SDI 13/13

Sygn. akt SDI 13/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 lipca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Małgorzata Gierszon

SSN Piotr Hofmański

Protokolant Katarzyna Wojnicka

przy udziale Zastępcy Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby

Radców Prawnych Konrada Mazura

w sprawie radcy prawnego E. P.

obwinionej z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 25 lipca 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę obwinionej

od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Izbie Radców

Prawnych w […] z dnia 4 lutego 2013 r.,

zmieniającego orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby

Radców Prawnych […] z dnia 3 października 2012 r.

1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz zmienione nim

orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby

Radców Prawnych z dnia 3 października 2012 r., i na podstawie

art. 17 §1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art.

741

ustawy o radcach prawnych postępowanie w sprawie

umarza;

2. kosztami postępowania obciąża:

2

- w zakresie postępowania przed Wyższym Sądem

Dyscyplinarnym przy Krajowej Izbie Radców Prawnych oraz

Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym Okręgowej Izby Radców

Prawnych– właściwe organy samorządu adwokackiego,

- w zakresie postępowania kasacyjnego – Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Radca prawny E. P., orzeczeniem Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego

Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia 3 października 2012 r., została uznana

za winną tego, że wykonując zastępstwo procesowe, na podstawie udzielonego jej

pełnomocnictwa przez W. W., w sprawie przeciwko Agencji Rozwoju Mechanizacji

Rolnictwa o przywrócenie do pracy, w dniu 11 grudnia 2007 r. podrobiła jego podpis

na wniosku o zwolnienie od kosztów, tj. popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z

art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U.

2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.; dalej: u.r.p.) w zw. z art. 6 ust. 1 Kodeksu Etyki

Radcy Prawnego i za to, na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 4 u.r.p. została jej

wymierzona kara zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego na

okres 3 miesięcy oraz – na mocy art. 65 ust. 2b u.r.p. – kara dodatkowa zakazu

wykonywania patronatu na okres 3 lat.

Od tego orzeczenia odwołanie wniosła obwiniona, podnosząc zarzut

wadliwej oceny materiału dowodowego i błędu w ustaleniach faktycznych oraz

zarzut rażącej niewspółmierności kary. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów

obwiniona wniosła o zmianę orzeczenia Sądu pierwszej instancji i „oddalenie

wniosku o ukaranie” albo o zmniejszenie wymierzonej kary dyscyplinarnej.

Wyższy Sąd Dyscyplinarny przy Krajowej Izbie Radców Prawnych

orzeczeniem z dnia 4 lutego 2013 r., zmienił zaskarżone orzeczenie w zakresie

sankcji w ten sposób, że za przypisane obwinionej przewinienie dyscyplinarne

wymierzył karę nagany z ostrzeżeniem oraz orzekł karę dodatkową zakazu

wykonywania patronatu na okres 3 lat.

Orzeczenie Sądu drugiej instancji zostało zaskarżone kasacją obrońcy

obwinionej, w której podniesiono następujące zarzuty:

1. rażące naruszenie art. 70 ust. 1 u.r.p., poprzez wszczęcie postępowania

dyscyplinarnego po upływie 3 lat od daty popełnienia przypisanego obwinionej

przewinienia dyscyplinarnego;

3

2. rażące naruszenie art. 70 ust. 3a u.r.p. poprzez ukaranie obwinionej, w

sytuacji, gdy od popełnienia przypisanego jej przewinienia dyscyplinarnego

upłynęło pięć lat;

3. rażące naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 2 u.r.p. w zw. z art. 6 ust. 1 Kodeksu

Etyki Radcy Prawnego, poprzez przyjęcie, że obwiniona nie kierowała się prawem,

dobrymi obyczajami oraz wykonywała czynności uwłaczające godności zawodowej,

podważające tym samym zaufanie do zawodu radcy prawnego jako zawodu

zaufania publicznego, w sytuacji gdy – w przekonaniu skarżącego – w działaniu

obwinionej przejawiała się uczciwość i rzetelność oraz dbałość o interes klienta;

4. rażącą niewspółmierność wymierzonej kary dyscyplinarnej do

zarzucanego czynu i okoliczności sprawy, w szczególności z uwagi na umorzenie

postępowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania albo uniewinnienie obwinionej,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Wyższemu

Sądowi Dyscyplinarnemu przy Krajowej Izbie Radców Prawnych do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna w części, w której skarżący podniósł zarzuty upływu

terminu przedawnienia. Należy zauważyć, że w sprawie o ten sam czyn Sąd

Rejonowy wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2012 r., sygn. akt V K …/12, przypisując

obwinionej popełnienie przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 2a k.k.,

warunkowo umorzył postępowanie na okres roku próby. Orzeczenie to zostało

jednak zmienione wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt

IV Ka …/12, który stwierdzając znikomy stopień społecznej szkodliwości

zarzucanego czynu zarzucanego radcy prawnemu E. P., umorzył postępowania na

podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k. Tym samym brak przesłanki

do uznania obowiązywania w niniejszej sprawie terminu przedawnienia

określonego w art. 70 ust. 2 u.r.p.

