WA 15/13

Sygn. akt: WA 15/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 lipca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Edward Matwijów (przewodniczący)

SSN Jerzy Steckiewicz

SWSO del. do SN płk Krzysztof Mastalerz (sprawozdawca)

Protokolant : Marcin Szlaga

przy udziale prokuratora WPO del. do Naczelnej Prokuratury Wojskowej ppłk. Anny

Czapigo, w sprawie

1) […] R. O. oskarżonego z art. 231 § 2 k.k.,

2) […] R. R. oskarżonego z art. 231 § 2 k.k. - dwukrotnie, art. 231 § 2 k.k. w zb. z

art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na

rozprawie w dniu 16 lipca 2013 r. apelacji wniesionej na niekorzyść przez

prokuratora od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w […] z dnia 11 kwietnia

2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę

Wojskowemu Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

2

UZASADNIENIE

[…] R. O. jest oskarżony o to, że:

„w nieustalonym dniu, w kwietniu 2002 r. w W., będąc funkcjonariuszem

publicznym z tytułu pełnienia czynnej służby wojskowej, zajmując stanowisko

Dowódcy […], działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przekroczył swoje

uprawnienia, polecając Dowódcy Jednostki Wojskowej […] R. R. spowodowanie

nieodpłatnego dostarczania posiłków ze stołówki żołnierskiej tej Jednostki

pracownikom wykonującym prace budowlane w jego prywatnym domu w […], w

następstwie czego żołnierze podlegli Dowódcy wyżej wymienionej Jednostki, w

nieustalonych dniach 2002 r. dokonali co najmniej dziesięciokrotnie wydzielenia po

6 porcji obiadów ze stołówki wojskowej, o łącznej wartości 263,40 zł, które były

umieszczane w termosach, po czym co najmniej dziesięciokrotnie dowożone, przez

wyznaczonych do tego żołnierzy zawodowych z X do Y, przy wykorzystaniu

służbowego samochodu marki „Lublin”, po trasie liczącej około 75 km w jedną

stronę, w następstwie czego spowodował przejazd nie mniej niż 1500 km o

wartości eksploatacyjnej nie mniejszej niż 2 708,40 zł przy wykorzystaniu czasu

służbowego kierowcy i dowódcy pojazdu w wymiarze 31 godzin i 30 minut,

stanowiącego równowartość 303,90 zł, przez co działał na szkodę interesu

publicznego, a mianowicie Jednostki Wojskowej [...], powodując w jej mieniu

szkodę w wysokości co najmniej 3 275,70 zł”,

tj. o przestępstwo z art. 231 § 2 k.k.

[…] R. R. został oskarżony o to, że:

„1/ w nieustalonym czasie w 1999 r. przed dniem 3 września 1999 r. na terenie

Jednostki Wojskowej […], będąc funkcjonariuszem publicznym z tytułu pełnienia

czynnej służby wojskowej, zajmując stanowisko Dowódcy wyżej wymienionej

Jednostki, działając: w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez firmę Usługi

Remontowo - Budowlane w K., należącą do L. S., przekroczył swoje uprawnienia w

ten sposób, że wykorzystując uzależnienie od siebie swoich podwładnych z

Wojskowej Administracji Koszar Nr […]: por. A. P., J. P. i A. K., polecił im za

pośrednictwem ich przełożonego Kierownika tej Administracji […] W. G. wykonanie

czynów zabronionych, polegających na poświadczeniu nieprawdy co do

okoliczności mających znaczenie prawne w dokumentach dotyczących zamówienia

3

publicznego na budowę wiaty o konstrukcji drewnianej przy budynku nr […] w […]

