V KK 77/13

Sygn. akt V KK 77/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 maja 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Kazimierz Klugiewicz

SSN Michał Laskowski

Protokolant Joanna Sałachewicz

w sprawie P. M. P.

skazanego z art. 279 §1 k.k. w zw. z art. 283 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 8 maja 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w K.

z dnia 11 października 2012 r.

uchyla zaskarżony wyrok w zakresie orzeczenia o obowiązku

naprawienia szkody nałożonym w oparciu o art. 72 § 2 k.k. (pkt V

wyroku), a wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb

Państwa.

UZASADNIENIE

Prokurator Rejonowy w K. wniósł do Sądu Rejonowego w K. akt

oskarżenia przeciwko P. M. P., oskarżając go o to, że w nocy z dnia 16/17

czerwca 2012 r. w K., przy ul. M. 52, po uprzednim wypchnięciu ramy drzwi

wejściowych wraz z drzwiami wejściowymi do sklepu monopolowego o

2

nazwie „E.", dokonał włamania skąd zabrał w celu przywłaszczenia wyroby

alkoholowe w postaci dwóch butelek wódki o pojemności 0,5 litra firmy

„Absolwent"; dwie butelki wina firmy „Grand Theatre" o pojemności 0,7 litra

oraz wyroby tytoniowe w postaci paczki papierosów firmy „Viceroy Light",

gdzie straty łączne powstałe w wyniku tego zdarzenia wyniosły 105,58

złotych na szkodę W. ., przy czym czyn ten stanowił wypadek mniejszej wagi

- tj. o czyn z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k.

Jednocześnie, na podstawie art. 335 § 1 k.p.k., prokurator wniósł o

wydanie wobec oskarżonego wyroku skazującego bez przeprowadzenia roz-

prawy i wymierzenie mu za czyn z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k.,

uzgodnionej z nim kary 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby oraz kary grzywny w

wysokości 50 stawek dziennych przy przyjęciu wysokości jednej stawki na

kwotę 10 złotych. Wniosek przewidywał także oddanie oskarżonego pod

dozór kuratora, orzeczenie przepadku dowodu rzeczowego, zaliczenie okre-

su zatrzymania na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności, zasądzenie

od oskarżonego kosztów postępowania i wymierzenie opłaty sądowej, jak

również orzeczenie obowiązku naprawienia szkody na rzecz

pokrzywdzonego w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku.

W zakresie tego ostatniego obowiązku prokurator we wniosku nie wskazał

podstawy prawnej jego nałożenia.

Wniosek ten został przez prokuratora uzgodniony z oskarżonym w dniu

19 czerwca 2012 r., w trakcie przesłuchania go w charakterze podejrzanego

(k. 25-27, k. 38-39, k. 42).

W dniu 11 października 2012 r. Sąd Rejonowy w K. odbył posiedzenie

w przedmiocie złożonego wniosku o skazanie oskarżonego P. M. P. bez

rozprawy; w posiedzeniu brali udział prokurator oraz oskarżony.

W trakcie posiedzenia sądu, prokurator zmodyfikował swój wniosek

złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k., wskazując, iż podstawą prawną

orzeczenia wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody powinien być

przepis art. 46 § 1 k.k., natomiast okres zatrzymania oskarżonego powinien

być zaliczony na poczet rzeczywiście wykonywanej kary. Powyższa

3

modyfikacja w zakresie środka karnego znalazła oparcie w treści zeznań

pokrzywdzonego, który w trakcie przesłuchania w dniu 5 lipca 2012 r. złożył

wniosek o orzeczenie w wyroku obowiązku naprawienia wyrządzonej mu

przestępstwem szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k. (k. 31).

Odnosząc się do tego stanowiska prokuratora, oskarżony wyraził

zgodę na powyższą modyfikację wniosku i podtrzymał swoją zgodę na

skazanie bez przeprowadzania rozprawy. Wyraził zgodę na orzeczenie

wobec niego obowiązku naprawienia szkody w trybie art. 46 § 1 k.k., z

wykonalnością już po uprawomocnieniu się wyroku.

Sąd Rejonowy w K. wniosek prokuratora uwzględnił, na podstawie art.

