II PK 289/12

Sygn. akt II PK 289/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa D. K.

przeciwko A. Sp. z o.o.

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 czerwca 2013 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w P.

z dnia 11 maja 2012 r.,

1) oddala skargę kasacyjną;

2) zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 120

(sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy w P. wyrokiem z dnia 11 maja 2012 r. oddalił

apelację strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w Ś. z dnia

2

30 stycznia 2012 r., którym przywrócono powoda D. K. do pracy w pozwanej A.

Spółce z o.o. na poprzednich warunkach.

Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne poczynione w

sprawie, zgodnie z którymi powód był zatrudniony w pozwanej spółce od 22 maja

2006 r., ostatnio na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, na

stanowisku magazyniera – operatora wózka widłowego. W dniu 20 czerwca 2011 r.

doręczono mu oświadczenie woli strony pozwanej o wypowiedzeniu umowy o pracę

z powodu utraty zaufania wynikającej „z niemożności porozumienia się i współpracy

przełożonego z pracownikiem, wyrażającą się dezaprobatą pracownika do

funkcjonowania zakładu pracy, która przejawia się w sposobie wykonywania

obowiązków pracowniczych”. Uchwałą z dnia 3 czerwca 2011 r. Komisja Zakładowa

KNSZZ „Solidarność 80” , działająca przy „M.” SA przyjęła powoda z dniem 3

czerwca 2011 r. w poczet członków związku. Postanowieniem z dnia 8 czerwca

2011 r. (doręczonym do „M. SA” w dniu 21 czerwca 2011 r.) Zarząd Regionu […]

KNSZZ „Solidarność 80” poinformował, że z dniem 8 czerwca 2011 r. Komisja

Zakładowa działająca przy „M.” SA została przekształcona w Komisję

Międzyzakładową KNSZZ „Solidarność 80”. Uchwałą z dnia 14 czerwca 2011 r.

Komisja Międzyzakładowa KNSZZ „Solidarność 80” powołała powoda z dniem 14

czerwca 2011 r. w skład Komisji Międzyzakładowej i objęła go ochroną związkową

na okres trwania kadencji w związku, o czym zarząd Komisji Międzyzakładowej

zawiadomił zarząd pozwanej spółki pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. Pismo to

wpłynęło do pozwanej już po doręczeniu powodowi oświadczenia o wypowiedzeniu

umowy o pracę.

W takim stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji uznał, że powód nie

podlegał ochronie przed rozwiązaniem stosunku pracy, przewidzianej w art. 32 ust.

1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z

2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.), bowiem ochrona ta przysługuje dopiero od chwili

zawiadomienia pracodawcy o uchwale zarządu organizacji związkowej wskazującej

osoby podlegające ochronie, zaś w niniejszej sprawie takiego zawiadomienia

dokonano już po doręczeniu powodowi wypowiedzenia umowy o pracę. Stanowisko

takie w pełni zaakceptował Sąd Okręgowy, przychylając się również do oceny

wyrażonej przez Sąd pierwszej instancji, że umowa o pracę z powodem została

3

jednak rozwiązana z naruszeniem przepisów prawa, bowiem pracodawca nie

wskazał rzeczywistej i konkretnej przyczyny zwolnienia. W piśmie wypowiadającym

umowę o pracę użył sformułowań niekonkretnych i niezrozumiałych. Utrata

zaufania do powoda nie została poparta w opisie konkretnymi zdarzeniami, a

materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwolił na ustalenie – z uwagi na

ogólnikowość i wewnętrzną sprzeczność – jakie konkretnie zarzuty pracodawca

postawił pracownikowi. Uzasadniało to, po myśli art. 45 § 1 k.p., przywrócenie

powoda do pracy, albowiem nie było podstaw do stwierdzenia niecelowości

przywrócenia powoda do pracy z uwagi na podniesioną w postępowaniu

apelacyjnym przez stronę pozwaną okoliczność likwidacji magazynu. Zgodnie z

art. 45 § 2 k.p., sąd pracy może nie uwzględnić żądania pracownika uznania

wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenia do pracy, jeżeli uwzględnienie

takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe. Takie okoliczności, w ocenie Sądu

drugiej instancji, nie wystąpiły jednak na gruncie niniejszej sprawy, albowiem

likwidacja magazynu nie oznacza, że doszło do likwidacji stanowiska pracy powoda.

Strona pozwana wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego,

zarzucając naruszenie:

1. art. 217 § 2 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c., przez oddalenie wniosku

dowodowego pozwanego na okoliczność niemożliwości i niecelowości

przywrócenia powoda do pracy w wyniku likwidacji magazynu, a tym samym

stanowiska pracy powoda – na skutek błędnego uznania przez Sąd drugiej

instancji, że dalsze prowadzenie postępowania dowodowego było

bezpodstawne,

2. art. 381 k.p.c., przez oddalenie wniosku dowodowego pozwanego na

okoliczność niemożliwości i niecelowości przywrócenia powoda do pracy w

wyniku likwidacji magazynu, a tym samym stanowiska pracy powoda, co

uniemożliwiło pozwanemu wykazanie tych okoliczności,

3. art. 378 § 1 k.p.c., art. 382 k.p.c., przez nieprzeprowadzenie dowodów, które

co najmniej usprawiedliwiałyby i uzasadniały twierdzenie oraz stanowisko, że

przywrócenie powoda do pracy jest niemożliwe i niecelowe, a tym samym

istnieją podstawy do orzekania o odszkodowaniu,

4

4. art. 45 § 2 k.p., przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przy

ustalaniu powrotu powoda do pracy okoliczności nienależytej współpracy

między powodem a jego przełożonymi, które czynią taki powrót niemożliwym.