w postaci zestawienia materiałów inwestora, kosztorysu ofertowego, kosztorysu

ślepego, programu robót nr /…/ i protokołu wprowadzenia na budowę, po

nielegalnym rozpoczęciu budowy wspomnianej wiaty przez wyżej wymienioną firmę,

w celu zalegalizowania tego stanu rzeczy, które to polecenie wyżej wymienieni

wykonali, wystawiając wspomniane dokumenty, poświadczające nieprawdę, że

opisane w nich czynności zostały wykonane przed rozpoczęciem wskazanej wyżej

budowy, przez co działał na szkodę interesu publicznego, a to Jednostki

Wojskowej […],

tj. o przestępstwo z art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k.,

2/ „w nieustalonym dniu w 2002 r. na terenie Jednostki Wojskowej […], będąc

funkcjonariuszem publicznym z tytułu pełnienia czynnej służby wojskowej, zajmując

stanowisko Dowódcy wyżej wymienionej Jednostki, działając w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej przez […] R. O., przekroczył swoje uprawnienia, polecając

szefowi służby żywnościowej wspomnianej Jednostki M. L. dostarczanie posiłków

ze stołówki żołnierskiej pracownikom wykonującym prace budowlane w prywatnym

domu R. O., w następstwie czego podlegli mu żołnierze przewieźli służbowym

samochodem marki „Lublin" z X do Y i przekazali tym pracownikom w ciągu 10 dni

co najmniej 60 posiłków, przez co działał na szkodę interesu publicznego, a

mianowicie wyżej wymienionej Jednostki Wojskowej, powodując w jej mieniu

szkodę w wysokości co najmniej 3.275,70 zł,

tj. o przestępstwo z art. 231 § 2 k.k.,

3/ „w bliżej nieustalonych dniach i miesiącach 1999 r. przed dniem 3 września 1999

r., na terenie Jednostki Wojskowej […], będąc funkcjonariuszem publicznym z

tytułu pełnienia czynnej służby wojskowej, zajmując stanowisko Dowódcy wyżej

wymienionej Jednostki, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez

firmę Usługi Remontowo - Budowlane […], przekroczył swoje uprawnienia w ten

sposób, że osobiście wytypował tę firmę do wykonania inwestycji budowlanej w

postaci drewnianej wiaty, usytuowanej przy budynku nr […], a następnie

konsultował z wyżej wymienionym przedsiębiorcą szczegóły wykonania tego

obiektu, ustalając termin, sposób wykonania oraz warunki techniczne i cenowe

dotyczące budowy - z pominięciem przeprowadzenia procedury przetargowej na

4

wykonanie tej konstrukcji, po czym doprowadził do rozpoczęcia prac

wykonawczych, podczas których podpisał z L. S. umowę nr […] na budowę

opisanej wyżej inwestycji, z datą 15 czerwca 1999 r., nie będąc do tego

uprawnionym",

tj. o przestępstwo z art. 231 § 2 k.k.”

Wojskowy Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2013 r. uniewinnił R.

O. od popełnienia zarzucanego przestępstwa, a R. R. od popełnienia przestępstwa

z art. 231 § 2 k.k. (pkt 2).

Powołanym wyrokiem Wojskowy Sąd Okręgowy, na podstawie art. 414 § 1

k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., umorzył w stosunku do R. R. postępowanie o

to, że:

„ 4) w nieustalonym czasie w 1999 r. przed dniem 3 września 1999 r. na terenie

Jednostki Wojskowej […], będąc funkcjonariuszem publicznym z tytułu pełnienia

czynnej służby wojskowej, zajmując stanowisko Dowódcy wyżej wymienionej

Jednostki, przekroczył swoje uprawnienia na szkodę interesu publicznego, oraz

wykorzystując uzależnienie od siebie swoich podwładnych z Wojskowej

Administracji Koszar […], tj. A. P., J. P. i A. K., polecił im za pośrednictwem ich

przełożonego Kierownika tej Administracji W. G. wykonanie czynów zabronionych,

polegających na poświadczeniu nieprawdy co do okoliczności mających znaczenie

prawne w dokumentach dotyczących budowanej wiaty o konstrukcji drewnianej

przy budynku […] w postaci zestawienia materiałów inwestora, kosztorysu

ofertowego, kosztorysu ślepego, programu robót nr /…/ i protokołu wprowadzenia

na budowę, w celu zalegalizowania uprzednio nielegalnie rozpoczętej budowy

wspomnianej wiaty przez firmę „Usługi Remontowo Budowlane" w K. należącą do L.