394 § 1 k.p.k. w zw. z art. 343 § 4 k.p.k. ujawnił bez odczytywania stosowne

protokoły oraz dokumenty (k. 55), następnie zaś wydał wyrok i uznał

oskarżonego za winnego zarzucanego mu czynu z art. 279 § 1 k.k. w zw. z

art. 283 k.k., a na podstawie art. 283 k.k. wymierzył mu karę 6 miesięcy

pozbawienia wolności, której wykonanie w oparciu o art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz

art. 70 §1 pkt 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby. Na podstawie

art. 73 § 2 k.k. oddano oskarżonego pod dozór kuratora na okres 3 lat, a w

oparciu o przepis art. 33 § 2 k.k. wymierzono mu grzywnę w ilości 50 stawek

dziennych ustalając wysokość jednej stawki na 10 zł. Zaliczono oskarżonemu

na podstawie art. 63 § 2 k.k. okres zatrzymania w dniu 19 czerwca 2012 r. na

poczet grzywny, przyjmując, iż dzień ten równał się dwóm dziennym

stawkom. W oparciu o art. 72 § 2 k.k. zobowiązano oskarżonego do

naprawienia szkody przez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty 105,58 zł

w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku. Ponadto na

podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązano oskarżonego do naprawienia szkody

przez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty 105,58 zł. Rozstrzygnięto

także o dowodzie rzeczowym oraz obciążono oskarżonego kosztami

procesu.

Wyrok ten nie został zaskarżony i stał się prawomocny z dniem 19

października 2012 r.

Kasację od tego wyroku na korzyść skazanego wniósł Prokurator

Generalny. Zaskarżając wyrok w części dotyczącej orzeczenia o środku

4

probacyjnym w postaci obowiązku naprawienia szkody, zarzucił mu rażące i

mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa

procesowego, a mianowicie art. 343 § 6 i § 7 k.p.k. w związku z art. 335 § 1

k.p.k., polegające na skazaniu P. M. P. wyrokiem bez przeprowadzenia

rozprawy i orzeczeniu wobec oskarżonego, obok kary pozbawienia wolności

z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, m.in. środka karnego na

podstawie art. 46 § 1 k.k. w postaci obowiązku naprawienia szkody w całości

poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego W. S. kwoty 105,58 zł. oraz

orzeczenie jednocześnie, z rażącym naruszeniem przepisu art. 72 § 2 k.k.,

środka probacyjnego, na mocy którego oskarżony został zobowiązany do

naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz tego samego pokrzywdzonego,

tym samym przestępstwem, kwoty pieniędzy w analogicznej wysokości, w

terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku, podczas gdy

z brzmienia tego ostatniego przepisu Kodeksu karnego jednoznacznie

wynika, iż możliwość orzeczenia środka probacyjnego w postaci obowiązku

naprawienia szkody występuje jedynie w przypadku, gdy sąd nie orzeka

środka karnego na podstawie art. 46 § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 5 k.k., oraz

pomimo uwzględnienia wniosku prokuratora, który przewidywał orzeczenie

wobec P. M. P. jedynie środka karnego w postaci obowiązku naprawienia

szkody na rzecz pokrzywdzonego.

Podnosząc ten zarzut autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w części dotyczącej orzeczonego środka probacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jako oczywiście zasadna podlegała uwzględnieniu w trybie

określonym w art. 535 § 5 k.p.k. Jest oczywiste, że w toku postępowania

karnego w ramach uzgodnień prokuratora oraz oskarżonego co do warunków

skazania bez rozprawy, doszło do uzgodnienia co do nałożenia obowiązku

naprawienia szkody w postaci środka karnego określonego w art. 46 § 1 k.k.

Tymczasem akceptując ten wniosek, co wynika z treści protokołu

posiedzenia, Sąd Rejonowy w K. orzekł dwukrotnie o obowiązku naprawienia

tej samej szkody na rzecz pokrzywdzonego W. S. – raz, w formule środka

karnego z art. 46 § 1 k.k., a po raz drugi, jako środka probacyjnego z art. 72

5

§ 2 k.k. Z treści art. 72 § 2 k.k. wynika w sposób oczywisty, że nałożenie

obowiązku naprawienia szkody na podstawie tego przepisu nie jest możliwe,

gdy orzeczony został środek karny określony w art. 39 pkt 5 k.k., tj.

obowiązek naprawienia szkody. Tymczasem wbrew treści tego przepisu Sąd

Rejonowy w K. orzekł obowiązek naprawienia szkody jako środek

probacyjny, pomimo tego, iż orzekł także uzgodniony przez strony

postępowania środek karny z art. 46 § 1 k.k. Tym samym doszło nie tylko do

rażącej obrazy art. 72 § 2 k.k., ale także do rażącego naruszenia art. 343 § 7

k.p.k., albowiem sąd wydał wyrok w trybie art. 335 § 1 k.p.k. pomimo, że

rozstrzygnął co do obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego

w sposób odmienny od ustaleń stron postępowania oraz treści,

zmodyfikowanego w trakcie posiedzenia, wniosku.

Konieczne stało się zatem uchylenie orzeczenia o nałożeniu

obowiązku probacyjnego z art. 72 § 2 k.k. Takie rozstrzygnięcie usuwa

wadliwe, wydane z rażącym naruszeniem wskazanych w kasacji przepisów

prawa procesowego oraz prawa karnego, orzeczenie, co czyni zbytecznym

wydanie orzeczenia o charakterze następczym.

Z tych zatem powodów należało orzec jak w wyroku.