V KK 136/13

Sygn. akt V KK 136/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 lipca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Dołhy

SSN Małgorzata Gierszon

Protokolant Anna Kowal

w sprawie M. M.

skazanego z art. 178a § 2 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 4 lipca 2013 r.,

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w S., z dnia 12 października 2012 r. ,

uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o

karze grzywny i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi

Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem nakazowym M. M. został uznany winnym

popełnienia, w dniu 31 lipca 2011 r. w N., zarzucanego mu przestępstwa z art. 178a

2

§ 2 k.k. i skazany za to na karę grzywny w wymiarze 120 stawek dziennych po 10 zł

każda, z orzeczeniem także środka karnego zakazu prowadzenia rowerów na okres

2 lat i obciążeniem go kosztami sądowymi. Wyrok ten uprawomocnił się bez

zaskarżania w dniu 8 listopada 2012 r. W kwietniu 2013 r. wyrok ten zaskarżył w

całości na korzyść oskarżonego Prokurator Generalny, który we wniesionej kasacji

zarzucił obrazę prawa procesowego, a to: art. 502 § 1 k.p.k. przez orzeczenie

wobec oskarżonego w postępowaniu nakazowym grzywny w wysokości

przekraczającej maksymalny jej wymiar przewidziany we wskazanym przepisie.

Wywodząc w ten sposób, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając tę kasację Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja ta jest zasadna w oczywistym stopniu, stąd jej rozpoznanie na

posiedzeniu, o jakim mowa w art. 535 § 5 k.p.k. Sąd orzekający w tej sprawie nie

zauważył bowiem, że stosownie do art. 502 § 1 k.p.k., wyrokiem nakazowym

można orzec jedynie grzywnę do 100 stawek dziennych. Wprawdzie w przepisie

tym mówi się również o ograniczeniu kwotowym grzywny, zakładając, że nie może

ona być wyższa od 200.000 zł, ale użyty między stwierdzeniem „do 100 stawek

dziennych” oraz wskazaniem „do 200.000 zł” łącznik „albo” oznacza, że owa druga

wielkość dotyczy sytuacji, gdy wedle przepisów pozakodeksowych przewidziana

jest grzywna kwotowa, a nie grzywna w stawkach dziennych, co jest dopuszczalne

stosownie do art. 11 § 1 przepisów wprowadzających Kodeks karny z 1997 r. W

odniesieniu zatem do przestępstw określonych w Kodeksie karnym, obowiązuje

rygor zakazujący przekraczania przy orzekaniu kary grzywny w omawianym trybie

postępowania wysokości 100 stawek dziennych. Tymczasem w sprawie tej

orzeczono ich 120, a więc bez wątpienia w sposób rażący obrażono art. 502 § 1

k.p.k., na co też od dawna wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob.

np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 6 kwietnia 2006 r., II KK 32/06, LEX nr

294175, z dnia 16 kwietnia 2008 r., V KK 53/08, LEX nr 531270, z dnia 2 lutego

2010 r., III KK 430/09, LEX nr 843420, z dnia 24 listopada 2010 r., IV KK 374/10,

LEX nr 638545, z dnia 11 stycznia 2012 r., II KK 332/11, OSNPiPr 2012, z. 6, poz.

10 czy z dnia 26 września 2012 r., II KK 243/12, LEX nr 1220812).

3

Powyższe dowodzi, że postawiony w kasacji zarzut jest w sposób oczywisty

zasadny. Pojawia się jednak w tym miejscu kwestia wniosku skarżącego, który w

kasacji tej wniósł o uchylenie całego zaskarżonego wyroku, z przekazaniem sprawy

do ponownego rozpoznania, podnosząc – z przywołaniem (wskazanego już wyżej)

wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2012 r., II KK 243/12 - że skoro

sprawę rozpoznano w trybie, w którym zgodnie z art. 502 § 1 k.p.k., niemożliwe

było orzeczenie kary grzywny przekraczającej 100 stawek dziennych, to wskutek

wadliwego trybu procedowania wyrok należy uchylić w całości. Należy jednak

zauważyć, że w przywołanym wyroku orzeczono też o zaliczeniu oskarżonemu na

poczet wymierzonej tam grzywny także okresu rzeczywistego pozbawienia

wolności, uznając karę grzywny częściowo za wykonaną, nie orzekając przy tym

żadnych środków karnych.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, że stosownie do art. 536 k.p.k. Sąd

Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów.

