V KK 146/13

Sygn. akt V KK 146/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 lipca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Dołhy

SSN Małgorzata Gierszon

Protokolant Anna Kowal

w sprawie P. R.

skazanego z w przedmiocie wydania wyroku łącznego

po rozpoznaniu w Izbie Karnej

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 4 lipca 2013 r.,

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od rozstrzygnięcia zawartego w

pkt 4 wyroku Sądu Rejonowego w P.

z dnia 14 marca 2012 r., na korzyść skazanego

uchyla zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w P. w

zaskarżonej części i w tym zakresie przekazuje sprawę temu

Sądowi do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w P. orzekał w przedmiocie

połączenia kar P. R. wymierzonych siedmioma prawomocnymi wyrokami,

2

wydanymi przez Sąd Rejonowy w P., między 25 lutego 2008 r. a 9 lutego 2010 r. W

pkt 1 wyroku łącznego połączono 3 wyroki tegoż Sądu w sprawach VII K 29/08 i VII

K 179/08 (tu po uprzednim rozwiązaniu kary łącznej pozbawienia wolności za 3

przestępstwa) oraz VII K 426/08, w których zapadły orzeczenia o karze

ograniczenia wolności (2 wyroki z karami 5 i 6 miesięcy) i pozbawienia wolności (z

karami 1 roku i 2 miesięcy i dwukrotnie po 6 miesięcy), z orzeczeniem kary łącznej

pozbawienia wolności 1 roku i 10 miesięcy (pkt 2 wyroku łącznego). W pkt 5 zaś

połączono wyroki w sprawach II K 1104/09 i II K 1118/09, w których orzeczono kary

10 miesięcy i 5 miesięcy pozbawienia wolności, wymierzając wyrokiem łącznym

karę 1 roku pozbawienia wolności. Natomiast w pkt 4 będącym przedmiotem

zaskarżenia, połączone zostały wyroki w sprawach: a) VII K 618/08 (tu po

rozwiązaniu węzła kary łącznej 10 miesięcy ograniczenia wolności, za dwa czyny z

art. 178a § 1 k.k., za które orzeczono dwie kary jednostkowe po 6 miesięcy

pozbawienia wolności) oraz b) II K 27/09, w której za przestępstwo z art. 158 § 1 i

art. 13 § 1 w zw. z art. 280 § 1 k.k., wymierzono karę 1 roku i 2 miesięcy

pozbawienia wolności i c) II K 101/09, gdzie za przestępstwo z art. 158 § 1 k.k.

orzeczono karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na

okres próby 3 lat. Sąd Rejonowy orzekł w ich miejsce karę łączną 2 lat pozbawienia

wolności.

To odnośnie tego ostatniego rozstrzygnięcia skarżący zarzucił obrazę prawa

materialnego poprzez naruszenie art. 4 § 1 k.k., polegające na zastosowaniu

ustawy nowej i wymierzenie, stosownie do art. 89 § 1a k.k., kary łącznej

bezwzględnego pozbawienia wolności, przy łączeniu kar ograniczenia wolności

oraz pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem i bez takiego

zawieszenia, mimo że w czasie popełnienia tych przestępstw obowiązywała ustawa

względniejsza dla skazanego, gdyż art. 89 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym

przed dniem 8 czerwca 2010 r., wykluczał możliwość orzeczenia w takiej sytuacji

kary łącznej bezwzględnego pozbawienia wolności. Wywodząc w ten sposób

skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w

tym zakresie Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając tę kasację Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

3

Kasacja ta jest zasadna w oczywistym stopniu, a nadto została wniesiona na

korzyść oskarżonego, stąd też rozpoznano ją na posiedzeniu, o jakim mowa w art.

535 § 5 k.p.k. Rzeczywiście ma rację skarżący, że Sąd Rejonowy, mimo że nie

przywołał w części dyspozytywnej art. 89 § 1 a k.k., to przepis ten zastosował. O ile

bowiem, art. 89 § 1 k.k. zakłada, że w razie skazania za zbiegające się

przestępstwa m.in. na kary ograniczenia wolności i pozbawienia wolności z

warunkowym i bez warunkowego zawieszenia ich wykonania, sąd może w wyroku

łącznym warunkowo zawiesić wykonanie kary łącznej, jeżeli tylko istnieją ku temu

przesłanki wskazane w art. 69 k.k., to nowy § 1a art. 89 k.k. - wprowadzony nowelą

