III PK 64/12

Sygn. akt III PK 64/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Beata Gudowska

w sprawie z powództwa A. Ł.

przeciwko Publicznemu Gimnazjum w C.

i Gminie C.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 czerwca 2013 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w S.

z dnia 19 marca 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w punktach I i V w zakresie, w jakim

oddalono powództwo i oddalono apelację powódki i w tej części

sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w S. do ponownego

rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Powódka A. Ł., w sprawie przeciwko Publicznemu Gimnazjum w C. i Gminie

C. o odszkodowanie z tytułu odwołania przez Burmistrza C. ze stanowiska

dyrektora tego Gimnazjum, wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego

w S. z dnia 19 marca 2012 r. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy, po

ponownym rozpoznaniu sprawy, w pkt I obniżył zasądzoną przez Sąd Rejonowy w

C. na rzecz powódki od Gminy C. kwotę 15.732 zł do kwoty 7.314 zł (obie kwoty z

odsetkami od dnia 9 kwietnia 2010 r.), w pkt V oddalił apelacje obu stron w

pozostałym zakresie, zaś pkt II, III, IV i VI orzekł o kosztach procesu.

W 2002 r. powódka została powołana na stanowisko dyrektora pozwanego

Gimnazjum na okres do dnia 31 sierpnia 2007 r. Na mocy zarządzenia Burmistrza

C. z dnia 23 czerwca 2005 r. została odwołana z tego stanowiska w trybie

natychmiastowym. Powódka nadal była zatrudniona jako nauczyciel mianowany. W

maju 2006 r. pozwane Gimnazjum złożyło powódce propozycję zmiany warunków

pracy i płacy odnoszącą się do wymiaru godzin pracy i wysokości wynagrodzenia.

Powódka odmówiła przyjęcia nowych warunków i stosunek pracy rozwiązał się z

dniem 31 sierpnia 2006 r., w następstwie wypowiedzenia złożonego przez

Gimnazjum dnia 31 maja 2006 r. Powódka nie odwołała się od tego wypowiedzenia

i z dniem 1 września 2006 r. przeszła na emeryturę.

Niniejszą sprawę poprzedziły dwa postępowania sądowe związane z

odwołaniem powódki. Pierwsze z nich zakończył wyrok Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego z dnia 19 października 2006 r., …385/06. Stwierdzono w nim, że

zarządzenie o odwołaniu powódki z funkcji dyrektora pozwanego Gimnazjum jest

nieważne i nie podlega wykonaniu. Materialnoprawną podstawą tego wyroku było

niestwierdzenie zarzuconego przez Burmistrza C. naruszenia przez powódkę

zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, określonego w art. 4 pkt 6 ustawy z

dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej

przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. Nr 106, poz. 679 ze zm.). Jako

podstawę procesową wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał art. 147 § 1,

art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej

jako: p.p.s.a.).

3

Drugie z uprzednich postępowań toczyło się przed sądami pracy. Powódka

dochodziła w sprawie przeciwko Gimnazjum uznania rozwiązania stosunku pracy

„w zakresie odwołania z funkcji dyrektora” za bezskuteczne, przywrócenia do pracy

na dotychczasowe stanowisko ewentualnie ustalenia, że nadal pełni funkcję

dyrektora. Sąd Rejonowy w C. zawiesił postępowanie do czasu wydania wyroku

przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a po jego podjęciu zasądził od Gimnazjum

na rzecz powódki kwoty 1.800 zł tytułem odszkodowania i oddalił powództwo w

pozostałej części. Kwota ta stanowiła trzykrotność dodatku funkcyjnego

wypłaconego powódce w ostatnim miesiącu pełnienia funkcji dyrektora. Wyrokiem z

dnia 28 kwietnia 2008 r., …86/08. Sąd Okręgowy w S. oddalił apelacje obu stron i

odrzucił apelację powódki w części dotyczącej odszkodowania z art. 417 k.c., gdyż

nie było to przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego.

