II PK 300/12

Sygn. akt II PK 300/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący)

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J. K.

przeciwko B.-P. Spółce z o.o. w Ś.

o odprawę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 czerwca 2013 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 19 kwietnia 2012 r.,

I uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej punktu I i III i

w tym zakresie sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania

Sądowi Okręgowemu, pozostawiając temu Sądowi

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego;

II odrzuca skargę kasacyjną w części dotyczącej punktu IV

zaskarżonego wyroku.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy w W. – w

sprawie z powództwa J. K. przeciwko B.-. Spółce z o.o. w Ś. o odprawę oddalił

apelację powódki od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 20 stycznia 2012 r., oddalającego powództwo o odprawę

pieniężną (pkt I.); oddalił zażalenie strony pozwanej na postanowienie Sądu

Rejonowego zawarte w pkt II. wyroku z dnia 20 stycznia 2012 r. o nieobciążeniu

powódki kosztami procesu (pkt II.); nie obciążył powódki kosztami zastępstwa

prawnego na rzecz pozwanej w postępowaniu odwoławczym (pkt III.); nie obciążył

strony pozwanej kosztami zastępstwa prawnego na rzecz powódki w postępowaniu

zażaleniowym (pkt IV).

Sąd drugiej instancji w uzasadnieniu swojego wyroku – przedstawiając

rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji – wskazał, że Sąd ten na podstawie stanu

faktycznego ustalonego w toku przewodu sądowego stwierdził brak zasadności

powództwa, gdyż wyłącznym powodem zwolnienia powódki nie były przyczyny

ekonomiczne.

W apelacji od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 20 stycznia 2012 r. powódka

zarzuciła naruszenie:

- art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i

błędne uznanie, że wyłącznym powodem zwolnienia powódki nie były przyczyny

ekonomiczne i w konsekwencji niezastosowanie art. 10 ust. 1 w związku z art. 8 ust.

1 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków

pracy z przyczyn niedotyczących pracowników;

- art. 233 k.p.c. i art. 316 k.p.c. przez niedokonanie w sprawie

wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, polegające na

nieuwzględnieniu w stanie faktycznym sprawy istotnych faktów i dowodów - zeznań

przełożonych powódki M. H. i J. B., zeznań powódki, protokołu kontroli PIP, w

zakresie w jakim potwierdzają one, że powódka była pracownikiem wzorowym, że

pracodawca nie miał jakichkolwiek zastrzeżeń do pracy powódki, że powódka

wykonywała swoje obowiązki w sposób należyty, ocena pracy powódki, zawarta w

wystawionych jej referencjach była prawdziwa, a przyczyny uzasadniające

rozwiązanie umowy o pracę leżały wyłącznie po stronie pozwanej i że pozwana,

3

zwalniając powódkę zmierzała do racjonalizacji zatrudnienia i dokonała faktycznej

likwidacji stanowiska pracy powódki;

- błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że stanowisko

powódki nie zostało zlikwidowane, podczas gdy umowa o pracę powódki i A. M.,

zakres obowiązków A. M., zeznania stron, wskazują, że A. M. została zatrudniona

na innym stanowisku niż powódka, miała inny zakres obowiązków i znacznie niższe

uposażenie;

- art. 6 k.c. w związku z art. 232 k.p.c. przez błędne zastosowanie i nałożenie

na powódkę obowiązku udowodnienia przyczyn wypowiedzenia umowy o pracę na

czas określony, w tym faktu, że wyłączny powód wypowiedzenia umowy o pracę z

powódką stanowiły przyczyny niedotyczące powódki, w sytuacji, gdy pozwany

pracodawca nie wskazał przyczyn wypowiedzenia, w toku procesu twierdził, że nie

pamięta, jakie były przyczyny wypowiedzenia, a z okoliczności sprawy nie wynika,

by przyczyny rozwiązania stosunku pracy dotyczyły powódki;

- art. 227 k.p.c. przez pominięcie dowodów wnioskowanych przez powódkę –

dowodu z zeznań świadków B. N. i M. G. – na okoliczność przyczyn rozwiązania

umowy o pracę z powódką, sposobu wykonywania pracy przez powódkę, oceny

pracy powódki przez pracodawcę oraz klientów, sytuacji ekonomicznej pracodawcy,

przejęcia obowiązków powódki przez innego pracownika, proponowania powódce

powrotu do pracy;

- art. 328 k.p.c. przez niewskazanie przyczyn niedopuszczenia dowodów z

zeznań świadków B. N. i M. G. oraz niewyjaśnienie, dlaczego Sąd odmówił

wiarygodności zeznaniom świadków M. H. i J. B. w zakresie oceny pracy powódki

oraz zeznaniom powódki w części dotyczącej przedstawionej powódce przyczyny

rozwiązania umowy o pracę.

Sąd drugiej instancji stwierdził, że zarzuty i argumenty apelacji nie

uzasadniają uznania, że orzeczenie Sądu Rejonowego, mocą którego oddalono

powództwo o odprawę pieniężną jest wadliwe i narusza przepisy prawa. Sąd

Rejonowy orzekając w sprawie przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe w

zakresie roszczenia zgłoszonego przez powódkę, wyjaśniając wszystkie istotne

okoliczności sprawy będące podstawą ustaleń faktycznych wydanego w sprawie

wyroku. Wyciągnął też prawidłowe wnioski z ustaleń, które poczynił.

4

Sąd drugiej instancji wskazał, że podziela pogląd jak i argumenty zawarte w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co do tego, że wyłącznym powodem

uzasadniającym rozwiązanie z powódką umowy o pracę były przyczyny

ekonomiczne, a więc niedotyczące pracownika. Powódce nie przysługiwało

skuteczne roszczenie o zasądzenie na jej rzecz odprawy pieniężnej na podstawie

przepisu art. 10 ust. 1 w związku z art. 8 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. Nr 90, poz. 844 ze zm.). W sprawie

nie doszło do likwidacji stanowiska zajmowanego przez powódkę. Na to stanowisko

został zatrudniony nowy pracownik. Jednocześnie analiza stanu zatrudnienia u

strony pozwanej nie wskazuje, że względy ekonomiczne wymuszały rozwiązanie

umowy z powódką. Zdaniem Sądu drugiej instancji w przedmiotowej sprawie nie

było celem Sądu prowadzenie postępowania dowodowego zmierzającego do

ustalenia faktycznej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę skutkującej

rozwiązanie umowy o pracę, co mogło mieć miejsce na skutek odwołania się

pracownika do Sądu Pracy od dokonanego mu wypowiedzenia. Rozwiązując z

powódką umowę o pracę zawartą na czas określony strona pozwana korzystała ze

swojego prawa do dobrowolności zatrudnienia.

Powyższy wyrok Sądu Okręgowego w jego pkt I. i IV. powódka zaskarżyła

skargą kasacyjną. Skargę oparto na obydwu podstawach kasacyjnych określonych

w art. 3983

§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

W ramach podstawy naruszenia przepisów prawa materialnego zarzucono

naruszenie:

1. art. 6 k.c. (w związku z art. 3 k.p.c., art. 232 k.p.c. oraz w związku z art. 10

ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników) przez

błędne zastosowanie i nałożenie na powódkę obowiązku udowodnienia przyczyn

wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony, w tym faktu, że wyłączny powód

wypowiedzenia umowy o pracę z powódką stanowiły przyczyny niedotyczące

powódki, w sytuacji, gdy pozwany pracodawca nie wskazał przyczyn

wypowiedzenia, w toku procesu twierdził, że nie pamięta, jakie były przyczyny

5

wypowiedzenia, a z okoliczności sprawy nie wynika, by przyczyny rozwiązania

stosunku pracy dotyczyły powódki;

2. art. 10 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przyczyny

niedotyczące pracownika, to wyłącznie przyczyny ekonomiczne, podczas gdy

przyczyny, o których mowa w powołanej ustawie, to nie tylko przyczyny

ekonomiczne, ale także inne niezwiązane z osobą pracownika (likwidacja, upadłość,

zmiany technologiczne, zmiany organizacyjne, redukcja etatów, dążenie do

racjonalizacji struktury zatrudnienia itp.);

3. art. 10 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników przez jego niezastosowanie, pomimo że całokształt materiału

dowodowego w sprawie potwierdza, że wyłączna przyczyna uzasadniająca

rozwiązanie umowy o pracę z powódką leżała po stronie pracodawcy;

4. art. 45 i art. 176 ust. 1 Konstytucji RP przez naruszenie prawa strony do

jawnego rozpoznania sprawy przez Sąd drugiej instancji;

5. art. 7 i art. 178 Konstytucji RP.