z dnia 5 listopada 2009 r. (Dz. U. Nr 206, poz. 1589), obowiązującą od dnia 8

czerwca 2010 r. - zakłada już, iż w razie skazania za zbiegające się przestępstwa

na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, sąd

może w wyroku łącznym orzec karę bez takiego zawieszenia. Sąd orzekający w tej

sprawie w pkt 5 swojego wyroku rozwiązanie to zastosował, skoro orzekł karę 2 lat

bezwzględnego pozbawienia wolności, w sytuacji, gdy łączył zarówno karę

pozbawienia wolności orzeczoną w sposób bezwzględny wraz z taką karą, ale

warunkowo zawieszoną i karą ograniczenia wolności.

Jednakże, jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego,

możliwość sięgania do rozwiązania wskazanego w nowym art. 89 § 1a k.k. może,

zgodnie z art. 4 § 1 k.k., dotyczyć wyłącznie skazań za zbiegające się przestępstwa

popełnione po dniu 7 czerwca 2010 r., a więc po wejściu w życie wskazanej wyżej

nowelizacji (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2010 r., II

KK 156/10, LEX nr 783279 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2011

r., V KK 74/11, OSNKW 2011, z. 6, poz. 54, z dnia 2 sierpnia 2011 r., IV KK 186/11,

LEX nr 897770, czy z dnia 6 grudnia 2012 r., V KK 364/12, LEX nr 1231661).

Rozwiązanie wynikające zatem ze wskazanego nowego przepisu art. 89 § 1a k.k.

nie może być odnoszone do przestępstw objętych niniejszym wyrokiem łącznym,

jako że wszystkie one popełnione zostały jeszcze przed 8 czerwca 2010 r.

Tym samym, rzeczywiście Sąd Rejonowy obraził art. 4 § 1 k.k., nakazujący

stosowanie ustawy obowiązującej poprzednio, a nie ustawy aktualnej, jeżeli owa

poprzednia ustawa jest względniejsza dla sprawcy. Tak zaś było niewątpliwie na

gruncie art. 89 k.k., przed wprowadzeniem do tego artykułu § 1a. Przepis art. 89 §

4

1 k.k. w brzmieniu, jakie mogło i powinno być odnoszone do kar łączonych

zaskarżonym wyrokiem, z uwagi na datę popełnienia przestępstw, za które je

wymierzono, tj. przed dniem 8 czerwca 2010 r., zakładał wprawdzie jedynie, że w

razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności,

ograniczenia wolności albo grzywny, z warunkowym zawieszeniem i bez

warunkowego zawieszenia ich wykonania, Sąd może zawiesić wykonanie kary

łącznej, jeżeli istnieją przesłanki określone w art. 69 k.k. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego przyjmowano jednak na gruncie tego przepisu, że w razie skazania

za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem ich wykonania i bez warunkowego zawieszenia, nie jest

dopuszczalne orzeczenie jej w wyroku łącznym bez warunkowego zawieszenia (tak

już w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2001 r., I KZP 2/01, OSNKW

2001, z. 5-6, poz. 41). Zatem, jeżeli rozważa się połączenie kar pozbawienia

wolności, których wykonanie warunkowo zawieszono i kar bez takiego zawieszenia,

a nie zachodzą przewidziane w art. 69 k.k. podstawy do warunkowego zawieszenia

kary łącznej, nie może w ogóle dojść do wydania wyroku łącznego, który -

obejmując również karę jednostkową z warunkowym zawieszeniem jej wykonania -

zakładałby karę łączną bezwzględnie wykonywaną (zob. uzasadnienie w/w uchwały

Sądu Najwyższego, I KZP 14/01).

Powyższe wskazuje, że zaskarżony wyrok w części, w jakiej objęto go

niniejszą kasacją, ostać się nie może. Dlatego też Sąd Najwyższy uchylił

zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w tym

zakresie Sądowi Rejonowemu w P. Przy ponownym jej rozpoznawaniu, Sąd ten

powinien mieć na uwadze wskazane wcześniej zapatrywania prawne odnośnie

zarówno tego, od jakiej daty możliwe jest, przy wydawaniu wyroku łącznego,

korzystanie z obecnie obowiązującego rozwiązania zawartego w art. 89 § 1a k.k.,

jak i co do sposobu rozumienia brzmienia art. 89 § 1 k.k. sprzed nowelizacji, która

wprowadziła do art. 89 jego § 1a.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak na wstępie.