S., a które to polecenie wyżej wymienieni wykonali, wystawiając wspomniane

antydatowane dokumenty poświadczające nieprawdę, że opisane w nich czynności

zostały wykonane przed faktycznym rozpoczęciem wskazanej wyżej budowy, przy

czym czyn ten stanowił wypadek mniejszej wagi,

tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 2 k.k.,

5) w bliżej nieustalonych dniach i miesiącach 1999 r. przed dniem 3 września 1999

r., na terenie Jednostki Wojskowej […], będąc funkcjonariuszem publicznym z

tytułu pełnienia czynnej służby wojskowej, zajmując stanowisko Dowódcy wyżej

5

wymienionej Jednostki, przekroczył swoje uprawnienia na szkodę interesu

publicznego w ten sposób, że bez przeprowadzenia wymaganej procedury

przetargowej wytypował firmę „Usługi …" należącą do L. S. do wykonania

inwestycji budowlanej w postaci drewnianej wiaty, usytuowanej przy budynku nr

[…], po czym osobiście konsultował z wyżej wymienionym przedsiębiorcą

szczegóły dotyczące wykonania tego obiektu, a następnie już po faktycznym

rozpoczęciu przez niego prac budowlanych podpisał z nim opatrzoną datą 15

czerwca 1999 roku umowę nr / …/ na budowę opisanej wyżej inwestycji,

tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.”

Wyrok w całości na niekorzyść obu oskarżonych zaskarżył prokurator.

Skarżący zarzucił orzeczeniu:

„w odniesieniu do wyroku w części uniewinniającej R. O. i R. R. od popełnienia

zarzuconego im przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k.

- błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść zapadłego orzeczenia, a

polegający na przyjęciu, że w sprawie niniejszej zachodzą nie dające się usunąć

wątpliwości co do odpłatnego bądź też nie charakteru polecenia dowozu posiłków

wydanego przez R. O. – R. R., które należy rozstrzygnąć na korzyść oskarżonych,

gdy tymczasem prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego, a zwłaszcza zeznań złożonych przez […] w powiązaniu z

wyjaśnieniami złożonymi przez wskazanego generała przeprowadzona z

uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i

doświadczenia życiowego, a także w korelacji z takimi okolicznościami - jak brak

sporządzenia jakiejkolwiek dokumentacji księgowej dotyczącej wydania i przewozu

tych posiłków, całkowitej pod względem ekonomicznym nieracjonalności założenia

o ich odpłatnym charakterze oraz faktu nie uiszczenia zapłaty za nie - prowadzi w

sposób jednoznaczny od odmiennego wniosku,

w odniesieniu do wyroku w części umarzającej postępowanie karne prowadzone

wobec R. R. od popełnienia zarzuconych przestępstw określonych w art. 231 § 2

kk i art. 231 § 2 kk w zb. z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k.,

- błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść zapadłego orzeczenia, a

polegający na przyjęciu, że R. R. podejmując decyzję o budowie wiaty nr 401 o

konstrukcji drewnianej przy budynku […] z pominięciem procedury przetargowej

6

oraz bez uzyskania stosownego zezwolenia na budowę nie działał w celu

osiągnięcia korzyści majątkowej przez firmę „Usługi Remontowo - Budowlane, " w

K. należącą do L. S.,

- obrazę przepisu postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie

art. 424 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez nie wyjaśnienie w uzasadnieniu podstawy prawnej

wyroku w zakresie dotyczącym uznania czynu R. R. określonego w art. 231 § 2 k.k.

w zb. z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. za wypadek mniejszej wagi, a

zwłaszcza znaczenia dwukrotnie użytego terminu „niskiej rangi dokumentów", który

miał determinować przyjęcie tego typu uprzywilejowanego przestępstwa”.