W sprawie, której dotyczy skarga kasacyjna, powódka domaga się

zasądzenia odszkodowania na podstawie art. 4171

§ 2 k.c. w związku z art. 300

k.p. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanej Gminy na rzecz powódki kwotę 15.732 zł

z odsetkami od dnia 9 kwietnia 2010 r., to jest od dnia doręczenia odpisu pozwu tej

pozwanej. Sąd Rejonowy uznał, że na podstawie art. 4171

§ 2 k.c. Gmina C. ponosi

odpowiedzialność za bezprawne odwołanie powódki ze stanowiska dyrektora.

Zdaniem Sądu Rejonowego, powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w S. stanowi stwierdzenie niezgodności z prawem ostatecznej

decyzji, co oznacza spełnienie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej

określonej w art. 4171

§ 2 k.c. W odniesieniu do podstawy odpowiedzialności

pozwanej Gminy Sąd Okręgowy podzielił jej zarzut apelacyjny, że tą podstawą nie

jest art. 4171

§ 2 k.c., lecz art. 417 § 1 k.c. Zarządzenie Burmistrza C. odwołujące

powódkę ze stanowiska dyrektora Gimnazjum nie jest bowiem ani prawomocnym

orzeczeniem, ani ostateczną decyzją, których istnienie jest konieczną przesłanką

odpowiedzialności z art. 4711

§ 2 k.c. Sąd Okręgowy przyjął więc za podstawę

odpowiedzialności Gminy art. 417 § 1 k.c. Stwierdził także, że wypłacenie powódce

odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu pracy nie jest przeszkodą do

dochodzenia przez nią dalszego odszkodowania w oparciu o przepisy Kodeksu

cywilnego.

4

Powódka w pozwie wniosła o zasądzenie kwoty 37.983,58 zł, na którą

składa się kilka elementów szkody. Kwota ta obejmuje kwotę 13.814 zł stanowiącą

różnicę między wynagrodzeniem faktycznie otrzymywanym a wynagrodzeniem

przysługującym dyrektorowi Gimnazjum w okresie od odwołania jej z funkcji

dyrektora do ustania stosunku pracy (31 sierpnia 2006 r.); kwotę 22.148,52 zł

stanowiącą różnicę między otrzymywaną przez nią emeryturą a wynagrodzeniem

należnym dyrektorowi gimnazjum w okresie od 1 września 2006 r. do upływu

pięcioletniego okresu, na który została powołana na stanowisko dyrektora (31

sierpnia 2007 r.); kwoty 1.174,19 zł i 1.882,62 zł tytułem nagród rocznych oraz

kwotę 764,25 tytułem świadczenia urlopowego za 2007 r. Od szkody stanowiącej

sumę tych kwot powódka odjęła kwotę 1.800 zł zasądzoną w postępowaniu przed

sądami pracy (…86/08).

Odnosząc się do tych żądań, w pierwszej kolejności Sąd Okręgowy uznał ich

bezpodstawność w odniesieniu do okresu po ustaniu stosunku pracy powódki.

Stwierdził, że powierzenie stanowiska dyrektora jest czynnością administracyjną,

ściśle powiązaną ze statusem nauczyciela zatrudnionego w placówce, której

kierownictwo zostało mu powierzone. Jeżeli więc od 1 września 2006 r. powódka

nie był już pracownikiem Gimnazjum, to od tego dnia nie mogła pełnić funkcji jego

dyrektora. Brak zatem normalnego związku przyczynowego (art. 361 § 1 k.c.)