W niniejszej skardze zaś, mimo że zaskarżono formalnie wyrok w całości, jedyny

zarzut odnosił się do wysokości orzeczonej kary grzywny. Brak natomiast w tej

kasacji jakiegokolwiek zarzutu dotyczącego orzeczonego przez Sąd Rejonowy

środka karnego. Wprawdzie zaskarżenie orzeczenia co do kary oznacza także ex

lege zaskarżenie go co do środka karnego (art. 518 w zw. z art. 447 § 2 k.p.k.), ale

kasacja ta nie została ograniczona co do kary, lecz formalnie objęła ona wyrok w

całości, nie formułując jednak żadnych zarzutów dotyczących orzeczonego środka

karnego zakazu prowadzenia pojazdów, którego orzeczenie nota bene było w tej

sprawie obligatoryjne (art. 42 § 2 w zw. z § 1 k.k.). Zauważyć też należy, że

uwzględnienie wniosku skarżącego oznaczałoby w istocie rzeczy pogorszenie

sytuacji skazanego w zakresie przedmiotowego zakazu, jako że okres, biegnącego

już od bez mała 8 miesięcy owego zakazu, zostałby obecnie wstrzymany i mógłby

biec dalej dopiero po ponownym prawomocnym jego orzeczeniu, a przy tym z

uwagi na kierunek tej skargi, nie mógłby on być orzeczony na okres dłuższy niż

obecnie. Jednakże, wnioski skarżącego nie są wiążące dla sądu, gdyż ten

ograniczony jest w zakresie orzekania, tylko zakresem zaskarżenia i podniesionymi

zarzutami, a jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, na zidentyfikowanie granic

zaskarżenia nie ma decydującego wpływu oznaczenie ich w części wstępnej

4

kasacji, gdyż to treść zarzutu i wynikającego z niego uchybienia określa owe

granice (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2010 r., IV KK

347/10, LEX nr 638545).

Akceptując to stanowisko należy stwierdzić, że przedmiotem zaskarżenia w

niniejszej sprawie jest w gruncie rzeczy jedynie orzeczenie dotyczące kary

grzywny, jaką wymierzono zaskarżonym wyrokiem. Ponieważ podniesiony zarzut

jest – jak już wykazano – bezsprzecznie zasadny w oczywistym stopniu, to fakt

niepodzielenia w całości samego wniosku skarżącego co do zakresu uchylenia

orzeczenia i tym samym zakresu rozstrzygnięcia następczego, nie wyklucza

uwzględnienia tej kasacji, także na posiedzeniu, o jakim mowa w art. 535 § 5 k.p.k.

(tak też słusznie we wskazanym wyżej wyroku z dnia 24 listopada 2010 r., IV KK

347/10). W świetle bowiem tego przepisu można na tym forum uwzględnić w

całości kasację wniesioną na korzyść oskarżonego w razie jej oczywistej

zasadności, a owo uwzględnienie w całości winno być odnoszone do zasadności

tego, co wiąże sąd, a więc zarzutów kasacyjnych, mających charakter oczywiście

zasadny, a do niewiążących sądu kasacyjnego wniosków odnośnie orzeczeń

następczych.

Dlatego też Sąd Najwyższy uwzględnił tę skargę na posiedzeniu i uchylił

zaskarżony wyrok jedynie odnośnie wadliwie orzeczonej kary grzywny i w tym

zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji.