II KK 80/13

Sygn. akt II KK 80/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 sierpnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Roman Sądej (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)

SSN Józef Szewczyk

Protokolant Ewa Oziębła

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Jerzego Engelkinga

w sprawie K. C.

skazanego z art. 178a § 1 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 1 sierpnia 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego

z dnia 14 września 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

K. C. został oskarżony o to, że: w dniu 12 czerwca 2012 r. w W. na ul. W. 2,

umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym określone w art. 45

ust. 1 ustawy- Prawo o ruchu drogowym w ten sposób, że znajdując się w stanie

2

nietrzeźwości: I badanie – 0,45 mg/l, II badanie – 0,39 mg/l, III badanie -0,41 mg/l

alkoholu w wydychanym powietrzu, kierował samochodem marki Fiat 170, to jest o

czym z art. 178a § 1 k.k.

Prokurator w akcie oskarżenia zawarł sporządzony na podstawie art. 335 § 1

k.p.k., wniosek o skazanie K. C. bez przeprowadzenia rozprawy i wymierzenie mu

uzgodnionej z nim kary: roku i trzech miesięcy pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres lat czterech, grzywny w

wysokości 50 stawek dziennych po 10 zł każda, a także środków karnych: zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres trzech

lat i świadczenia pieniężnego w kwocie 500 zł na cel społeczny wskazany przez

sąd.

Wyrokiem z dnia 14 września 2012 r., wydanym na posiedzeniu, pod

nieobecność stron, Sąd Rejonowy uznał K. C. za winnego popełnienia zarzucanego

mu czynu i na podstawie art. 178a § 1 k.k. skazał go na karę roku i trzech miesięcy

pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art.

70 § 1 pkt 1 k.k. warunkowo zawiesił na czteroletni okres próby, na podstawie art.

71 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych,

ustalając na podstawie art. 33 § 3 k.k. wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10

zł; na podstawie art. 49 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego świadczenie pieniężne

w kwocie 500 zł na rzecz Funduszu Pomocy Poszkodowanym oraz Pomocy

Postpenitencjarnej, na podstawie art. 63 § 2 k.k. na poczet orzeczonego zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów zaliczył oskarżonemu okres zatrzymania prawa

jazdy od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia wyroku, obciążył oskarżonego kosztami

sądowymi w kwocie 440 zł.

Wszystkie te powyższe rozstrzygnięcia, a nadto orzeczenia wydane na

podstawie art. 63 § 1 i § 2 k.k., zostały zawarte w wyroku w ośmiu kolejnych

punktach, przy czym – w tej numeracji – brak było punktu IV-ego.

Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 22 września 2012 r., przy czym stronom

doręczono jego odpisy zawierające punkt IV-ty, a w nim rozstrzygnięcie o

orzeczeniu wobec oskarżonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych na okres trzech lat.

3

Kasację od wyroku wydanego w dniu 14 września 2012 r., wniósł w dniu 18

marca 2013 r., na niekorzyść oskarżonego Prokurator Generalny.

Zaskarżył ten wyrok w całości i zarzucił mu: rażące i mające istotny wpływ na

treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego art. 343 § 7 k.p.k. w

zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegające na nieorzeczeniu wobec K.C. za czyn z art.

178a § 1 k.k. obligatoryjnego środka zakazu prowadzenia pojazdów, pomimo

uwzględnienia wniosku prokuratora o skazanie oskarżonego bez przeprowadzenia

rozprawy i wymierzenie mu uzgodnionych z nim kar i środków karnych, w tym

zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na

okres trzech lat, co skutkowało rażącym naruszeniem przepisu prawa materialnego

– art. 42 § 2 k.k., z równoczesnym wydaniem rozstrzygnięcia o zaliczeniu

oskarżonemu na poczet de facto nieorzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów

okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia 12 czerwca do dnia wyroku, co stanowi

sprzeczność w treści orzeczenia uniemożliwiającej w tej części jego wykonanie, w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k.

i wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi

Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna.

Zaskarżony nią wyrok wydano z oczywistą obrazą, przywołanych w zarzucie

kasacji, przepisów prawa procesowego i materialnego.

Charakter i zakres naruszenia tych przepisów, to jest art. 343 § 7 k.p.k. w

zw. z art. 335 § 1 k.p.k. oraz art. 42 § 2 k.k., przesądza o uznaniu zaistnienia

istotnego wpływu tego uchybienia na treść zaskarżonego kasacją wyroku.

Nie ulega wątpliwości, że złożony wraz z aktem oskarżenia przez

prokuratora, w trybie art. 335 § 1 k.p.k., wniosek postulował wymierzenie K. C.,

także środka karnego w postaci orzeczenia „zakazu prowadzenia wszelkich

pojazdów mechanicznych na okres 3 lat” (k. 39).

Równie bezsporne jest i to, że zaskarżony wyrok, tego rozstrzygnięcia nie

zawiera (k. 49-50).

Stad też oczywiste jest stwierdzenie, że Sąd Rejonowy, wydając takiej treści

wyrok, rażąco uchybił art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k.

4

Orzekając w trybie tych przepisów, sąd jest bowiem zobligowany do

zbadania, złożonego na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. przez prokuratora, wniosku

pod względem formalnym, a także merytorycznym, i wydając w oparciu o ten

wniosek wyrok na posiedzeniu, bez przeprowadzenia rozprawy, jest obligowany

uwzględnić wszystkie te postulaty, które on zawiera, będące następstwem

porozumienia procesowego zawartego w toku postępowania przygotowawczego

przez prokuratora i podejrzanego. Sąd może ten wniosek zmodyfikować, i tym

samym wydać wyrok nie respektujący jego pierwotnej treści, tylko wówczas, gdy,

na te wprowadzone przez siebie zmiany, uzyska zgodę obu stron tego

porozumienia. Gdy tak się jednak nie stanie, wówczas – mocą treści przepisu art.