między odwołaniem powódki ze stanowiska dyrektora a poniesioną przez nią

szkodą po ustaniu stosunku pracy. Sąd Okręgowy podniósł ponadto, że w

odniesieniu do okresu po ustaniu stosunku pracy powódka nie może domagać się

odszkodowania, ponieważ godziła się na jego rozwiązanie. Nie odwołała się

bowiem od wypowiedzenia jej stosunku pracy, a ponadto złożyła wniosek o

emeryturę. Ponieważ okres po ustaniu stosunku pracy nie może być uwzględniony

co do odszkodowania dla powódki, to nie tylko bezzasadne jest żądanie

odszkodowania obliczonego jako różnica między hipotetycznym wynagrodzeniem a

otrzymywaną emeryturą, ale także nie może ona domagać się zasądzenia

odszkodowania za nieuzyskanie innych świadczeń związanych z hipotetycznym

pozostawaniem w stosunku pracy do 31 sierpnia 2007 r. Dotyczy to świadczenia

urlopowego za 2007 r., nagród rocznych i nagrody jubileuszowej. Nagroda

jubileuszowa została zasądzona powódce przez Sąd Rejonowy w kwocie 6.618,44

5

zł. Sąd Okręgowy uznał, że nastąpiło to bezzasadnie, gdyż okres 40 lat pracy

powódki upływał 23 września 2007 r. Zgodnie z przepisami szczególnymi, gdyby

jednak powódka pozostawała w stosunku pracy do 31 sierpnia 2007 r. i przeszła na

emeryturę, to mogłaby tę nagrodę otrzymać. Skoro jednak jej stosunek pracy ustał

rok wcześniej, przy czym nastąpiło to na skutek innego działania niż odwołanie z

funkcji dyrektora, bo w następstwie wypowiedzenia stosunku pracy przez

Gimnazjum, to brak jest podstaw do przyjęcia związku przyczynowego między

zawinionym działaniem Gminy (odwołaniem z funkcji dyrektora) a szkodą

polegającą na nienabyciu przez powódkę prawa do nagrody jubileuszowej.

Zdaniem Sądu Okręgowego uzasadnione było tylko żądanie powódki zasądzenia

równowartości nieotrzymanego dodatku funkcyjnego w okresie od pozbawienia jej

stanowiska dyrektora do ustania stosunku pracy (od 1 lipca 2005 r. do sierpnia

2006 r.). Odsetki od zasądzonej z tego tytułu kwoty 7.314 zł należały się powódce

od dnia wezwania do zapłaty właściwego dłużnika czyli Gminy C.(art. 455 w

związku z art. 481 k.c.), co nastąpiło przez poręczenie odpisu pozwu. Sąd

Okręgowy podzielił pogląd Sądu Rejonowego, że powódce nie przysługuje

odszkodowanie z tytułu zaniżonego – jej zdaniem – dodatku motywacyjnego.

W skardze kasacyjnej powódka zaskarżyła ten wyrok Sądu Okręgowego w

części dotyczącej oddalenia jej apelacji i obniżenia zasądzonego odszkodowania.

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa polegające na:

„I. niewłaściwym zastosowaniu przepisu art. 36 ust. 1 ustawy o systemie

oświaty poprzez błędne przyjęcie, iż szkoda w przedmiotowej sprawie należy się

tylko wtedy gdyby powódka zatrudniona była na stanowisku nauczyciela ,co daje

podstawę do sformułowania kolejnego zarzutu kasacyjnego dotyczącego

możliwości zastosowania w przedmiotowej sytuacji przepisu art. 361 § 2 kc poprzez

nieuwzględnienie, iż następstwem niezgodnego odwołania ze stanowiska było

zmuszenie powódki przez pracodawcę do przejścia na emeryturę

II niewłaściwym zastosowaniu przepisu art. 361 § 1 kc poprzez

nieuwzględnienie, iż pozwane Gimnazjum w C. ponosi odpowiedzialność za

normalne następstwa działania, którego skutkiem była zaistniała szkoda, bowiem to

przedmiotowa szkoła przyczyniła się poprzez dyskryminację wieku powódki i

6

zmuszenia jej do przejścia na emeryturę co doprowadziło do powstania szkody

polegającej na zmniejszeniu dochodów powódki;

III. naruszeniu przepisu art. 361 § 1 kc przez niewłaściwe zastosowanie go

przez Sąd Okręgowy w S., który stwierdził, że brak było podstaw dochodzenia

przez powódkę kwoty będącej różnicą w zarobkach przez cały okres od czerwca

2005r. tj. bezpodstawnego odwołania jej z funkcji dyrektora szkoły do 31-08-2007

roku tj. okresu na jaki została powołana na to stanowisko ;

