III CZP 20/13

Sygn. akt III CZP 20/13

UCHWAŁA

Dnia 15 maja 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Jan Górowski

SSN Anna Owczarek

w sprawie egzekucyjnej ze skargi Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego

w S.

przy uczestnictwie wierzycielki U. J. i dłużnika G. S.

na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym

w S. A. O. w sprawie […] w postaci postanowienia z dnia

12 lipca 2012 roku w przedmiocie obciążenia Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego

w S. opłatą stałą w egzekucji świadczeń niepieniężnych w sytuacji, gdy wierzyciel

korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 15 maja 2013 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w S.

postanowieniem z dnia 10 stycznia 2013 r.,

„1. Czy zwolnienie od kosztów sądowych udzielone stronie

w postępowaniu rozpoznawczym z mocy art. 771 k.p.c. rozciąga się

także na opłatę stałą należną od wierzyciela z tytułu wszczęcia

egzekucji świadczeń niepieniężnych o jakiej mowa w art. 49a ust. 1

u.k.s.e.;

2. jeżeli tak, to jaki podmiot jest zobowiązany do tymczasowego

poniesienia tej opłaty w miejsce zwolnionego od niej wierzyciela?”

podjął uchwałę:

2

Zwolnienie od kosztów sądowych udzielone wierzycielowi

w postępowaniu egzekucyjnym obejmuje opłatę stałą

przewidzianą w art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.

o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r.

Nr 231, poz. 1376 ze zm.). Opłata ta obciąża tymczasowo Skarb

Państwa - sąd rejonowy, przy którym działa komornik.

Uzasadnienie

3

W postępowaniu egzekucyjnym wszczętym przez wierzycielkę U. J.

przeciwko dłużnikowi – G. S. w celu opróżnienia lokalu mieszkalnego Sąd

Rejonowy w S. postanowieniem z dnia 22 marca 2012 r. uchylił czynność

komornika polegającą na wezwaniu wierzycielki do usunięcia braków wniosku m.

in. przez jego opłacenie, ustalił opłatę egzekucyjną na kwotę 1129,06 zł oraz

zwolnił wierzycielkę od ponoszenia kosztów w postępowaniu egzekucyjnym. W

związku z tym komornik wystąpił do Prezesa Sądu, przy którym działa (Sądu

Rejonowego w S.) o wyłożenie za wierzycielkę ustalonej w postanowieniu opłaty

stałej za opróżnienie pomieszczenia oraz 113 zł tytułem wydatków. Ponieważ

Prezes odmówił, komornik zwrócił wniosek o wszczęcie postępowania

egzekucyjnego. Na skutek skargi wierzyciela Sąd Rejonowy uchylił zarządzenie

o zwrocie wniosku i polecił komornikowi wydanie postanowienia obciążającego

Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w S. opłatą stałą w kwocie 1129,06 zł. Komornik

wykonał polecenie postanowieniem z dnia 12 lipca 2012 r. Postanowienie to

zaskarżył obciążony kosztami Sąd Rejonowy. Sąd egzekucyjny oddalił jego skargę.

Przyjął, że zwolnienie od kosztów sądowych rozciąga się także na opłatę stałą

przewidzianą w art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach

sądowych i egzekucji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r., Nr 231, poz. 1376 ze zm., dalej

powoływanej jako „u.k.s.e.”), zaś kwestię ponoszenia kosztów (opłaty) za stronę

zwolnioną od nich rozstrzygnąć należy stosując analogię do przepisu art. 40 ust. 3

u.k.s.e. w zw. z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz. U z 2010 r., Nr 90, poz. 594), co oznacza, że

wyłożyć je powinien Skarb Państwa ze pośrednictwem sądu rejonowego przy

którym działa komornik. W innym wypadku komornik byłby pozbawiony możliwości

pobrania opłaty od dłużnika, przepisy nie pozwalają bowiem komornikowi ustalić ani

ściągnąć kosztów, których wierzyciel nie poniósł w toku egzekucji świadczenia

niepieniężnego. Nieotrzymanie przez komornika należnej mu opłaty naruszałoby

jego prawo do wynagrodzenia, którą to możliwość Trybunał Konstytucyjny w

wyroku z dnia 2 czerwca 1999 r. (K 34/98, OTK ZU 1999/5/94) uznał za

niedopuszczalną.

