III CZP 24/13

Sygn. akt III CZP 24/13

UCHWAŁA

Dnia 15 maja 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

Protokolant Bożena Kowalska

w sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej W. w W.

przeciwko Miastu W.

o ustalenie wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 15 maja 2013 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy w W.

postanowieniem z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt […],

"1) Czy aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania

wieczystego, dokonywana na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy z dnia

21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010

roku, Nr 102, poz. 651 ze zm.) może dotyczyć jednej lub kilku działek

ewidencyjnych, stanowiących jedynie część nieruchomości oddanej

w użytkowanie wieczyste?

a w razie negatywnej odpowiedzi na to pytanie:

2) W jaki sposób winno być sformułowane rozstrzygnięcie sądu

uwzględniające fakt nieskuteczności wypowiedzenia z tej

przyczyny?"

podjął uchwałę:

1) Aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania

wieczystego może obejmować wyłącznie całą

nieruchomość gruntową dla której prowadzona jest

odrębna księga wieczysta.

2) Odmawia podjęcia uchwały w pozostałym zakresie.

2

Uzasadnienie

Spółdzielnia Mieszkaniowa W. w W. wniosła sprzeciw od orzeczenia

Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 7 października 2010 r.,

oddalającego jej wniosek o uznanie za nieuzasadnione podwyższenia opłaty

rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w W. przy ul. S. 12,

działka nr ew. 58/7, obręb 6-11-04, o powierzchni 1.864 m2

od dnia 1 stycznia 2009

r. do kwoty 24.567,52 zł, dokonanego oświadczeniem m. W. z dnia 12 listopada

2008 r.

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 24 lipca 2012 r. ustalił, że aktualizacja

opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu wskazanej działki ewidencyjnej,

dokonana wypowiedzeniem z dnia 12 listopada 2008 r., z zamiarem wywarcia

skutku od dnia 1 stycznia 2009 r. jest nieważna.

Sąd Rejonowy wskazał, że w dacie aktualizacji opłaty rocznej

w skład nieruchomości objętej księgą wieczystą Kw nr […], prowadzonej przez Sąd

Rejonowy, poza działką nr ew. 58/7, obręb 6-11-04 wchodziły także działki nr ew.

58/1, nr ew. 58/3, nr ew. 58/4, nr ew. 58/5, nr ew. 58/6, nr ew. 58/8, nr ew. 58/9, nr

ew. 58/10, nr ew. 58/11, nr ew. 58/13, nr ew. 58/ 14, nr ew. 58/15, nr ew. 58/16, nr

ew. 58/19, obręb 6-11-04 oraz działki nr 21/1, nr 21/2, nr 21/3, obręb 6-11-06.

Właścicielem nieruchomości jest miasto W., a użytkownikiem wieczystym

Spółdzielnia Mieszkaniowa W. Zdaniem Sądu przedmiotem użytkowania

wieczystego jest zawsze określona nieruchomość gruntowa, chociażby w jej skład

wchodziło kilka działek ewidencyjnych. Wypowiedzenie opłaty powinno nastąpić w

stosunku do całej nieruchomości, bowiem prawo użytkowania wieczystego stanowi

konstrukcyjną całość, ma jednolity charakter i jeden cel gospodarczy. Przyjęcie

odmiennego poglądu prowadziłoby do sytuacji sprzecznej z prawem, w której dla

jednego prawa użytkowania wieczystego obowiązywałoby kilka opłat rocznych w

odniesieniu do jej różnych fizycznie (geodezyjnie) wydzielonych części. Z tych

względów Sąd ustalił, że aktualizacja opłaty rocznej obciążająca powoda z tytułu

użytkowania wieczystego gruntu w postaci działki nr ew. 58/7, jako sprzeczna z art.

78 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest nieważna.