W oparciu o podniesione zarzuty prokurator wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojskowemu Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył.

Apelacja prokuratora jest zasadna.

Uwzględnienie jej skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku w

całości i przekazaniem sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego

rozpoznania.

Dokonując ustaleń faktycznych Wojskowy Sąd Okręgowy przyjął, że na

budowę domu rez. R. O. dowożone były posiłki z jednostki wojskowej dowodzonej

przez R. R. W ocenie tego sądu, w toku postępowania, pojawiły się wątpliwości

dotyczące precyzyjnego ustalenia treści polecenia R. O. wydanego ówczesnemu

Dowódcy […] odnośnie zasad dostarczania posiłków, zapłaty, sposobu ich

rozwożenia. Podniesiona okoliczność stanowi, zdaniem Sądu pierwszej instancji,

niedającą się usunąć wątpliwość, którą należy tłumaczyć wyłącznie na korzyść obu

oskarżonych.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że sięganie po dyrektywę przewidzianą

w art. 5 § 2 k.p.k. możliwe jest jedynie po spełnieniu określonych warunków.

Zasady nietłumaczenia wątpliwości na niekorzyść oskarżonego nie można w żadnej

mierze traktować jako swoistego uproszczonego traktowania wątpliwości.

Opisywana zasada nie ma zatem zastosowania w wypadkach, gdy wątpliwości są

skutkiem niedokładnego, niepełnego postępowania dowodowego i jego oceny.

Organ procesowy nie może bowiem poprzestać na dowodach przedstawionych

7

przez oskarżyciela, ale powinien dążyć do ustalenia faktów, nie zaś powoływać się

na występujące wątpliwości (zob. wyroki SN: z dnia 25 czerwca 1991 r., sygn. WR

107/91, OSNKW 1-2/1992, poz. 14, z dnia 16 stycznia 1974 r., sygn. III KR 315/73,

OSNKW 5/1974, poz. 97).

Zasadne odwołanie się do wskazanych wątpliwości w orzeczeniu musi być

jednakże poprzedzone łączną analizą wszystkich dowodów przedstawionych

sądowi i przez niego przeprowadzonych. Ocena dowodów musi być dokonana

zgodnie z nakazami przewidzianymi w art. 7 k.p.k., tj. swobodnie (ale nie dowolnie),

z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i

doświadczenia życiowego. Poczynione ustalenia powinny zostać przedstawione w

uzasadnieniu. Zgodnie z treścią art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. uzasadnienie powinno

zawierać: wskazanie jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na

jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych.

Przewidziany w art. 424 § 1 pkt 2 k.p.k. wymóg wyjaśnienia podstawy prawnej nie

może ograniczyć się jedynie do wymienienia zastosowanych przepisów prawa, lecz

powinien polegać na podaniu konkretnej argumentacji przemawiającej w danych

okolicznościach za przyjęciem właśnie takiej, a nie innej kwalifikacji prawnej czynu.

Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone orzeczenie nie zastosował

wymienionych zasad. Przy ocenie materiału dowodowego Wojskowy Sąd

Okręgowy nie odniósł się do zeznań M. L., Z. O., R. R., którzy jednoznacznie

stwierdzili, że na dostarczone posiłki nie wytworzono żadnej dokumentacji

finansowej. Wynika stąd wniosek, że nie było żadnych formalnych podstaw do

dokonania stosownych naliczeń. Brak wymienionej dokumentacji powodował także

możliwość nielegalnego wykorzystania ewentualnych nadwyżek posiłków.

