III CSK 321/12

Sygn. akt III CSK 321/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 maja 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości B. S.A. w G.

przeciwko M. P. i M. P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 maja 2013 r.,

skargi kasacyjnej pozwanych

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 7 września 2011 r.,

1) oddala skargę kasacyjną,

2) zasądza na rzecz strony powodowej od pozwanych,

solidarnie kwotę 1800,- (jeden tysiąc osiemset) złotych

tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego,

3) przyznaje adwokatowi M. S. od Skarbu Państwa Sądu

Apelacyjnego kwotę 2700,- (dwa tysiące siedemset)

złotych tytułem wynagrodzenia, powiększonego o podatek

VAT, za udzielenie pozwanym nieopłaconej pomocy

prawnej z urzędu.

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 7 września 2011 r. Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu apelacji

strony powodowej Syndyka masy upadłości B. S.A. zmienił wyrok Sądu

Okręgowego - Sądu Gospodarczego w K. z dnia 15 lutego 2011 r. w ten sposób, że

zasądził od pozwanych M. P. i M. Pilcha solidarnie na rzecz powoda kwotę

135 820,42 złotych z odsetkami i kosztami procesu. Sąd Apelacyjny uwzględnił

żądanie powoda, domagającego się od pozwanych, jako członków zarządu Spółki

S. spółka z o.o. zapłaty niewyegzekwowanego długu Spółki względem powoda.

Podstawą odpowiedzialności pozwanych był art. 299 k.s.h., a powód wykazał

spełnienie przesłanek określonych w tym przepisie, dołączając do pozwu wyrok

Sądu Polubownego przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w G. z dnia

26 października 2004 r. i postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 14 lutego 2005 r.

W przeciwieństwie do Sądu pierwszej instancji Sąd Apelacyjny nie uwzględnił

przesłanki egzoneracyjnej z art. 299 § 2 k.s.h., na którą powoływali się pozwani, to

znaczy braku szkody po stronie powodowej, ponieważ przesłanka ta nie została

przez nich udowodniona. Z tych względów apelacja powoda została uwzględniona

z zasądzeniem od pozwanych solidarnie kwoty żądanej przez Syndyka.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik pozwanych ustanowiony z urzędu

zarzucił zaskarżonemu w całości wyrokowi naruszenie przepisów postępowania,

tj. art. 244 § 1 k.p.c. w związku z § 35 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie wykonywania usług pocztowych, poprzez jego

niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie prawdziwości dokumentu dostarczonego

przez Pocztę Polską, mimo że na potwierdzeniu odbioru przesyłki brak było

czytelnego podpisu odbiorcy; art. 156 w związku z art. 379 pkt 5 k.p.c. poprzez jego

niezastosowanie i nieuwzględnienie wniosku pozwanych o odroczenie rozprawy

w sytuacji niedoręczenia im odpisu apelacji powoda; art. 230 k.p.c. poprzez

jego niezastosowanie i przyjęcie niewykazania przez pozwanych istnienia

przesłanki egzoneracyjnej z art. 299 § 2 k.s.h. Naruszenie prawa materialnego

dotyczy art. 299 § 2 k.s.h. poprzez jego niezastosowanie skutkujące przyjęciem,

że pozwani nie wykazali istnienia po swojej stronie przesłanki egzoneracyjnej

3

w postaci braku szkody wierzyciela. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania i zasądzenia kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanym z urzędu. W odpowiedzi

na skargę, powód wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zbadanie zasadności skargi kasacyjnej należy zacząć od zarzutu naruszenia

art. 244 § 1 k.p.c. Przepis ten stanowi, że dokumenty urzędowe, sporządzone

w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne

organy państwowe, w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało

w nich urzędowo zaświadczone. Pozwany, z powołaniem się na naruszenie tego

przepisu podniósł przed Sądem Apelacyjnym, że odpis apelacji został dostarczony

w sposób nieprawidłowy i że nie wie, kto podpisał odebranie przesyłki pocztowej

dostarczonej pod właściwy adres. Skutkuje to, jego zdaniem niedostarczeniem mu

odpisu apelacji, a dowód jej doręczenia ze względu na nieczytelny podpis nie jest

dokumentem urzędowym.

Z taką argumentacją nie można się zgodzić. Wprawdzie powołane przez

skarżącego przepisy rozporządzenia wykonawczego w sprawie warunków

wykonywania powszechnych usług pocztowych wymagają czytelnego podpisu

odbiorcy przesyłki, ale potwierdzenie jej odbioru przez pozwanego spowodowało

odzyskanie przez nią charakteru dokumentu urzędowego, jeśli nastąpiło

pod właściwy adres. Bezsporne jest w sprawie, że pozwany zapoznał się z treścią

apelacji, jak stwierdził na dzień przed rozprawą apelacyjną, bo to też świadczy

o doręczeniu odpisu apelacji na prawidłowy adres i otrzymanie tego odpisu

przez pozwanego od osoby odbierającej, podpisanej na potwierdzeniu.