IV. naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu

art. 417 1 § 2 kc polegającą na przyjęciu przez Sąd Okręgowy w S., iż powyższy

przepis w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania, albowiem zarządzenie

burmistrza o odwołaniu z funkcji dyrektora nie jest orzeczeniem;

V. naruszeniu prawa materialnego poprzez niezasadne zastosowanie

przepisu z art. 481 § 1 kc poprzez przyjęcie, iż odsetki powódce należą się nie od

dnia wytoczenia powództwa, lecz od dnia w którym Sąd I instancji doręczył

przypozwanemu tj. Urzędowi Gminy w C. pozew.

VI. naruszenie prawa procesowego to jest art. 460 § 1 kc poprzez przyznanie

zdolności sądowej Gminie C. mimo braku przymiotu pracodawcy w stosunku do

Powódki oraz nie zasądzenie od pozwanego Gimnazjum w C. dochodzonego

odszkodowania;

VII. naruszenie prawa procesowego, poprzez niewłaściwe zastosowanie

przepisu art. 194 kpc oraz art. 73 § 2 kpc poprzez uznanie Gminy C. za

współuczestnika jednolitego a nie interwenienta ubocznego i zasądzenie od niego

odszkodowania, a nie od pozwanej szkoły;

VIII. naruszenie prawa procesowego tj. art. 328 § 2 kpc poprzez odmowę

wiarygodności zeznań powódki w zakresie przyczyn przejścia na emeryturę, co

wiązało się bezpośrednio z powstaniem szkody, a co miało istotny wpływ na wynik

postępowania;

IX. naruszenie prawa procesowego tj. art. 328 § 2 kpc poprzez

nierozpoznanie zarzutu apelacji dotyczącego tego faktu, iż pozwana szkoła

przyczyniła się do powstania szkody w świetle art. 442 kc w wyniku czego między

innymi nie zostało zasądzone odszkodowanie w żądanej wysokości ,a co miało

istotny wpływ na wynik sprawy;

7

X. naruszenie przepisu art. 378 § 1 kpc polegające na nierozpoznaniu przez

Sąd Okręgowy w S. w granicach apelacji i nie ustosunkowania się do zarzutu

apelacji w zakresie wewnętrznej sprzeczności uzasadnienia wyroku Sadu I instancji

polegającej na tym, że przyczyną rozwiązania stosunku pracy i przejścia na

emeryturę była niemożność dalszego zatrudnienia powódki przez pozwaną w

pełnym wymiarze godzin i postawienie powódki w stan nieczynny, co miało istotny

wpływ na wynik sprawy”.

Pozwana Gmina wniosła o odrzuceniu skargi lub odmowę przyjęcia jej do

rozpoznania, względnie o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania

kasacyjnego. Jej zdaniem żaden z zarzutów skargi nie jest zasadny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie jej zarzuty są trafne, a niektóre

sformułowania grzeszą nieporadnością.

W odniesieniu do podstawy odpowiedzialności pozwanej Gminy Sąd

Najwyższy podziela pogląd Sądu Okręgowego, że wynika ona z art. 417 § 1 k.c.,

czyli z przepisu ogólnego statuującego odpowiedzialność jednostki samorządu

terytorialnego za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie przy

wykonywaniu władzy publicznej. Do zastosowania przepisu art. 4171

§ 2 k.c.

niezbędną przesłanką jest wyrządzenie szkody przez wydanie prawomocnego

orzeczenia lub ostatecznej decyzji (co do zasady, po stwierdzeniu we właściwym

postępowaniu ich niezgodności z prawem). Akt odwołania powódki ze stanowiska

dyrektora nie był decyzją, co potwierdzi Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. w

powołanym wyroku …385/06. Stwierdził on bowiem nieważność zarządzenie

Burmistrza C. odwołującego powódkę ze stanowiska dyrektora Gimnazjum uznając

je nie za decyzję administracyjną, lecz za akt jednostki samorządu terytorialnego,