Odpowiedzialność za funkcjonowanie służby żywnościowej ponosił właśnie M. L.,

którego działania zainicjował przełożony. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się

także w uzasadnieniu wyroku do „braku stosownych wpisów w rozkazach

dziennych (s. 9 uzasadnienia) i zniszczenia rozkazów wyjazdu za lata 2002-2003”.

Rozkazy dzienne Dowódcy JW. […], w pkt. V, zawierają wykaz podróży służbowych

żołnierzy i pracowników cywilnych, w tym wyjazdów samochodami służbowymi. W

wymienionych rozkazach nie odnotowano żadnego wyjazdu R. R., chociaż Sąd

pierwszej instancji ustalił, że miały one miejsce. Podzielić trzeba stanowisko

8

zawarte w zaskarżonym wyroku odnośnie możliwości odpłatnych przejazdów

pojazdami służbowymi w celach prywatnych. Rzecz jednak w tym, że opisana

sytuacja możliwa była jedynie przy realizacji warunków zawartych w Przepisach o

gospodarowaniu mieniem służby czołgowo samochodowej (Panc – Sam 578/91) i

Decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr 51/MON z dnia 29 marca 2000 r. w sprawie

zasad korzystania ze służbowych samochodów osobowych w resorcie Obrony

Narodowej (Dziennik Rozkazów MON, poz. 31 ze zm.). Podstawowym warunkiem

prywatnego korzystania z pojazdów służbowych było złożenie stosownego wniosku.

Odpowiednie zapotrzebowanie zgłaszane właściwemu dowódcy stanowiło

podstawę wpisu do rozkazu dziennego i wystawienia w przyszłości faktury.

Obowiązek złożenia wniosku w tym zakresie dotyczył wszystkich żołnierzy bez

względu na stopień wojskowy. Pkt. 18,21 Decyzji Ministra Obrony Narodowej nr

255/MON z dnia 29 grudnia 2000 r. w sprawie organizacji żywienia wojsk (Dziennik

Rozkazów MON, poz. 13) dopuszczały możliwość korzystania z żywienia osób

niebędących żołnierzami, za zgodą dowódcy jednostki wojskowej, na jej terenie,

przy zastosowaniu zwiększonej odpłatności. Dodać przy tym należy, że R. R. nie

wykazał zainteresowania brakiem faktur dla przełożonego, dla którego w

przeszłości zabezpieczał i dokonywał stosownych rozliczeń.

Sąd pierwszej instancji odwołując się do orzecznictwa w zakresie oceny

występujących wątpliwości w sprawie, zasad procesu poszlakowego w żaden

sposób nie odniósł się do wymienionych wyżej okoliczności, pozostających ze sobą

w ścisłym związku.

Zgodzić się należy z poglądem, że na prokuratorze spoczywa ciężar dowodu,

tj. jednoznacznego wykazania, że oskarżeni dopuścili się zarzucanych im czynów.

Podkreślić natomiast trzeba, iż na sądzie spoczywa obowiązek oceny wszystkich

dowodów zgromadzonych w postępowaniu, w tym danych odnośnie doświadczenia

żołnierzy zawodowych o długoletnim stażu. Trudno bowiem zakładać, że […] R. O.,

[…] R. R. nie znali zasad korzystania z pojazdów wojska do celów prywatnych,

skoro w przeszłości z takiej możliwości korzystali.

Z racjonalnego, życiowego punktu widzenia wynika, że nieopłacalne byłoby

odpłatne wożenie posiłków z X do Y. Odległość dzieląca wymienione miasta w

9

sposób oczywisty generowałoby dodatkowe koszty takich usług. Brak zapłaty

zmienia taką ocenę.

W świetle obowiązującego prawa, a w szczególności ówczesnej ustawy z

dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych (Dz. U. Nr 72 z 2002 r., poz.

