III UK 145/12

Sygn. akt III UK 145/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 lipca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania I. G.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R.

o wcześniejszą emeryturę,

na skutek skargi wnioskodawcy o wznowienie postępowania zakończonego

wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie […] i

wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie […]

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 lipca 2013 r.,

skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 lipca 2012 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

2

Wyrokiem z 8 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych oddalił apelację I. G. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w T. z 22 grudnia 2009 r., którym to wyrokiem oddalone

zostało odwołanie wnioskodawcy od dwóch decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału w R. z 24 października 2008 r. Jedną z decyzji organ

rentowy odmówił wnioskodawcy prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki

nad dzieckiem, uchylając równocześnie decyzję z 12 grudnia 2000 r. przyznającą

wnioskodawcy prawo do świadczenia, wstrzymując równocześnie kolejną decyzją

wypłatę świadczenia od dnia 1 października 2008 r. W podstawie prawnej

rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny wskazał art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz

przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie

uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi

wymagającymi stałej opieki (Dz.U. Nr 28, poz. 49 ze zm.).

W dniu 27 kwietnia 2012 r. I. G. skierował do Sądu Apelacyjnego skargę o

wznowienie postępowania zakończonego powołanym wyżej wyrokiem, jako

podstawę wznowienia wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 lutego 2012

r. sygn. K 5/11, którym to wyrokiem Trybunał orzekł, że art. 114 ust. 1a ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (jt.: Dz. U z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) jest niezgodny z zasadą

zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2

oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Tak określona podstawa

wznowienia wynika z art. 4011

k.p.c., zgodnie z którym można żądać wznowienia

postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o

niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowana umową

międzynarodową lub z ustawą, na podstawie której zostało wydane orzeczenie.

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 25

lipca 2012 r. oddalił skargę o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 8 kwietnia 2010 r. W wyniku

rozpoznania sprawy Sąd Apelacyjny stwierdził, że jakkolwiek wnioskodawca określił

podstawę wznowienia w sposób odpowiadający ustawie, to jednak w

okolicznościach rozpoznawanej sprawy tak sformułowana podstawa nie

3

występowała, stąd też skarga podlegała oddaleniu. W ocenie Sądu Apelacyjnego

analiza przebiegu postępowania w przedmiotowej sprawie tak przed organem

rentowym jak i sądami obu instancji prowadziła do jednoznacznego wniosku, że do

wznowienia postępowania nie doszło wskutek odmiennej oceny dowodów

dołączonych do wniosku o ustalenie prawa do emerytury, które stanowiły podstawę

przyznania prawa do świadczenia, ale ujawnienia okoliczności nieznanych

organowi rentowemu w chwili wydawania decyzji, a mających istotny wpływ na

prawo do świadczenia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego świadczyły o tym następujące

fakty: I. G. z wnioskiem o ustalenie prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie

przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień

do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi

stałej opieki (Dz.U. Nr 28, poz. 149) wystąpił 31 października 2000 r. Liczył sobie

wówczas lat 50 i pozostawał w zatrudnieniu. Do wniosku dołączył zaświadczenie

lekarskie z daty 26 października 2000 r., z którego wynikało, że córka

wnioskodawcy urodzona 30 grudnia 1987 r. z powodu występujących u niej

schorzeń była leczona przed 31 grudnia 1998 r., jest leczona nadal, a choroba

stwarza uprawnienia do przyznania ojcu dziecka wcześniejszej emerytury.