podjęty w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 w związku z

art. 147 § 1 p.p.s.a.). Twierdzenie skarżącej, że skoro omawiany akt odwołania nie

jest decyzją administracyjną, to w takim razie należy uważać je za orzeczenie, o

którym mowa w art. 4171

§ 2 k.c., jest bezpodstawne i niepoparte żadnymi

racjonalnymi argumentami. Zresztą kwestia podstawy odpowiedzialności ma w

8

sprawie znaczenie drugorzędne, skoro odpowiedzialność pozwanej Gminy została

stwierdzona przez Sąd Okręgowy, a zakres odszkodowania jest taki sam w obu

przypadkach i opiera się na art. 361 k.c.

Pozwana Gmina jest podmiotem prawa i ponosi odpowiedzialność cywilną

za własne zachowanie na podstawie art. 417 § 1 k.c. Jest to odrębna

odpowiedzialność od odpowiedzialności Gimnazjum wynikającej z prawa pracy.

Sąd Najwyższy podziela taki pogląd, przedstawiony przez ten Sąd w wyroku z dnia

23 listopada 2012 r., II PK 95/12. Zgadza się także z wyrażonym tam stanowiskiem,

że w odniesieniu do odpowiedzialności Gminy nie ma podstaw do stosowania

przepisów Kodeksu pracy (bo nie jest ona pracodawcą powódki – por. art. 1 i

art. 300 k.p.) i dlatego nie jest to odpowiedzialność uzupełniająca w stosunku do

odpowiedzialności pracodawcy wobec pracownika. Odrębność odpowiedzialności

Gminy sprawia, że nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące jej zdolności

sądowej (art. 460 § 1 k.p.c., bo chyba o ten przepis chodziło, mimo że w skardze

powołano „art. 460 § 1 k.c.”) oraz współuczestnictwa (art. 73 § 2 k.p.c.).

Sąd Najwyższy nie podziela stanowiska Sądu Okręgowego, że ustanie

stosunku pracy powódki dnia 31 sierpnia 2006 r. i jej przejście na emeryturę

spowodowało rozerwanie normalnego związku przyczynowego między

bezprawnym odwołaniem powódki ze stanowiska dyrektora a szkodą polegającą na

nieuzyskiwaniu przez nią wynagrodzenia należnego dyrektorowi Gimnazjum w

okresie roku między ustaniem stosunku pracy a upływem okresu powołania (31

sierpnia 2007 r.). Zasadniczym argumentem Sądu Okręgowego jest twierdzenie, że

powódka nie mogła być w tym okresie dyrektorem, ponieważ nie była zatrudniona

jako nauczyciel, a jej stosunek pracy ustał wskutek wypowiedzenia go przez

Gimnazjum, a zatem jego następstwa nie mogą obciążać Gminy. Natomiast osoba,

która nie jest zatrudniona w Gimnazjum jako nauczyciel, nie może być jego

dyrektorem.

Pogląd ten jest nieuzasadniony, gdyż nie uwzględnia on okoliczności, że

gdyby powódka nie została bezprawnie odwołana przez Burmistrza Gminy, to

pozostawałaby na stanowisku dyrektora Gimnazjum do końca kadencji. Skoro

byłaby dyrektorem, to nie otrzymałaby wypowiedzenia stosunku pracy, gdyż byłaby

jedynym organem Gimnazjum uprawnionym do dokonania tej czynności. Trzeba

9

mieć także na względzie, że powódka została powołana na stanowisko dyrektora

na czas określony, a w normalnym biegu zdarzeń taka osoba wykonuje swoją

funkcję do końca wyznaczonego okresu.