Sąd Najwyższy w niniejszym składzie wyraża bowiem pogląd, zgodnie z

którym określony w art. 70 ust. 2 zwrot: „zawiera znamiona przestępstwa”, należy

interpretować jako zawierający warunek prawomocnego stwierdzenia przestępności

4

czynu, obejmujący obok wypełnienia określonych w ustawie karnej znamion czynu

zabronionego, także bezprawność, winę oraz większy niż znikomy stopień

społecznej szkodliwości (zob. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22

września 2006 r. (I KZP 8/06, OSNKW 2006/10/87, Prok.i Pr.-wkł. 2007/1/21,

Biul.SN 2006/9/11).

Stanowisko to, z uwagi na niejasność pojęcia „znamiona przestępstwa” na

gruncie języka prawniczego, gdzie pojęcie znamion należy odnosić do określonego

w ustawie karnej czynu zabronionego, a nie przestępstwa, którego stwierdzenie

wymaga ustalenia pozostałych przesłanek odpowiedzialności karnej, może budzić

wprawdzie wątpliwości, jednakże dają się one usunąć przy zastosowaniu innych

metod wykładni. Wobec bowiem niejednoznaczności rezultatu wykładni

gramatycznej, należy odwołać się do wykładni systemowej oraz dynamicznej

(zgodnej z wolą aktualnego prawodawcy), ustalając znaczenie przepisu art. 70 § 2

u.r.p. w oparciu o brzmienie analogicznych regulacji w nowszych ustawach

korporacyjnych, tj. ustawie z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz.U. z

2009 r., Nr 219, poz. 1708 ze zm.; dalej: u.i.l.) i ustawie z dnia 1 lipca 2011 r. o

samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz.U. z 2011 r., Nr 174, poz. 1038; dalej:

u.s.p.p.), co jest tym bardziej uzasadnione, że od uchwalenia ustawy o radcach

prawnych minęło ponad 30 lat. W tych aktach ustawowych funkcjonalne

odpowiedniki art. 70 § 2 u.r.p., tj. art. 64 ust. 4 u.i.l. oraz art. 46 ust. 4 u.s.p.p.,

zawierają sformułowanie: „stanowi przestępstwo”, co wskazuje na to, że również

tak należy interpretować znaczenie analogicznej regulacji na gruncie ustawy o

radcach prawnych, albowiem jest to zgodnie z wolą aktualnego prawodawcy. Taka

wykładnia przepisów przedłużających okres przedawnienia deliktów

dyscyplinarnych na czas przedawnienia przestępstwa – jak już to zauważył Sąd

Najwyższy we wspomnianej uchwale z dnia 22 września 2006 r. (KZP 8/06) –

pozostaje ponadto w koherencji z instytucją przedawnienia, która dotyczy właśnie

konstrukcji przestępstwa, a nie czynu zabronionego. Logiczne wydaje się bowiem

to, aby przesłanką przedłużenia przedawnienia było stwierdzenie przestępstwa,

którego charakter (zwłaszcza górna granica ustawowego zagrożenia) determinuje

przyjęcie jednego z terminów przedawnienia na podstawie art. 101 k.k., 102 k.k. i

105 k.k.

5

Przenosząc powyższe rozważania na grunt realiów procesowych

rozpoznawanej sprawy należało uznać, że z uwagi na treść zapadłego w dniu 13

grudnia 2012 r. wyroku Sądu Okręgowego (sygn. akt IV Ka …/12), zastosowanie

mają zwykłe terminy przedawnienia, określone w art. 70 ust. 1 i 3a u.r.p., co

implikuje stwierdzenie, że przypisane obwinionej przewinienie dyscyplinarne uległo

przedawnieniu zarówno ścigania, jak i karalności. Zostało ono bowiem popełnione

w dniu 11 grudnia 2007 r., tymczasem wszczęcie postępowania dyscyplinarnego

nastąpiło w dniu 31 sierpnia 2012 r., a zatem po upływie terminu 3 lat, o którym

mowa w art. 70 ust. 1 u.r.p., natomiast orzeczenie Wyższego Sądu

Dyscyplinarnego przy Krajowej Izbie Radców Prawnych zostało wydane w dniu 4

lutego 2013 r., a więc po upływie 5-letniego terminu przedawnienia karalności, o

którym mowa w art. 70 ust. 3a in princ. u.r.p.

Wystąpienie w sprawie tej negatywnej przesłanki procesowej prowadzi do

stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1

pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., determinującej konieczność uchylenia

obu orzeczeń Sądów dyscyplinarnych i umorzenia postępowania w sprawie.

W odniesieniu do zarzutu, zmierzającego do wykazania braku znamion

przewinienia dyscyplinarnego, należy stwierdzić, że argumentacja przedstawiona w

kasacji jest oczywiście bezzasadna, zwłaszcza w świetle treści uzasadnieniu

orzeczenia Sądu odwoławczego i nie wymaga szerszego uzasadnienia. Natomiast

zarzut rażącej niewspółmierności kary jest bezprzedmiotowy, skoro postępowanie

umorzono.

Mając na uwadze powyższe rozważania, orzeczono jak w wyroku, na podstawie

art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. w zw. z art. 74¹ u.r.p. kosztami sądowymi

postępowania kasacyjnego obciążając Skarb Państwa, a na podstawie art. 706

ust.

2 u.r.p. kosztami postępowania przed Sądami pierwszej i drugiej instancji,

obciążając odpowiednio Okręgową Izbę Radców Prawnych oraz Krajową Izbę

Radców Prawnych.