V CSK 329/12

Sygn. akt V CSK 329/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa B. Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu

Inwestycyjnego Zamkniętego w W.

przeciwko M.S. i A.W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 czerwca 2013 r.,

skargi kasacyjnej pozwanego M. S.

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 20 marca 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w punktach: 1 (pierwszym) -

w części uwzględniającej powództwo i rozstrzygającej

o kosztach procesu - oraz 3 (trzecim) i w tym zakresie

przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Powód B. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny

Zamknięty w W. wystąpił przeciwko byłym członkom zarządu „S.” spółki z o.o. we

W., tj. A. W., M.S., Ma. S. i M. G. z żądaniem zapłaty kwoty 170.331,79 zł wraz z

ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 22 maja 2009 r.

Sąd Okręgowy we W. uwzględnił powództwo. Od powyższego nakazu zapłaty

pozwani M. S. oraz A. W. złożyli sprzeciw. Sąd Okręgowy we W., wyrokiem z dnia

2 marca 2010 r., oddalił powództwo wobec obu pozwanych. Ustalił, że w dniu 30

marca 1999 r. pomiędzy „S.” spółką z o.o. we W. a P. Bank S.A. w W. zawarta

została umowa o kredyt w rachunku bieżącym nr …1024. Aneksem nr 7 z dnia 14

grudnia 2000 r. wprowadzono dodatkowe zabezpieczenie spłaty kredytu w postaci

hipoteki umownej na rzecz banku w kwocie 160.000 zł na nieruchomości położonej

we W., przy ul. O. Następcą prawnym banku (od 2001 r.) był P.K.Bank S.A. w W.

Pozwani M. S. i Ma. S. pełnili funkcje członków zarządu w „S.” spółce z o.o. we W.

od dnia 31 stycznia 1994 r. do dnia 29 czerwca 2000 r. Uchwałą zgromadzenia

wspólników spółki z dnia 29 czerwca 2000 r. odwołano ich z funkcji członków

zarządu, ustanawiając jednoosobowy zarząd w osobie pozwanego A. W., który

pełnił tę funkcję do dnia 13 października 2000 r., kiedy to uchwałą zgromadzenia

wspólników z dnia 13 października 2000 r. ponownie powołano zarząd w osobach

pozwanych M. S. i Ma. S. Następnie, uchwałą zgromadzenia wspólników z dnia 16

grudnia 2000 r., odwołano M. S. z funkcji prezesa zarządu, powołując

na to stanowisko M. G.

W dniu 11 stycznia 2001 r. Urząd Skarbowy we W. złożył do Sądu

Rejonowego we W. wniosek o ogłoszenie upadłości „S.” spółki z o.o. we W. W dniu

13 kwietnia 2001 r. Sąd Rejonowy we W. ogłosił upadłość spółki reprezentowanej

przez pozwanych. Ustalił, iż dłużnik, poczynając od czerwca 2000 r., całkowicie

zaprzestał regulowania należności z tytułu podatków, składek na ubezpieczenia

społeczne oraz innych długów. Zaprzestanie płacenia należności

publicznoprawnych trwało co najmniej 8 miesięcy. W związku z ogłoszeniem

3

upadłości spółki P. K. Bank S.A. w W., pismem z dnia 18 czerwca 2001 r., zgłosił

wierzytelność do masy upadłości w wysokości 170.402,14 zł. Wymieniona kwota

wynikała: 1) z tytułu umowy kredytowej nr 1999-1024 - 169.582,14 zł, w tym: kwota

147.229,28 zł jako niespłacony kapitał kredytu, kwota 19.899,42 zł - jako

niespłacone oprocentowanie kredytu naliczone do dnia 30 marca 2001 r., kwota

2.383,44 zł jako należne odsetki karne za zwłokę naliczone od 1 kwietnia 2001 r. do

13 kwietnia 2001 r. oraz 2) z tytułu prowadzenia rachunku bankowego - 820 zł. W

piśmie tym wierzyciel wskazał, iż wierzytelności opisane w pkt 1 są zabezpieczone

aktualnie wekslem in blanco upadłego wraz z deklaracją wekslową oraz hipoteką w

kwocie 160.000 zł na nieruchomości położonej we W., zapisanej w KW nr 67…

prowadzonej przez Sąd Rejonowy we W. Wierzyciel zaznaczył jednocześnie, że

opisana nieruchomość nie była już własnością upadłego, lecz osoby trzeciej,

jednakże w sytuacji kwestionowania przez syndyka masy upadłości skuteczności

przeniesienia przez upadłego własności tej nieruchomości na osobę trzecią, gdyby

okazało się, że nieruchomość wchodzi w skład masy upadłości, wierzyciel wniósł

o uznanie, że wierzytelność powinna być zaliczona do kategorii „2b". Wierzyciel

oświadczył również, iż nie zrzeka się zabezpieczenia. Wierzytelności opisane w pkt

