V CSK 277/12

Sygn. akt V CSK 277/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 maja 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Robót Komunikacyjnych S.A. w K.

przeciwko E.B. S.A. w L.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 maja 2013 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w L.

z dnia 16 grudnia 2011 r.,

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1800

(jeden tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w L. oddalił apelację

pozwanej E. B. SA z siedzibą w L. od wyroku Sądu Rejonowego w L.

zasądzającego na rzecz Przedsiębiorstwa Robót Komunikacyjnych SA w K. kwotę

94.583,23 zł z ustawowymi odsetkami tytułem odszkodowania za szkodę

poniesioną przez powoda w następstwie zastępczego usunięcia wad materiału

budowlanego dostarczonego powodowi przez poprzednika prawnego pozwanej, Ł.

Kopalnię […]” SA w L.

Z ustaleń Sądu pierwszej instancji, zaaprobowanych przez Sąd Okręgowy

wynikało, że Przedsiębiorstwo Robót Kolejowych i Inżynieryjnych SA zleciło

powodowi, w ramach projektu unijnego, modernizację linii kolejowej na odcinku L.-

M. Do wykonania robót powód wykorzystał materiał budowlany – tłuczeń bazaltowy,

dostarczony przez pozwaną. W dniu 17 lutego 2006 r. Przedsiębiorstwo Robót

Kolejowych i Inżynieryjnych SA zawiadomiło pozwaną o wadach tłucznia

bazaltowego. Polegały one na rozsypywaniu się tłucznia, który zamieniał się w

niesort. W piśmie z dnia 22 lutego 2006 r. pozwanej została zgłoszona oficjalna

reklamacja. Pismem z dnia 19 czerwca 2006 r. Przedsiębiorstwo Robót Kolejowych

i Inżynieryjnych SA zawiadomiło pozwaną, iż stan tłucznia pochodzącego z jej

kopalni, wykorzystanego do budowy toru w roku 2004 na odcinku L.-M. i stacji M.

uległ dalszemu pogorszeniu. Zażądano usunięcia powstałych zanieczyszczeń

tłucznia na całym odcinku i wymiany tłucznia w torze nr 3 stacji M. W dniu 13 lutego

2007 r., w wyniku oględzin, komisja inwestora zastępczego sporządziła notatkę

służbową stwierdzając konieczność wymiany, oczyszczenia i uzupełnienia posypki

tłuczniowej w miejscach szczegółowo opisanych, a inwestor zastępczy wezwał

Przedsiębiorstwo Robót Kolejowych i Inżynieryjnych SA do usunięcia usterek.

Wezwanie do pozwanej skierowano w dniu 24 kwietnia 2007 r. W dniach 21

sierpnia 2007 r. i 10 grudnia 2007 r. powód sporządził kosztorysy ustalające koszty

oczyszczania tłucznia na kwotę 36.774.31 zł i na kwotę W dniu 57,809,23 zł. W

wyniku badań próbek tłucznia, wykonanych przez Instytutu Badawczego Dróg i

Mostów w Warszawie w dniu 24 kwietnia 2008 r., stwierdzono, iż nie spełnia on

3

podstawowych wymagań ścieralności. Inwestor zastępczy polecił wymianę

całkowitą zabudowanej podsypki tłuczniowej. Powód dokonał oczyszczania tłucznia

na własny koszt. Pismami z dnia 21 września 2007 r. i z dnia 15 stycznia 2008 r.

powód wezwał pozwaną do zapłaty kwot 36.774 zł oraz 57.809,23 zł, łącznie

94.583,54 zł, jako odszkodowania za dostarczenie wadliwego tłucznia bazaltowego.