Biorąc to pod uwagę trudno także zgodzić się z poglądem Sądu

Okręgowego, że stosunek pracy został rozwiązany za zgodą powódki. Co do

zasady, zgoda poszkodowanego wyłącza możliwość dochodzenia przez niego

odszkodowania. Jednakże w rozpoznawanej sprawie zdarzeniem wyrządzającym

szkodę nie było rozwiązanie z powódką stosunku pracy, lecz bezprawne odwołanie

jej ze stanowiska dyrektora. Powódka sprzeciwiła się temu, czemu dała wyraz

zaskarżając zarządzenie o odwołanie do sądu administracyjnego, a po uzyskaniu

wyroku stwierdzającego sprzeczność odwołania z prawem domagała się

umożliwienia wykonywania pracy na stanowisku dyrektora. Nie można zatem

przyjąć, że powódka godziła się na rozwiązanie stosunku pracy, skoro przejawiała

zamiar pozostawania na stanowisku dyrektora do końca kadencji. Niezaskarżenie

złożonego jej przez Gimnazjum wypowiedzenia, które było uzasadnione brakiem

wystarczającej liczby godzin zajęć dla powódki nie oznacza godzenia się na

rozwiązanie stosunku pracy, skoro dochodzenie przed sądem roszczeń z tytułu

tego wypowiedzenia miało znikome szanse powodzenia. Brak wystarczającej liczby

godzin zajęć jest bowiem przyczyną uzasadniającą wypowiedzenie, przewidzianą

wprost w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela i potwierdzoną w orzecznictwie

Sądu Najwyższego. Usprawiedliwione uznanie przez powódkę niecelowości

skarżenia wypowiedzenia i wystąpienie z wnioskiem o przejście na emeryturę jest

wyrazem normalnej dbałości o własne interesy bytowe, naruszone bezprawnym

odwołaniem powódki przez Burmistrza Gminy. W okresie między odwołaniem

powódki a upływem jej kadencji różne nadzwyczajne zdarzenia mogły spowodować

zerwanie normalnego związku przyczynowego w rozumieniu art. 361 § 1 k.c.

między bezprawnym odwołaniem powódki ze stanowiska a tą częścią szkody, która

powstała po danym zdarzeniu. Przykładowo można tu wskazać na późniejszą

nieoczekiwaną likwidację szkoły lub popełnienie przez osobę powołaną

przestępstwa uniemożliwiającego zajmowanie stanowiska dyrektora lub

nauczyciela, które nastąpiły między tym odwołaniem a upływem kadencji. Są to

jednak okoliczności nadzwyczajne, natomiast wypowiedzenie nauczycielowi

10

stosunku pracy z powodu braku odpowiedniej liczby godzin zajęć jest normalnym i

typowym sposobem rozwiązania stosunku pracy, co z reguły jest spowodowane

mniejszą liczebnością kolejnych roczników uczniów. Ponadto należy podnieść, że

gdyby powódka nie została odwołana ze stanowiska, to jako dyrektora

obowiązywałby ją zmniejszony wymiar zajęć (art. 42 ust. 6 Karty Nauczyciela) i nie

byłoby organizacyjnej potrzeby wypowiedzenia jej stosunku pracy.

Oddzielnego rozważenia wymaga zarzut naruszenia art. 361 § 2 k.c. przy

ustaleniu odszkodowania za dodatek motywacyjny. Co do zasady, dotyczy on

zarówno okresu, w którym powódka pozostawała w zatrudnieniu, jak i okresu po

ustaniu stosunku pracy. Zgodnie z ustaleniami Sądu Okręgowego, dodatek ten ma

charakter uznaniowy i może być przyznany dyrektorowi i nauczycielowi. W okresie

sprawowania funkcji dyrektora powódka otrzymała go w zmiennej wysokości

określonej przez Burmistrza: od września 2002 r. 21% wynagrodzenia

zasadniczego, następnie 15%, później 17%, a w ostatnim okresie do 31 sierpnia

2005 r. 15%. Pracując po odwołaniu jako nauczycielka powódka otrzymywała

dodatek w wysokości określonej przez dyrektora Gimnazjum: 15% do 31 stycznia

2006 r. i 5% do końca zatrudnienia. W odniesieniu do tego ostatniego okresu Sąd

Okręgowy uznał za zasadne oddalenie powództwa o zasądzenie wyrównania tego

dodatku do wysokości 15%, gdyż powódka „nie wykazała z prawdopodobieństwem

graniczącym z pewnością, że przy zatrudnieniu na stanowisku dyrektora

otrzymywała wyższy dodatek motywacyjny niż ten, który otrzymywała na

stanowisku nauczyciela”. Sąd ten podniósł również, iż nie ma pewności, że po 31

sierpnia 2005 r. Burmistrz przyznałby powódce dodatek motywacyjny w wysokości

15%, tym bardziej, że osoba pełniąca obowiązki dyrektora Gimnazjum

bezpośrednio po powódce początkowo tego dodatku nie otrzymywała.