664, ze zm.), zamówienie publiczne może być udzielone, zgodnie z art. 12a cyt.

ustawy, wyłącznie dostawcy lub wykonawcy, który został wybrany na zasadach

określonych w ustawie. Zamówienia publicznego, stosownie do regulacji zawartej w

art. 13, udziela się w trybie: przetargu nieograniczonego, przetargu ograniczonego,

przetargu dwustopniowego, negocjacji z zachowaniem konkurencji, zapytania o

ceny, zamówienia z wolnej ręki. Wymieniony tryb dawał różnym podmiotom szansę

pozyskania zamówienia, a zatem i możliwość osiągnięcia korzyści materialnej

(zysku). Sposób wyboru trybu uzależniony był od zaistnienia określonych

okoliczności, wartości zamówienia (zob. art. 64, art. 68, art. 71 powołanej ustawy).

Sąd pierwszej instancji ustalił, że to właśnie R. R. zlecił firmie L. S. budowę wiaty.

Tej okoliczności nikt nie kwestionował. Zgodnie z art. 115 § 4 k.k., korzyścią

majątkową jest korzyść, zarówno dla siebie, jak i dla kogoś innego. Działanie R. R.,

polegające na wytypowaniu wykonawcy, spowodowało przysporzenie korzyści L. S.,

przy jednoczesnym wyeliminowaniu potencjalnych konkurencyjnych firm.

Wskazana okoliczność nie została przez Sąd pierwszej instancji należycie

dostrzeżona i nie dokonano jej oceny w świetle pozostałych dowodów. W

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 15) Sąd przyjął, że przeprowadzone

dowody nie potwierdziły, by płk rez. R. R. działał z zamiarem kierunkowym

osiągnięcia korzyści majątkowej odnośnie obu zarzutów związanych z budową

wiaty. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie każde osiągnięcie korzyści

majątkowej przez osobę lub podmiot gospodarczy musi wiązać się ze szkodą dla

innej osoby lub podmiotu gospodarczego.

Przytoczony pogląd może zasługiwać na aprobatę jedynie w wypadku

działania stron (kontrahentów) umowy w granicach zakreślonych prawem. W

rozpatrywanej sprawie nie zastosowano regulacji odnośnie udzielenia zamówień

publicznych, trybu oraz czasu wytworzenia dokumentacji warunkujących

rozpoczęcie inwestycji. Na oskarżonym, R. R. z racji zajmowanego stanowiska

10

ciążył szczególny obowiązek racjonalnej i oszczędnej gospodarki finansowej, co

przekładało się na uzyskaniu jak najniższej ceny za wykonanie usług.

Z zebranych w sprawie dowodów nie wynika natomiast, by R. R. dokonywał

jakichkolwiek ustaleń w zakresie kosztów budowy wiaty przed rozpoczęciem

inwestycji.

Zgodzić się należy z zarzutami apelacji odnośnie niewyjaśnienia przez sąd

przyjęcia przypadku mniejszej wagi antydatowanych dokumentów odnoszących się

do próby zalegalizowania procesu budowy wiaty. O wypadku mniejszej wagi

decydują łącznie przedmiotowe i podmiotowe znamiona czynu, ze szczególnym

uwzględnieniem elementów charakterystycznych dla danego rodzaju przestępstw.

W zestawieniu z typem podstawowym przestępstwa wypadek mniejszej wagi

odznacza się mniejszym stopniem społecznej szkodliwości. Do znamion strony

przedmiotowej zalicza się w szczególności: sposób działania sprawcy,

podejmowane środki służące osiągnięciu celu, czas miejsca zachowania, charakter

i rozmiar wyrządzonej szkody lub grożącej dobru chronionemu. Dla elementów

strony podmiotowej istotne są: stopień zawinienia sprawcy, jego motywacja i cel

działania.

Lakoniczne stwierdzenie Sądu pierwszej instancji o niskiej randze

dokumentów bez uwzględnienia wymienionych okoliczności uniemożliwia kontrolę

orzeczenia w zakresie przyjęcia wypadku mniejszej wagi, a także określenia czy

spełniają one wymogi art. 115 § 14 k.k.