2 nie były zabezpieczone na majątku upadłego i powinny być zaliczone do kategorii

„6". Pismem z dnia 12 lipca 2001 r., P. K. Bank S.A. dokonał uzupełniającego

zgłoszenia wierzytelności - która mu przysługiwała w stosunku do upadłego jako

dłużnika osobistego z tytułu poręczenia na wekslu i dłużnika rzeczowego z tytułu

hipoteki na nieruchomości upadłego - wynikającej z umowy o kredyt nr …1057 z

dnia 12 czerwca 1999 r. wraz z aneksami, w łącznej wysokości 352.214,20 zł.

W projekcie listy wierzytelności syndyk uznał wierzytelność P. K. Banku S.A.

w kwocie 522.545,99 zł, przy czym w przypadku sprzedaży nieruchomości w N.

(KW 37…) zaspokojenie wierzyciela co do kwoty 352.214,20 zł nastąpić miało w

kategorii „2b" do wysokości uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości z uwagi na

zabezpieczenie wierzytelności w postaci hipoteki zwykłej w kwocie 350.000 zł wraz

z oprocentowaniem w wysokości 18,5% w stosunku rocznym. Syndyk zaprzeczył

natomiast w części oświadczeniu wierzyciela odnośnie do ujęcia kwoty 169.512,14

zł w kategorii wierzytelności „2b", gdyż hipoteka ustanowiona jest na nieruchomości

osoby trzeciej (KW 67…). Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2001 r., Sędzia

4

komisarz uznał wierzytelności w kwocie 522.545,99 zł zgodnie z projektem listy

wierzytelności.

W wyniku działań syndyka masy upadłości Sąd Okręgowy we W., wyrokiem

z dnia 31 marca 2003 r., nakazał K. S. wydanie syndykowi masy upadłości spółki

„S.” nieruchomości położonej przy ul. O., objętej księgą wieczystą KW 67….

W dniu 1 czerwca 2006 r. syndyk masy upadłości „S.” spółki z o.o. we W.

przedłożył poprawiony ostateczny plan podziału funduszy masy upadłości

obejmujących wierzycieli kategorii „2a" i „2b". Zgodnie z jego treścią, wierzytelność

P. K. Banku S.A., przyporządkowana do kategorii „2b", wynosiła 352.214,20 zł i

zgodnie z projektem podziału funduszu masy kwota przypadająca wierzycielowi w

ramach tej kategorii wyniosła 90.519,14 zł. Obwieszczenie o ostatecznym planie

podziału funduszu masy upadłości obejmujący wierzycieli kat. „2a" i „2b", jak i o

przysługujących środkach zaskarżenia co do niego, ukazało się w „X." w dniu 8

czerwca 2006 r. W wyniku wniesionych zarzutów Sąd Rejonowy we W. zmienił

ostateczny plan podziału funduszy masy upadłości „S.” spółki z o.o. we W., w

wyniku czego wierzyciel P. K. Bank miał zostać zaspokojony w 25,5627%, tj. w

kwocie 90.035,67 zł.

W dniu 16 czerwca 2006 r. pomiędzy P. K. Bankiem S.A. w W. - jako zbywcą -

a B. Niestandaryzowanym Sekurytyzacyjnym Funduszem Inwestycyjnym

Zamkniętym w W. - jako nabywcą - zawarta została umowa przelewu

wierzytelności, na mocy której strona powodowa nabyła wierzytelność w kwocie

170.331,79 zł wraz ze wszystkimi prawami i zabezpieczeniami, przysługującą

wobec „S. " spółki z o.o. we W. z tytułu umowy o kredyt w rachunku bieżącym nr

…1024.

Pismem z dnia 26 lipca 2007 r., syndyk masy upadłości przedłożył dowody

potwierdzające wykonanie ostatecznego planu podziału funduszu masy upadłości,

jednocześnie wyjaśnił, iż kwota 90.035,67 zł wydzielona w planie podziału

w kategorii „2 b" na rzecz P. K. Banku S.A., w związku z przelewem wierzytelności

przez tego wierzyciela, została przekazana nabywcy wierzytelności, tj. B.