343 § 7 k.p.k. – Sąd powinien rozpoznać tę sprawę na zasadach ogólnych.

W rozpoznanej sprawie, treść zaskarżonego wyroku, pozwala wnioskować o

tym, że Sąd Rejonowy tych wymagań nie respektował. Wydał bowiem zaskarżony

wyrok, który nie uwzględniał wszystkich elementów owego zawartego przez

prokuratora z oskarżonym porozumienia. Tym samym rażąco uchybił obu

przywołanym powyżej przepisom prawa procesowego.

Następstwem tego uchybienia, była rażąca obraza prawa materialnego, to

jest art. 42 § 2 k.k. Zgodnie z jego treścią sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich

pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia

przestępstwa określonego w § 1 tego przepisu m.in. był w stanie nietrzeźwości.

Nie ulega wątpliwości, ze Sąd Rejonowy tego rodzaju przestępstwo K. C.

przypisał, skoro zaskarżonym wyrokiem uznał go sprawcą występku z art. 178a § 1

k.k., którego miał się on dopuścić będąc w stanie nietrzeźwości.

W tych warunkach orzeczenie wobec oskarżonego wspomnianego środka

karnego było – mocą przepisu art. 42 § 2 k.k. – obligatoryjne.

Zaniechanie jego orzeczenia stanowiło zatem rażącą obrazę tego przepisu i

miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Nie zawierał on bowiem tych

wszystkich rozstrzygnięć, które (stosownie do obowiązujących przepisów) powinien

był zawierać.

Jednoznaczności powyższych konstatacji nie przeczy fakt, że ujawnione w

sprawie okoliczności pozwalają (ale tylko) przypuszczać, iż owo zaniechanie w

zaskarżonym wyroku orzeczenia wobec oskarżonego środka karnego, było

5

następstwem technicznego błędu, nie zaś rzeczywistej woli Sądu, który ten wyrok

wydał.

Świadczy o tym, wspomniany już brak w tym wyroku orzeczenia

oznaczonego cyfrą IV, jak również zamieszczenie w nim (jako oznaczonego cyfrą

VI) rozstrzygnięcia o zaliczeniu, na podstawie art. 63 § 2 k.k., na poczet

orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych (którego wyrok de

facto nie zawiera) oskarżonemu okresu zatrzymania jego prawa jazdy.

Niemniej jednak owe przypuszczenia są pozbawione jakiegokolwiek

znaczenia dla oceny zasadności rozpatrywanej kasacji. Miarodajne jest bowiem

przy tym nie to co Sąd zamierzał w zaskarżonym nią wyroku zawrzeć, ale to co w

nim rzeczywiście orzekł.

O tym zaś zawsze świadczy to co w oryginale, znajdującego się w aktach

sprawy, wyroku zamieszczono.

Nie może też przy tym budzić wątpliwości i to, że w następstwie stwierdzonej

sytuacji (brak w wyroku orzeczenia o zakazie prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych, przy równoczesnym zamieszczeniu w nim, wspomnianego,

wydanego w trybie art. 63 § 2 k.k., orzeczenia o zaliczeniu oskarżonemu na poczet

tego zakazu okresu zatrzymania prawa jazdy), zaistniała sprzeczność w treści

wyroku uniemożliwiająca, w tej części, jego wykonanie, w rozumieniu art. 439 § 1

pkt 7 k.p.k.

Ta stwierdzona sprzeczność, wprost dotycząca orzeczenia co do środka

karnego, z uwagi na swój charakter, nie podlegała bowiem ani wyjaśnieniu w trybie

art. 13 § 1 k.k.w. (skoro brak było w ogóle w wyroku orzeczenia o takim środku

karnym, toteż za bezprzedmiotowe musiałyby być uznane wymagane, w tym

przepisie, wątpliwości co do jego wykonania), ani też skorygowaniu w trybie

wskazanym w art. 105 § 1-3 k.p.k. (skoro dotyczą merytorycznego rozstrzygnięcia,

którego zaskarżony wyrok nie zawiera, a takie „sprostowanie” oznaczałoby nie tylko

potrzebę – w tymże postępowaniu - wydania takiego rozstrzygnięcia, ale i

określenia okresu tego zakazu, co razem niewątpliwie przekracza samą możliwość

uznania tego, stwierdzonego w wyroku, braku za oczywistą omyłkę pisarską, którą

to przecież tylko można w takim trybie prostować). Równocześnie stwierdzona

sytuacja z pewnością kwalifikuje się do uznania jej za tą przewidzianą w art. 439 §

6

1 pkt 7 k.p.k., skoro zaniechanie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, przy

równoczesnym zaliczeniu na poczet tego zakazu, okresu zatrzymania prawa jazdy

oskarżonego, uniemożliwia wykonanie – w tej części – tego orzeczenia.

Reasumując, stwierdzone w sprawie uchybienia skutkowały – z uwagi na ich

charakter (też mające postać bezwzględnej przyczyny odwoławczej) koniecznością

uchylenia w całości zaskarżonego wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy uwzględni powyższe wnioski i

spostrzeżenia, unikając tych uchybień których to stwierdzenie warunkowało

skuteczność rozpoznawanej kasacji.

Z tych wszystkich względów, orzeczono jak wyżej.