4

W zażaleniu na to postanowienie Skarb Państwa - Prezes Sądu Rejonowego

zarzucił, że ponoszenie ciężarów finansowych, w tym opłat egzekucyjnych wymaga

przepisu nakładającego taki obowiązek na konkretny podmiot. W wypadku Skarbu

Państwa konieczne jest także określenie jednostki organizacyjnej mającej

wydatkować środki, przy czym obowiązek ten nie może być rozszerzany w drodze

analogii. W ocenie skarżącego art. 39 ust. 2 u.k.s.e. zawiera zamknięty katalog

wydatków, które sąd ma obowiązek ponieść za zwolnioną od kosztów stronę i nie

mieści się w nim opłata egzekucyjna. Dyscyplina w zakresie finansów publicznych

wyklucza możliwość dowolnego wydatkowania środków.

Sąd Okręgowy w S. przy rozpatrywaniu zażalenia powziął wątpliwości, które

ujął w przedstawionym zagadnieniu. Odwołując się do roli zwolnienia od kosztów

sądowych jako gwarancji prawa do sądu zaznaczył, że art. 771 k.p.c. rozciąga

zwolnienie udzielone w postępowaniu rozpoznawczym na postępowanie

egzekucyjne bez rozróżnienia czy egzekucję prowadzi sąd, czy komornik. Spory

budzi jednak zakres zwolnienia, w tym problem czy zwolnienie dotyczy też opłaty

stałej przewidzianej art. 49 a ust. 1 u.k.s.e., ponieważ niejasna jest relacja art. 771

k.p.c. wobec art. 39 i nast. u.k.s.e. i nast., znajdujących zastosowanie w wypadku

prowadzenia egzekucji przez komornika. Sąd Okręgowy opowiedział się za

interpretowaniem art. 771 k.p.c. jako normy generalnej w stosunku do przepisów

rozdziałów 5, 6 i 7 u.k.s.e., jednak nie znalazł łatwej odpowiedzi na pytanie czy na

wierzycielu zwolnionym od kosztów egzekucyjnych ciąży obowiązek uiszczenia

opłaty stałej, czy też koszty w tym zakresie ponosi za niego ktoś inny. Wskazał, że

przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji określają zasady

zaliczkowania przez Skarb Państwa wydatków w toku egzekucji komorniczej i ich

rozliczania, kiedy wierzyciel jest zwolniony od kosztów (art. 39 ust. 2, 40 ust. 3, art.

41 ust. 2 i art. 42 ust. 1 u.k.s.e.), milczą jednak jak należy postąpić z opłatą stałą.

Ze stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z

dnia 14 maja 2009 r. (K 21/08) Sąd Okręgowy wywiódł wniosek, że konsekwencji

finansowych nieuiszczenia przez wierzyciela opłaty nie może ponosić komornik,

gdyż naruszałoby to jego prawa majątkowe. Nie doszukał się też podstawy do

ściągnięcia tej opłaty od dłużnika na podstawie art. 770 zdanie pierwsze k.p.c.,

jeżeli nie zostanie wcześniej uiszczona, ponieważ przepis ten ustanawia obowiązek

5

zwrotu przez dłużnika kosztów należnych wierzycielowi, a więc poniesionych przez

niego w toku egzekucji, a nie tych, od których był zwolniony. Sąd podkreślił, że

omawiany problem do 12 listopada 2004 r. rozwiązywał art. 59 ust. 1 u.k.s.e.

uprawniający komornika do ściągnięcia od dłużnika opłaty nieuiszczonej przez

wierzyciela zwolnionego od kosztów sądowych. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko

Sądu Rejonowego, że aby obecnie obciążyć dłużnika opłatą stałą, konieczne jest

jej wniesienie albo przez wierzyciela, przy przyjęciu, że od tej opłaty nie może

zostać zwolniony, albo przez inny podmiot w jego zastępstwie. Krytykując

niedostatki legislacyjne przepisów Sąd pytający wiąże pierwszy kierunek

interpretacji z pominięciem przez ustawodawcę obowiązku wyłożenia opłaty za

wierzyciela korzystającego ze zwolnienia od kosztów mimo określenia podmiotu

zobowiązanego do wyłożenia zaliczki na wydatki oraz ze zmianą, a następnie

uchyleniem art. 59 u.k.s.e., które mogą świadczyć o celowym wyłączeniu opłaty

stałej z zakresu zwolnienia od kosztów postępowania egzekucyjnego. Koncepcję

zastąpienia wierzyciela we wniesieniu opłaty stałej przez Skarb Państwa

wyprowadza z kolei ze stosowanego w drodze analogii art. 100 ust. 1 ustawy z dnia

28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z

2010 r., Nr 90, poz. 594, dalej oznaczana „u.k.s.c.”), proponując przypisanie

obowiązku tymczasowego poniesienia opłaty sądowi rejonowemu wskazanemu w

art. 40 ust. 3 u.k.s.e.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Przedstawione zagadnienie dotyczy kolejnej wątpliwości, jaka powstała na

tle przepisów normujących problematykę kosztów postępowania egzekucyjnego

i jest konsekwencją kolejnych niespójnych zmian wprowadzanych do ustawy

o komornikach sądowych i egzekucji. Usunięcie art. 59 u.k.s.e. upoważniającego

do ściągnięcia od dłużnika opłaty, od której uiszczenia wierzyciel był zwolniony,

fragmentaryczne określenie skutków korzystania przez stronę lub uczestnika

postępowania egzekucyjnego ze zwolnienia od kosztów sądowych i trudności

w powiązaniu postanowień ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z regułami

odnoszącymi się do kosztów sądowych zawartymi w kodeksie postępowania

cywilnego i w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych uzasadniają

wątpliwości przedstawione przez Sąd Okręgowy.

6

Na wstępie konieczne jest jednak doprecyzowanie czynności, jakie miały

dotąd miejsce w sprawie. Z treści postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 22

marca 2012 r. wynika, że zwolnienie wierzycielki od kosztów postępowania

egzekucyjnego nastąpiło na podstawie postanowienia tego Sądu, nie zaś w drodze

rozciągnięcia na postępowanie egzekucyjne zwolnienia od kosztów sądowych, z

którego korzystała w toku postępowania rozpoznawczego. Tym samym nie znajdzie

zastosowania art. 771 k.p.c., który automatycznie rozszerza na postępowanie

egzekucyjne pomoc przyznaną niezamożnej stronie w postępowaniu

rozpoznawczym. Nie zmienia to jednak istoty zwolnienia od kosztów, które - także

w przypadku udzielenia go w postępowaniu egzekucyjnym – ma analogiczną treść

jak wtedy, kiedy jest kontynuacją uprawnień przyznanych w toku postępowania

rozpoznawczego i służy zapewnieniu podmiotowi nie dysponującemu koniecznymi

środkami majątkowymi dostępu do postępowania wykonawczego, niezależnie od

tego, czy egzekucja prowadzona jest przez sąd czy przez komornika. Zwolnienie

odnieść wówczas należy do kosztów egzekucyjnych (opłat egzekucyjnych i

wydatków poniesionych przez komornika), pełniących rolę analogiczną do kosztów

sądowych. Podzielić należy w tym zakresie stanowisko ukształtowane w

orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uchwały z dnia 2 grudnia 1994 r., III CZP

153/94, OSNCP z 1995 r. Nr 3, poz. 51 i z dnia 26 września 2000 r., III CZP 25/00,

OSNC z 2001 r., nr 3 poz. 35). Jednak mimo tożsamych założeń i celu instytucji

zwolnienia od kosztów funkcjonującego w postępowaniu egzekucyjnym i w

postępowaniu rozpoznawczym występują pewne różnice wynikające ze

specyficznych cech postępowania egzekucyjnego, w którym zasadą jest

ponoszenie kosztów przez dłużnika (art. 770 k.p.c. – por. uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2005 r., III CZP 22/05, OSNC 2006 r., nr 3 poz. 47)

oraz z autonomicznego określenia obowiązków fiskalnych uczestników egzekucji

komorniczej w przepisach ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, wreszcie z

konieczności uwzględnienia specyficznej pozycji komornika jako organu

egzekucyjnego. Wzajemne relacje między przepisami ustawy o komornikach

sądowych i egzekucji, a przepisami kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych interpretowane są jako stosunek między

normami szczególnymi a ogólnymi (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4