Stwierdzenie, że nie ma pewności co do wysokości przyznawanego w

przyszłości świadczenia uznaniowego jest oczywiście słuszne. Nie oznacza to

jednak, że powódka nie może zasadnie dowodzić, że takie świadczenie w

rzeczywistości byłoby jej przyznane w określonej wysokości. Wymogi stawiane jej

przez Sąd Okręgowy w odniesieniu do ciężaru dowodu wysokości tego dodatku są

zbyt surowe. Nie można wymagać, aby wysokość przypuszczalnej korzyści była

wykazana w sposób pewny (co jest niemożliwe) lub z prawdopodobieństwem

11

graniczącym z pewnością. Sam Sąd Okręgowy powołał w uzasadnieniu kilka

wyroków Sądu Najwyższego, które odwołują się do doświadczenia życiowego jako

kryterium prawdopodobieństwa, czy utrata spodziewanej korzyści rzeczywiście

nastąpiła. Rozkład ciężaru dowodu związany jest ze stopniem ryzyka

nienastąpienia zdarzenia przysparzającego korzyści. W sytuacjach typowych i

powtarzalnych, w których spodziewane korzyści w rzeczywistości z reguły

występują, ryzyko ich nieosiągnięcia jest niewielkie, stąd też i ciężar dowodu

spoczywający na osobie żądającej z tego tytułu odszkodowanie nie może być

ujmowany zbyt rygorystycznie. Nie oznacza to jednakże, iż powódka może

domagać się dodatku w wysokości 15% wynagrodzenia zasadniczego tylko z tej

przyczyny, że ostatnio taki otrzymywała zajmując stanowisko dyrektora. Należy

dokonać oceny wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które nastąpiły w

okresie do upływu przewidzianej prawem kadencji powódki i miały wpływ na

wysokość dodatku. W razie potrzeby Sąd powinien oczywiście skorzystać z

możliwości przewidzianej w art. 322 k.p.c.

Zarzut naruszenia art. 481 § 1 k.c. jest bezzasadny. Sąd prawidłowo zasądził

odsetki od dnia wezwania do zapłaty właściwego dłużnika (Gminy C.) przez

doręczenie mu odpisu pozwu, a nie od dnia wezwania do zapłaty odszkodowania

podmiotu, który nie był do tego zobowiązany, czyli Gimnazjum w C. Dopiero

bowiem po dniu wezwania do zapłaty odszkodowania po stronie Gminy nastąpiło

opóźnienie w spełnieniu świadczenia (art. 481 § 1 w związku z art. 455 k.c.).

Zarzuty naruszenia art. 328 § 2 i art. 378 § 1 k.p.c. są bezzasadne w sposób

oczywisty. Kwestia wiarygodności zeznań powódki nie może być podstawą skargi

kasacyjnej, co wynika wprost z art. 3983

§ 3 k.p.c., według którego podstawą tej

skargi nie mogą być zarzuty dotyczące oceny dowodów. Zupełnie niezrozumiały

jest zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. przez nierozpoznanie przez Sąd Okręgowy

na podstawie art. 442 k.c. kwestii przyczynienia się Gimnazjum do powstania

szkody, podczas gdy art. 442 k.c. nie obowiązuje od 2007 r., a przedtem regulował

przedawnienie roszczeń deliktowych. Także brak jakichkolwiek podstaw do

uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 378 § 1 k.p.c., gdyż jest on oparty na

przejściu powódki w stan nieczynny, a z ustaleń Sądu wynika, że nie korzystała ona

z tej możliwości.

12

Z tych względów na mocy art. 39815

§ 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.