W ramach podstawy procesowej (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.) skarga zarzuciła

naruszenie:

1) art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów

i błędne uznanie, że wyłącznym powodem uzasadniającym rozwiązanie umowy o

pracę z powódką nie były przyczyny ekonomiczne, a więc niedotyczące powódki, i

tym samym błędne przyjęcie, że po stronie powódki istniała jakaś przyczyna

wypowiedzenia umowy o pracę, bez jednoczesnego wyartykułowania tej przyczyny;

2) art. 233 § 1 k.p.c. przez niedokonanie w sprawie wszechstronnego

rozważenia zebranego materiału dowodowego, polegające na nieuwzględnieniu w

stanie faktycznym istotnych faktów i dowodów - zeznań świadków przełożonych

powódki M. H. i J. B., zeznań powódki, protokołu kontroli PIP, w kwestii oceny

pracowniczej powódki, w zakresie w jakim potwierdzają one, że powódka była

pracownikiem wzorowym, że pracodawca nie miał jakichkolwiek zastrzeżeń do

pracy powódki, że powódka wykonywała swoje obowiązki w sposób należyty,

6

ocena pracy powódki, zawarta w wystawionych jej referencjach, była prawdziwa, a

strona pozwana w pierwszym półroczu 2010 r., kiedy to doszło do zwolnienia

powódki, w sposób ewidentny zmniejszała poziom zatrudnienia, że jedyny spośród

zwolnionych pracowników, który posiadał umowę o pracę na czas nieokreślony,

został zwolniony z przyczyn ekonomicznych, oraz że pozwana, zwalniając powódkę

zmierzała do racjonalizacji zatrudnienia i dokonała faktycznej likwidacji stanowiska

pracy powódki, i w konsekwencji, że przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy

o pracę leżały wyłącznie po stronie pozwanej;

3) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że nie doszło do

likwidacji stanowiska powódki i że na to stanowisko został zatrudniony inny

pracownik, podczas gdy umowy o pracę powódki i A. M., zakres obowiązków A. M.,

zeznania stron, wskazują, że A. M. została zatrudniona na innym stanowisku niż

powódka, miała inny zakres obowiązków, a jej wynagrodzenie było znacznie niższe

od wynagrodzenia pobieranego przez powódkę;

4) art. 378 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie sprawy w granicach apelacji,

polegające na nierozpoznaniu wszystkich zarzutów apelacji, w tym:

a) zarzutu naruszenia przepisu art. 6 k.c. (w związku z art. 3 k.p.c., art. 232

k.p.c. oraz w związku z art. 10 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn niedotyczących pracowników) przez błędne zastosowanie i nałożenie na

powódkę obowiązku udowodnienia przyczyn wypowiedzenia umowy o pracę na

czas określony, w tym faktu, że wyłączny powód wypowiedzenia umowy o pracę z

powódką stanowiły przyczyny niedotyczące powódki, w sytuacji, gdy pozwany

pracodawca nie wskazał przyczyn wypowiedzenia, w toku procesu twierdził, że nie

pamięta, jakie były przyczyny wypowiedzenia, a z okoliczności sprawy nie wynika,

by przyczyny rozwiązania stosunku pracy dotyczyły powódki;

b) zarzutu naruszenia przepisu art. 227 k.p.c. przez pominięcie dowodów

wnioskowanych przez powódkę, a to dowodu z zeznań świadków B. N. i M. G. – na

okoliczność przyczyn rozwiązania umowy o pracę z powódką, sposobu

wykonywania pracy przez powódkę, oceny pracy powódki przez pracodawcę oraz

klientów, sytuacji ekonomicznej pracodawcy, przejęcia obowiązków powódki przez

innego pracownika, proponowania powódce powrotu do pracy,

7

5) art. 380 k.p.c. w związku z art. 378 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie

postanowień Sądu Rejonowego oddalających wnioski dowodowe o

przeprowadzenie dowodów: z zeznań świadków B. N. i M. G. - na okoliczność

przyczyn rozwiązania umowy o pracę z powódką, sposobu wykonywania pracy

przez powódkę, oceny pracy powódki przez pracodawcę oraz klientów, sytuacji

ekonomicznej pracodawcy, przejęcia obowiązków powódki przez innego

pracownika, proponowania powódce powrotu do pracy,

6) art. 328 k.p.c. przez brak uzasadnienia podstawy faktycznej

rozstrzygnięcia i poprzestanie na lakonicznym twierdzeniu, że Sąd Rejonowy

przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe, wyjaśniając wszystkie istotne