Niestandaryzowanemu Sekurytyzacyjnemu Funduszowi Inwestycyjnemu

Zamkniętemu.

5

Sąd Okręgowy uznał za nieuzasadnione zarzuty pozwanych dotyczące

braku legitymacji strony powodowej do wytoczenia powództwa oraz przedawnienia

roszczenia. Powód wykazał za pomocą stosownych dokumentów urzędowych

następstwo prawne, natomiast początek biegu terminu przedawnienia

dochodzonego roszczenia nastąpił dopiero z dniem wydania postanowienia

o zakończeniu postępowania upadłościowego, tj. 31 lipca 2007 r. Trwałe

zaprzestanie płacenia długów przez „S. " spółkę z o.o. miało miejsce już w czasie

pełnienia funkcji członka zarządu przez A. W. i było kontynuowane w okresie

późniejszym. Mimo tego powództwo nie mogło być uwzględnione na podstawie art.

299 k.s.h. z uwagi na niewykazanie przesłanki bezskuteczności egzekucji

wierzytelności przysługującej wierzycielowi wobec upadłej spółki. Wprawdzie strona

powodowa przedłożyła tytuł egzekucyjny, którym jest wyciąg z listy wierzytelności,

jednakże zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał, iż możliwe było

uzyskanie zaspokojenia wierzytelności z masy upadłości. Strona powodowa

posiadała bowiem zabezpieczenie rzeczowe wierzytelności powstałej z tytułu

umowy kredytu nr …1024 w postaci hipoteki w kwocie 160.000 zł na nieruchomości

położonej we W. W wyniku działań syndyka, podjętych w toku postępowania

upadłościowego, nieruchomość objęta księgą wieczystą KW 67…, została

odzyskana i włączona do masy upadłości. Natomiast wierzyciel, który o tym

wiedział, zaniechał jakichkolwiek czynności zmierzających do zmiany kategorii

swojej wierzytelności z „6" na „2b", przez co pozbawił się szans na uzyskanie

jakiejkolwiek kwoty z tego tytułu. Wierzyciel nie wniósł też żadnych zastrzeżeń do

ostatecznego planu podziału sporządzonego przez syndyka masy upadłości.

Zaakceptował on wpisanie wierzytelności w kwocie 169.512,14 zł do kat. „6",

pomimo posiadania zabezpieczenia w postaci hipoteki. Możliwość zaspokojenia się

przez stronę powodową z funduszy masy upadłości w zakresie dochodzonej

należności nie była jedynie teoretyczna, ale jak najbardziej realna. Strona

powodowa mogła przeprowadzić skuteczną egzekucję wierzytelności z majątku

spółki, jednakże jedynie w wyniku własnych błędów i zaniechań do tego nie

doprowadziła, co nie pozwalało przerzucić odpowiedzialności za te zaniechania na

członków zarządu upadłej spółki.

6

Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 16 lipca 2010 r., oddalił apelację strony

powodowej. Na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej Sąd Najwyższy,

wyrokiem z dnia 16 listopada 2011 r., uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w części

dotyczącej pozwanego M. S., przekazując w tym zakresie sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi drugiej instancji.

Wyrokiem z dnia 20 marca 2012 r., Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony

wyrok Sądu Okręgowego w części oddalającej powództwo wobec M. S. w ten

sposób, że zasądził od tego pozwanego na rzecz powoda kwotę 169.582,14 zł z

ustawowymi odsetkami od dnia 4 maja 2009 r., oddalając dalej idące powództwo

wobec tego pozwanego, nadto w części rozstrzygającej o kosztach procesu

pomiędzy pozwanym M. S. a stroną powodową w ten sposób, że zasądził od

pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 12.117 zł tytułem zwrotu kosztów

procesu, zastrzegając, że odpowiedzialność pozwanego M. S. jest solidarna

z odpowiedzialnością pozwanych Ma. S. i M. G. wynikającą z nakazu zapłaty

wydanego w postępowaniu upominawczym przez Sąd Okręgowy we W. w dniu 22

maja 2009 r. sygn. Akt […]; oddalił apelację w pozostałej części w stosunku do

pozwanego M. S. oraz zasądził od pozwanego M. S. na rzecz strony powodowej

kwotę 21.534 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej

instancji. Nie podzielił jednak wyrażonej przez ten Sąd oceny o możliwości

uzyskania zaspokojenia dochodzonej wierzytelności z masy upadłości.