Opierając skargę na takich podstawach, pozwana wniosła o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, ewentualnie o

uchylenie tego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie roszczenia

powoda o przywrócenie do pracy i zasądzenie na jego rzecz odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o odmowę przyjęcia jej do

rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony pozwanej

kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, w brzmieniu

obowiązującym od 1 lipca 2003 r. (wprowadzonym ustawą z 26 lipca 2002 r. o

zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr

135, poz. 1146), pracodawca nie może bez zgody zarządu zakładowej organizacji

związkowej wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym

uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem

danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej

organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę

czynności w sprawach z zakresu prawa pracy, z wyjątkiem sytuacji, gdy

dopuszczają to odrębne przepisy, przy czym zarząd zakładowej organizacji

związkowej wskazuje pracodawcy pracowników podlegających ochronie

przewidzianej w art. 32 ust. 1 w liczbie określonej w ust. 3 lub w ust. 4. Przepis ten

stosuje się do międzyzakładowej organizacji związkowej (art. 34 ust. 1 ustawy). W

obecnym stanie prawnym doniosłe znaczenie ma zatem imienne wskazanie

pracodawcy przez zarząd zakładowej (międzyzakładowej) organizacji związkowej

pracowników podlegających ochronie, którymi nie są już, jak poprzednio, wszyscy

„członkowie zarządu organizacji związkowej w czasie trwania mandatu oraz w

okresie roku po jego wygaśnięciu”, lecz jedynie „imiennie wskazani uchwałą

5

zarządu jego członkowie lub inni pracownicy będący członkami danej zakładowej

organizacji związkowej, upoważnionymi do reprezentowania tej organizacji wobec

pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w

sprawach z zakresu prawa pracy”. Ochrona trwałości stosunku pracy działacza

związkowego rozpoczyna się zatem, jak prawidłowo stwierdził Sąd Okręgowy, z

chwilą wskazania pracodawcy określonych imiennie osób jako podlegających tej

ochronie (por. wyroki Sądu Najwyższego z 23 lutego 2005 r., III PK 77/04, OSNP

2005 nr 21 poz. 331; z 2 czerwca 2010 r., II PK 367/09, OSNP 2011 nr 21 – 22,

poz. 274 i z 12 stycznia 2011 r., II PK 184/10, OSNP 2012 nr 5 – 6, poz. 64).

Uszło jednak uwadze Sądu drugiej instancji, że art. 32 ust. 1 ustawy o

związkach zawodowych przewiduje tzw. szerszy zakres ochrony, wyrażający się w

słowach, że bez zgody zarządu organizacji związkowej pracodawca nie może

wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy. Jak przyjmuje się w judykaturze, w ten

sposób ustanowiono regułę, że bez zgody właściwej instancji związkowej

pracodawca nie może nie tylko wypowiedzieć stosunku pracy pracownikowi

podlegającemu szczególnej ochronie, ale również, że postępując zgodnie z

prawem, nie powinien dopuścić do rozwiązania wcześniej wypowiedzianego

stosunku pracy, jeżeli przyczyny uzasadniające ochronę zaistniały po dokonaniu

wypowiedzenia. W takim bowiem wypadku pracodawca powinien cofnąć swoje

oświadczenie woli i nadal zatrudniać pracownika (por. np. uchwałę składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 1994 r., I PZP 59/93, OSNP 1994 nr 9,

poz. 140, czy wyrok Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2004 r., III PK 25/04,

niepublikowany). Skoro zatem, jak powiedziano, ochrona działacza związkowego

rozpoczyna się z chwilą wskazania pracodawcy określonych imiennie osób jako

podlegających tej ochronie, to nie budzi wątpliwości, że powód uzyskał taką

ochronę już po dokonaniu wypowiedzenia, a tym samym, w myśl przedstawionego

stanowiska Sądu Najwyższego, był chroniony przed rozwiązaniem stosunku pracy

na skutek dokonanego wcześniej wypowiedzenia. Strona pozwana nie zwróciła się

do zarządu międzyzakładowej organizacji związkowej o zgodę na rozwiązanie

stosunku pracy z powodem już w okresie wypowiedzenia, po uzyskaniu informacji,

że jest objęty szczególną ochroną, wobec czego rozwiązanie stosunku pracy

naruszało art. 32 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych.

6

Okoliczność, że powód był objęty szczególną ochroną przed rozwiązaniem

stosunku pracy oznacza także, iż miał do niego zastosowanie art. 45 § 3 k.p., na

mocy którego, w razie uznania wypowiedzenia za niezgodne z przepisami lub

nieuzasadnione, sąd nie może odmówić przywrócenia do pracy pracownika

szczególnie chronionego, chyba że przywrócenie pracownika do pracy jest

niemożliwe z powodu upadłości lub likwidacji pracodawcy.

W tym stanie rzeczy nie ma żadnych przesłanek do stwierdzenia, że Sąd

powinien prowadzić postępowanie celem ustalenia niemożliwości lub niecelowości

przywrócenia powoda do pracy, wobec czego wszelkie zarzuty skarżącego

zmierzające do wykazania tej okoliczności należy uznać za nieuzasadnione.

Kwestie odnoszące się do likwidacji magazynu, czy też nienależytej współpracy

powoda z jego przełożonymi pozostają bowiem bez znaczenia dla konieczności

przywrócenia go do pracy, skoro z art. 45 § 3 k.p. wynika wyraźnie, że zasądzenie

odszkodowania w miejsce żądanego przez pracownika szczególnie chronionego

przywrócenia do pracy może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy dochodzi do

upadłości lub likwidacji pracodawcy, co w niniejszej sprawie nie zaistniało.

Z tych względów nie było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej,

wobec czego należało orzec jak w sentencji (art. 39814

k.p.c. i art. 39821

w związku

z art. 108 § 1 k.p.c.).