okoliczności sprawy i wyciągnął prawidłowe wnioski z ustaleń, które poczynił, w

szczególności przez niewskazanie przyczyn niedopuszczenia dowodów z zeznań

świadków B. N. i M. G. oraz niewyjaśnienie, dlaczego Sąd odmówił wiarygodności

zeznaniom świadków M. H. i J. B. w zakresie oceny pracy powódki oraz zeznaniom

powódki w części dotyczącej przedstawionej powódce przyczyny rozwiązania

umowy o pracę oraz brak podania podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia

dotyczącego kosztów postępowania zażaleniowego.

Skarżąca wniosła o: - uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w

części dotyczącej punktu I. i IV. i jego zmianę przez zasądzenie od strony pozwanej

na rzecz powódki kwoty 10. 581, 30 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia

19 marca 2011 r. do dnia zapłaty, ewentualnie o: - uchylenie zaskarżonego wyroku

Sądu Okręgowego oraz wyroku Sądu Rejonowego z dnia 20 stycznia 2012 r. w

części dotyczącej punktu I. i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do

ponownego rozpoznania, - zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki

kosztów postępowania przed Sądem pierwszej i drugiej instancji, w tym kosztów

zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz kosztów postępowania

zażaleniowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o: - odrzucenie

skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej; w przypadku nieuwzględnienia

powyższego wniosku pozwana wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej powódki oraz

o zasądzenie od powódki na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania

8

kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych w

wysokości 1.800 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Trafne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, poza

zarzutem naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., który jako motywowany wadliwą oceną

zgromadzonych w sprawie dowodów nie mógł podlegać kontroli kasacyjnej (art.

3983

§ 3 k.p.c.). W postępowaniu kasacyjnym nie mogą być rozpatrywane zarzuty

dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (por. art. 3983

§ 3 k.p.c.). Przepis

art. 3983

§ 3 k.p.c. wprawdzie nie wskazuje expressis verbis konkretnych przepisów,

których naruszenie, w związku z ustalaniem faktów i przeprowadzaniem oceny

dowodów, nie może być przedmiotem zarzutów wypełniających drugą podstawę

kasacyjną; nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje on art. 233 k.p.c., ponieważ

właśnie ten przepis określa kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów. Zarzut

naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. nie może zatem stanowić uzasadnionej

podstawy skargi kasacyjnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2010,

I PK 260/09 – LEX nr 590229; z dnia 19 października 2010 r., II PK 96/10 – LEX nr

687025).

Stosownie do art. 382 k.p.c., sąd drugiej instancji orzeka na podstawie

materiału zebranego w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Jeżeli

sąd ten nie uzupełnia postępowania dowodowego ani, po rozważeniu zarzutów

apelacyjnych, nie znajduje podstaw do zakwestionowania oceny dowodów i ustaleń

faktycznych orzeczenia sądu pierwszej instancji, może te ustalenia przyjąć za

podstawę faktyczną swojego orzeczenia. W takiej sytuacji jest wystarczające, by

stanowisko to znalazło wyraźne odzwierciedlenie w uzasadnieniu sądu

odwoławczego. Uznając prawidłowość ustaleń faktycznych i oceny dowodów, sąd

drugiej instancji nie ma obowiązku przeprowadzania na nowo własnej oceny

dowodów, musi jednak szczegółowo odnieść się do tych ustaleń i ocen, które były

kwestionowane w apelacji. W uzasadnieniu wyroku sądu odwoławczego muszą być

zawarte elementy wymienione w art. 328 § 2 k.p.c., przy uwzględnieniu charakteru

orzeczenia drugiej instancji (art. 391 k.p.c.). Stwierdzenie to dotyczy przede

9

wszystkim nakazu ustosunkowania się do zarzutów apelacji i wyjaśnienia dlaczego

zarzuty zostały uznane za zasadne lub bezzasadne. W wypadku kwestionowania w

apelacji oceny dowodów i ustaleń poczynionych w sądzie pierwszej instancji,

muszą one zostać poddane kontroli i ocenie instancyjnej, której wyniki powinny być

