IV CSK 711/12

Sygn. akt IV CSK 711/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSN Anna Kozłowska

w sprawie z powództwa J. G.

przeciwko Nauczycielskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w S.

o uchylenie uchwały,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 czerwca 2013 r.,

skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 28 czerwca 2012 r.,

1. oddala skargę kasacyjną;

2. zasądza od powoda na rzecz pozwanej Spółdzielni kwotę

120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Powód J. G. w pozwie wniesionym przeciwko pozwanej Nauczycielskiej

Spółdzielni Mieszkaniowej domagał się stwierdzenia nieważności uchwały podjętej

przez Walne Zgromadzenie Członków (WZC) tej Spółdzielni z dnia 4 października

2010 r. Żądanie ewentualne powoda obejmowało uchylenie wspomnianej uchwały

jako naruszającej prawa członków spółdzielni mieszkaniowej.

Sąd Okręgowy oddalił powództwo po dokonaniu następujących ustaleń

faktycznych.

Powód jest członkiem pozwanej Spółdzielni. W dniu 9 września 2010 r.

Zarząd pozwanej Spółdzielni zawiadomił członków Spółdzielni (w tym powoda)

o WZC w dniu 4 października 2010 r., a w zawiadomieniu tym umieścił informacje

także o porządku zebrania (w tym - o zmianie Regulaminu WZC dotyczącej

sposobu zgłoszenia kandydatów na członków Rady Nadzorczej). Powód w dniu

1 października 2010 r. zaproponował inną zmianę tego statutu, przewidującą

znacznie uproszczony sposób zgłaszania wspomnianych kandydatów (zgłoszenie

przez członka wcześniej na piśmie, bądź w trakcie zebrania, podanie kandydatów

do protokołu, zamknięcie listy i głosowanie). Ta propozycja została poddana w toku

obrad WZC pod głosowanie i nie uzyskała większości głosów. Natomiast WZC

w dniu 4 października 2010 r. podjęła uchwałę o zmianie Regulaminu WZC,

w której przyjęto, że kandydatury do Rady Nadzorczej powinny być zgłoszone

co najmniej 15 dni przed WZC i z podpisami co najmniej 10 członków spółdzielni

(§ 16 pkt 1 Regulaminu).

Skoro rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały

z dnia 4 października 2010 r. jest już prawomocne (pkt III wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 21 marca 2011 r.), to przedmiotem obecnej oceny może być

tylko żądanie ewentualne, tj. żądanie o uchylenie tej uchwały. Podstawą takiego

żądania może być art. 42 § 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo

spółdzielcze (tj. Dz.U. z 2003 r., Nr 188, poz. 1948 ze zm., cyt. dalej jako „prawo

spółdzielcze z 1982 r.”). W ocenie Sądu Okręgowego, w rozpoznawanej sprawie

nie nastąpiły przesłanki prowadzące do uchylenia kwestionowanej uchwały, tj. jej

3

sprzeczność z dobrymi obyczajami, godzenie w interesy członków spółdzielni

i pokrzywdzenie członków spółdzielni. Zapis w regulaminie, kwestionowany przez

powoda, odpowiada postanowieniom zamieszczonym w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia

15 grudnia 2000 r. (tj. Dz.U. z 2003 r., nr 119, poz. 1116 ze zm.; cyt. dalej jako

„u.s.m.”). W wyniku zmiany przepisów u.s.m. posiedzenia WZC mogą odbywać się

w częściach, toteż głosowania nad kandydatami zgłoszonymi bezpośrednio z sali,

w której nie mogą być obecni wszyscy członkowie, pozbawiłoby takich członków

możliwości wzięcia udziału w głosowaniu. Zmiana Regulaminu WZC odnosiła się

jedynie do trybu przedstawienia kandydatów do Rady Nadzorczej, odmienna

propozycja powoda poddana została głosowaniu.