7

czerwca 2001 r., III CZP 23/01, OSNC z 2002, Nr 1 poz. 2, z dnia 25 lipca 2002 r.,

III CZP 45/02, OSNC z 2004 r, Nr 4, poz. 47 oraz z dnia 18 października 2001 r., III

CZP 50/01, OSNC z 2002, Nr 5, poz. 59) i uprawniają do przyjęcia w kwestiach

istotnych z punktu widzenia rozstrzyganego zagadnienia prawnego następującej

zależności - o ile z przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie

wynika inaczej, wierzycielowi korzystającemu ze zwolnienia od kosztów

postępowania egzekucyjnego przysługują uprawnienia przewidziane w tytule IV

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Ustawa ta stanowi akt o

podstawowym znaczeniu, zawierający generalne zasady kształtujące instytucję

zwolnienia od kosztów sądowych (art. 1 u.k.s.c.), których brak w ustawie o

komornikach sądowych i egzekucji. Zgodnie z art. 100 u.k.s.c. strona zwolniona w

całości od kosztów sądowych nie uiszcza opłat sądowych i nie ponosi wydatków,

które obciążają tymczasowo Skarb Państwa. Ze względu na konstytucyjne

znaczenie instytucji zwolnienia od kosztów sądowych jako gwarancji

powszechnego dostępu do sądu także na etapie wykonania orzeczenia, przyznane

uprawnienia mogą być ograniczone jedynie w drodze ustawowej,

z usprawiedliwionych przyczyn i w tylko w koniecznym zakresie, co należy

uwzględnić przy badaniu na ile odmiennie kształtuje się zakres uprawnień

wierzyciela zwolnionego od kosztów postępowania egzekucyjnego w porównaniu

z konstrukcją przewidzianą w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji jedynie w nielicznych

przepisach nawiązuje do sytuacji podmiotów korzystających z takiego zwolnienia.

W art. 8 ust. 11 u.k.s.e. określa wydatki komornika z wyboru działającego poza

swoim rewirem, które obciążają wierzyciela niezależnie od przysługującego mu

zwolnienia od kosztów sądowych i nie są wliczane do kosztów egzekucji

obciążających dłużnika. W art. 40 ust. 3 u.k.s.e. na sąd rejonowy, przy którym

działa komornik, nałożony został obowiązek przekazywania komornikowi sum

niezbędnych na pokrycie wydatków w sprawach osób zwolnionych w tym zakresie

od kosztów sądowych. Zagadnienie finansowania wydatków zostało więc

rozwiązane w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji całościowo, ale

z zachowaniem zasady wyrażonej w art. 100 ust. 1 u.k.s.c. Ciężar pokrycia

wydatków komornika spowodowanych wnioskiem uczestnika postępowania

8

egzekucyjnego zwolnionego w tym zakresie od kosztów sądowych, został

tymczasowo przerzucony na Skarb Państwa. Przepisy oznaczyły też właściwą

jednostkę organizacyjną zobowiązaną do wyłożenia kosztów, której komornik

zwraca je po wyegzekwowaniu od dłużnika z pierwszeństwem przed wszelkimi

innymi należnościami (art. 42 ust. 1 u.k.s.e).

Obowiązki fiskalne wierzycieli w zakresie opłat egzekucyjnych są

zróżnicowane w zależności od tego, czy przedmiotem egzekucji jest świadczenie

pieniężne czy niepieniężne. Wierzyciel dochodzący świadczenia pieniężnego nie

uiszcza przy wszczęciu egzekucji opłaty. Opłatę tę komornik ściąga od dłużnika

proporcjonalnie do wysokości wyegzekwowanego świadczenia (art. 49 ust 1, 1a,

2 u.k.s.e.). Natomiast wierzyciel egzekwujący świadczenie niepieniężne

zobowiązany jest do uiszczenia opłaty stałej (art. 49 a u.k.s.e.). Przez pewien okres