Wnioskodawca pozostawał w zatrudnieniu do 31 lipca 2001 r. i po jego ustaniu

organ rentowy podjął wypłatę świadczenia. W sierpniu 2008 r. organ rentowy podjął

postępowanie wyjaśniające, którego celem była ewentualna weryfikacja uprawnień

wnioskodawcy do wcześniejszej emerytury. W tym celu zwrócił się do Poradni, w

której zatrudniony był lekarz - autor zaświadczenia o stanie zdrowia dziecka - o

historię choroby córki wnioskodawcy, uzyskując dokumentację z okresu od 15

marca 1998 r. do 4 grudnia 2002 r. Wezwany do przedłożenia dokumentacji

lekarskiej I. G., oświadczył, że jej nie posiada. Lekarz orzecznik ZUS po poddaniu

analizie udostępnionej mu dokumentacji lekarskiej uznał, że schorzenia ujęte w

zaświadczeniu o stanie zdrowia dziecka nie uzasadniają konieczności sprawowania

stałej opieki przez ojca. Dysponując tej treści orzeczeniem lekarza orzecznika,

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. 24 października 2008 r. wydał dwie

decyzje, którymi odmówił prawa do emerytury, a także wstrzymał dalszą jej wypłatę

od 1 listopada 2008 r. W podstawie prawnej decyzji organ rentowy podał, że

4

podstawą wznowienia postępowania był art. 114 ust. 1 ustawy emerytalno-

rentowej.

Na skutek odwołania skierowanego przez wnioskodawcę do Sądu

Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T., orzeczenie lekarza

orzecznika ZUS poddane zostało weryfikacji przez biegłych sądowych - specjalistę

z zakresu chorób wewnętrznych, nefrologii i dializoterapii oraz chirurga urologa. Z

opinii wynikało, że córka wnioskodawcy do dnia 31 grudnia 1998 r. z uwagi na stan

zdrowia nie wymagała opieki. Dodać trzeba, że opinie wydane zostały zaocznie,

gdyż córka wnioskodawcy - według jego oświadczenia - odmówiła zgłoszenia się

na badania, jest osobą samodzielną i dorosłą, stąd też skarżący nie ma wpływu na

zmianę jej decyzji w tej kwestii. Mając na uwadze uzyskane opinie, jak również

wyjaśnienia wnioskodawcy, który podał, że córka rozpoczęła leczenie w poradni

urologicznej na trzy miesiące przez uzyskaniem przez niego zaświadczenia o

stanie zdrowia dziecka, pozostawał w zatrudnieniu do 31 lipca 2001 r., zaś umowa

została rozwiązana z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, Sąd pierwszej

instancji w pełni zaakceptował decyzję organu rentowego. Sąd ten uznał -

powołując art. 114 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej, że w okolicznościach

rozpoznawanej sprawy organ rentowy był uprawniony do dokonania weryfikacji

prawa wnioskodawcy do świadczenia, a to wobec ujawnienia (po przeprowadzeniu

postępowania wyjaśniającego) pełnej dokumentacji lekarskiej pozwalającej na

ustalenie, że córka wnioskodawcy nie wymagała stałej opieki i pielęgnacji ze strony

ojca przed dniem 31 grudnia 1998 r., co zdaniem tego Sądu potwierdzał również

fakt kontynuowania przez wnioskodawcę zatrudnienia do 31 lipca 2001 r. Sąd

drugiej instancji zaakceptował wyrok Sądu pierwszej instancji, uznając, że apelacja

pozbawiona jest podstaw faktycznych i prawnych.

W świetle powyższych rozważań Sąd Apelacyjny uznał, że skarga o

wznowienie postępowania wywiedziona przez wnioskodawcę nie została oparta na

ustawowej podstawie wznowienia, bowiem w istocie to ujawnienie okoliczności

istniejących przed wydaniem decyzji ustalającej prawo do świadczenia, nieznanych

organowi rentowemu, a mających wpływ na prawo do emerytury, przesądziło o

weryfikacji uprawnień. Z tych też względów Sąd Apelacyjny oddalił skargę o

wznowienie na mocy art. 412 § 2 k.p.c.