Wojskowy Sąd Okręgowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien w

szerokim zakresie wykorzystać możliwość przewidzianą w art. 442 § 2 k.p.k.

Podkreślić bowiem trzeba, że nie sam przebieg postępowania dowodowego, ale

wadliwość oceny jego wyników doprowadziła do niepełnych, przedwczesnych

ustaleń faktycznych. Oceniając przeprowadzone dowody, Sąd pierwszej instancji

powinien mieć na uwadze wszystkie wymogi stawiane w art. 7 k.p.k. swobodnej

ocenie dowodów, a więc wymóg logicznego rozumowania i doświadczenia

życiowego. Analiza dowodów z zeznań świadków, jak i dowodów rzeczowych,

powinna być dokonywana przy uwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego,

a nie częściowo, w oderwaniu od innych dowodów. Zasadne będzie także

wskazanie, że ustalenia faktyczne nie zawsze mogą bezpośrednio wynikać z

11

konkretnych dowodów. Mogą one także wypływać z nieodpartej logiki sytuacji

stwierdzonej konkretnymi dowodami, jeżeli owa sytuacja jest tego rodzaju, że

stanowi oczywistą przesłankę, na której podstawie doświadczenie życiowe nasuwa

jednoznaczny wniosek, że dane okoliczności faktyczne istotnie wystąpiły (zob.

wyrok SN z dnia 4 października 1973 r., sygn. III KR 243/73, OSNKW 2/1974, poz.

23).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji musi także

ponownie poddać analizie „Przepisy o gospodarowaniu mieniem służby czołgowo-

samochodowej” – sygn. Panc-Sam. 578/91), cyt. Decyzję 51/MON z dnia 29 marca

2000 r. w sprawie zasad korzystania ze służbowych samochodów osobowych w

resorcie Obrony Narodowej, pełny tekst powołanej Decyzji Nr 255/MON z dnia 29

grudnia 2000 r. w sprawie organizacji żywienia wojsk, w aspekcie wymogów

formalnych pozwalających na skorzystanie z uprawnień przewidzianych w tych

przepisach odnośnie zakupu posiłków przez osoby niebędące żołnierzami,

możliwości wykorzystania pojazdów Sił Zbrojnych do celów prywatnych przez

żołnierzy. Tak dokonane ustalenia będą pomocne przy odtworzeniu zamiarów

oskarżonych, R. O. i R. R.

Zasadnym także będzie określenie znaczenia zapisów w: zestawieniu

materiałów inwestora, kosztorysie ofertowym, kosztorysie ślepym, programie robót

nr /…/ i protokole wprowadzenia na budowę w aspekcie spełnienia przez nie

wymogów z art. 115 § 14 k.k.

Do prawidłowego rozstrzygnięcia niezbędne stanie się poczynienie ustaleń

odnośnie motywacji R. R. przy budowie wspomnianej wiaty.

Rozpatrując zarzuty z art. 231 § 2 k.k. Sąd powinien pamiętać, że

ewentualne zakwalifikowanie postepowania oskarżonych z powołanego przepisu

nie zwalnia z obowiązku wykazania znamion z § 1 tego przepisu, a więc nie tylko

przekroczenia konkretnego uprawnienia lub niedopełnienia danego obowiązku (lub

ich zespołu), ale i wykazanie w ten sposób działania na szkodę interesu

publicznego lub prywatnego. Z treści art. 231 § 2 k.k. wynika bowiem surowsza

odpowiedzialność sprawcy wyczerpującego znamiona § 1 art. 231 k.k.,

dopuszczającego się go dodatkowo w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

12

Poczynione ustalenia, oceny dokonane zgodnie z zasadami wymienionymi w

art. 5 § 2 k.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., Sąd powinien zawrzeć w uzasadnieniu

sporządzonym stosownie do wymogów art. 424 k.p.k.

Z wymienionych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.