Apelacja powoda została oddalona. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia

faktyczne Sądu pierwszej instancji, a także dokonane przez ten Sąd oceny

prawne. Wyjaśnił także, że rozstrzygnięcie w zakresie żądania głównego powoda,

tj. ustalenie nieważności uchwały z dnia 4 października 2010 r. jest już

prawomocne, co wynika z treści wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 czerwca

2011 r., I ACa …/11 (pkt III tego wyroku). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd

Okręgowy mógł oceniać jedynie zasadność roszczenia powoda o uchylenie

wspomnianej uchwały. Podstawą takiego żądania mógł być art. 42 § 3 prawa

spółdzielczego z 1982 r. Nie wystąpiły jednak kryteria uwzględnienia żądania

powoda przewidziane w tym przepisie. Nie było także podstaw do stwierdzenia

tego, że radca prawny Spółdzielni wprowadził w błąd członków Walnego

Zgromadzenia Spółdzielni w wyniku złożonej informacji dotyczącej prawnej

konieczności wprowadzenia do Regulaminu WZC zmian polegających na

dostosowaniu treści Regulaminu do regulacji zawartej w art. 83

ust. 11 u.s.m. Sąd

Apelacyjny zauważył też, że w uzasadnieniu wskazanego wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 21 czerwca 2011 r. znalazło się stwierdzenie, iż zgłoszenie

kandydata na członka Rady Nadzorczej powinno odbywać się w trybie określonym

w art. 83

ust. 11 u.s.m.

W skardze kasacyjnej powoda podnoszono zarzuty naruszenia prawa

procesowego, tj. art. 227 k.p.c., i zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 83

ust. 11 u.s.m., art. 18 § 2 i art. 43 § 3 prawa spółdzielczego z 1982 r. Skarżący

4

wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej

instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że wyrokiem Sądu

Apelacyjnego z dnia 21 czerwca 2011 r., prawomocnie rozstrzygnięto już o żądaniu

głównym powoda w postaci stwierdzenia nieważności kwestionowanej uchwały z

dnia 4 października 2010 r., obejmującej zmianę Regulaminu WZC pozwanej

Spółdzielni. Punkt III tego wyroku nie został bowiem zaskarżony przez powoda, a

otwartym zagadnieniem została jedynie kwestia oceny zasadności żądania

ewentualnego powoda dotyczącego uchylenia wspomnianej uchwały (punkt II

wskazanego wyroku, k. 100-100v akt sprawy). Podstawę prawną takiego żądania

stanowił przepis art. 423 § 3 prawa spółdzielczego z 1982 r., przewidujący

odpowiednie przesłanki uzasadniające uchylenie kwestionowanej uchwały.

W skardze kasacyjnej powód podnosi zarzut naruszenia art. 83

ust. 11 u.s.m.

w wyniku przyjęcia przez oba Sądy meriti, że podjęta w dniu 4 października 2010 r.

uchwała WZC, obejmująca zmianę § 16 pkt 1 Regulaminu WZC, wynikała

z potrzeby dostosowania postanowień tego statutu do rozwiązań ustawowych

przyjętych w art. 83

u.s.m. Zarzuca też błędną wykładnię art. 18 § 2 pkt 2 prawa

spółdzielczego z 1982 r., polegającą na przyjęciu, że nie zostało naruszone -

wyniku podjęcia kwestionowanej uchwały - prawo każdego członka do wyboru

i bycia wybieranym do organów spółdzielni (rady nadzorczej).

Niezależnie jednak od tego, czy przyznać rację powodowi w zakresie

interpretacji wskazanych przepisów, należy przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie

nie mogą już być badane kryteria nieważności kwestionowanej uchwały

przewidziane w art. 42 § 2 prawa spółdzielczego z 1982 r. Wcześniej stwierdzono

już prawomocnie, że nie zachodzi nieważność kwestionowanej uchwały jako

sprzecznej z prawem.