5

Wnioskodawca zaskarżył w całości wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 25 lipca

2012 r., opierając skargę kasacyjną na podstawie naruszenia prawa materialnego

poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity:

Dz.U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) polegającego na przyjęciu przez Sąd, że

zachodziły podstawy do ponownego ustalenia uprawnień do świadczenia, związane

z ujawnieniem nowych, mających istotne znaczenie dla prawa do emerytury

okoliczności, pomimo ich braku, tj. na przesłance wynikającej z art. 3983

§ 1 pkt 1

k.p.c.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku,

uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania i uchylenie poprzedzających

wyroków Sądu Okręgowego w T. z dnia 22 grudnia 2009 r. i Sądu Apelacyjnego z

dnia 8 kwietnia 2010 r. oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przywrócenie

prawa do wcześniejszej emerytury względnie przekazanie sprawy Sądowi do

ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Sąd Apelacyjny

błędnie przyjął, że do ponownego ustalenia uprawnienia do świadczenia doszło

wskutek ujawnienia okoliczności nieznanych organowi rentowemu w chwili

wydawania decyzji pomimo, że w istocie ponowne ustalenie nastąpiło w wyniku

odmiennej oceny dowodów dołączonych do wniosku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Weryfikacja wcześniejszych emerytur dla pracowników opiekujących się

dziećmi wymagającymi stałej opieki, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów

z dnia 15 maja 1989 r. jest dopuszczalna, pomimo że w doktrynie i w orzecznictwie

ustanie prawa do wcześniejszych emerytur z tytułu sprawowania stałej opieki nad

dziećmi z powodu ustania któregokolwiek z warunków wymaganych do uzyskania

tego prawa budzi wątpliwości. Źródłem tych wątpliwości jest wyraźne nawiązanie w

nazwie przedmiotowego świadczenia do emerytur, czyli świadczeń ze swej istoty

nieutracalnych. Jednakże w przypadku emerytur przedmiotem ich jest

zabezpieczenie na wypadek niezdolności do zarobkowania, uwarunkowane

określonym wiekiem lub stażem, czyli okolicznościami niepoddającymi się

6

weryfikacji, jeśli spełniono ustawowe warunki nabycia uprawnień emerytalnych, a

fakty te zostały prawidłowo ustalone. W przypadku świadczenia z tytułu

sprawowania stałej opieki nad dziećmi nie występują tego rodzaju ryzyka, a

świadczenie to swoją właściwością zbliżone jest raczej do renty z tytułu

niezdolności do pracy. Ponadto w świetle przepisów rozporządzenia, reguły

nabywania prawa do wcześniejszych emerytur z tytułu sprawowania stałej opieki

nad dzieckiem stanowią istotne odstępstwo od ogólnych zasad nabywania

uprawnień emerytalnych, określonych w ustawie emerytalnej. Zgodnie z przyjętym

podziałem warunków nabycia uprawnień emerytalno-rentowych na warunki sensu

stricto oraz zdarzenia ubezpieczeniowe (warunki uzyskania prawa), rozporządzenie

uzależnia dostęp do wcześniejszych emerytur od spełnienia warunku określonego

stażu oraz pozostawania przez zainteresowanego w stosunku pracy w chwili

wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego, rozumianego jako powstanie

określonego stanu chorobowego dziecka, ze względu na który konieczne jest

sprawowanie nad nim osobistej i stałej opieki przez ubiegającego się o to

świadczenie rodzica. Prawidłowo ustalone warunki sensu stricto, czyli wymagany

staż zatrudnienia oraz status pracownika, nie mogą ulec zmianie lub odpaść. Z

kolei warunkiem uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury, o jakim stanowi