Ustalenia rozmiaru rzeczywistych kosztów usunięcia tłucznia i niezbędnych,

związanych z tym robót budowlanych, dokonał też Zakład Dróg Kolejowych i

Przewozów w Warszawie określając te koszty na kwotę 95.579,59 zł. Była to kwota

wyższa o 996,05 zł niż w kosztorysie powoda. Roszczenie powoda o zapłatę

94.583,54 zł Sąd ocenił jako uzasadnione roszczenie odszkodowawcze,

realizowane na podstawie art. 471 k.c., a pozostające w związku z prowadzoną

przez powoda działalnością gospodarczą. W związku z zarzutem przedawnienia

podniesionym przez pozwaną Sąd Okręgowy wskazał, że roszczenie to ulega

trzyletniemu przedawnieniu, a bieg tego przedawnienia rozpoczął z dniem, w

którym pozwana otrzymała reklamacje dotyczącą tłucznia, to jest z dniem 22 lutego

2006 r. W dacie przeto wniesienia pozwu, co nastąpiło 11 kwietnia 2008 r.

roszczenie nie było przedawnione.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Okręgowego, opartej na obu

podstawach z art. 3983

§ 1 k.p.c. pozwana, w ramach podstawy naruszenia prawa

materialnego, zarzuciła naruszenie:

- art. 118 w związku z art. 612, art. 554, art. 568 oraz art. 471 k.c. przez

przyjęcie, iż roszczenie powoda nie uległo przedawnieniu mimo upływu roku

od dokonania ostatniej dostawy i 3-letniego okresu od wykonania umowy;

- art. 612 i następnych oraz art. 471 k.c. przez przyjęcie, że powód wybudował

w całości na szlaku kolejowym E 30 odcinek L.-M. tor nr 1 i tor nr 2

z wyrobów bazaltowych dostarczonych przez pozwanego i dostarczone

przez skarżącego wyroby były wadliwe oraz, że powód dokonał wymiany

tłucznia w torze nr 1 i w torze nr 2, a tym samym skarżący ponosi

odpowiedzialność za skutki robót związanych z wymianą tłucznia

w wysokości dochodzonej w postępowaniu;

4

W ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania skarżąca zarzuciła

naruszenie art. 233 § 1 oraz art. 245, 328 § 2 i art. 382 k.p.c. przez zaniechanie

wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego

i wykroczenie poza swobodę oceny materiału dowodowego, a w rezultacie

niewłaściwą ocenę materiału dowodowego prowadzącą do błędnego stwierdzenia,

że powód wykazał okoliczności faktyczne, na których oparł żądanie.

We wnioskach skarżąca domagała się „zmiany wyroku przez oddalenie

powództwa” ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy

Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oceniając zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów wypada

wskazać, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia

o zaostrzonych wymogach formalnych i służy kontroli prawidłowości stosowania

prawa przez sądy. Stąd też nie wystarczy wskazanie podstaw kasacyjnych,

lecz niezbędne jest również ich uzasadnienie. Zarzuty niepoparte należytym

uzasadnieniem nie nadają się w ogóle do rozważenia (por. orzeczenie Sądu

Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1936 r., III C 83/35, Zb. Urz. 1937, nr 3, poz. 82;

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 2001 r., V CKN 499/00, niepubl.)

W skardze kasacyjnej brak jest jakiegokolwiek wyodrębnionego wywodu

prawnego stanowiącego uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 245, art. 328 § 2

i art. 382 k.p.c. Można zatem ograniczyć się do stwierdzenia, iż zarzuty te, jako

niepoparte należytym uzasadnieniem, nie mogą zostać poddane kontroli.

Dodać jednak wypada, że powyższe przepisy zostały wskazane jako podstawy

kasacyjne łączenie z art. 233 § 1 k.p.c., a wszystkie zarzuty naruszenia prawa

procesowego zostały przywołane jedynie w celu zakwestionowania ustalonego

przez Sąd II instancji stanu faktycznego sprawy. Przepis art. 3983

§ 3 k.p.c. wprost

stanowi, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia

faktów lub oceny dowodów, a w myśl art. 39813

§ 2 in fine k.p.c. Sąd Najwyższy

jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz powołanych

łącznie z nim przepisów uchyla się spod kontroli kasacyjnej.