Wbrew stanowisku pozwanego, stronie powodowej przysługiwała legitymacja

procesowa czynna. Istnienie dochodzonej przez nią wierzytelności wynikało z tytułu

egzekucyjnego, jakim jest lista wierzytelności. Jakkolwiek strona powodowa nie

była stroną czynności prawnej, z której wywodziła się dochodzona przez nią

wierzytelność, to jednak wykazała, że jest następcą prawnym wierzyciela spółki

reprezentowanej przez pozwanych, od którego nabyła wierzytelność. Strona

powodowa udowodniła ten fakt, przedstawiając wyciąg z ksiąg rachunkowych

funduszu sekurytyzacyjnego, czyli dokument urzędowy w myśl przepisu art. 194

ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. Nr 146, poz.

1546, dalej: „u.f.i."). Jakkolwiek z dniem 25 lipca 2011 r. przepis art. 194,

w zakresie, w jakim nadawał moc prawną dokumentu urzędowego księgom

7

rachunkowym i wyciągom z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego

w postępowaniu cywilnym prowadzonym wobec konsumenta, wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 11 lipca 2011 r. (Dz.U. z 2011 r., Nr 152, poz. 900), został

uznany za niezgodny z przepisami art. 2, art. 32 ust. 1 zd. 1 i art. 76 Konstytucji,

to jednak jego częściowa niekonstytucyjność nie rzutowała na moc dowodową

i wiarygodność tego dokumentu w obecnym postępowaniu, skoro dokument ten

dotyczył dłużnika - osoby prawnej, która w świetle art. 221

k.c. nie jest

konsumentem. Samo zaprzeczenie przez pozwanego prawdziwości tego

dokumentu, zgodnie z art. 244 § 1 k.p.c. i art. 252 k.p.c., nie przerzucało przy tym

ciężaru dowodu na stronę powodową. Częściowo jego prawdziwość podważył

natomiast sam powód konstruując podstawę faktyczną żądania obarczoną

wewnętrzną sprzecznością. Strona powodowa wywodziła bowiem, że nabyła

wierzytelność, przysługującą P. K. Bankowi S.A. w W. wobec spółki

reprezentowanej przez pozwanych, mającą swe źródło w umowie kredytu.

Jednocześnie żądaniem objęła, ponad kwotę zadłużenia wynikającego z tej umowy,

również kwotę 820 zł, którą spółka była dłużna jej poprzednikowi prawnemu nie

z tytułu umowy kredytu, lecz z tytułu umowy rachunku bankowego. Strona

powodowa jednak nie nabyła wierzytelności z umowy rachunku bankowego,

a kwoty 820 zł nie ujmowała nawet w przedstawionym wykazie nabytych

wierzytelności. Z tej przyczyny nie można było uznać za zasadnego powództwa

w odniesieniu do tej kwoty.

Sąd Apelacyjny przyjął, że w odniesieniu do pozwanego zachodziły

przesłanki odpowiedzialności wynikającej z art. 299 § 1 k.s.h. Pozwany podniósł,

że nie ponosił winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Jednakże,

postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2003 r., Sąd Rejonowy we W. pozbawił M. S.

prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia

funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy, członka rady nadzorczej i

komisji rewizyjnej w spółce akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością lub

spółdzielni na okres 4 lat ze względu na niezgłoszenie w terminie wniosku o

ogłoszenie upadłości reprezentowanej przez niego spółki, a zatem podniesione

przez pozwanego okoliczności nie mogły doprowadzić do jego ekskulpacji.

8

Uwzględniając powyższe roszczenie strony powodowej zostało

uwzględnione do kwoty 169.582,14 zł, wskazanej przez wierzyciela w zgłoszeniu

wierzytelności jako należność z umowy kredytu, tj. tej umowy, której prawa

i obowiązki stały się przedmiotem umowy przelewu, i z której strona powodowa

wywodziła swe uprawnienia jako wierzyciel. Rozstrzygnięcie dotyczące odsetek za

opóźnienie zostało wydane na podstawie art. 481 § 1 k.c.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego w części uwzględniającej apelację powoda

(pkt 1 z wyjątkiem zawartego w nim rozstrzygnięcia oddalającego dalej idące

powództwo) skargę kasacyjną wniósł pozwany M. S. W ramach drugiej podstawy

kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 244 i art. 252 k.p.c. w zw. z art. 194 u.f.i. i art. 6

k.c. przez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, że to pozwany winien udowodnić

brak cesji oraz istnienia dochodzonej pozwem wierzytelności, podczas, gdy to

powód w razie zaprzeczenia przez pozwanego treści wyciągu powodowego

funduszu winien przedstawić odpowiednie dowody na cesję i istnienie

wierzytelności. Pozwany wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części

i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej

instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która

z faktu tego wywodzi skutki prawne. Ze względu na powyższą zasadę dotyczącą

ciężaru dowodu, według art. 232 k.p.c., strona w postępowaniu sądowym jest

zobowiązana wskazywać fakty oraz dowody na potwierdzenie jej twierdzeń.