3

Rozpoznając apelację pozwanego miasta W. od wskazanego orzeczenia

Sąd Okręgowy w W. powziął wątpliwości co do zagadnień prawnych,

przedstawionych wyżej. Wskazał, że występują one w sprawach rozpoznawanych

przez sądy okręgu warszawskiego, których orzecznictwo jest rozbieżne, a jak

dotychczas brak stanowiska doktryny i Sądu Najwyższego. Sąd uznał, że nie da

się udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie czy wypowiedzenie opłaty rocznej

z tytułu użytkowania wieczystego może obejmować wyodrębnione geodezyjnie

części nieruchomości. Skłaniając się do poglądu, że wypowiedzenie dokonywane

przez właściciela powinno dotyczyć całej opłaty, a zatem całej nieruchomości oraz

niedopuszczalne jest wypowiedzenie opłaty rocznej odrębnie w stosunku do

różnych części nieruchomości wskazał, że z teoretycznego punktu widzenia

możliwe jest zaakceptowanie stanowiska odmiennego. Przyjmując, że uprawnienie

właściciela do aktualizacji opłaty rocznej ma charakter cywilno-prawny i stanowi

prawo podmiotowe podzielne, należy uznać że właściciel może korzystać z niego

dowolnie, w tym kierować wypowiedzenie do niektórych osób związanych węzłem

współużytkowania wieczystego (podział podmiotowy) lub przez wypowiedzenie

opłaty za korzystanie z części nieruchomości (podział przedmiotowy). Przeciwko

temu stanowisku, a za jednolitością opłaty, przemawia treść art. 78 ust. 1

mówiącego o aktualizacji opłaty, która wcześniej jest ustanawiana w umowie dla

całej nieruchomości. Opłata jest związana z węzłem prawnym - stosunkiem

użytkowania wieczystego, a nie nieruchomością, adresatem obowiązku jest

użytkownik wieczysty, a nie „osoba władająca nieruchomością”. Możliwość

wypowiedzenia wysokości opłaty co do poszczególnych części nieruchomości

musi wiązać się ze zmianą adresata oświadczenia, w tym wypadku będzie to osoba

„zajmująca konkretną działkę ewidencyjną”, która pozostaje w węźle

współużytkowania wieczystego, do których będą kierowane inne wypowiedzenia

dotyczące ”opłaty za ich działki ewidencyjne”. Sytuacja taka będzie miała miejsce

chociażby wówczas, gdy adresatami wypowiedzenia będą właściciele lokali

znajdujących się w kilku „budynkach wielorodzinnych” posadowionych na różnych

działkach ewidencyjnych, stanowiących część nieruchomości oddanej im w

użytkowanie wieczyste w określonych udziałach. Sąd zwrócił uwagę, że opłatę

ustala się „w relatywizacji do wartości nieruchomości”, poszczególne części

4

nieruchomości, stanowiące odrębne działki ewidencyjne mogą mieć różną wartość,

a „suma wartości poszczególnych działek gruntu nie musi być równa wartości całej

nieruchomości”. W ten sposób opłata roczna w odniesieniu do jednej części

nieruchomości miałaby inną wysokość „niż w stosunku do innej części”. Skoro

ustawa wiąże podwyżkę opłaty ze wzrostem wartości nieruchomości, to pojęcie nie

może być utożsamiane z pojęciem działka gruntu. „Efektywnie opłata za każdą

działkę ewidencyjną w przeliczeniu na metr kwadratowy” powinna być taka sama,

co stawia pod znakiem zapytania celowość częściowego wypowiedzenia w sensie

przedmiotowym. Sąd Okręgowy wskazał następnie, że „koncepcja przedmiotowego

podziału opłaty” może być w wielu sytuacjach niemożliwa do przeprowadzenia,

gdyż „podział geodezyjny nie musi mieć przełożenia na zagospodarowanie

nieruchomości”, a w praktyce zdarza się, że granice działek gruntu przebiegają

w poprzek pod budynkami, które posadowione są częstokroć na kilku różnych

działkach ewidencyjnych.

Uzasadniając pytanie ewentualne Sąd stwierdził, że budzi wątpliwości

zakres kognicji sądu powszechnego w takich sprawach co ostatecznie „musi

się przekładać na treść wydawanego orzeczenia”. Wskazał, że wyrok musi

przesądzić nie tylko czy propozycja podwyżki opłaty odpowiada odpowiedniemu

procentowi wartości nieruchomości, ale także czy wypowiedzenie było skuteczne.

Zwracając uwagę, że treść rozstrzygnięcia determinowana jest zarówno oceną

merytoryczną jak i treścią żądania, odwołał się do praktyki wydawania orzeczeń

o rozbieżnej treści i stwierdził, że ”przyczyną konfuzji jest - jak się zdaje - brak

synchronizacji pomiędzy przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami

i przepisami kodeksu cywilnego”.

Powódka wniosła o udzielenie odpowiedzi, że wypowiedzenie dotyczące

części nieruchomości nie prowadzi do aktualizacji opłaty rocznej, zatem nie

odnosi skutku.

Pozwane miasto W. stwierdziło, że art. 78 ustawy

o gospodarce nieruchomościami dopuszcza wypowiedzenie opłaty rocznej z tytułu

użytkowania wieczystego części nieruchomości objętej jedną księgą wieczystą.

Wskazało ponadto, że na działce ewidencyjnej nr 58/7 posadowiony jest

5

budynek użytkowy (handlowo-usługowy), a na pozostałych budynki mieszkalne,

co uzasadnia zróżnicowanie ich wartości.

Sąd Najwyższy zważył:

Rozstrzyganie zagadnień prawnych przez Sąd Najwyższy pełni dwie funkcje.

Z jednej strony służy realizacji nadzoru judykacyjnego nad sądami powszechnymi,

z drugiej umożliwia usuwanie poważnych wątpliwości jurydycznych w trakcie

postępowania odwoławczego.

Mając na względzie powyższe i stwierdzając, że przy rozpoznawaniu

niniejszej sprawy ujawniły się problemy, potwierdzające rozbieżności praktyki

orzeczniczej sądów powszechnych wymagające dokonania wykładni art. 77 i art. 78

ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.

Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm. - dalej także jako: u.g.n.),

Sąd Najwyższy uznał - mimo niepełnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego

oraz zastrzeżeń do części motywacyjnej postanowienia Sądu Okręgowego

dotyczących pojęć prawnych, treści argumentacji powołanej dla uzasadnienia

wątpliwości, nie zajęcia stanowiska co do zagadnień prawa międzyczasowego,

częściowo niezrozumiałych stwierdzeń i ocen wynikających z przytaczania

nieadekwatnych przykładów - że istnieje potrzeba udzielenia odpowiedzi na

pierwsze ze wskazanych zagadnień.

Zastrzec jednak należy po pierwsze, że ustawa z dnia 28 lipca 2011 r.

o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. 2011 r., Nr 187, poz. 1110), obowiązująca od dnia 9 października 2011 r.,

znowelizowała m.in. przepisy dotyczące aktualizacji i wysokości opłaty rocznej

(art. 73, 77, 81). W zakresie dotyczącym aktualizacji wysokości opłaty rocznej

zmiana dotyczyła m.in. ograniczenia terminu zmian opłat (wprowadzenia okresu

karencyjnego między kolejnymi aktualizacjami nie krótszego jak trzy lata

i rozkładania wysokości opłaty rocznej). Przepis przejściowy (art. 4) wskazuje,

że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie

ustawy, dotyczących aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego stosuje się

przepisy w brzmieniu nią nadanym. Niemniej co do kwestii objętych zapytaniem

oznacza to, że wykładni podlega ustawa w brzmieniu obowiązującym w dniu

1 stycznia 2009 r., tj. w dacie złożenia prawo kształtującego oświadczenia woli

6

przez właściciela gruntu. Po drugie z treści odpisu księgi wieczystej Kw nr […] (z

której wskazana działka nr ew. 58/7, obręb 6-11-04 w toku postępowania została

odłączona i przeniesiona do założonej księgi Kw nr […]) oraz z operatu

rzeczoznawcy, w oparciu który wypowiedziano wysokość dotychczasowej opłaty i

przedstawiono ofertę jej nowej wysokości wynika, że dokonał on wyceny wartości

rynkowej prawa własności gruntu dla potrzeb aktualizacji opłaty rocznej w

odniesieniu do większej liczby działek ewidencyjnych objętych wskazaną księgą

wieczystą, a sądy nie wyjaśniły, czy wypowiedzenie ostatecznie objęło tylko tę

jednostkową, niektóre, czy wszystkie działki oraz czy toczą się inne postępowania