przedstawione w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji. Wymienione

obowiązki procesowe sądu drugiej instancji pozostają także w związku z

koniecznością rozpoznania sprawy w granicach apelacji, wynikającą z art. 378 § 1

zdanie pierwsze k.p.c. Powinność rozpoznania sprawy w granicach apelacji

oznacza, między innymi, nakaz wzięcia pod uwagę, rozważenia i oceny wszystkich

podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków; nierozpoznanie zarzutów apelacji

stanowi obrazę tego przepisu. W uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 31

stycznia 2008 r., III CZP 49/07 (OSNC 2008 nr 6, poz. 55) przyjęto, że sąd drugiej

instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji jest związany zarzutami

dotyczącymi naruszenia prawa procesowego. Związanie to oznacza, że sąd drugiej

instancji nie bada i nie rozważa wszystkich możliwych naruszeń prawa

procesowego popełnionych przez sąd pierwszej instancji, jednakże powinien

odnieść się do wszystkich podniesionych przez skarżącego w apelacji zarzutów

naruszenia przepisów postępowania. O ile więc badanie przez sąd drugiej instancji

naruszeń prawa procesowego jest ograniczone do uchybień, które wyraźnie

sformułował i zarzucił skarżący w apelacji lub w pismach procesowych złożonych w

toku postępowania apelacyjnego, to jednocześnie sąd odwoławczy ma obowiązek

odnieść się do wszystkich tych zarzutów - rozważyć je i ocenić ich zasadność (por.

np.: wyrok SN z 2 lipca 2008 r., II PK 7/08, OSNP 2009 nr 21-22, poz. 283, wyrok z

17 lipca 2009 r., IV CSK 110/09, LEX nr 518138 i powołane w nich wcześniejsze

orzecznictwo).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy

stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera odniesienia do

apelacyjnych zarzutów dotyczących niewłaściwej oceny przyczyny – stosownie do

podstawy materialnej powództwa – rozwiązania z powódką umowy o pracę w tym

między innymi przez pominięcie dowodów wnioskowanych przez powódkę –

dowodu z zeznań świadków B. N. i M. G. – na okoliczność przyczyn rozwiązania

umowy o pracę z powódką, sposobu wykonywania pracy przez powódkę, oceny

10

pracy powódki przez pracodawcę oraz klientów, sytuacji ekonomicznej pracodawcy,

przejęcia obowiązków powódki przez innego pracownika, proponowania powódce

powrotu do pracy oraz niewskazanie przyczyn niedopuszczenia dowodów z zeznań

świadków B. N. i M. G. oraz niewyjaśnienie, dlaczego Sąd odmówił wiarygodności

zeznaniom świadków M. H. i J. B. w zakresie oceny pracy powódki oraz zeznaniom

powódki w części dotyczącej przedstawionej powódce przyczyny rozwiązania

umowy o pracę. Powyższe – podnoszone w apelacji zarzuty – Sąd Okręgowy

zignorował w swoim rozstrzygnięciu ograniczając się tylko do stwierdzenia, że „w

przedmiotowej sprawie nie było celem Sądu prowadzenie postępowania

dowodowego zmierzającego do ustalenia faktycznej przyczyny wypowiedzenia

umowy o pracę, skutkującej rozwiązaniem umowy o pracę, co mogło mieć miejsce

na skutek odwołania się pracownika do Sądu pracy od dokonanego mu

wypowiedzenia”.

Nota bene celem tego postępowania było właśnie ustalenie przyczyny

wypowiedzenia umowy o pracę, a w szczególności ustalenie, czy przyczyny leżące

po stronie pracodawcy stanowiły wyłączną przyczynę rozwiązania stosunku pracy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. stwierdzić należy, że

zarzut taki może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, gdy

uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie obejmuje wszystkich koniecznych

elementów konstrukcyjnych bądź zawiera oczywiste braki, które uniemożliwiają

kontrolę kasacyjną (por. np. orzeczenia Sądu Najwyższego: z 10 listopada 1998 r.,

III CKN 792/98, OSNC 1999 nr 4, poz. 83, z 19 lutego 2002 r., IV CKN 718/00, LEX

nr 54362, z 20 lutego 2003 r., I CKN 65/01, LEX nr 78271, z 22 maja 2003 r.,

II CKN 121/01, LEX nr 137611, z 9 marca 2006 r., I CSK 147/05, LEX nr 190753,

LEX nr 180193). Także uzasadnienie sądu drugiej instancji musi spełniać

wymagania określone w art. 328 § 2 k.p.c.

