stwierdzić, że skoro

przestępstwa z art. 55 i art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii stanowią

dwa odrębne czyny, to nie jest możliwa ich kumulatywna kwalifikacja w zw. z

art. 11 § 2 k.k., tak jak to proponował prokurator w akcie oskarżenia i w

apelacji, a obecnie wskazuje na nią Prokurator Generalny w kasacji. Sąd I

instancji będzie musiał mieć nie tylko na uwadze, zgodnie z art. 442 § 3 k.p.k.,

powyżej przedstawione zapatrywania prawne dotyczące wykładni art. 55 i art.

62 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, ale wobec

zakresu zaskarżenia obu wyroków oraz treści zarzutów, również zakaz

reformationis in peius z art. 443 k.p.k.

Wobec niezaskarżenia apelacją przez strony wyroku Sądu

Okręgowego w O. w części skazującej oskarżonego za przestępstwo z art. 63

ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, czyn ten nie był przedmiotem

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Obecnie uchylenie wyroków we

wskazanej części powoduje, że z urzędu traci moc orzeczenie o karze łącznej

wydane na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k., a wykonaniu podlegać

będzie jedynie kara 3 miesięcy pozbawienia wolności orzeczona za czyn II. Z

uwagi na to, że kara ta wchodziła w skład kary łącznej, która była orzeczona z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania, należy przyjąć, iż kara podlegająca

obecnie wykonaniu, orzeczona jest również z warunkowym zawieszeniem.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej wyroku.

8