(od dnia 28 grudnia 2007 r. do 1 czerwca 2009 r.) w art. 49a u.k.s.e. zamieszczone

zostało odrębne postanowienie zwalniające Skarb Państwa z obowiązku wnoszenia

tej opłaty w sprawach niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej

(art. 49a ust. 3 u.k.s.e.), skorelowane wówczas z analogicznym zwolnieniem od

obowiązku wnoszenia przez Skarb Państwa zaliczek (art. 40 ust. 2 u.k.s.e.)

i uiszczania opłaty za dokonanie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego w tej

kategorii spraw (art. 45 ust. 2 u.k.s.e). Rozwiązanie to Trybunał Konstytucyjny uznał

jednak za niezgodne z art. 64 ust. 2 Konstytucji w powoływanym przez Sąd

Okręgowy wyroku z dnia 14 maja 2009 r., (K 21/08, OTK-A z 2009, nr 5, poz. 67)

i wyeliminował z systemu prawnego. Niekonstytucyjność przepisu wynikała ze

stworzenia możliwości przerzucenia na komornika kosztów postępowania

egzekucyjnego, co Trybunał uznał za ograniczenie ochrony praw majątkowych

komorników, nie znajdujące usprawiedliwienia w wykonywanej przez nich funkcji,

wynikające z nieodróżniania pozycji prawnej komornika jako organu państwa

(organu egzekucji sądowej) od osobistego i majątkowego statusu komornika jako

określonej osoby, a przy tym niespełniające przesłanki konieczności. W drodze

kolejnej nowelizacji (ustawą z dnia 22 lipca 2009 r. o zmianie ustawy o komornikach

sądowych i egzekucji – Dz.U. Nr 155, poz. 1038) do art. 49a u.k.s.e. wprowadzono

z dniem 9 września 2010 r. ust 4 przewidujący obowiązek uiszczania opłaty stałej

i konsekwencje jego niewykonania w sprawach o egzekucję świadczeń

9

niepieniężnych, wszczętych na wniosek Skarbu Państwa, w tym na polecenie sądu

lub prokuratora. Jest to istotne odstępstwo od zasad przewidzianych w ustawie

o kosztach sądowych i egzekucji, która przewiduje ustawowe zwolnienie Skarbu

Państwa od kosztów sądowych (art. 94 u.k.s.c.). Ustawa o komornikach sądowych

i egzekucji nie nakłada podobnych obowiązków na innych wierzycieli

korzystających z ustawowego lub przyznanego przez sąd zwolnienia od kosztów

egzekucyjnych. Zestawienie powyższych przepisów świadczy o tym, że przepisy

ustawy o komornikach sądowych i egzekucji poza postanowieniem zawartym w art.

8 ust. 11 i art. 48a ust. 4 u.k.s.c. nie wprowadzają ograniczeń zakresu zwolnienia

od kosztów postępowania egzekucyjnego przysługującego innym podmiotom niż

Skarb Państwa. Wywodzenie takiego obowiązku z faktu niezamieszczenia w

przepisach ustawy o komornikach sądowych i egzekucji postanowień

konkretyzujących drogę uzyskania należnej opłaty przez komornika i niewskazanie

precyzyjnie podmiotu zobowiązany do jej uiszczenia nie ma uzasadnienia, a

ponadto podważałoby funkcję zwolnienia od kosztów sądowych jako

zabezpieczenia konstytucyjnego prawa do sądu.

Na pierwsze pytanie Sądu Okręgowego należało więc udzielić odpowiedzi

twierdzącej.

Problem, jaki podmiot obowiązany jest ponieść tymczasowo opłatę,

w miejsce zwolnionego od niej wierzyciela rozwiązuje częściowo art. 100 u.k.s.c.

wskazując, że zadanie to spoczywa na Skarbie Państwa.