przepis art. 101 pkt 1 ustawy emerytalnej, jest sprawowanie osobistej opieki nad

dzieckiem ze względu na to, że jego stan chorobowy wymaga stałej opieki rodzica

oraz pielęgnacji lub pomocy w czynnościach samoobsługowych. Pomiędzy

sprawowaniem przez zainteresowanego stałej i osobistej opieki nad dzieckiem a

stanem chorobowym dziecka zachodzić powinien związek przyczynowy. Inaczej

rzecz ujmując, sprawowanie stałej i osobistej opieki nad dzieckiem przez

zainteresowanego rodzica powinno stanowić następstwo określonego w

rozporządzeniu stanu chorobowego tego dziecka. Odpadnięcie jednego z

wymienionych elementów prowadzi, zgodnie z przepisem art. 101 pkt 1 ustawy

emerytalnej, do ustania prawa do wcześniejszej emerytury. Zgodnie z

rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. pozostawanie w

zatrudnieniu przez rodzica sprawującego opiekę nad dzieckiem specjalnej troski

stanowi przeszkodę w nabyciu uprawnień do wcześniejszej emerytury. Zatem także

podjęcie zatrudnienia przez osobę uprawnioną do wcześniejszej emerytury musi

7

prowadzić do ustania tego prawa na podstawie przepisu art. 101 pkt 1 ustawy

emerytalnej. W takiej sytuacji nie zachodzi lub ustaje ryzyko socjalne, podlegające

ochronie przez wypłatę świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego. W myśl ustawy

emerytalnej oraz powołanego wyżej rozporządzenia rodzic ubiegający się o

wcześniejszą emeryturę łącznie powinien spełnić następujące warunki:

1. legitymować się określonym okresem zatrudnienia; 2. posiadać status

pracownika w chwili wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego; 3. sprawować

osobistą i stałą opiekę nad dzieckiem, o określonym w rozporządzeniu stanie

chorobowym; 4. rozwiązać stosunek pracy. W niniejszej sprawie skarżący nie

spełniał łącznie tych warunków.

Z kolei zgodnie z art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, prawo do świadczeń lub

ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z

urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną

przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem

tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość. Funkcją

ponownego ustalenia w trybie przepisu art. 114 ustawy emerytalnej jest stworzenie

gwarancji wydania decyzji rentowych zgodnych z ukształtowaną ex lege sytuacją

prawną zainteresowanych. Dlatego każdy dopuszczalny środek dowodowy,

stanowiący potwierdzenie okoliczności faktycznych istniejących przed wydaniem

decyzji, mających wpływ na powstanie prawa, służy celowi omawianej instytucji.

Zgodnie z powołanym przepisem „ujawnienie okoliczności istniejących przed

wydaniem decyzji” obok „przedłożenia nowych dowodów”, stanowi przesłankę

ponownego ustalenia prawa do świadczeń emerytalno-rentowych lub ich

wysokości. Stosowanie tej przesłanki wymaga ustalenia znaczenia zwrotu

„okoliczności” na gruncie przepisu art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej. Analiza

przepisów prawa ubezpieczeń społecznych prowadzi do wniosku, że użyty w nich

zwrot „okoliczności” występuje w dwóch znaczeniach, w znaczeniu okoliczności

faktycznych oraz okoliczności sprawy. Nie ulega wątpliwości, że „dowody służą

ustaleniu istnienia okoliczności faktycznych (ustaleniu prawdziwości lub fałszywości

twierdzeń o faktach). Jednakże użyty w przepisie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej

zwrot „okoliczności” może oznaczać zarówno okoliczności faktyczne, jak i

okoliczności sprawy, ustalone następczo w kolejnym postępowaniu wyjaśniającym

8

prowadzonym przez organ rentowy w sprawie. Oczywiste jest to, że uchybienia

organu rentowego popełnione na etapie stosowania prawa materialnego lub w

trakcie podejmowania określonych czynności procesowych mających wpływ na

wydanie wadliwych decyzji rentowych wymagają najczęściej udowodnienia w

ponownym postępowaniu wyjaśniającym. Podkreślenia wymaga również to, że

wyraz „okoliczności” oznacza wyłącznie fakty podlegające udowodnieniu, jeśli

wskazuje na to wyraźnie kontekst przepisu, w którym on występuje (np. w art. 118

ustawy emerytalnej). Kontekst przepisu art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej nie