Niewątpliwie, w świetle zasady wyrażonej w art. 6 k.c., na stronie powodowej

spoczywał ciężar dowodu istotnych dla uwzględnienia powództwa opartego na

podstawie art. 299 § 1 k.s.h. okoliczności, w tym istnienia i wysokości dochodzonej

wierzytelności oraz jej nabycia przez powoda w drodze przelewu od poprzedniego

wierzyciela. Reguła wynikająca z art. 6 k.c. może ulec jednak zmianie na podstawie

przepisów odrębnych zmieniających ciężar dowodu. Do takich przepisów należy

zaliczyć przepisy dotyczące dokumentów urzędowych. Zgodnie bowiem z art. 244

§ 1 k.p.c., dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez

powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie

9

ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone.

Przepis ten wprowadza domniemanie autentyczności i domniemanie prawdziwości

treści dokumentu urzędowego. W konsekwencji, jak stanowi art. 252 k.p.c., strona,

która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte

w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi są niezgodne

z prawdą, powinna okoliczności te udowodnić.

W sprawie - odnośnie do okoliczności nabycia przez powoda od

poprzedniego wierzyciela (P. K. Banku SA.) na podstawie umowy przelewu

dochodzonej wierzytelności - powód dla wykazania tego faktu powołał się na dowód

w postaci wyciągu z ksiąg prowadzonych przez powoda, będącego funduszem

sekurytyzacyjnym. Zgodnie z art. 194 u.f.i., księgi rachunkowe funduszu

sekurtyzacyjnego, wyciągi z tych ksiąg podpisane przez osoby upoważnione do

składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych funduszu

i opatrzone pieczęcią towarzystwa zarządzającego funduszem sekurytyzacyjnym

oraz wszelkie wystawione w ten sposób oświadczenia zawierające zobowiązania,

zwolnienie z zobowiązań, zrzeczenie się praw lub pokwitowania odbioru należności

mają moc prawną dokumentów urzędowych. Wyciągi wystawione na podstawie art.

194 ust. 1 u.f.i., według podziału dokumentów zawartego w przepisach k.p.c. na

prywatne i urzędowe, mają status dokumentów prywatnych. Jednakże na mocy

przepisu szczególnego zawartego w art. 194 u.f.i. mają do nich zastosowanie

przepisy dotyczące dokumentów urzędowych, tj. art. 252 w zw. z art. 244 § 1 k.p.c.,

zmieniające ciężar dowodu według zasad z art. 6 k.c. W konsekwencji, wbrew

zasadzie wynikającej z art. 6 k.c., ten, kto zaprzecza prawdziwości danych

zawartych w wyciągu funduszu sekurytyzacyjnego, powinien wykazać, że nie są

one zgodne z prawdą. W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwrócono jednak

uwagę, że wynikające z art. 244 § 1 k.p.c. w zw. z art. 194 u.f.i. domniemanie

zgodności z prawdą danych ujawnionych w wyciągu funduszu sekurytyzacyjnego

należy ściśle wiązać tylko z tymi okolicznościami, które według przepisów

szczególnych powinny być przedmiotem zapisów w księgach rachunkowych

prowadzonych przez fundusz sekurytyzacyjny. Wyciąg z ksiąg funduszu nie może

zawierać innych danych ponad te, które ujawniane są w samych księgach

10

rachunkowych według przepisów ustawy o rachunkowości i przepisów

wykonawczych do tej ustawy.

Zasady prowadzenia rachunkowości przez fundusze inwestycyjne w chwili

wystawienia wyciągu przez stronę powodową były regulowane przepisami ustawy

z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (obecnie: jedn. tekst: Dz.U. z 2013 r.