Czym innym pozostaje natomiast dalsza ocena, czy uchwała WZC z dnia

4 października 2010 r. pozostaje w sprzeczności z dobrymi obyczajami lub godzi

w interesy Spółdzielni albo miała ona na celu pokrzywdzeniu jej członka (art. 42 § 3

prawa spółdzielczego z 1982 r.). Według skarżącego, kwestionowana uchwała

5

została podjęta pod wpływem błędu, jest sprzeczna z dobrymi obyczajami, godzi

w interesy Spółdzielni i ogółu członków tej Spółdzielni (s. 4 i 16 skargi).

Nie można podzielić takiego stanowiska w świetle ustaleń faktycznych

dokonanych przez Sądy meriti.

Członkowie spółdzielni przed decydującym głosowaniem mogli zapoznać się

zarówno z interpretacją art. 83

ust. 1 u.s.m. prezentowaną przez zarząd Spółdzielni

(na podstawie opinii radcy prawnego), jak i odmiennym stanowiskiem powoda

(zob. zawiadomienie o WZC z przedstawionym „Porządkiem Zebrania”, Protokół

WZC z dnia 4 października 2010 r.). Obie wersje zgłaszania kandydatów

na członków Rady Nadzorczej (sformalizowana zarządu i bardziej liberalna

powoda) były prezentowane w toku Zebrania, odbyło się prawidłowe głosowanie

i ostatecznie uchwalono zmianę Regulaminu WZC w sposób proponowany przez

zarząd (§ 16 pkt 1). Członkom Spółdzielni niewątpliwie był znany Statut Spółdzielni,

w tym też - § 26 ust. 2 tego statutu przewidujący sposób wyboru członków Rady

Nadzorczej. Przewidziano w nim, że „szczegółowe zasady i tryb wyborów Rady

Nadzorczej zawiera Regulamin Walnego Zgromadzenia Członków” (k. 42 akt

sprawy). Brak zatem podstaw do twierdzenia, ze kwestionowana uchwała z dnia

4 października 2010 r. podjęta została „pod wpływem błędu” i „de facto nie wyraża

świadomej woli Walnego Zgromadzenia co do procedury zgłaszania kandydatów

na członków Rady Nadzorczej, a jedynie wolę prawidłowego stosowania przepisów

ustawowych” (s. 16 skargi). Sugestia braku swobody w zakresie aktu głosowania

poszczególnych członków, automatyzmu takiego aktu i jakby celowe nim

sterowanie nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym

i ustaleniach Sądów meriti. Oznacza to prawidłowość oceny tych Sądów, że

uchwała z dnia 4 października 2010 r. została podjęta przez członków spółdzielni

(Walnego Zgromadzenia Członków) w sposób niesprzeczny z dobrymi obyczajami

i nie ogranicza praw członków Spółdzielni obejmujących ich czynne i bierne

prawo wyborcze w zakresie tworzenia osobowego składu Rady Nadzorczej

Spółdzielni. Dokonano jedynie uregulowania regulaminowego samej procedury

zgłaszania kandydatów na członków Rady, mieszczącej się w ramach postanowień

Statutu Spółdzielni (por. § 26 ust. 2 zdanie drugie Statutu).

6

Należy jeszcze stwierdzić, że także bez przesłuchania wskazanego

w skardze świadka Sądy meriti mogły stwierdzić zarówno poprawność interpretacji

art. 83

ust. 10 i 11 u.s.m., jak i ustalić istotne okoliczności dokonanego głosowania

w dniu 4 października 2010 r., (po przedstawieniu opinii radcy prawnego

reprezentującego zarząd i stanowiska odmiennego), i mogące mieć znaczenie dla

oceny kwestionowanej uchwały na podstawie art. 42 § 3 prawa spółdzielczego

z 1982 r. Zarzut naruszenia art. 227 k.p.c. należy zatem uznać za nieuzasadniony.

Z przedstawionych względów oddalono skargę kasacyjną powoda jako

nieuzasadnioną (art. 39814

k.p.c.) i orzeczono o kosztach postępowania

kasacyjnego (art. 98 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c.).