stwarza podstaw do ograniczenia znaczenia występującego w nim zwrotu

„okoliczności” wyłącznie do „okoliczności faktycznych”. Zatem na gruncie wyżej

wymienionego przepisu brakuje uzasadnienia dla przypisywania pojęciu

„okoliczności” wyłącznie wąskiego znaczenia. Zatem dążąc do ustalenia znaczenia

zwrotu „okoliczności”, należy uwzględnić szerszy kontekst użycia analizowanego

pojęcia w przepisie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej. Otóż zarówno nowe dowody,

jak i ujawnione okoliczności powinny stanowić kategorie „mające wpływ na prawo

do świadczeń lub ich wysokość”. Podkreślić należy, że dowody nie mają wpływu na

powstanie ex lege uprawnień emerytalno-rentowych, lecz stanowią podstawę

ustaleń zawartych w decyzjach rentowych. Ponadto zwrot „mają” odnosi się do

sytuacji statycznych, zastanych w przepisach prawnych. Wobec tego można

przyjąć, że zwrot „mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość” odnosi się

albo do określonych w prawie materialnym przesłanek, które warunkują powstanie,

zmianę lub ustanie prawa, albo do wymagań formalnych i materialnoprawnych,

którym powinny odpowiadać czynności organu rentowego i wydane w ich

następstwie decyzje rentowe. Sąd Najwyższy nadaje pojęciu „okoliczności” szeroki

zakres znaczeniowy, obejmując nim ogół wymagań formalnych i

materialnoprawnych związanych z ustalaniem decyzją rentową prawa do

świadczeń emerytalno-rentowych. W wyroku z dnia 18 stycznia 2004 r., II UK

228/03, OSNP 2004/19/341 Sąd Najwyższy stwierdził, że ujawnioną okolicznością,

w rozumieniu przepisu art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, jest pominięcie przez

organ rentowy zbadania faktów warunkujących wydanie decyzji rentowej. W ocenie

Sądu Najwyższego pominięcie to polegało na wydaniu decyzji przyznającej

świadczenie, pomimo niedysponowania przez organ rentowy dowodem

9

stwierdzającym spełnienie wymaganego warunku powstania prawa. Została

wówczas ujawniona okoliczność w postaci uchybienia przez organ rentowy normom

prawa procesowego. Z kolei w uchwale z dnia 26 listopada 1997 r., III ZP 40/97,

OSNP 1998/14/429, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że „prawidłowa wykładnia

obowiązującego przepisu, odmienna od przyjmowanej uprzednio, jest nową

okolicznością (...). Ujawniona po uprawomocnieniu się decyzji stanowi podstawę do

wznowienia postępowania (...)”. Przepis art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej wymaga

w sposób wyraźny, by ujawnione po uprawomocnieniu się decyzji okoliczności

istniały przed ich wydaniem. Dotyczy to także przypadków uprawomocnienia się

decyzji rentowych na skutek prawomocnego wyroku sądu pracy i ubezpieczeń

społecznych. Okoliczności stanowiące przesłankę weryfikacji prawomocnych

decyzji rentowych nie powinny być znane organowi rentowemu w chwili

rozstrzygania sprawy. Wskazuje na to użyty w przepisie art. 114 ust. 1 ustawy

emerytalnej zwrot „ujawniono”. A skoro tak, to jest oczywiste, że odmienna ocena

treści dowodów dołączonych do wniosku rentowego (np. zaświadczenia o stanie

zdrowia dziecka) nie jest ujawnieniem okoliczności istniejących przed wydaniem

decyzji (te bowiem były znane organowi i stanowiły podstawę do wydania decyzji),

a tym samym nie daje jakichkolwiek podstaw do ponownego ustalenia prawa do

świadczenia”. W niniejszej sprawie nie mamy jednak z taką sytuacją do czynienia,

skoro organ rentowy w wznowieniowym postępowaniu ujawnił okoliczności

istniejące lecz nieznane organowi rentowemu. Organ rentowy wydając decyzję

przyznającą prawo przedmiotowego świadczenia dysponował wyłącznie

zaświadczeniem lekarskim z daty 26 października 2000 r., z którego wynikało, że

córka wnioskodawcy urodzona 30 grudnia 1987 r. z powodu choroby potrzebuje

stałej opieki, co stwarza uprawnienia do przyznania ojcu dziecka wcześniejszej

emerytury w myśl przepisów ustawy emerytalnej oraz rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury

pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. Nr 28,

poz. 49 ze zm.). Nowymi okolicznościami sprawy były dokumenty ujawnione przez

organ rentowy będące do tej pory w posiadaniu poradni, w której zatrudniony był

lekarz - autor zaświadczenia o stanie zdrowia dziecka – tj. historia choroby córki

wnioskodawcy z okresu od 15 marca 1998 r. do 4 grudnia 2002 r.

10

Następnie ujawniona historia choroby córki wnioskodawcy została ponownie

oceniona przez lekarza orzecznika ZUS, który stwierdził, że schorzenia ujęte w

zaświadczeniu o stanie zdrowia dziecka nie uzasadniają konieczności sprawowania

stałej opieki przez ojca. Z kolei w postępowaniu sądowym orzeczenie lekarza

orzecznika ZUS poddane zostało weryfikacji przez biegłych sądowych - specjalistę

z zakresu chorób wewnętrznych, nefrologii i dializoterapii oraz chirurga urologa. Z

opinii tych biegłych wynikało, że córka wnioskodawcy do dnia 31 grudnia 1998 r. z

uwagi na stan zdrowia nie wymagała opieki. Mając powyższe na uwadze stwierdzić

należy, że nowe okoliczności niniejszej sprawy, w myśl art. 114 ust. 1 ustawy

emerytalnej, obejmują zarówno przypadki ujawnienia okoliczności istniejących

przed wydaniem decyzji, jak i sytuacje zgłoszenia dowodów uzyskanych po

wydaniu decyzji, pod warunkiem, że wynikają z nich fakty (okoliczności sprawy)

powstałe przed tym momentem. W niniejszej sprawie nie została spełniona przez

skarżącego przesłanka w postaci rozwiązania stosunku pracy. W sprawie było

niesporne, że skarżący w chwili ubiegania się o przedmiotowe świadczenia nie

rozwiązał stosunku pracy, co z kolei wykluczało nabycie prawa do wcześniejszej

emerytury na podstawie § 1 rozporządzenia RM z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie

uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi

wymagającymi stałej opieki. Powyższa okoliczność istniała w momencie wydawania

decyzji przyznającej świadczenie, a organ rentowy pomimo braku spełnienia

wymaganego warunku (rozwiązania stosunku pracy), przyznał prawo do

przedmiotowego świadczenia. Innymi słowy organ rentowy uchybiając normom

prawa procesowego zaniechał zbadania faktów warunkujących wydanie decyzji

rentowej.

Mając powyższe na uwadze niezasadne jest twierdzenie skarżącego, że w

niniejszej sprawie w myśl art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej nie pojawiły się żadne

nowe okoliczności w sprawie. Fakt, że decyzja organu rentowego z 2008 r. była

wydana na podstawie art. 114 ust. 1a powołanej ustawy, w postępowaniu sądowym

na podstawie wznowienia z art. 4011

k.p.c., nie znajduje uzasadnienia. W

postępowaniu wznowieniowym, na podstawie art. 412 § 1 k.p.c., Sąd rozpoznaje

sprawę na nowo w granicach zakreślonych przez podstawę wznowienia - co

oznacza, że sąd może oceniać, czy wskazana w skardze podstawa wznowienia jest

11

uzasadniona i jaki wpływ na treść zaskarżonego wyroku ma jej ewentualna

zasadność. W tak określonym zakresie rozpoznania mieści się również możliwość

uznania, że, pomimo zasadności podstawy wznowienia, orzeczenie odpowiada

prawu. W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny dokonał ponownej oceny na podstawie

art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej i uznał, że ten przepis ma zastosowanie, zamiast

niekonstytucyjnego art. 114 ust. 1a.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814

k.p.c., orzekł jak w

sentencji.