Nr 330) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie

szczegółowych zasad rachunkowości funduszy inwestycyjnych (Dz.U. Nr 249,

poz. 1859) wcześniej zaś przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia

8 października 2004 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy

inwestycyjnych (Dz.U. Nr 231, poz. 2318). Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia

z 24 grudnia 2007 r., księgi rachunkowe obejmują m.in. elementy określone w art.

13 ust. 1 ustawy o rachunkowości, według którego księgi rachunkowe obejmują

zbiory zapisów księgowych, obrotów (sum zapisów) i sald, które tworzą: dziennik,

księgę główną, księgi pomocnicze, zestawienia: obrotów i sald kont księgi głównej

oraz sald ksiąg pomocniczych i wykaz składników aktywów i pasywów (inwentarz).

Dziennik, zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o rachunkowości, zawiera chronologiczne

ujęcie zdarzeń, jakie nastąpiły w danym okresie sprawozdawczym. Konta księgi

głównej zawierają zapisy o zdarzeniach w ujęciu systematycznym, (art. 15 ust. 1

ustawy o rachunkowości). Uszczegółowieniem i uzupełnieniem księgi głównej

są księgi pomocnicze prowadzone m.in. dla operacji zakupów (art. 16 ust. 1 i art. 17

ust. 1 pkt 5 ustawy o rachunkowości). Zapisów w księgach dokonuje się

na podstawie dowodów księgowych, które powinny zawierać m.in. określenie

stron dokonujących operacji gospodarczej, opis operacji, jej wartość i datę

dokonania (art. 21 ustawy o rachunkowości). Zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy

o rachunkowości, zapis księgowy powinien zawierać co najmniej: datę dokonania

operacji gospodarczej, określenie rodzaju i numer identyfikacyjny dowodu

księgowego stanowiącego podstawę zapisu oraz jego datę, jeżeli różni się ona

od daty dokonania operacji, zrozumiały tekst, skrót lub kod operacji, kwotę i datę

zapisu, oznaczenie kont, których dotyczy. Uwzględniając powyższe przepisy,

uzasadniony jest wniosek, że dane ujmowane w księgach rachunkowych funduszu

oraz wyciągu z tych ksiąg mogą stanowić dowód jedynie tego, że określonej kwoty

wierzytelność jest wpisana w księgach rachunkowych względem określonego

11

dłużnika na podstawie opisanego w tych księgach zdarzenia, np. cesji

wierzytelności. Dokumenty te potwierdzają więc sam fakt zdarzenia w postaci cesji

wierzytelności. Nie stanowią one jednak dowodu na skuteczność dokonanej cesji

wierzytelności oraz istnienia i wysokości nabytej wierzytelności. Okoliczności te,

w razie ich kwestionowania przez stronę przeciwną, powinien wykazać fundusz

odpowiednimi dowodowymi, zgodnie z ciężarem dowodu wynikającym z art. 6 k.c.

(por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 r.,

III CZP 65/09, OSNC 2010, nr 4, poz. 51). Za uzasadniony więc należy uznać

zarzut naruszenia przepisów powołanych w skardze kasacyjnej w zakresie, w jakim

Sąd Apelacyjny przyjął, że pozwany powinien udowodnić nie tylko fakt niezawarcia

umowy przelewu wierzytelności na rzecz strony powodowej, ale również jej

nieskuteczność, gdyż przedłożony przez stronę powodową wyciąg z ksiąg

rachunkowych tego funduszu stanowił dowód skutecznego nabycia wierzytelności

w stosunku do spółki, za której zobowiązania ponosił odpowiedzialność pozwany

na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. Naruszenie tych przepisów miało przy tym istotny

wpływ na wynik sprawy, gdyż przesądziło o uznaniu za nieuzasadnionego zarzutu

pozwanego o braku legitymacji czynnej powoda.

Nie był natomiast uzasadniony zarzut naruszenia wskazanych w skardze

kasacyjnej przepisów w zakresie kwestionującym zasadność przyjęcia przez Sąd

Apelacyjny istnienia i wysokości dochodzonej wierzytelności wobec spółki, której

reprezentantem był pozwany M. S., będącej przedmiotem umowy przelewu.

Ustalenie istnienia i wysokości niezaspokojonej wierzytelności P. K. Banku S.A.

wobec „S. " spółki z o.o. nastąpiło na podstawie także innych dowodów niż wyciąg

z ksiąg powodowego funduszu, w szczególności na podstawie listy wierzytelności

sporządzonej w postępowaniu upadłościowym.

Z tych względów na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w zw.

z art. 391 § 1 i art. 39821

k.p.c. orzeczono, jak w sentencji.

12