Nieprzekazanie korespondencji sądowej od razu pozwanemu przez osobę obecną

w lokalu odbiorcy i odbierającą w nim przesyłki pocztowe nie dyskwalifikuje

samego doręczenia tej przesyłki i jej potwierdzenia. Konsekwencjami uchybienia

przekazania apelacji od razu pozwanemu nie można obciążać drugiej

strony postępowania ani zarzucać Sądowi drugiej instancji, że z tej przyczyny nie

odroczył rozprawy apelacyjnej i że postępowanie przed drugą instancją

4

jest nieważne (art. 379 pkt 5 k.p.c.). O braku zainteresowania pozwanych

postępowaniem apelacyjnym świadczy również nieodebranie w ogóle odpisu

apelacji przez pozwaną, mimo dwukrotnego jej awizowania przez pocztę. Pozwany,

reprezentujący także swoją żonę przed sądem nie złożył żadnych dowodów,

wskazujących na usprawiedliwioną przyczynę niemożności odebrania przesyłki

sądowej, mimo świadomości o nieprawomocnym rozstrzygnięciu sprawy na korzyść

pozwanych. Tak więc niezasadne jest zarzucenie zaskarżonemu wyrokowi

naruszenia przepisów postępowania cywilnego, tj. art. 244 § 1 oraz art. 156

w związku z art. 379 pkt 5 k.p.c.

Niezasadne jest także zarzucanie temu wyrokowi naruszenia art. 299 § 2

k.s.h. Z materiału zebranego w sprawie wynika, że pozwani nie dowodzili braku

szkody po stronie powodowej, a brak ten nie dotyczy, jak przyjął Sąd pierwszej

instancji, autokaru, jako jedynego mienia Spółki, już przez nią nieposiadanego.

Sąd Apelacyjny trafnie wskazał, że z kolei powód udowodnił występowanie

przesłanek odpowiedzialności pozwanych jako członków zarządu Spółki S. sp. z

o.o. na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. Szkoda powoda wynikała z zasądzonej

a niemożliwej do wyegzekwowania od tej Spółki należności na którą opiewa wyrok

Sądu Polubownego. Pozwani nie powoływali się natomiast - wskazując

na przesłanki egzoneracyjne z art. 299 § 2 k.s.h. - na bezskuteczność wszczynania

postępowania upadłościowego Spółki ze względu na brak jej majątku, tylko właśnie

na nie powstanie szkody wynikającej z braku majątku Spółki. To są dwie różne

przesłanki egzoneracyjne, wymagające odmiennego wykazania zaoferowanymi

dowodami. Jak stwierdził w uzasadnieniu Sąd Apelacyjny pozwani w toku procesu

zaniechali przedstawienia jakichkolwiek dowodów mających świadczyć o ich

racjach. Z tych względów powództwo zostało w całości uwzględnione.

Należy podnieść, że odpowiedzialność ukształtowana przez art. 299 § 1

k.s.h. służy interesowi wierzycieli i ma na celu ich ochronę, stanowiąc o zasadach

i przesłankach odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w okolicznościach wskazanych w tym przepisie. Przesłanki

egzoneracyjne określone w art. 299 § 2 k.s.h. mają na celu zrównoważenie sytuacji

członków zarządu spółki z o.o. wobec wierzycieli, jeżeli mimo bezskuteczności

egzekucji wobec spółki nie powinno się również do odpowiedzialności cywilnej

5

pociągać tych osób, z przyczyn enumeratywnie wskazanych w powołanym

przepisie. Przepis ten jest zatem wyjątkiem od zasady odpowiedzialności członków

zarządu spółki z o.o. przewidzianej w art. 299 § 1 k.s.h. i do nich należy wykazanie

okoliczności zwalniającej ich z odpowiedzialności względem wierzycieli spółki.

W niniejszej sprawie to nie nastąpiło, nie można więc Sądowi Apelacyjnemu

zarzucać naruszenia zarówno art. 230 k.p.c. jak i art. 299 § 2 k.s.h., gdyż

rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku jest poprawne.

Z tych względów na podstawie art. 39814

k.p.c. należało skargę kasacyjną

oddalić, rozstrzygając o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98

w związku z art. 391 § 1 i art. 39821

k.p.c. oraz § 19 i 20 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej pozwanym z urzędu.

jw