V KK 55/13

Sygn. akt V KK 55/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 maja 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Roman Sądej (przewodniczący)

SSN Jarosław Matras

SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca)

Protokolant Barbara Kobrzyńska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej

w sprawie A. A.

w przedmiocie wydania wyroku łącznego

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 16 maja 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego

od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Ś.

z dnia 11 października 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 7

kpk postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego

umarza, jego wydatkami obciążając Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Ś., wyrokiem łącznym z dnia 11 października 2012 r.,

połączył prawomocne skazania objęte wyrokami Sądu Rejonowego w Ś.: z

dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II K 448/10 i z dnia 10 września 2010

2

r., sygn. akt II K 463/10, skazujące A. A. za przestępstwa z art. 178a § 1 i art.

178a § 2 k.k. popełnione przed dniem 10 września 2010 r. każdorazowo na

kary 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich

wykonania na okresy próby – odpowiednio 2 i 4 lat, których wykonanie

zarządzono postanowieniami z dnia 4 maja 2012 r. w sprawach: II Ko 369/12 i

II Ko 370/12 oraz orzekł wobec niego karę łączną 10 miesięcy pozbawienia

wolności z zaliczeniem na jej poczet okresu pozbawienia wolności w tych

sprawach. Powyższy wyrok łączny uprawomocnił się bez kontroli instancyjnej

w dniu 19 października 2012 r.

Kasację od tego wyroku wniósł, na podstawie art. 521 k.p.k., Prokurator

Generalny, zaskarżając orzeczenie Sądu Rejonowego w całości na niekorzyść

skazanego A. A.

Zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie

przepisu prawa procesowego – art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na wydaniu

przez Sąd Rejonowy w Ś. wyroku łącznego z dnia 11 października 2012 r.,

sygn. akt II K 423/12 obejmującego wyroki tegoż Sądu: z dnia 20

października 2010 r., sygn. akt II K 448/10 i z dnia 10 września 2010 r., sygn.

akt II K 463/10, pomimo, że wyroki w tych sprawach zostały już wcześniej

objęte prawomocnym wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 21

września 2012 r., sygn. akt II K 485/12, co stanowi bezwzględną przyczynę

odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., Prokurator Generalny

wniósł:

o uchylenie zaskarżonego wyroku łącznego i umorzenie postępowania

na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna. Na wstępie należy zauważyć, że problem powagi

rzeczy osądzonej wyrażonej w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. może wystąpić w

procesie karnym także w odniesieniu do wyroku łącznego. Przesłanka ta ma

charakter bezwzględny i zachodzi wówczas, gdy wszystkie będące

przedmiotem obecnego postępowania skazania, były już przedmiotem

wcześniejszego prawomocnie zakończonego postępowania, oraz określa

3

zakaz dwukrotnego orzekania w tej samej kwestii w odniesieniu do tego

samego skazanego(tożsamość podmiotowo-przedmiotowa).

W tym kontekście analiza okoliczności sprawy potwierdziła

podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut, że zaskarżony wyrok wydany został

z rażącym naruszeniem prawa procesowego, a mianowicie zasady rei

iudicatae. Sąd Rejonowy w Ś. wyrokiem łącznym z dnia 11 października 2012

r. (sygn. akt II K 423/12) połączył bowiem te same wyroki, które objęte zostały

wcześniej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 21 września 2012

r. (sygn. akt II K 485/12), orzekającym wobec A. A. karę łączną roku

pozbawienia wolności. Powyższy wyrok wobec jego niezaskarżenia

uprawomocnił się w dniu 29 września 2012 r., a zatem przed wydaniem

wyroku łącznego w sprawie II K 423/12. Wprawdzie wydając wyrok łączny w

dniu 21 września 2012 r., sygn. akt II K 485/12, rozważano również, czy nie

objąć tym orzeczeniem kary pozbawienia wolności wymierzonej

prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 22 grudnia 2011 r.,

sygn. akt II K 673/11, jednak w kontekście art. 85 k.k. słusznie przyjęto, że w

występującym układzie temporalnym taka możliwość nie występuje i

umorzono postępowanie w tym zakresie. Dlatego w sprawie II K 485/12 kara

łączna w wyroku łącznym wydanym w dniu 21 września 2012 r. została

ukształtowania tylko w oparciu o prawomocne skazania w sprawach II K

463/10 i II K 448/10, podobnie jak kara łączna orzeczona w wyroku łącznym z

dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II K 423/12. Natomiast po wydaniu

wyroku łącznego w dniu 21 września 2012 r., sygn. akt II K 485/12, nie

zaistniały żadne okoliczności, a w szczególności nie doszło do kolejnego

prawomocnego skazania A. A., które uzasadniałyby wydanie nowego wyroku

łącznego. Zatem biorąc pod uwagę daty wydania i uprawomocnienia się

wyroków łącznych w omówionych wyżej sprawach należy stwierdzić, że

orzeczenie Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II

K 432/12, zostało wydane mimo, że zapadł już prawomocny wyrok łączny

obejmujący te same wyroki jednostkowe, co doprowadziło do wystąpienia

negatywnej przesłanki procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej.

4

Dlatego w opisanej sytuacji procesowej za uchyleniem zaskarżonego

kasacją wyroku przemawia bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w

art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.

Stanowiska tego nie zmienia fakt, że postępowanie o wydanie wyroku

łącznego w sprawie II K 423/12 wszczęto z urzędu w dniu 17 lipca 2012 r., zaś

w sprawie II K 485/12 nieco później, bowiem wniosek skazanego A. A. o

wydanie wyroku łącznego inicjujący to postępowanie wpłynął w dniu 1 sierpnia

2012 r. Zatem, postępowanie w sprawie II K 485/12 toczyło się mimo

negatywnej przesłanki procesowej w postaci stanu zawisłości sprawy (lis

pendens), zaś układ chronologiczny wynikający z dat wydania

poszczególnych wyroków powodował, że negatywną przesłanką procesową

powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) dotknięty był wyrok łączny wydany w

sprawie II K 423/12. Obydwie te powiązane ze sobą przeszkody prawne,

wymagające tożsamosci podmiotowo-przedmiotowej, są ścisle związane z

zakazem ne bis in idem, jednak zasadnicza różnica występuje w skutkach ich

wystąpienia, ponieważ w obecnym stanie prawnym za bezwzględną

przyczynę odwoławczą ustawodawca uznaje jedynie powagę rzeczy

osądzonej, natomiast stan zawisłości sprawy należy do innych uchybień

procesowych, mogących mieć wpływ na treśc zapadłego orzeczenia,

stanowiących względną podstawę odwoławczą (art. 438 pkt. 2 k.p.k.).

Dlatego też, wobec zasadności kasacji Sąd Najwyższy, orzekając na

podstawie art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. uchylił zaskarżony

wyrok i postępowanie w przedmiocie wyroku łącznego umorzył.

O wydatkach związanych z rozpoznaniem kasacji Sąd Najwyższy

orzekł w oparciu o przepis art. 638 k.p.k.

)

)