dotyczące aktualizacji opłaty. Brak także ustaleń, zwłaszcza z uwagi na liczne

zmiany dokonywane w zakresie nieruchomości objętej wskazaną księgą, w tym

późniejszego od założenia księgi wpisu dotyczącego działki nr ew. 58/7, obręb 6-

11-04, co do tego, czy wszystkich ujawnionych w niej działek ewidencyjnych

dotyczyła dotychczas ta sama opłata, zatem czy aktualizacja miała charakter

dostosowawczy czy wybiórczy.

Odnosząc się do istoty problemu objętego przedstawionym zagadnieniem

podnieść należy że, jak powszechnie przyjmuje się obecnie w judykaturze

i doktrynie prawniczej, prawo użytkowania wieczystego ma charakter pośredni

między prawem własności a ograniczonymi prawami rzeczowymi (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 1974 r., II CR 316/73, OSNC

1974, nr 11, poz. 197). Do oddania gruntu Skarbu Państwa lub należącego do

jednostek samorządu terytorialnego (bądź ich związków) w użytkowanie wieczyste

stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości, z tym

że wymaga to konstytutywnego wpisu w księdze wieczystej (art. 234 k.c., art. 27 zd.

2 u.g.n.). Wpis taki może nastąpić w księdze wieczystej prowadzonej dotychczas

dla tej nieruchomości, w księdze nowo utworzonej (gdyby dotąd nie była

prowadzona, bądź po odłączeniu z dotychczasowej) lub księdze prowadzonej dla

innej nieruchomości (gdyby dotychczas nie była prowadzona, bądź po odłączeniu

z dotychczasowej i przyłączeniu do tejże), gdyż nie zakłada się samodzielnej księgi

dla prawa użytkowania wieczystego (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca

1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 124,

poz. 1361 z późn. zm., dalej także jako: u.k.w.h.). Obciążenie prawem użytkowania

7

wieczystego dotyczy nieruchomości gruntowych, zatem definicja legalna pojęcia

nieruchomość gruntowa, zawarta w art. 4 pkt 1 u.g.n., pokrywa się z pojęciem

nieruchomości w rozumieniu art. 46 in princ. k.c. oraz art. 24 ust.1 zd.1 u.k.w.h.

Wskazuje się również, że definicja nieruchomości gruntowej w powyższym

znaczeniu ma charakter uniwersalny, przy czym jeżeli została założona księga

wieczysta obowiązuje zasada „jedna księga - jedna nieruchomość” - por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2003 r., II CKN 1306/00, Biul. SN 2003 r., nr 8,

poz. 8, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2006 r., III CZP 24/06, OSNC

2007, nr 2, poz. 24. Uzasadnia to stanowisko, że przedmiot prawa użytkowania

wieczystego musi pokrywać się z przedmiotem własności objętym księgą

wieczystą, gdyż użytkowanie wieczyste jest prawem, które obciąża nieruchomość

gruntową (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2003 r.,

IV CK 114/02, OSNC 2004, nr 12, poz. 201). Słownik ustawowy, zawarty w art. 4

u.g.n., różnicuje pojęcia nieruchomości gruntowej i działki gruntu, przy czym

ta ostatnia oznacza niepodzieloną, ciągłą część powierzchni ziemskiej, stanowiącą

część lub całość nieruchomości gruntowej. Dopuszczalne jest, na podstawie art.

21 u.k.w.h., połączenie działek gruntu stanowiących własność tej samej

osoby i graniczących ze sobą, dotychczas objętych oddzielnymi księgami

wieczystymi, jednak wskutek połączenia i wpisu do jednej księgi tracą one

wówczas status odrębnych nieruchomości w rozumieniu art. 46 § 1 k.c., a ciążące

na dotychczasowych nieruchomościach prawa użytkowania wieczystego

stają się jednym prawem współużytkowania wieczystego w odpowiednich

udziałach (por. cyt. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 października

2003 r., IV CK 114/02, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2003 r., II CKN

1306/00, niepubl., z dnia 22 lutego 2012 r., IV CSK 278/11, niepubl.,

cyt. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2006 r., III CZP 24/06).