Sąd drugiej instancji ma prawo i obowiązek ocenić wiarygodność i moc

dowodów (art. 328 § 2 k.p.c.) zebranych w postępowaniu przed sądem pierwszej

instancji oraz w postępowaniu odwoławczym (art. 382 k.p.c.), według własnego

przekonania, jednak zawsze na podstawie wszechstronnego rozważenia

zebranego materiału dowodowego (art. 233 § 1 k.p.c.). W rozpoznawanej sprawie

warunków wszechstronnej i wnikliwej oceny dowodów nie spełnia lakoniczne

11

stwierdzenie Sądu Okręgowego, że: „zarzuty i argumenty apelacji nie uzasadniają

uznania że orzeczenie Sądu Rejonowego, którym oddalono powództwo powódki o

odprawę pieniężną jest wadliwe i narusza przepisy prawa. Sąd Rejonowy orzekając

w sprawie przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe w zakresie roszczenia

zgłoszonego przez powódkę wyjaśniając wszystkie istotne okoliczności sprawy

będące podstawą ustaleń faktycznych wydanego w sprawie wyroku. Wyciągnął też

prawidłowe wnioski z ustaleń, które poczynił”.

Ponadto całkowicie niezrozumiałe i nielogiczne (wewnętrznie sprzeczne) jest

stwierdzenie Sądu Okręgowego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że

podziela „pogląd jak i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co

do tego, że wyłącznym powodem uzasadniającym rozwiązanie z powódką umowy o

pracę były przyczyny ekonomiczne, a więc niedotyczące pracownika” i że w

związku z tym „powódce nie przysługiwało skuteczne roszczenie o zasądzenie na

jej rzecz odprawy pieniężnej na podstawie przepisu art. 10 ust. 1 w związku z art. 8

ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. Nr

90, poz. 844 ze zm.)”.

Gdyby bowiem przyczyny ekonomiczne stanowiły wyłączną przyczynę

wypowiedzenia umowy o pracę, powódka mogłaby skutecznie domagać się

odprawy pieniężnej.

Sąd drugiej instancji jest zobowiązany do wyjaśnienia motywów podjętego

rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający przeprowadzenie kontroli kasacyjnej

zaskarżonego orzeczenia. Jeśli uzasadnienie orzeczenia sądu drugiej instancji nie

spełnia wymagań art. 328 § 2 k.p.c., to podlega uchyleniu, a sprawa zostaje

przekazana do ponownego rozpoznania (z licznych orzeczeń Sądu Najwyższego

dotyczących tej kwestii por. np. wyroki z 26 lipca 2007 r., V CSK 115/07, LEX nr

291767, z 4 stycznia 2007 r., V CSK 364/06, LEX nr 238975, z 17 marca 2006 r., I

CSK 63/05, LEX nr 179971 z 11 kwietnia 2003 r., III CKN 1466/00, LEX nr 176645).

Również w postępowaniu apelacyjnym obowiązuje art. 328 § 2 k.p.c. (w związku z

art. 391 § 1 k.p.c.), a to oznacza, że uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji -

który jest sądem nie tylko dokonującym kontroli prawidłowości (zgodności z

prawem) wyroku sądu pierwszej instancji, ale przede wszystkim rozstrzygającym

12

sprawę merytorycznie (por. uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC z 2008 r. Nr 6, poz. 55),

powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie:

ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i

przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia tego wymagania w stopniu

umożliwiającym kontrolę kasacyjną. W sytuacji, gdy kontrola kasacyjna wskazuje

na nieprawidłowości uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, w sposób

uniemożliwiający przeprowadzenie kontroli kasacyjnej zaskarżonego orzeczenia,

przedwczesne jest dokonywanie ocen w zakresie podnoszonych w skardze

kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego.

W konsekwencji powyższych rozważań Sąd Najwyższy orzekł jak w

sentencji na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c. (pkt 1).

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku ma swoją podstawę w art. 3986

§ 3

k.p.c. Skarga kasacyjna w tej części jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.