Poszukiwanie podstaw do nałożenia tego obowiązku na komornika

skazane jest na niepowodzenie. Komornikowi przysługuje wprawdzie status

funkcjonariusza publicznego lecz swoje zadania wykonuje na własny rachunek,

jako samodzielny i samofinansujący się podmiot. W powoływanym wielokrotnie

wyroku z dnia 14 maja 2009 r. Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne uznał

przepisy prowadzące do przerzucenia na komornika kosztów postępowania

egzekucyjnego, wykraczających poza ryzyko bezskutecznej egzekucji i obciążenia

go nieuzasadnionym ciężarem publicznoprawnym. Tymczasowe kredytowanie

postępowania egzekucyjnego przez komornika można byłby ewentualnie rozważać,

gdyby obowiązywał nadal art. 59 u.k.s.e. w brzmieniu pierwotnym, umożliwiający

komornikowi ściągnięcie od dłużnika opłaty nieuiszczonej przez wierzyciela przy

10

wszczęciu egzekucji. Komornik miałby wówczas otwartą drogę do uzyskania

należnych opłat w sposób, który stanowi obecnie regułę przy egzekwowaniu

świadczeń pieniężnych. Zmiana stanu prawnego spowodowała, że komornik

pozbawiony został podstawy prawnej do ściągnięcia stałych opłat egzekucyjnych

od dłużnika, w wypadku kiedy wierzyciel opłat tych nie uiścił, ponieważ korzystał ze

zwolnienia od kosztów. Artykuł 770 k.p.c. takiej procedury nie przewiduje,

upoważnia jedynie do ściągnięcia kosztów poniesionych przez wierzyciela.

W efekcie nałożenie na komornika obowiązku tymczasowego ponoszenia opłaty

stałej za wierzyciela zwolnionego od kosztów nie byłoby w rzeczywistości

tymczasowe, ponieważ prowadziłoby do definitywnego obarczenia go obowiązkiem

prowadzenia bez należnej opłaty stałej egzekucji świadczeń niepieniężnych,

w wypadkach, kiedy wierzyciele nie mieli obowiązku poniesienia tej opłaty. Takie

rozwiązanie naruszałoby prawa majątkowe komorników, zdejmując jednocześnie

ze Skarbu Państwa obowiązek tymczasowego ponoszenia opłat egzekucyjnych,

mimo że art. 100 ust. 1 u.k.s.c. ten podmiot uznaje za zobowiązany do wykładania

kosztów sądowych w zastępstwie stron od nich zwolnionych.

Przypisanie Skarbowi Państwa obowiązku kredytowania egzekucji

świadczeń niepieniężnych na rzecz wierzycieli korzystających ze zwolnienia od

stałej opłaty egzekucyjnej wymaga określenia jednostki, która winna tymczasowo

opłatę te wyłożyć. Artykuł 100 ust. 1 u.k.s.c. nie precyzuje tej jednostki, nie oznacza

to jednak istnienia luki prawnej lecz jedynie wymaga należytego odczytania tego

przepisu. Obowiązek wyłożenia kosztów za stronę stanowi wykonanie przez

państwo jego ustrojowego zadania jakim jest zapewnienie możliwości uzyskania

ochrony sądowej stronie nie dysponującej dostatecznymi środkami na ten cel.

Właściwą jednostkę Skarbu Państwa wyznacza funkcjonalne powiązanie

z kredytowanym postępowaniem. W postępowaniu sądowym koszty za stronę od

nich zwolnioną wykłada ze swych środków sąd, przed którym koszty te powstały,

dotyczy to także uiszczania wynagrodzenia z pomoc prawną udzieloną z urzędu.

W postępowaniu egzekucyjnym decyduje powiązanie komornika z sądem

rejonowym przy którym działa (art. 1 u.k.s.e.), którego orzeczeniom podlega

i którego prezes sprawuje nadzór nad jego działalnością (art. 3 u.k.s.e.).

Stanowisko to potwierdza zastosowanie analogicznego kryterium wyboru w art. 40

11

ust. 3 u.k.s.e. przy oznaczeniu sądu zobowiązanego do przekazania komornikowi

sum niezbędnych do pokrycia wydatków w sprawach osób zwolnionych w tym

zakresie od kosztów sądowych. Wyłożone opłaty podlegają następnie rozliczeniu

przy odpowiednim zastosowaniu, w oparciu o art. 113 u.k.s.c., zasad

obowiązujących przy zwrocie kosztów egzekucji uregulowanych w art. 770 k.p.c.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak

w uchwale.