Podobnie dopuszcza się rozłączenie nieruchomości wpisanych do jednej księgi

wieczystej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2009 r., V CSK

333/08, OSNC-ZD 2010, nr 2, poz. 33, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca

2012 r., III CSK 303/11, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca

2010 r., I CSK 82/10, Biul. SN 2010 r. nr 9, wyrok Sądu Najwyższego z dnia

8 listopada 2007 r., III CSK 183/07, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego

8

z dnia 19 lutego 2003 r., V CK 278/02, niepubl.). Ostatnio nastąpiła znacząca

zamiana stanowiska judykatury dotycząca legitymacji do złożenia wniosku

o połączenie ksiąg wieczystych. Dotychczasowy pogląd, że przysługuje

ona tylko właścicielowi (por. cyt. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia

2006 r., III CZP 24/06) uległ weryfikacji, gdyż przyjęto, że skoro użytkownik

wieczysty może zgodnie z art. 6262

§ 5 u.k.w.h. złożyć wniosek o założenie

księgi wieczystej i dokonanie wpisu w księdze wieczystej, to brak

podstaw do wyłączenia jego uprawnienia do złożenia wniosku o połączenie

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2013 r., I CSK 258/12,

OSNC 2013, nr 5).

Z zasady „jedna księga - jedna nieruchomość” nie wynika obligatoryjna

jednakowa wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości objętej jedną

księgą wieczystą. W szczególności różnice mogą powstać w odniesieniu do

współużytkowania wieczystego, gdy tylko część współużytkowników wieczystych

podjęła z pozytywnym rezultatem działania kwestionujące zasadę aktualizacji

opłaty lub jej wysokość (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 marca

2011 r., III CZP 3/11, niepubl.) lub ustanowiono udziały w prawie użytkowania

wieczystego w różnym czasie. Co do tej ostatniej kwestii wskazać należy, że art.

3a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r.,

Nr 80, poz. 903 z późn. zm.) przewiduje mechanizm dostosowawczy w zakresie

różnych terminów trwania prawa współużytkowania wieczystego przynależnej do

tych lokali nieruchomości gruntowej, wynikających z jego ustanowienia przed dniem

22 września 2004 r., tj. przed wejściem w życie nowelizacji wskazanego aktu

prawnego, polegającej na przyjęciu jednego terminu dla wszystkich udziałów

we współużytkowaniu wieczystym (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 12 sierpnia 2009 r., IV CSK 130/09, Biul. SN 2009, nr 11, poz. 12).

Podobnych rozwiązań nie przewidziano w odniesieniu do wysokości opłaty rocznej

w żadnym z aktów prawnych. Brak również postaw do przyjęcia istnienia luki

instrumentalnej, uzasadniającej zastosowanie analogii. Do zróżnicowania

wysokości opłat może dojść także w wypadku połączenia w jednej księdze

nieruchomości gruntowych obciążonych prawem użytkowania wieczystego, gdyż

norma art. 21 u.k.w.h. nie zawiera w tym zakresie ograniczeń. Konsekwencją

9

wskazanego połączenia i utworzenia jednej nieruchomości zawsze będzie

jednak następcze ustalenie udziałów we współużytkowaniu wieczystym. Prawo

użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowi konstrukcyjną, jednolitą

całość, ma charakter celowy , który wyznacza treść umowy. Wszystkie wskazane

przykłady stanowią odstępstwo od zasady, co przemawia za przyjęciem,

że zróżnicowanie wysokości opłaty nie powinno mieć charakteru trwałego i należy

dążyć do jego usunięcia.

Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami

(w brzmieniu obowiązującym w dacie wypowiedzenia dokonanego przez pozwaną)

wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej

mogła być aktualizowana, nie częściej niż raz w roku, jeżeli wartość tej

nieruchomości ulegała zmianie. Z zastrzeżeniem ust. 2, zmienioną opłatę roczną

ustalano, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki procentowej, od wartości

nieruchomości określonej na dzień aktualizacji opłaty. Wykładnia językowa art. 77

u.g.n. oraz dalszych przepisów regulujących postępowanie w sprawie aktualizacji,

przy odwołaniu do legalnych definicji pojęć nieruchomość gruntowa (art. 4 pkt 1)

i działka gruntu (art. 4 pkt 3) prowadzi do wniosku, że przedmiotem wyceny jest

cała nieruchomość gruntowa, a następcza względem niej zmiana wysokości opłaty

rocznej z tytułu użytkowania wieczystego dotyczy wszystkich udziałów we

współużytkowaniu wieczystym, w tym ustanowionych później, jako konsekwencji

połączenia z dotychczas istniejącym prawem. Konsekwentnie przyjąć należy,

że przewidziany w art. 77 ust. 1 u.g.n. okres karencji, gwarantujący stabilność

opłaty w oznaczonym przedziale czasowym (do dnia 8 października 2011 r.

wynoszącego jeden rok, następnie trzy lata), nie pozostaje z nim w sprzeczności,

gdyż nieruchomość gruntowa dotychczas samodzielna lub stanowiąca

część innej na skutek połączenia traci uprzedni status prawny i poddana jest

reżimowi dotychczasowej nieruchomości wieczystoksięgowej obciążonej prawem

użytkowania wieczystego. Pogląd, że przewidziana w art. 72 ust. 3 u.g.n. opłata

roczna dotyczy całej nieruchomości gruntowej w rozumieniu art. 46 § 1 k.c., a nie

wydzielonej w odpowiedni sposób części takiej nieruchomości (np. określonej

działki ewidencyjnej - ze wskazaniem, że przy ocenie czy doszło do trwałej

zmiany przeznaczenia nieruchomości należy brać pod uwagę obszar całej

10

nieruchomości objętej użytkowaniem, a nie jej wyodrębnione części składowe -

wyraził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu orzeczenia oddalającego skargę kasacyjną

powoda w sprawie o ustalenie obniżenia procentowej stawki opłaty rocznej

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2010 r., V CSK 357/09, OSNC

2010, nr 11, poz. 152).

Zdaniem Sądu Najwyższego brak dostatecznie ważkich argumentów

systemowych, celowościowych lub aksjologicznych dla odstąpienia od wskazanej

wykładni językowej. Stanowisko pozwanej ma charakter postulatów de lege

ferenda. Z tych względów na podstawie art. 390 k.p.c. podjęto uchwałę

o powyższej treści.

Co do drugiego zagadnienia, objętego zapytaniem Sądu Okręgowego,

odmowa udzielenia odpowiedzi wynika wprost z niedopuszczalności jego

sformułowania. Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego udzielanie wskazań jak należy

formułować sentencję wyroku. Niemniej zauważyć należy, że w postępowaniu

o ustalenie wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego kognicja sądu

obejmuje dokonanie oceny skuteczności wypowiedzenia dotychczasowej

wysokości opłaty (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2008 r., I CSK

418/07, niepubl. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2011 r., V CSK

258/10, niepubl. dotyczący powództwa o zapłatę), a jej zakres jest zależny od treści

zgłoszonego żądania. Przepis art. 78 ust. 2 u.g.n. wyraźnie różnicuje wniosek

użytkownika, kierowany do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o ustalenie

czy aktualizacja jest nieuzasadniona od wniosku czy jest uzasadniona w innej

wysokości, o czym świadczy wprowadzenie alternatywy rozłącznej („albo”).

Brak także podstawy do wyłączenia w tym postępowaniu naczelnej zasady

skargowości i kontradyktoryjności (art. 321 § 1 k.p.c.). Każdorazowo zatem

strona powodowa powinna dostosować żądanie pozwu do podstawy faktycznej

powództwa, tj. twierdzeń i okoliczności faktycznych w oparciu o które żąda

udzielenia ochrony prawnej.

jw