5

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego

podkreślić należy, że pod pozorem naruszenia „art. 612 i następnych” oraz art. 471

k.c. skarżąca w istocie również kwestionuje ustalenia faktyczne dokonane przez

Sąd II instancji. Należy przeto raz jeszcze wskazać, że każdy zarzut skargi

kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej

instancji, chociażby pod pozorem błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania

określonych przepisów prawa materialnego, z uwagi na jego sprzeczność z art.

3983

§ 3 k.p.c. jest niedopuszczalny (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

4 stycznia 2007 r., V CSK 364/06, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 28 listopada 2008 r., IV CSK 394/08, niepubl.).

Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 118 k.c. przez wadliwe jego

zastosowanie to jest nieprzyjęcie przedawnienia roszczenia. Ubocznie należy

zauważyć, że jeżeli skarżąca zarzuca, iż Sąd wadliwie określił początek biegu

terminu przedawnienia, prawidłowo postawiony zarzut kasacyjny winien wskazywać

na naruszenie art. 120 § 1 k.c. i art. 455 k.c.

Stanowisko Sądu, że w okolicznościach sprawy wymagalność roszczenia

powoda należy wiązać ze złożeniem przez powoda reklamacji wzywającej pozwaną

do wymiany wadliwego tłucznia i odmową skarżącej, w marcu 2006 r., wymiany

tłucznia, nie jest nieprawidłowe. Reklamacja wskazuje, że powód w dacie jej

złożenia, to jest w dniu 22 lutego 2006 r., wiedział już o wadliwości przedmiotu

świadczenia wynikającego z zawartej z pozwaną umowy dostawy. Powziąwszy

zatem wiedzę o wadliwości przedmiotu świadczenia i uzyskawszy w marcu 2006 r.

odpowiedź odmawiającą uznania reklamacji, powód mógł najwcześniej w tej

właśnie dacie wezwać pozwaną do naprawienia szkody jaką poniósł przez to,

że pozwana wykonała umowę nienależycie dostarczając wadliwy tłuczeń.

Wymagalność i początek biegu terminu przedawnienia roszczenia

odszkodowawczego, dochodzonego na zasadach ogólnych (art. 471 k.c.) ustalane

są przy zastosowaniu reguł określonych w art. 455 k.c. w związku z art. 120 § 1 k.c.

Art. 455 k.c. wyraża zasadę, że gdy termin spełnienia świadczenia nie jest

oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie winno być

spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Po wezwaniu zatem,

roszczenie staje się wymagalne. Jeżeli więc wymagalność roszczenia zależy

6

od podjęcia określonej czynności (wezwania) przez uprawnionego, to bieg terminu

przedawnienia rozpoczyna się, zgodnie z art. 120 § 1 zdanie 2 k.c., od dnia,

w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął tę czynność

(dokonał wezwania) w najwcześniej możliwym terminie. Inaczej mówiąc,

bieg przedawnienia roszczenia wynikającego z zobowiązania bezterminowego

rozpoczyna się w dniu, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby

wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania zobowiązania w najwcześniej

możliwym terminie.

Podzielić należy stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu

wyroku z dnia 29 listopada 1999 r. III CKN 474/98 (niepubl.), że dla wymagalności

takiego roszczenia nie ma znaczenia data, w której wierzyciel, tu: powód, spełnił

swoje świadczenie w stosunku do osoby trzeciej, choćby powstanie jego

zobowiązania wobec tej osoby pozostawało w związku z niewłaściwym

wykonaniem umowy przez dłużnika, tu: pozwanego, od którego następnie domaga

się odszkodowania w ramach łączącego ich stosunku umownego.

Jeżeli przeto powód mógł wezwać skarżącą do zapłaty odszkodowania za

szkodę jaką poniósł na skutek wadliwego wykonania przez nią zobowiązania

najwcześniej już w marcu 2006 r., to trzyletni termin przedawnienia upływał

w marcu 2009 r. Zważywszy, że pozew wpłynął 11 kwietnia 2008 r., brak było

podstaw do przyjęcia przedawnienia roszczenia.

Z przedstawionych przeto przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1

i 3 k.p.c. w związku z § 6 pkt 6 i § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1349 ze zm.).

jw